منبع پایان نامه ارشد با موضوع عوامل جغرافیایی، برنامه هسته ای ایران، پرونده هسته ای، رئالیسم تهاجمی

دانلود پایان نامه ارشد

نامي(1389) در مقاله ای تحت عنوانخليج فارس و اهميت آن در تدوين راهبرد امنيت ملي جمهوري اسلامي ايران می نویسد: تضمين امينت ملي از مهم‌ترين شاخصه‌هاي يك حكومت پويا و مقتدر است كه رجال سياسي، نظامي و امنيتي حاكميت خود را متعهد به تأمين آن مي‌دانند. در گفتمان مدرن، امنيت عبارت است از نيل به سطحي از اطمينان خاطر براي تحصيل و صيانت از منافع ملي به تعبير «رابرت ماندل» امنيت ملي شامل تعقيب رواني و مادي ايمني است و اصولاً جزء مسؤوليت حكومت‌هاي ملي است. بر همين اساس تدوين راهبرد امنيت ملي از راهبردي‌ترين اقدامات نرم‌افزاري در جهت تامين امنيت ملي محسوب مي‌شود. نگاه مدرن به امنيت، نگاهي چندسويه است و طيفي از عوامل (فرصت‌ساز و تهديدآفرين) را شامل مي‌شود كه در زمينه‌هاي گوناگون فرصت ظهور و بروز پيدا مي‌كنند. يكي از عوامل مهم در اين زمينه عامل ژئوپلیتیک و موقعيت سرزميني است. كشور ايران به علت قرارگرفتن در منطقه راهبردي حساس خاورميانه از يك موقعيت ويژه‌اي برخوردار است. بطوريكه نه تنها خود يك كانون ژئوپلیتیکي محسوب مي‌شود، بلكه با 6 حوزه مهم ژئوپلیتیکي در ارتباط مي‌باشد. اين حوزه‌ها با عنايت به وزن و موقعيت خود در تدوين راهبرد امنيت ملي ايران تاثيرگذار هستند. اما در ميان اين حوزه‌ها حوزه پلتيكي خليج فارس به خاطر شأن ژئوپلیتیکي در معادلات سياسي، اقتصادي، فرهنگي و امنيتي در منطقه و جهان، نقش بسيار فعال و تعيين‌كننده‌اي در امنيت ملي ايران دارد. بر اين مبنا، در اين مقاله سعي مي‌شود به روش كتابخانه‌اي و از طريق روش شناختي توصيفي- تحليلي رابطه و تاثير حوزه ژئوپلیتیکي خليج فارس را در اين خصوص از زواياي اصلي بررسي و روشن نماييم.
 مهدی ذوالفقاری(1386) در مقاله ای تحت عنوان ژئوپلیتیک خليج فارس؛ ايران و آمريکا(تهديدها و فرصتهاي فراروي جمهوري اسلامي) ضمن بررسی ژئوپلیتیک خلیج فارس بیان می نماید: موقعيت حساس و استراتژيك ايران در منطقه خاورميانه و وجود بحران‌ها و عدم ثبات سياسي در كشورهاي مجاور و وجود چالش‌هاي سياسي با همسايگان استراتژيك باعث به وجود آمدن تهديدهايي براي امنيت جمهوري اسلامي ايران مي‌شود. از بزرگ‌ترين تهديدات فرامنطقه‌اي كه حوزه نفوذ آن به اين منطقه حساس و استراتژيك وارد شده است، ايالات متحده آمريكا است. آمريكا با تداوم حضور خود در منطقه و ايجاد روابط با دول همسايه ايران در شمال،‌ جنوب، شرق و غرب در صدد ايجاد فضايي رعب انگيز و تنش‌زا در ارتباط ايران با كشورهاست. مخالفت ايران با طرح خاورميانه بزرگ آمريكا در منطقه، به رسميت نشناختن اسرائيل و احساس خطر آن دولت از ناحيه ايران، تأكيد بر استقلال و پي‌گيري عزت مدارانه پرونده‌ هسته‌اي منجر به احساس خطر از اين ناحيه براي آمريكا و متحدانش شده است. به همين دليل و بنابر اهميت استراتژيك ايران و سياستي كه در قبال اين دولت‌ها سر لوحه سياست خارجي خود قلمداد كرده است، باعث مقابله شديد آمريكا با اين كشور در فضاي بين‌المللي شده است .استراتژي آمريكا در منطقه خاورميانه در قبال ايران مبتني بر محدود ساختن و منزوي كردن و به طور كلي حذف ايران از معادلات منطقه است و براي رسيدن به اين مهم و نيز تسلط بر منابع اقتصادي و موقعيت استراتژيكي منطقه از تمامي ابزار ديپلماسي و حتي نظامي در مقياس گسترده استفاده مي‌كند.
