منبع پایان نامه ارشد با موضوع فراماسونری، جهان اسلام، امین السلطان، امید به آینده

دانلود پایان نامه ارشد

های مختلفی بیان شده است ؛اما مخزومی در مورد اولین عاملی که سیّد را وادار کرد وارد این جمعیّت شد، از قول خود سیّد جمال، چنین نقل می کند : « نخسین چیزی که مرا تشویق کرد که در بنای آزادی خواهان شرکت کنم همان عنوان بزرگ آزادی، مساوات، برادری بود که مقصود منفعت عالم انسانی است که در پشت سر آن برای نابود کردن ستمکاران کوشش می نماید تا بنیاد عدالت حقیقی را استوار سازند. با این وصف همت به کار و عزت نفس و اخلاق پاک و کوچک شمردن مرگ در برابر ستمکاران را فراماسون به من نشان می دهد … این تعریف فراماسون مرا راضی ساخت در جرگه فراموشخانه داخل شوم . 156
احمد امین در زمینه ی علّت عضویّت سیّد در مجمع فراماسون ها می نویسد : « بسیاری از مردم بلند پایه و بزرگ، وارد این مجمع شده بودند و سیّد چون می خواست افکار اصلاحیش را به آنها برساند، وارد این جمع شد و شاید آزادی گفتار در این مجمع وجود داشت؟ ولی سیّد با شناخت آن مجمع با خطبه های متوالی آن را هدف قرار داد… .157
معلوم نیست که چرا حزب فراماسون شخصیّتی مانند سیّد را در داخل خود راه می دهد، آیا مقصود رهبران آن، این بود که سیّد را مشغول بدارند و با ذکر خطابات و عبارات فریبنده ماهیتش را تغییر بدهند یا از وجودش استفاده تبلیغاتی نمایند ؟158و با اینکه با این امید که در سیّد نفوذ و از موقعیت او در جهان اسلام بهره برداری نمایند، عضویت او را پذیرفتند.159 سیّد محمّد محیط طباطبایی معتقد است:سیّدجمال که هر عنوانی واقدامی راکه برای پیشرفت نظریهی سیاسی خود مفید می دانست،بدان دست می زد و قید عقیده و محل ومنشأ خود زده بود،چند صباحی هم از دسته ی فراماسون های مصری که وسایل نشر عقیده و افکار در اختیار داشتند،جهت رسیدن به اهدافش استفاده می کند.همین عامل سبب شده که امروزه او را به عنوان یک فراماسون خرقه پوش صاحب پیش بند و حمایل معرفی کنند،تا ذهن کسانی را که ضمن تبلیغات سیاسی اخیرنسبت به دستگاه فراماسونری بدبین شده اند،برضدسیّدبرانگیزند.160
برخی تأسیس انجمن حزب الوطنی رابا تأسیس لژ فراماسونری یکی دانسته و به سیّد این نسبت را داده اند که بانی وموسس لژ فراماسونری درمصر بوده است.این اشتباه فاحش را ابراهیم صفایی در کتاب خود مرتکب شده و چنین می نویسید:«…به تأسیس جمعیت فراماسون در آن شهر(قاهره) اقدام کرد،این جمعیت سرّی با محفل فراماسون شرق فرانسه ارتباط داشت وبزودی سیصد عضو پیدا کرد … »161
صفایی در ادامه اشاره به اخراج سیّد از این جمعیت می کند. چطور می شود کسی که خود موسّس یک حزب باشد توسط زیر دستان خودش اخراج شود، و جمعیت سیصد نفری را اکثر مورّخین برای حزب وطنی ذکر کرده اند که موسّس آن خود سیّد بوده است .
