منبع پایان نامه ارشد با موضوع محیط زیست، فضای معماری، انعطاف پذیری، سلسله مراتب

دانلود پایان نامه ارشد

طبیعت به عنوان الگوی یک نظام ماهیتا پایدار ، الگو ومبنا اصلی طراحی به حساب می آید. براین اساس آنچه که مدنظر است ، الگوبرداری از سامانه های زیستی طبیعت وبوم سامانه هاست. ” طراحی با طبیعت بدی معناست که خاستگاه اصلی ایده های طراحی از شناخت فراینده ها والگوهای بوم شناختی طبیعت نشات بگیرد.این به معنای شناخت دقیق وموشکافانه نظام های طبیعت است.”
ویژگی ها وخصوصیات اصلی نظام طبیعت که جهت طراحی نظام زیست بنای پایدار ، الگوبرداری می شوند، عبارتند از:
خورشید منشا ومنبع اصلی انرژی
خود سازماندهی ، سامانه های طبیعی خود را طراحی ومدیریت می کنند.
گرایش به سمت تعادل پویا
توسعه ورشد تکاملی ، وابستگی میان رشد تکاملی گونه های مختلف
مجموعه اشتراکی باسلسله مراتبی از روابط بینابینی
وابستگی میان جز وکل ، ارتباط وبه هم پیوستگی مابین اجزا در عین تشکیل یک کل یکپارچه ( اگر بخشی از یک سامانه طبیعی به مشکل دچار شود ، کل سامانه درست عمل نخواهد کرد)
انعطاف پذیری، تطابق پذیری وسازگاری سامانه های طبیعی باشرایط محیطی ومبتنی به واسطه چرخه های بازخوردی
تمایل به ایجاد یک نظام خود پایدار ، سامانه ای که درآن فرایند های ماده وانرژی تاحد امکان به فرایند های چرخه ای داخلی تبدیل شده است. (یعنی پسماندها در آن به عنوان منابع اولیه مجددا وارد سیستم می شود ، بنابراین تا حد امکان از تاثیر گذاری وتاثیر پذیری خود بر محیط فراشمول کاسته است)
تنوع زیستی وپیچیدگی وجود انواع مختلفی از گونه های زیستی وزنجیره های حیاتی بینابینی آنها، تداوم وبقای کل بوم سامانه را در زمان تضمین می کند.
براین اساس ، در طراحی پایدار بنابه عنوان یک سامانه زیستی وبا خصوصیات متشابه با سامانه های طبیعی طراحی می گردد. بنای که در نحوه عملکرد تا حد امکان خصوصیات یک سامانه طبیعی را دارا باشد بنای زنده نامیده می شود.
به علاوه در طراحی پایدار بر مشهود وملموس بودن طبیعت در طرح تاکید می شود. از این رو مبنای این اصل حس مسئولیت واحترام اجتماعی نسبت به طبیعت وفرایند های آن می بایست به واسطه فرایند وماحصل طراحی پرورش و ارتقاء یابد طرح هایی که طبیعت را ملموس تر ونزدیک تر می سازد وپیش چشم می آورند.
3-1-1-2-3 مقیاس زمان در طراحی ( طراحی چرخه حیات اثر معماری)
از جایگاه اخلاقی توجه به حق نسا های آینده ، عدالت میان نسلی وعدالت اجتماعی از اصول اساسی تفکر پایداری است، در حوزه طراحی پایدار این به معنی ” تداوم پذیری محصول طراحی وبرقراری تعادل میان خواسته ها ونیازهای کنونی وعدم قطعیت ناشی از ضرورت ها وخواسته های احتمالی در آینده می باشد.”براین اساس بعد زمان در طراحی پایدار از وجوه شاخص آن شمرده می شود.
مدل سنتی فرایند حیات بنا ، یک فرایند خطی را متشکل از چهار مرحله اصلی نشان می دهد که به ترتیب عبارتند از :طراحی ، ساخت ، بهره برداری وتخریب . در اینجا تداوم پذیری محصول طراحی ، طولانی شدن دوران بهره برداری یا به عبارت دیگر طراحی حیات مفید آن است.