فؤاد ایزدی (1391) در مقاله خود با عنوان «شبکه بررسی مسائل ایران در امریکا و سیاست های ایالات متحده در قبال جمهوری اسلامی» تلاش می کند تا با نگاهی جدید مسائل ایران در امریکا را مورد مطالعه قرار داده و دیدگاه های شبکه بررسی مسائل ایران و آمریکا را در مورد سیاست های امریکا در قبال جمهوری اسلامی ایران بررسی نماید. با مراجعه به برخی از پایگاه های داده در مجموع، ۱۸۲ شخصیت به عنوان اعضای شبکه بررسی مسائل ایران شناسایی شدند. از آنجا که در بعضی سازمان ها بیش از یک نفر از این شخصیت ها حضور داشتند، در مجموع ۱۰۴ سازمان که دست کم یکی از اعضای آنها در شبکه بررسی مسائل ایران حضور دارد، شناسایی شدند. با آغاز تحلیل داده ها و نیز بر پایه سیاست های توصیه شده، پیش فرض های آنها درباره ماهیت روابط جمهوری اسلامی ایران و امریکا و برداشت آنها از واقعیت های سیاسی در ایران، چهار الگوی مختلف نمایان شد. براساس نتایج نهایی به طورکلی مجموعه سیاست های توصیه شده اعضای شبکه بررسی مسائل ایران را می توان به چهار دسته تقسیم کرد: «تعامل راهبردی»، «تنبیه گری بدون تعامل»، «تعامل ستیزه جویانه» و بالاخره «دگرگونی بنیادین» آشکار شدن چنین الگویی را می توان حاکی از وجود چهار گروه یا حلقه سیاست ساز در شبکه بررسی مسائل ایران دانست که در این مقاله مورد مطالعه قرار گرفته و معرفی می شود.
کیهان برزگر و مهدی قاسمی (1392) در مقاله ای باعنوان«استراتژی تهدید وجودی اسرائیل و امنیت ملی ایران» می کوشد تا تلاش اسرائیل را در جلب توجه آمریکا جهت مقابله با ایران مورد بررسی قرار دهند. نویسندگان این مقاله معتقدند:با افزایش نقش و قدرت منطقه ای ایران، به ویژه پس از مطرح شدن پرونده هسته ای آن در مجامع بین المللی در سال 2003، رژیم اسرائیل با طرح مسئله «تهدید وجودی»، ایران را به عنوان تهدیدی علیه موجودیت خود معرفی کرده است. و در ادامه مقاله سعی دارند ریشه های اتخاذ این استراتژی را بررسی نموده و پیامدهایاین استراتژی را برای امنیت ملی ایران مشخص نمایند. بحث اصلی نویسندگان این است که بزرگ نمایی تهدید برنامه هسته ای ایران و ارتباط دادن آن به مسئله تهدید وجودی، بیشتر سیاستی برای کنترل و مهار ایران و ایجاد بازدارندگی در مقابل افزایش نقش و قدرت منطقه ای آن است که خود باعث تنزل جایگاه و نقش رژیم اسرائیل در خاورمیانه می شود. نویسندگان برای آزمون این فرضیه از ترکیبی از نظریه های سازه انگاری و نئورئالیستی استفاده می کنند. سازه انگاری مباحث ارزشی و هویتی را منشا عملکرد دولت ها در روابط خود با دیگران می داند، اما رویکردهای امنیتی نظریه نئورئالیسم شامل رئالیسم تهاجمی و رئالیسم تدافعی، به ترتیب افزایش قدرت نسبی و امنیت نسبی را ملاک عمل دولت می دانند. نتیجه پژوهش این است که این سیاست علاوه بر کمک به برخی از اهداف داخلی در اسرائیل و توجیه کمک های امریکا، برنامه ای است برای مهار و بازدارندگی ایران که باعث شکست انحصار هسته ای و تنزل جایگاه اسرائیل در خاورمیانه شده است.