محیط طباطبایی در جای دیگر علّت ورود و سپس خروج سیّد جمال از لژ کوکب الشرق را چنین بیان می کند: « سیّد در طی فعالیت های مطبوعاتی و فرهنگی خود در صدد برآمد از تشکیلات فراماسونی مصر که زبده ی رجال سیاست و حقوق بومی و مهاجر را در خود داشت برای عملی شدن نقشه های سیاسی آینده ی خود استفاده کند. به همین دلیل به آن سازمان پیوست. دیری نپایید که ادوارد هفتم، ولیعهد ویکتوریا، برای سفر رسمی به هند از اسکندریه گذشت.رئیس ایتالیایی محافل مصری به اعتبار اینکه ولیعهد انگلیس استاد اعظم محفل اسکاتلند بود، قرار پذیرایی و ملاقات رسمی و مجللی گذارد و به همه ی محافل تابع اعلام کرد . سیّد از چنین امری برآشفت و بر او کتبا اعتراض کرد که محفل شما مدعی آزادی و برابری و برادری همه ی افراداست.شما چگونه فردی را که میلیون ها مردم بیچاره را در زیر یوغ حکومت استعماری خود دارد از خود می شمارید و دستور پذیرایی او را می دهید؟ سیّد از محفل بزرگ مصر کناره جست و محفل وطنی را تاسیس کرد .162
البته مخزومی جدا شدن سیّدجمال از فراماسونرها را به طریق دیگری ذکر کرده است، او می نویسد:روزی،سیّد در این انجمن،بحث از سیاست را به میان کشید، اعضا انتقاد کردند و یکی از آنها گفت:« ما در سیاست دخالت نمی کنیم» سیّد بر آشفت و گفت:« چگونه ممکن است در برنامه گروهی، آزادی، برابری و برادری قید شده باشد، ولی کسی حق نداشته باشد برای کسب آزادی وحقوق خویش،صدایش را بلند نکند». سیّد باز ادامه می دهد:« منتظرم درمصر، چیزهای عجیب و غریب بشنوم،نمی توانم تصورکنم که و هم و ترس در استخوان های انجمن فراماسون نفوذ کرده باشد. هرگاه فراماسون در سیاست جهانی دخالت ندارد، چرا تشکیلات آزادی از اوست».163
سیّد، شدیداً از این جمعیت و برنامه های آن انتقاد می کند. آنان را عامل اروپا و استعمار می خواند و از اهداف شوم آن ها پرده بر می دارد. از این روی، جمعیت فراماسونی، افشاگری های سیّد را خیانت نام نهاد و طبق اساسنامه خود، به ترور شخصیت وی دست زد و او را منکر خدا خواند و در تاریخ 1296 هجری قمری، مطابق با 1879 میلادی، به این بهانه اخراجش کردند. این جمعیت، با این تکنیک می خواست هم حیثیت دینی و اجتماعی سیّد را از بین ببرد و هم وانمود کند که از شرائط عضوّیت در این حزب، اعتقاد به خداست. 164
3-4- سیّد جمال عامل انگلیس :
مساله عضویت سیّد در فراماسونری، بیشترین بهانه را به دست مخالفانش داده که با مطرح کردن آن، چهره ضدانگلیسی او را وارونه جلوه داده و او را عامل و وابسته و جاسوس انگلیس معرفی کنند.در این که سیّد عضویت فراماسونری را تقاضا و داخل آن شده بود شکی نیست، اما علّت آن به طور مستند و دقیق مشخص نیست؛شایدهمانطور که نقل شد به سبب ظاهر و عناوین شعارهای فراماسونرها جذب آن شد و یا اینکه به قصد استفاده از موقعیت آن ها جهت رسیدن به اهداف خود تقاضای عضویت داد،به هرحال،به نظر می رسد که روح کنجکاو و پرتحرک سیّدچنین چیزهایی را ایجاب می کرده است.ولی با توجه به واقعیت های مختلف تاریخی که مستند و محکم هستند که نشان از فعالیت های سیّد برضدانگلستان است، مانند: به شورش کشاندن مردم مصر، ایران، افغانستان و هند و سایر نقاط علیه منافع انگلستان و به طور صریح تر قیام مهدی سودانی که تحت تاثیر تعلیمات سیّد جمال بود و باعث کشته شدن تعدادزیادی از سران و سربازان ارتش انگلیس شد، نمی توان وی را مأمور انگلیس معرفی کرد.
