منبع پایان نامه ارشد با موضوع قرآن کریم، کتاب مقدس، علامه طباطبایی، پیامبر (ص)

دانلود پایان نامه ارشد

ی مسالمت آمیز با آنان داشت. این موضوع را مسیحیان در جنگهای صلیبی فهمیدند(لوئیس،1381: 18- 12).
از نظر اسلام صلح و همزیستی مسالمت آمیز انسانها با عقاید و مذاهب گوناگون، ارزش و هدف است که از همان پیدایی با شعار همزیستی مسالمت آمیز دعوت خویش را به جهانیان عرضه کرد. پیامبر نه تنها پیروان سایر ادیان را وادار به پذیرش اسلام نمیکرد؛ بلکه هرگز اجازهی آزار و اذیت آنها را نمیداد. تصدیق ادیان کهن و رفتاری که اسلام با پیروان آن داشت(تسامح مذهبی) وادارشان کرد تا سلاح بگذارند و با دادن جزیه از حمایت اسلام برخوردار شوند؛ این ابتکار سیاسی بزرگ پیامبر اسلام(ص) بود(حتی، بی تا: 299).
همین رفتارهای کریمانه پیامبر بود که به اهل کتاب جرأت میبخشید او را به پیروی از دین خود دعوت کنند. احکام معتدل اقتصادی و تسامح مذهبی نسبت به اهل کتاب، دو نعمتی بود که اسلام برای اهل کتاب به ارمغان آورد.

2-2- اهل کتاب در قرآن

با بررسی قرآن کریم در مییابیم که از میان دو گروه یهود و مسیحیت که به طور مسلم از مصادیق اهل کتابند، بیشتر آیات به معرفی عقاید یهودیان، افکار و عملکرد آنان است. سپس مسیحیت و سرانجام فقط یکبار از مجوس نام میبرد که از نظر داشتن کتاب آسمانی دارای تردید است. ولی آنچه از آیات بر میآید این است که زرتشتیان اهل کتاب هستند. آنان از لحاظ حدود و حقوق بین مسلمانان و مشرکان قرار دارند.
تعابیر قرآنی از اهل کتاب به دو بخش تقسیم میشود:
1-عنوان های عام : «یا اهل الکتاب»، «من اهل الکتاب»، «ان الذین اوتوالکتاب»، «الذین ءاتیناهم الکتاب» و «الذین أوتوا نصیباُ من الکتاب»
2- عنوان های خاص مانند: « یا ایها الذین هادوا»، «والذین هادوا»، « یا بنی اسرائیل» و «الیهود» که مربوط به قوم یهود است و «النصاری» و «المجوس» که درباره مسیحیان و مجوسیان میباشد.
درباره یهود و نصاری به روشنی از آیات بر میآید که دارای کتاباند، چرا که کتاب هرکدام تورات و انجیل نام برده میشود، ولی درباره مجوس به صراحت نمیتوان از آیات استفاده کرد که آنان دارای کتاب بودهاند، چون فقط یک بار در قرآن این واژه به اجمال به کار رفته است. ولی همین قدر بر میآید که مشرک نیستند، چرا که مشرکان را در آیه« إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَالَّذِينَ هَادُوا وَالصَّابِئِينَ وَالنَّصَارَى وَالْمَجُوسَ وَالَّذِينَ أَشْرَكُوا إِنَّ اللَّهَ يَفْصِلُ بَيْنَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ» (حج/17)، جدا آورده و مجوس در کنار یهود و نصاری مطرح شده است.
مجوس با توجه به اینکه در برابر مشرکان در صف ادیان آسمانی قرار گرفتهاند، چنین بر میآید که آنها دارای دین ،کتاب و پیامبری بودهاند .امروزه مجوس به پیروان دین زرتشتی گفته میشود و یا لااقل، پیروان دین زرتشت بخش مهمی از آنان را تشکیل میدهد. زرتشتیان کتابی به نام اوستا داشتند که درحمله اسکندر به ایران از بین رفته است و بعدأ در زمان بعضی پادشاهان ساسانی باز نویسی شده است. از عقائد آنها امروزه چیزی که بیش از همه شهرت دارد مسأله خیر و شر یا نور و ظلمت است، به این ترتیب که خدای نیکیها را اهورامزدا و خدای شر و ظلمت را اهریمن میدانند. آنها به عناصر چهار گانه، مخصوصأ آتش احترام میگذارند تا آنجا که آنها را “آتش پرست میخوانند و هر جا که هستند آتشکدهای کوچک یا بزرگ دارند(صفایی،1383: 152).