سعیده لطفیان(1390) در مقاله ای با عنوان « پندار از تهدید و سیاستهای امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران» بر این اعتقاد است که بسیاری از نظریهپردازان سیاستهای امنیتی در غرب، سیاستهای امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران را «برهمزننده قواعد بازی» و تهدیدکننده برای سایر کشورها می دانند. وی سپس به تشریح نقطه نظرات رهبران جمهوری اسلامی ایران می پردازد و بیان می دارد. رهبران ایران در مقایسه استدلال میکنند که این کشور نه تنها تهدیدی برای منطقه خاورمیانه و جهان نبوده است، بلکه نقش «آرامکنندهای» در محیط پرتنش پیرامونش داشته است. نویسنده در این مقاله تلاش می کند تا ابعاد مهم سیاستهای امنیت ملی ایران را بررسی کرده و پاسخهای مناسبیبرای پرسشهای زیر بیابد: اهداف و رفتار سیاستهای خارجی دفاعی- امنیتی جمهوری اسلامی ایران چیست؟ آیا سیاستهای دفاعی ایران گسترشطلبانه و یا تدافعی بوده است؟ در سیاستگذاری دفاعی ایران چه تهدیدهای امنیتی در سطوح منطقهای و بینالمللی در نظر گرفته میشوند؟ مناسبترین و مؤثرترین ابزار سیاست خارجی برای رفع این تهدیدهای امنیتی چیست؟ تهدیدهای امنیتی و فرصتهای پیشروی ایران برای ارتقای جایگاهش در منطقه و نظام جهانی، پندار از تهدید قدرتهای بزرگ و کشورهای مهم منطقه نسبت به «تهدید ایران»، ابزار اجرای سیاستهای امنیتی آنها برای مقابله با این تهدید ذهنی از جمله مباحث این نوشتار است. نتیجۀ کلی پژوهش این است که دگرگونی محیط امنیتی منطقهای و استراتژیهای امنیتی جدید ایالات متحده باعث گسترش تهدیدهای امنیتی نرمافزاری شده که بر امنیت ملی ایران تأثیر منفی خواهند داشت.  
پیش از آنکه مباحث اصلی مورد کنکاش قرار گیرد لازم است اصطلاحاتی که در این بخش مورد استفاده قرار می گیرد به دقت تبیین گردیده تا فهم مطالب اصلی برای خوانندگان آسان تر شود.
جغرافیای سیاسی و علم ژئوپلیتیک:
جغرافیایسیاسیعلمیاستکهنقشسیاسترادرجغرافیابررسیمیکند، درحالیکهعلمژئوپلیتیکبهبررسینقشعواملمحیطجغرافیاییدرسیاستمیپردازد(عزتی،1381: ص 5). اززمانعنوانشدنواژهژئوپلیتیک، معنایتقابلقدرتبایکسرزمینوانسانهاییکهدرآنسکونتدارندمطرحبودهاستواینواژهنقشیبسیاراساسیدرتولیدقدرتداشتهاست.