نویسندگانی امثال اسماعیل رائین که می خواهند خیلی مستند بنویسند، چطور می شود که صرف یک یاد و سند را برای حکم دادن کافی می دانند، ولی در کنار آن سند های فراوان دیگر را که حتی گزارش های انگلیسی ها هم خلاف آن را نشان می دهد درنظر نمی گیرند. خود آقای رائین هم در این تناقض گیر کرده که از یک سو می بیند سیّد فعالیت های شدید ضد انگلیسی دارد و از سوی دیگر در فراماسونری وارد شده است، با این حال می نویسد : « او مأموریت داشت که با تظاهر به ضد انگلیسی بودن، آزادی خواهان مصر را دور خود جمع کند و افکار و مقاصد وعملیات آنها رابه وسیله برادران فراماسونش برای دولت انگلیس فاش سازد »165
اما چیزی که امثال رائین کمتر آن را مطرح می کنند،اخراج سیّد از فراماسونری است،اگر فردی مطیع وتابع دستور و وابسته به انگلیس بودچرا اخراخ شد،آن هم به اتهام بی دینی و انکار خدا.اساساً اخراج سیّد ازآن مجمع خودبزرگترین سندی برماهیت ضد انگلیسی سیّدجمال است.
علاوه برفعالیت های گوناگون سیّد درکشورهای مختلف علیه انگلیس،تنها عروه الوثقی، بنابه قول تعداد زیادی از نویسندگان،سیلی وضربه ی سخت وشدیدی برانگلستان به حساب می آید.کافی است فردی بدون پیش داوریِ بی منطق ومغرضانه مقالات عروه رامطالعه نماید.166
زمانی که سیّد جمال وارد هند شد، انگلستان که وی را شناخته و حضورش را عامل خطرناکی برای منافع خود می دید، به شدت کنترلش کرده به گونه ای که به محض ورود سیّد، یک دسته مأمور و جاسوس مخفی و آشکار به مراقبت از وی گماشتند. سیّد وقتی متوجه شد تحت نظر است دریکی ازخطابه های خود دربین هندی ها چنین می گوید:« به هند نیامده ام که حکومت بریتانیای کبیر را بترسانم، نه قدرت آن را دارم که انقلابی بر پا سازم و نه آن که به عملیات آن ها انتقاد نمایم، با این وصف،از مثل من سیّاح گوشه گیری دولت هراسناک و از کسانی جلوگیری می کند که مراملاقات می نمایند با آن که آنها ناتوان تر از من هستند،ثابت می کند که حکومت بریتانیا اراده اش کوچک وشوکت اوناتوان شده است…درحقیقت دولتی بر این کشور پهناور حکومت می کند که از خود ملت ناتوان تراست…ای مردم هند…آنها( انگلیسی ها ) با تمام تعدادشان متجاوز از ده هزار نفر نمی شوند. هر گاه شما صدها میلیون پشه بشوید و زمزمه در گوش بریتانیا نمایید وطنین درگوش بزرگ آنان،گلادستون بنمایید، و هر گاه شما صدها میلیون از هند با هم باشید خداوند شما را مسخ کرده ولاک پشت می شوید و در جزیره بریتانیا فرو روید آزاد مردانی در هند خواهید شد». 167
سیّد جمال تمام عمر را بیشتر، با اعلاء درجه و شدیدترین وجهی، بر ضد انگلیس مجاهدت کرد و تعصّبی فوق العاده در این باب داشت که گاهی حتّی آثار افراط هم در آن غیرت و حمیّت طبیعی و معقول، دیده می شد و این حال شدت خصومت افراطی، مکرراً در وطن دوستان و انقلابیون هند هم دیده شده است .168
سیّد جمال انگلستان را نه تنها قدرتی استعماری بلکه دشمن صلبی مسلمانان می دانست و معتقد بود که هدف انگلستان نابودی اسلام است. وی عقیده دارد که « انگلستان از آن رو دشمن مسلمانان است که اینان از دین اسلام پیروی می کنند. انگلستان همیشه به نیرنگ های گوناگون می کوشد تا بخشی از سرزمین های اسلامی را بگیرد و به قومی دیگر بدهد، گویی شکست و دشمن کامی اهل دین را خوش دارد و سعادت خویش را در زبونی آنان و نابودی دار و ندارشان می جوید »169 اقرار صریح صاحب منصبان دربار قاجار چون : اعتمادالسّلطنه، امین السّلطان، عین الدّوله و موجز السّلطنه به اینکه عامل اخراج سیّد جمال از ایران، دولت انگلستان بوده، خود می تواند نشان از عمق دشمنی سیّد نسبت به بریتانیا باشد.