همانگونه که در بیان، از دین زرشتی در قرآن به عنوان «مجوس» سخن رفته است و در شمار ادیان الهی قرار گرفته است.
“إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَالَّذِينَ هَادُوا وَالصَّابِئِينَ وَالنَّصَارَى وَالْمَجُوسَ وَالَّذِينَ أَشْرَكُوا إِنَّ اللَّهَ يَفْصِلُ بَيْنَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِنَّ اللَّهَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدٌ”«البته خدا بین اهل ایمان، یهود، صابئان، نصاری، گبران و آنان که به خدا شرک آوردند محققاٌ روز قیامت جدایی افکند (هر کس را به جایگاه استحقاقش برد) که خدا بر (احوال و پاداش) همه موجودات عالم (بصیر و) گواه است»(قرآن، حج: آیه 17).
قبل از تفسیر این آیه باتوجه به کلمه مجوس میبایستی در انطباق مجوسیان با زرتشتیان مطالبی ذکر گردد.
در اخبار الطوال آمده است که:
«گویند زرتشت پیامبر مجوس نزد گشتاسب (بشتاسف) شاه آمد و گفت: من فرستاده خدایم به سوی تو و کتابی را که در دست مجوسان است بر وی عرضه کرد و گشتاسب به او گروید و آئین مجوسان را پذیرفت و مردم کشور را به پیروی از این دین وادار ساخت و همه به فرمان او خواه ناخواه گردن نهادند» (دینوری، 1346: 27).
علامه طباطبایی در تفسیر المیزان منظور از مجوس را زرتشتیان دانسته که کتاب مقدسشان اوستاست(طباطبایی، 1370: 14/ 532).
مستر هاکس هم در قاموس کتاب مقدس، خادمان دین زرتشت را مجوس دانسته و یکی از وظایف آنها را نگهداری دائمی آتش بر آتشکدهها دانسته است(هاکس، 1377: 85).
همچنین مجوس معرب واژه مگوش به معنی مغ است که از پارسی باستان به زبان آرامی درآمده و پس از آن به هیأت مجوس وارد زبان عربی شده و منظور از آن پیروان دین مزدیسنا یا زرتشتیان است(اوشیدری،1371: 9-428).
در تفسیر آیه 17 از سوره حج ظاهراً دو گونه برداشت شده است. اول اینکه در این آیه مردم به سه دسته تقسیم شدهاند که شامل: مؤمنان، اهل کتاب(یهود، نصاری، صابئین و مجوسان) و مشرکان هستند. این سه دسته با ذکر اسم« موصول الذین »از هم جدا شدهاند ولی چهار گروه اهل کتاب با حرف وصل به هم پیوستهاند. پس به این نتیجه میرسیم که مجوسان از مشرکان جدا شده و در زمره اهل کتاب قرار میگیرند. از طرف دیگر با توجه به جمله «الذین اشرکوا »که در مقابل چهار دسته قبلی قرار میگیرند، نتیجه میگیریم که دین مجوس در ردیف ادیان شرک قرار نداشته بلکه جزو ادیان توحیدی است.
اما در مجموع و با دقت نظر در تفاسیر ظاهراً چنین به نظر میرسد که تفاسیر شیعه و سنی با تکیه بر روایات، مجوس را اهل کتاب دانستهاند. در قرآن کریم آیه ذیل به طور ضمنی درباره مجوس میباشد:
“يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ عَلَيْكُمْ أَنفُسَكُمْ لاَ يَضُرُّكُم مَّن ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ إِلَى اللّهِ مَرْجِعُكُمْ جَمِيعًا فَيُنَبِّئُكُم بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ﴿مائده/105﴾”«اى كسانى كه ايمان آورده‏ايد، به خودتان بپردازيد هر گاه شما هدايت‏يافتيد آن كس كه گمراه شده است به شما زيانى نمى‏رساند بازگشت همه شما به سوى خداست پس شما را از آنچه انجام مى‏داديد آگاه خواهد كرد.»