در طراحی پایدار ، حیات بنا نه به ضرورت یک فرایند خطی محدود بلکه نظیر فراینده هایی که در سامانه های طبیعی اتفاق می افتد یک فرایند چرخه ای در نظر گرفته که از محیط مادر (طبیعت) آغاز وبدان ختم می شود. از این جایگاه نمی توان برای حیات یک محصول طراحی طراحی نقطه پایانی تصور نمودبلکه محصول طراحی صرفا از یک شکل حیات سودمند به شکل یا اشکال دیگری از سودمندی در طول حیات خود تغییر می کند ودر نهایت به محیط مادر باز خواهد گشت. بر این اساس اصل سوم در طراحی پایدار بررویکردی در طراحی اشاره دارد که در آن تصمیمات طراحی با مد نظر قرار دادن تمام مراحل چرخه بنا وبا هدف تداوم پذیری وسودمندی محصول طراحی ویا اجزاء وعناصر ومواد ومصالح آن می بایست قابل استفاده مجدد ، باز یافت پذیر ونهایتا پس از طی چرخه های متعدد حیات برگشت پذیر به طبیعت باشد.
3-1-1-2-4 طراحی انسانی
این اصل بر مبنای تعریف طراحی پایدار ، بر تعامل میان انسان ودیگر عناصر وارکان طبیعت تمرکز دارد، در حالی که دیگر اصول عنوان شده با هدف بهره برداری وتعادل مصرفی در منابع وارتقای کارکرد محیطی محصول طراحی دنبال می شوند. در طراحی انسانی مساله طراحی ، از منظر اخلاق زیست محیطی نگریسته می شود ودر آن به قابلیت زیست تمام اجزای تشکیل دهنده بوم سامانه جهانی ، شامل انسان ، گیاهان وحیات وحش وسایر ارگانیزم های زنده وبسترهای طبیعی تاکید می گردد.
در طراحی انسانی به کیفیت زیستی انسان در فضای خلق شده اهمیت ویژه ای داده می شود واین به دلیل تاکید ویژه ای است که در تفکر پایداری انسان نسبت به دیگر ارکان نظام زیست جهانی وجود دارد ونیز نقش ضروری والزامی یک فضای معماری پایدار در تعامل با انسان وپاسخگویی به کاربران آن ، چراکه محیط فضاهای داخلی بر سلامت روانی وفیزیکی کاربران تاثیر قابل توجهی دارد. هدف ، خلق محیطی است که امنیت ، سلامت ، آسایش فیزیکی ورونشناختی ونیازهای کارکردی ساکنان آن را تامین نموده ، تداوم بخشد وبه تبع آن سطح مقبولی از رضایت مندی از فضا را در کاربران در طول زمان ایجاد نماید. ارزش و اهمیت این مسائله تا حدی است که نیل به سطوح بالای رضایتمندی وایجاد محیط داخلی با کیفیت بهینه در اولویت بالاتری از صرفه جویی در مصرف ماده وانرژی ( طراحی پیشگیرانه ) قرار می گیرد. طراحی پایدار نباید آسایش انسانی را مخدوش کند بلکه باید کیفیت فضاهای خلق شده (برای کار وسکونت) به واسطه آن ارتقاء یابد براین اساس مبنا طراحی انسانی را می توان مهمترین اصل طراحی پایدار به حساب آورد.
بنابراین بخش مهمی از کیفیت فضایی به چگونگی تجربه فضا توسط کاربران وابسته است. در طراحی پایدار به استانداردهای فضایی اکتفا نمی شود چراکه استانداردها صرفا بر مبنای فعالیت ها وحداقل هایی از اندازه ها ومقادیر تنظیم شده اند که در یک شرایط کلی می تواند قابل قبول باشد. در حالی که رفتارها برحسب شرایط محیطی طرح شکل می گیرند، براین اساس در طراحی پایدار در کنار توجه به خصوصیات محسوس محیط (نظیر ابعتد ، نسبت ها، روابط فضایی ، رنگ ، جنسیت و…) به نقش الگوها وعادات رفتاری ناشی از آن در تعریف کیفیت فضا توجه ویژه ای می گردد.
