منبع پایان نامه ارشد با موضوع معماری ایران، معماری ایرانی، سلسله مراتب

دانلود پایان نامه ارشد

ت) آیین واعتقاد
معماری ایرانی شکل گرفته از فرهنگ دیرپای ایرانی است . سنت ها وسلیقه ها ، آنچه برای ایرانی خواستنی ودوست داشتنی است بخش هایی از این فرهنگ است.

4-1-1-3- تکامل
الف) مکث وحرکت
حرکت وسیله ای برای درک فضا است . حرکت در معماری یعنی راه رفتن در میان دیوار ها ، ستونها ، سقفها و سایر عناصر بصری و ایجاد خیال در ذهن . و این کلام به این معنی است که حرکت خیالی در معماری به وسیله عناصر مادی وبصری شکل می گیرد .وصل ، گذر و اوج در فضای معماری ، در قالب سه خاصیت یعنی سکون ( مکث ) ، پویایی ( حرکت فیزیکی ) ، سیالیت ( حرک بصری ) شکل می گیرند .
ب) سلسله مراتب
سلسله مراتب یکی از مواردی است که در تمامی معیار ها از جمله معماری پویای ایران همیشه مد نظر قرار گرفته است که به منظور کامل نمودن آن باید از عامل مفصل بندی استفاده کرد. یعنی ایجاد فضاهای مکث و رابطه بین دو یا چند فضا در معماری که 3 نمونه آن ذکر شده است ؛ ورودی ،مرکز محله و میادین شهری .
پ) ابداع ونوآوری
این معماری بازیبایی ناب وشگفت آورش ثمره ابداع وترکیب عالیترین فنون ساختمانی دریک خلق جدید است. ترکیب بناها و به وجود آوردن فضاهای جدید باعث خلق فضاهای با کیفیت در معماری ایران شده است. نوآوری باعث به وجود آمدن سازه های نو در معماری ایران شده است. استفاده از گنبد های دو پوسته ، استفاده از طاق و گنبد های عریض بدون استفاده از ستون کاربندی و گنبد از اجزای سازه ای است که در معماری ایران شکل گرفت.

4-1-1-4- منطق سالاری
الف) پرهیز از بیهودگی
در معماری ایرانی تلاش می‌شده کار بیهوده در ساختمان سازی نکنند و از اسراف پرهیز می‌کردند. این اصل مهم هم پیش از اسلام و هم پس از آن مراعات می‌شده‌است. سادگی در حجم یکی دیگر از مشخصه معماری ایران است. حجم ها اغلب به صورت شکل کامل یا حاصل ترکیب چند شکل کامل می باشند. از اشکال انتزاعی و ناقص به هیچ وجه استفاده نمی شده است.
ب) اقلیم گرا
توجه به اقلیم هر منطقه و جهت گیری مناسب ساختمان در معماری ایرانی حائز اهمیت بوده است. پ) خودبسندگی
معماران ايراني تلاش مي‌كردند ساخت مايه مورد نياز خود را از نزديكترين جاها بدست آورند و ساختمان سازي را آنطور انجام مي دادند كه نياز به ساخت مایه جاهاي ديگر نباشد و خودبسنده باشد، بدين گونه كار ساخت با شتاب بيشتري انجام مي‌شده و ساختمان با طبيعت پيرامون خود سازگارتر در مي آمد و هنگام نوسازي آن نيز هميشه ساخت مایه آن در دسترس بوده است. آنان براین باوربودندكه ساخت مايه بايد بوم‌آورد يا ايدري باشد. به گفته ديگر محصول، مواد، و مصالح همانجايي باشد كه ساختمان ساخته مي‌شود و تا آنجا كه شدني است از امكانات محلي بهره‌گيري شود.
ت) نیارش
نیارش عبارت است از : شناخت کمیت و کیفبت مصالح ساختمانی و معماری سنتی ایرانی، در نیارش از عنصری به نام پیمون که وسیله ای برای سهولت در کار و جهت دادن به تمامی اندازه های نیارش بوده است , استفاده می کرده اند. نیارش به دانش ایستایی, فن ساختمانی و ساختمایه( مصالح) شناسی گفته می شده است .

ث) عملکردگرا
درمعماری ایرانی عملکرد امری متعالی است و با مفاهیم عقلانی پیوسته است وهیچ فضایی بدون تعادل و زیبایی بوجود نمی آید. اگر درمفاهیم ذهنی ما تعریف عملکرد اندکی متعالی باشد و از برآوردن یک نیاز فیزیکی فراتر رود، رویکرد ما به معماری سیار، متعالی خواهد بود. فاصله گرفتن ما از معنویت این جدایی راتشدید می کند.