در شأن نزول این آیه از ابن عباس روایت شده که پیامبر خدا به مردم هجرنامه نوشت و اسلام را به آنها عرضه نمود و فرمود در صورت عدم قبول، جزیه بپردازند. در تفسیر ابوالفتوح رازی آمده است که منذر بن ساوی نامه رسول برایشان عرضه کرد:
«بر عرب و جهودان و ترسایان و گورانیکه آنجا بودند که ایشان گفتند که ما جزیه قبول نکنیم و اسلام نیاوریم. او رسول را خبر داد و رسول به او نوشت که از عرب قبول مکن الا اسلام یا تیغ و اما، جهودان و ترسایان و گوران یا اسلام آرند یا جزیه قبول کنند. او نامه عرضه کرد عرب ایمان آوردند و اهل ذمه جزیه قبول کردند. منافقان در این حدیث طعنه زدند گفتند عجب نیست کار محمد، میگوید مرا فرمودهاند که با مردمان کارزار کنم تا بگویند لااله الا الله آنگاه از گوران هجر و اهل کتاب جزیه میستاند و ایشان را بر کفر رها میکند. چرا ایشان را به اسلام اکراه نمیکند و یا از عرب جزیه قبول نمیکند مسلمانان را سخت آمد. خدای تعالی این آیه فرستاد:«یا ایها الذین آمنوا علیکم انفسکم…»(رازی، 1358، 4/ 254).
در تفسیر آیه:”وَالَّذِينَ آتَيْنَاهُمُ الْكِتَابَ يَفْرَحُونَ بِمَا أُنزِلَ إِلَيْكَ وَمِنَ الأَحْزَابِ مَن يُنكِرُ بَعْضَهُ قُلْ إِنَّمَا أُمِرْتُ أَنْ أَعْبُدَ اللّهَ وَلا أُشْرِكَ بِهِ إِلَيْهِ أَدْعُوا وَإِلَيْهِ مَآبِ”«كساني كه كتاب(آسماني) بديشان داده‌ايم(و منصف هستند) از آنچه بر تو نازل شده است خوشحالند و از ميان دسته‌ها (و گروههاي اهل كتاب و ساير مشركان) كساني هستند(كه به سبب تعصّبهاي مذهبي و قومي) قسمتي از آن را نمي‌پذيرند.(اي پيغمبر! به مخالفت و لجاجت اين و آن اعتناء مكن، بلكه خطّ اصيل و صراط مستقيم خود را پيش بگير) و بگو: من تنها و تنها مأمورم كه خدا را بپرستم و انبازي براي او نسازم. من( مردمان را ) به سوي او مي‌خوانم و بازگشت من(و همگان) به جانب اوست».‏
ظاهراً منظور از «الذین آتینا هم الکتاب» یهود و نصارا یا این دو طایفه با مجوس است. علامه طباطبایی نوشته است در زمان پیامبر مجوس در انتظار بعثت و فرج خاتم الانبیا (ص) و ظهور دینی که حق و عدالت را گسترش دهد به سر می بردند و مانند مشرکین با حق دشمنی و عناد نمیورزیدند و نیز در ادامه از بعضی از مفسرین نقل کرده که گفته اند منظور از«موصول الذین»عموم مسلمین و منظور از احزاب: یهود، نصارا و مجوس است(طباطبائی، 1370: 11/71و569).
در تفسیر آیه«ولا تجادلوا اهل الکتاب الابالتی هی احسن» در تفسیر المیزان آمده است از مجادله با اهل کتاب که شامل: یهود، نصارا، مجوس و صابئین است، بپرهیزند و میفرماید: با این طوایف چندگانه مجادله نکن مگر به طریقی که بهترین مجادله بوده باشد(طباطبائی، 1370: 16/ 216).