3-1-1-3 مولفه های پایداری طرح
برای نیل به کارکرد بهینه طرح معماری ، شناخت دقیق تر وکاملتری از رابطه متقابل بنا ومحیط فراگیر ، ضروری به نظر می رسد، پیچیدگی این رابطه ودامنه وسیع وفراگیر آن ولزوم دستیابی به یک بیان مشترک در تبین وانتقال مفاهیم مرتبط نگرش تمام سیستمی را مطرح می سازد.
در نگرش تمامی سیستمی بیش از آن که برتقسیم وتبدیل یک ساختار به اجزای آن تاکید باشد، برشناخت روابط میان اجزاء با یکدیگر وبا کل سیستم محیط تاکید می گردد. براین اساس مسیر شناخت در رویکرد تمام سیستمی ، توامان از کل به جزء واز جزء به کل می باشدکه نهایتا به شناخت عوامل پایه ای و ریشه های یک ساله وبه تبع آن راه حل های با دوام تر جامع نگر وعادلانه منجر می گردد.(گودرزی، 1390ص19)
با استناد به آنچه گفته شد ، بنا یک سیستم (سامانه) باز را تشکیل می دهد ، یعنی سیستمی است که با دیگر حوزه های (سامانه ها) فراتر از خود در یک تعامل دو سویه همیشگی است. بنابراین شرایط و وضعیت هایی که می پذیرد به شرایط و وضعیت دیگر سیستم های در ارتباط با آن ومحیطی که مجموعه را در بر می گیرد متکی است، در عین حال که بر نحوه تعامل بنا وکاربرانش تاکید وتمرکز دارد. بنابراین در طراحی پایدار ، اهداف عینی طراحی ، برای کارکرد محیطی طرح از منظر زیست محیطی ( کارکردبوم شناختی طرح) ، اقتصادی (کارکرد اقتصادی طرح) واجتماعی – فرهنگی (کارکرد اجتماعی – فرهنکی طرح) به کمک نگرش تمامی سیستمی تبین ومدیریت می شود. بعلاوه اثراتی که بنا به عنوان فضای زیستی برکاربران وساکنین خود وارد می کند وبالعکس تاثیرات ساکنین برفضای زیستی شان قابل بررسی ومدیریت می باشد.
3-1-1-3-1 بنا ومحیط زیست
همانگونه که گفته شد محیط زیست طبیعی ، محیط مادر ودربر گیرنده تمام سامانه های طبیعی ومصنوع می باشد وبقای نظام های بشری به بقای آن وابسته است. بنابراین حتی از ورای یک نگاه ابزاری به طبیعت نیز ، توجه به اثرات وپی آمدهای بنا به عنوان یک نظام مصنوع بر محیط زیست برای تحقق معماری پایدار گریز ناپذیر می نماید.
وجهی از طراحی پایدار که برحساسیت های بوم شناختی در طراحی تاکید می کند، رویکردهای مبتنی برطراحی بوم سازگار را دنبال می کند.یعنی تلاش جهت الگو برداری وتعامل موثر وکارآمد با فرایندهای طبیعت بر مبنای شناخت بوم شناسانه کامل ودقیق از مکان وبستر طرح که برقراری وتداوم رابطه متعادل میان بنا ومحیط می انجامد، کارکرد محیطی طرح معماری نیز از منظر بوم شناختی بر اساس میزان ونحوه اثر بنا (طرح) برمحیط زیست آن تعریف می شود.
3-1-1-3-2 بنا وکابران (طیف اصلی تاثیر پذیر)
طراحی معماری ، فضایی را خلق می کندکه مجموعه ای از فعالیت های مورد نظر در درون آن سازماندهی می شوند.ازآنجا که در نگرش طراحی پایدار زمان فراتر از اکنون ومحیط فراتر از اینجا دیده می شود، کاربران اثر معماری نیز طیف متنوع ووسیعتری را نسبت به نگرش معمول در طراحی در برمی گیرند. این طیف منتوع عبارتند از:
کاربران اولیه وبلافصل بنا (کاربرانی که پس از ساخت پروژه از فضا استفتده ویا در آن سکونت می کنند)
نیازهای آینده کاربران وساکنین (کاربران وسامنین بنا در آینده)
ساکنین کانون های زیستی در مجاورت ویا نزدیکی بستر طرح که از فرایندهای بنا تاثیر می پذیرند.