4-2- نظریه پردازهای اصول و ارزشهای معماری ایرانی:
4-2-1- محمد یوسف کیانی:ایرانی همواره بیشترین توجه را به جنبه های مثبته معماری (از قبیل منطق،اصول ایستایی،مسائل فنی و علمی بنا،مقیاس انسانی،استفاده از مصالح محلی،صرفه جویی و غیره)معطوف می کرده.(کیانی،1366، ص 359)
در کتاب “شکل گیری معماری در تجارب ایران وغرب”آمده است:
این مفاهیم نزد ایرانیان کهن شناخته شده وتجربه شده بوده اند:
1-جای داشتن شکل بنا(و اندیشه ها و ارزش های مربوط به آن)و کاربرد آن(و نیازها و خواسته ها و چگونگی های چندی و چونی مربوط به آنها)،در چارچوبی یگانه.
2-شناخته بودن و کارایی داشتن و نقطه عطف بودن شش جهت اصلی اولیه در فضای زندگی در بستر طبیعت(و زندگی مستمر جمعی وفردی -جمعی)و در فضای متعلق به انسان اجتماعی شده.
3-شناخته بودن چهار گوشه متقارن ودارای فاصله برابر از نقطه تقاطع دو محور پیش روی-پشت سر و دست راست-دست چپ.
4-اندیشیدن به زمان به مثابه موجودیتی روان و تجدید ناپذیر،قابل درک از طریق پیوستگی دوره یی اش و دارای توان هدایت انسان برای ادراک و شناخت فضای مکانی.
5-وجود داشتن خطی معین ومشخص و اندازه گیری شده،به عنوان محور اصلی بنا،که بروی آن حرکت می شود.محوری که تعیین کننده مسیر حرکت ها و توقف در مکان های بنا به شمار می آید.
6-شناخته بودن نقش نمادی معماری،در گستره فضای زمانی-مکانی زندگی که نه آغازی و نه پایانی برای آن قابل تصور و تعیین بوده است.
7-وجود هماهنگی وانطباق میان اندیشه هایی که به آفرینش شکل وبنا راه می داده اند با مصالح ساختمانی و با شالوده کالبدی بنا و با ساختار استاتیکی آن.(کیانی،1371،ص303)

4-2-2- پروین پرتویی در مقاله تداوم تاریخی در معماری و شهر سازی ایران اصول و مفاهیم آورده است:
هدف اصلی این مقاله یافتن اصول و مفاهیمی بوده است که در طول تاریخ شهر سازی ایران دارای تداوم و استمرار بوده ودر رشد،اعتلا و شکوفایی معماری و شهرسازی ایران مؤثر بوده اندو اصولی چون:
تبادل وتعامل مثبت فرهنگی،جاری و ساری بودن ارزش های معنوی و اخلاقی در حیات اجتماعی و تجلی آن در معماری و شهرسازی،رونق مبادلات تجاری و پرهیز از اقتصاد مصرفی.(نشریه هنر نامه 2، 1378)

4-2-3- حبیب اله پور عبداله در کتاب حکمت های پنهان در معماری ایرانی آورده است:
نقش های معماری ایران در قالب های انتزاعی”ایهام وخلاصه پردازی”بوده از شکل ظاهری دوری می کند.منشأ و ریشه نقش ها در حکمت و کهن ایران و نماد گرایی کیهانی باستان و جهان بینی معنوی او بوده است.هنر ایران معنای عمیق تری هم داشته و آن رهایی از ارزشهای حقیر و پیوند با ارزشهای متعالی است.(پور عبد اله، 1389، ص 62)

4-2-4- سید جلال میر لطیفی در آشنایی با معماری ایرانی می گوید:
معماری ایران از آغاز تا چند دهه پیش یک سیر ترقی تاریخی را طی نموده و پیوسته شکل ها را آزمایش کرده،تغییر داده و بهترین را انتخاب نموده است.معماران گذشته ایران که همواره تجارب گذشتگان را بوسیله کار کردن مستقیم و مشاهده،بدست آورده اند،با درک ضرورت های عینی و فلسفی زمانه خود به خلق آثار خویش می پرداخته اند.این مسئله نمایانگر علت وجودی شیوه های مختلف معماری ایرانی از زمان هخامنشی شیوه پارسی تا شیوه های معماری دوران اسلام می باشد.(میر لطیفی ، ص23)