در سنت نبوی نیز همین نگرش به زرتشتیان دنبال شده است و منابع به طور وسیعی از آن خبر میدهند بطور مثال: پیغمبر خدا (ص) عمال خویش را میفرستاد تا مقررات اسلام را به مردم بیاموزند و زکاتشان را بگیرند و از آنها که بر دین نصاری و مجوس و یهود مانده بودند سرانه دریافت کنند(مسعودی، 1378: 252).
روایتی نیز از امام صادق (ع) نقل شده که از ایشان در مورد مجوس پرسیدند که آیا پیامبری داشتند؟ فرمود: بله آیا نوشته رسول خدا به مردم مکه به تو نرسیده است فرمود: اسلام بیاورید و الا برای جنگ آماده شوید. آنها به پیامبر نامه نوشته و خواستند که از آنها جزیه بگیرد و در عوض آنها را واگذارد که به پرستش بتها ادامه دهند. پیامبر (ص) به آنها نوشت که جز از اهل کتاب جزیه نمیگیرد. مشرکان مکه در پاسخ به پیامبر(ص) نوشتند تو چگونه چنین میگویی، در حالی که از مجوس منطقه هجر جزیه گرفته است. پیامبر (ص) به آنها نوشت که:”ان المجوس کان لهم نبیٌّ فقتلوه و کتاب احرقوه” «مجوس پیامبری داشتند و کتاب آسمانی، پیامبرشان را به قتل رساندند و کتاب او را آتش زدند»(مکارم شیرازی،1361: 14/ 57).
نصاری:
این واژه بارها در قرآن کریم تکرار شده و جمع نصرانی است و به پیروان مسیح گفته میشود و از آیه قرآن کریم گرفته شده است. کتاب مقدس آنها مشتمل بر دو بخش است: بخش نخست به نام عهد عتیق و بخش دوم آن «عهد جدید» مشتمل بر چهار انجیل مورد قبول اغلب کلیساهاست. انجیل مشتق از کلمهی یونانی به معنای بشارت(مژده) است و نام کتابی است که بر عیسی نازل شده است.کلیسا برای اینکه دامنه اختلاف را کوتاه کند فقط چهار انجیل را پذیرفت که عبارتند از:«متی، مرقس، لوقا، یوحنا». قرآن هرجا از کتاب حضرت عیسی(ع) یاد میکند « انجیل» را به صورت مفرد میآورد و نزولش را از طرف خدا معرفی میکند پس اناجیلی که میان مسیحیان متداول است کتب الهی و آسمانی نیستند، همان طور که خود آنان نیز منکر آن نیستند و دست نوشتههای شاگردان آن حضرت میدانند که مدتها بعد از وی نوشته شده است.
کتاب آسمانی اسلام با اینکه دین حضرت عیسی(ع) را به عنوان دین الهی میپذیرد و از پیغمبر آنها به بزرگی و عظمت یاد میکند و از نصارا به عنوان اهل کتاب یاد کرده است. لیکن برخی از مبانی اعتقادی مسیحیان را مورد خدشه قرار داده و چندین ایراد اساسی به آیین مسیحیت که در آستانه ظهور اسلام در بخشهایی از جزیره العرب رواج داشت، وارد میسازد. از جمله ایرادهایی که قرآن کریم درباره مسیحیت مطرح نموده میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
1- تحریف آیات الهی: یعنی انجیل حضرت عیسی پس از وی توسط علمای مسیحی دچار تحریف شد. همانا برخی از اهل کتاب قرائت کتاب آسمانی را تغییر و تبدیل میدهند تا آنچه پیش خود خواندهاند از کتاب خدا محسوب دارند و هرگز آن تحریف شده از کتاب خدا نخواهد بود و گویند این آیات از جانب خدا نازل شده

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه ارشد با موضوع روابط فرهنگی، جامعه اسلامی، پیامبر (ص)، حکومت اسلامی Next Entries منبع پایان نامه ارشد با موضوع مراسم مذهبی، دوره ساسانی، فلسفه یونان، زبان سریانی