معمولا هر فضای معماری پاسخگوی طیفی از نیازهای انسان است وبرای پاسخگویی به نیازهای کسری از رفتارهایی در آن به وقوع می پیوندد که اغلب مرتبط با فعالیت های مربوط به آن وبه عبارتی عملکرد آن فضا می باشددر صورتی که کیفیت فضا با خواست ها ونیازهای کاربران آن والگوهای رفتاری پاسخگو به نیازها منطبق نشود رفتارها آنگونه که پیش بینی شده اند اتفاق نخواهد یافت ویابه عبارت ساده تر رفتارهای پیش بینی نشده بروز می کنند.
در چنین حالتی افراد برای پاسخگویی به نیازهای خود، به دخل وتصرف در فضا پرداخته وآن را مطابق با خواست ها ونیازهای خود تغییر می دهند، چه بسا پاسخگویی به نیازهای جدید، فضای معماری جدیدی جایگزین فضای قبلی شود. بنابراین شرط لازم برای تداوم پذیری بنا در زمان ، پیشبینی وشناخت خواست ها ونیازهای طیفی وسیع مخاطب یک طرح پایدار وتلاش جهت دستیابی به سطح مقبولی از پاسخگویی محیط انسان ساخت به این نیازها ست. این امر بخش جدایی ناپذیر از یک نگرش جامع وفراگیر طراحی است.
فضا باید پاسخگوی نیازهای در حال تغییر استفاده کنندگان آن ورفتارهای آنان باشد. برای نیل به این مقصود ، فضا باید بتواند، الگوهای رفتاری متفاوت را در زمان های مختلف ، بدون نیاز به تغییرات بنیادی کالبدی (تخریب دورریزی و…) در خود جای دهد(انطباق پذیری). همچنین ساختار فضایی آن باید برای پاسخگویی به نیازهای مختلف قابل تغییر باشد(انعطاف پذیری). براین اساس ، پایداری طرح برمبنای چنین شناختی از ابتدا کاربران وفضای معماری ، هدف گذاری ودست یافتنی می گردد. این نگرش طراحانه به طرحی می انجامد که در آن تفکیک میان نقش طراح ، کاربر ودیگر عوامل تاثیر گذار وتاثیر پذیر بر اثر معماری دشوار می نماید. پاسخگویی طرح به نیازها وخواست کاربران بلافصل آن شامل موارد زیر است:
الف) آسایش فیزیکی
از نظر شرایط محیطی فضاهای داخلی شامل آسایش گرمایشی،سرمایشی، تهویه ، میزان روشنایی
تناسب فضایی ، روابط فضایی ودسترسی ها منطبق با ویژگی های عملکردی که کاربران از فضاها انتظار دارند ورفتارهایی که نوع کاربری به دنبال دارد.
ب) آسایش روان شناختی
ایجاد حس امنیت فضایی
آسایش شنودی ، بصری ، ارتعاشی ، ایجاد خلوت بصری وشنودی
رعایت سلسله مراتب فضایی بر مبنای کارکرد فضاها والگوهایی که ریشه در نظام اجتماعی – فرهنگی بستر طرح دارند.
ارتباط بصری وفضایی (مملوس ومستقیم) بابستر طبیعی طرح ( محیط ومنظر طبیعی ) پرورش حس ارتباط واتصال با طبیعت
ایجاد حس مکان آشنا به واسطه پررنگ نمودن سایت

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه ارشد با موضوع معماری پایدار، زیست محیطی، توسعه پاید، محیط زیست Next Entries منبع پایان نامه ارشد با موضوع معماری پایدار، انرژی باد، مصرف انرژی، طراحی معماری