4-2-5- دکتر علی اکبر صارمی و مهندس تقی رادمرد: در معماری ایرانی اتاق،نقطه اختتام معماری و مقصود و مقصد هر اثر معمارانه است و بر خلاف معماری جدید که اصولا اتاق معنی و مفهوم خاصی را القا نمی کند و خصوصیات ویژه ای راطالب نیست،در اینجا اتاق هم مظهر و هم نتیجه معماری است.به همین دلیل است که در معماری ایران ،با تمام پیچیدگی ها و در هم فشردگی هایش و به رغم سازمان بندی های مختلف و ارتباطهایی که هر اثر معماری با بناهای اطرافش ایجاد می کند،باز هم گونه ای از یگانگی و تداوم در شکل گیری یک اتاق در سر تاسر ایران از خراسان گرفته تا نواحی کویری و خوزستان دیده می شود که به نحو بارزی این همگونی در هندسه به کار گرفته شده،تقسیم بندی لایه ها،ایستایی و عملکرد و مقیاس به چشم می خورد.(صارمی و رادمرد، 1376، ص 85)
حیاط جزیی نا گسستنی از معماری ایران به شمار می رود و بسته به شرایط فرهنگی و اقلیمی و سنتی و مذهبی،در انواع گوناگون کاربرد دارد. (همان منبع، ص 93)
به رغم دگرگونی های فراوانی که طی هزاران سال گذشته در معماری ایران رخ داده است می توان در روند تاریخی معماری مشابهت های بسیاری دید که به نوع ساختمان ربط چندانی ندارد و در انواع گوناگون بناها به کار گرفته شده اند.مثلا اگر کوچکترین واحد معمارانه را در معماری ایران،سرپوشیده ساده ای بدانیم که اتاق نام دارد و شکل به هم پیوستن و جفت و جور شدن این سرپوشیده ها و اتاقها را دور “حیاط” نوعی ترکیب در نظر گیریم،می توانیم یکی از صورتهای پایدار و همیشگی معماری گذشته ایران را اتاقهایی دورحیاط بدانیم.(همان منبع، ص 17)
مسئله توازن و تقارن را می توان از جنبه دیگری نیز بررسی کرد.بدینگونه که اگر در موقعیتی خاص،یک معمار عوامل حاکم بر ایجاد طرح را در یک زمان و از بیرون اعمال کند،مسئله تقارن معمولا در کلیه جهت های ساختمان رعایت می شود،در حالی که در مواردی که انگیزه ایجاد طرح درونی است،محور اصلی توجه و دقت و تعادل و توازن است. (همان منبع، ص 50)

4-2-6- احسان طایفه: معماری ایرانی با معیارهای بسیاری از جمله مردم واری، خودبسندگی، پرهیز از بیهودگی، نیارش، درونگرایی، زیبا شناسی، طراحی شهری قابل تعریف است. (طایفه،1382 ص20)

4-2-7-رفیعه فرشچی: از آنجایی که معماری سنتی ایران دارای شاخص های بسیاری از جنبه پایداری می باشدلازم است که از دو دیدگاه کلان و خرد مورد بررسی قرار گیرد.در مقیاس کلان می توان به مواردی از جمله مکان یابی،استخوان بندی،فشردگی و پراکندگی بافت،نحوه استقرار خیابان ها و کوچه ها و نظم ارگانیک موجود در بافت اشاره کرد،اما شاخصه های مهمی در مقیاس خرد در معماری ایران قابل مشاهده می باشند که عبارت است از: جهت گیری،سطوح سبز،درونگرایی و برونگرایی،تجهیزات وسیستم های غیر فعال خورشیدی،مواد و مصالح ساختمانی،بازیافت،فرم سقف ها،دیوارها،بازشوها ورنگ.(فصلنامه شهرسازی و معماری آبادی ، 1389، ص 12)

4-3- معماری ایران از دیدگاه معماران ایرانی:
4-3-1- یعقوب دانشدوست بر این باور است که”معماری ایرانی یک معماری خوانا و بدون ابهام است. از همین رو موجد آسودگی و آشنا بودن و خودمانی بودن می شود…هندسه پیوند دهنده معماری با نظام آفرینش است،حرکت دار،زنده و حکایت گر…درونگرا است…تزیین،هماهنگ با کالبد است و میان فرم وعملکرد و سازه با طرح معماری هماهنگی برقرار است…منطبق با فرهنگ و اقلیم است…اسلام تنها به معماری ایرانی،عملکردهای جدید افزوده است نه خلق جدید،مثلا کاربری هایی چون مسجد وتکیه و…و سرانجام اینکه معماران امروز،مانند شاگردان تنبلی هستند که باید برگردند درسهای نخوانده را بخوانند.”( فصلنامه شهرسازی و معماری آبادی،1374،ش19)

4-3-2- داراب دیبا درباره ویژگیهای معماری ایران می نویسد:”درونگرایی توأم با ابهام ،شکل گیری فضا بر اساس تنوع های هندسی غنی و محکم،با سلسله مراتب مکانی و زمانی ،زیبایی و تناسبات عالی در خدمت ایجاد مقیاس انسانی ،همدلی موزون با طبیعت ،کثرت عناصر پراکنده در به وجود آوردن وحدت.” (فصلنامه شهرسازی و معماری آبادی،1374،ش19)

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه ارشد با موضوع معماری ایران، معماری ایرانی، ارتباط با طبیعت Next Entries منبع پایان نامه ارشد با موضوع معماری ایران، کتابخانه ملی، محدوده آسایش