اعتماد الدّوله تصریح می کند که تبعید سیّد از ایران، به دستور انگلیسی ها بوده است: «سیّد جمال الدّین معروف را که به آن عجز از روسیه آوردند، حالا به میل انگلیسی ها حکم به
رفتن او شده است».170
امین السّلطان نیز، اعتراف می کند : « اخراج سیّد از ایران، به واسطه ی دشمنی او با انگلستان بوده است »171 و امین الدّوله می نویسد : چون سیّد از اصطلاحات و ضرورت قانون سخن گفت، شاه را خوش نیامد، امین السلطان هم از جانب سِرهنری، وزیر مختار انگلیس به گوش شاه نفوذی خواند تحذیری کرده بود دیگر شاه او را نخواست و ندید».172و مخبر السّلطنه حتّی اخراج غیر مستقیم سیّد در دفعه نخست نیز به دستور وزیر مختار انگلیس می داند .173
با توجه به آنچه گذشت، می توان ادعا کرد، آنچه از تهمت های ناروا که به سیّد نسبت داده اند، همه بی پایه و اساس است. استعمار و استبداد، دست به دست همدیگر داده تا شاید بتوانند چهره ی آفتاب را گلِ اندود کنند، غافل از اینکه با این همه دسیسه و نیرنگ، باز هم چهره ی سیّد جمال چون آفتاب می درخشد و روشنایی می بخشد.

فصل چهارم:
شرایط و گفتمان ها در آستانه ی انقلاب مشروطه

4-1. مقدّمه :
ذلّت و انحطاط، بر جهان اسلام سایه افکنده بود. استعمار، به طمع فتح سرزمین های اسلامی پیش می تاخت. سردمداران بلاد اسلامى، غافل از همه جا، فقط به تحکیم موقعیّت خویش می اندیشیدند و هرگونه اصلاح و اقدام سازنده ای را به فراموشی سپرده بودند و بر این ذلّت و انحطاط، اشغال سنگرها، ذلیلانه تن در داده بودند.
اروپای منحط و فراموش شده دیروز، اکنون نیرو گرفته بود و خود را برای تسخیر جهان و آقایی بر آن،مهیّا می کرد.بی محابا،بی ترس وخوف،با اعتماد به نفس و امید به آینده،قدرت خود را می گستراند؛ ولی مسلمانان، با ترس و خوف، از آن جا که اعتماد به نفس خویش را از دست داده بودند و اتّکایی نداشتند که با تکیه به آن،بر دشمن یورش برند و در برابر یورش و شبیخون آن مقاومت کنند،لحظه به لحظه عقب می نشستند و سنگرها را به دشمن سرسخت و سرمست می سپردند وخود به بیغوله ها پناه می

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه ارشد با موضوع فراماسونری، عروه الوثقی، حاج سیّاح، وزارت امور خارجه Next Entries منبع پایان نامه ارشد با موضوع مشرق زمین، قرن نوزدهم، عقب ماندگی، آداب و رسوم