درفرهنگنامهفرانسویروبر (1965) دربارهواژهژئوپلیتیکآمدهاست:
ژئوپلیتیکعلمیاستکهبهمطالعهروابطبیندادههایطبیعی، جغرافیاوسیاستحکومتهامیپردازد(ﻋﺰﺗﯽ،1381: ص5). درفرهنگنامهلاروس (1962) چنینتعریفشدهاست: مطالعهروابطیکههرکشوربهوسیلهآنسیاستهایشراباقوانینطبیعیبههمپیوندمیزندودراینپیوندقوانینطبیعیازعواملدیگر، تعیینکننده ترند(ﻋﺰﺗﯽ،1381: ص5). سائولبی.کوهندرکتابخودباعنوانجغرافیاوسیاستدرجهانتقسیمشده (1973) نوشت : عصارهژئوپلیتیکمطالعهروابطیاستکهمیانسیاستبینالمللی، قدرتومشخصاتجغرافیاییبرقرارمیشود(ﻋﺰﺗﯽ،1381: ص6). مابانگاهیژرفبهاینتعاریفبهیکنتیجهکلیمیرسیموآنایناستکهاینعلمبامنابعگوناگونمیخواهداینمطلبرابیانکندکهاولاقدرتعاملمهمیدرسیاستوروابطبینالمللاستومنابعتولیدقدرتنیزگوناگون، ولیاگرمابتوانیمبرایورودبهصحنهیسیاسیبینالمللیبازاری، بهقدرتیدستیابیمکهدارایمنبعومنشاجغرافیاییباشددرواقعواردحیطهیژئوپلیتیکشدهایم. دگرگونیهاییکهبعدازفروپاشیشورویسابقدرجهانبهوجودآمداینعلمرانیزمتحولکردهوامروزهصحبتازژئوپلیتیکمدرنیااصطلاحاژئوپلینومیاستکهدرواقعترکیبینواستازژئوپلیتیکباهمهیپیچیدگیهایش، سیاستباهمهویژگیهایخودوسرانجاماقتصادکهروزبهروزابعادوعملکردهایشجهانیترمیشود. تعریفیکهدراینبرههاززمانمیتوانیمازژئوپلیتیکبهدستدهیمایناست: ژئوپلیتیکعبارتاستازدرکواقعیتهایمحیطجغرافیاییبهمنظوردستیابیبهقدرت،بهنحویکهبتواندربالاترینسطحواردبازیجهانیشدومنافعملیوحیاتملیراحفظکرد؛ بهعبارتدیگرژئوپلیتیکعبارتاستاز : علمکشفروابطمحیطجغرافیاییوتاثیرآنبرسرنوشتسیاسی ملل.
مطالببیانشدهبرگرفتهشدهبودازکتاب ((ژئوپلیتیکدرقرنبیستویکم)) نوشتهیدکترعزتاللهعزتی(استادجغرافیایسیاسیدانشگاهآزاداسلامیواحدعلوموتحقیقات)(انتشارات سمت سال 1381)
در دیکشنری آکسفورد ژئوپلیتیک اینگونه تعریف گردیده: «ژئوپلیتیک عبارتست از مطالعه چگونگی تاثیرپذیری سیاستها از عوامل جغرافیایی»(Oxford Dictionary, 1989:515).
از نظر پاتریک آسولیوان ژئوپلیتیک « عبارتست از مطالعه جغرافیایی روابط بین گردانندگان و مدیران قدرت اعم از فرمانروایان ملی و نهادهای فراملی» (Osullivan, 1986:2).
همچنین جی ژئوپلیتیک را هنر و فرایند رقابت جهانی می داند. (ميرحيدر، 1370:ص 25)
دكتردرهميرحيدرجديدترينتعريفيكهازژئوپلیتیکارائهكردهاستبدينشرحاست: «ژئوپلیتیکشيوةقرائتونگارشسياستبينالمللتوسطصاحبانقدرتوانديشهوتأثيرآنهابرتصميمگيريهايسياسيدرسطحمليومنطقهاياست»(ميرحيدر، 1377:ص 22).
دكترپيروزمجتهدزادهدرموردژئوپلیتیکمعتقداست: ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌«ژئوپلیتیکياسياستجغرافيايياثرمحيطواشكالياپديدههايمحيطيچون،موقعيتجغرافيايي،شكلزمين،منابعكمياب،امكاناتارتباطيوانتقالي (زميني،دريايي،هواييوفضايي)،وسايلارتباطجمعيو … رادرتصميمگيريهايسياسي،بويژهدرسطوحگستردهمنطقهايوجهانيمطالعهميكند»(مجتهدزاده، 1381:ص 128).
دکترحافظنيانيزدرکتابمبانيمطالعاتسياسي–اجتماعي(جلداول) ازژئوپلتيکتعريفيبدينشرحارائهميدهند: «ژئوپلتيکعبارتستاز: مطالعهرفتارسياسيدولتها،گروههاوسازمانهادرموردجنبههايفضايي،محيطيوانساني»(حافظنيا، ١٣٧٩: ص٢١١)
درجايديگردكترمجتهدزادهمعتقداست: «جغرافيايسياسيوژئوپلتيکدومبحثعلميمکملازيکموضوععلمياستوبهمطالعهنقشآفرينيقدرتسياسيدرمحيطجغرافياييميپردازد»(مجتهدزاده؛ ١٣٧٩: ص٢٣).
دیکشنری وبسترنیز تعاریف متعددی از ژئوپلیتیک ارائه می کند که دو مورد آن عبارتست از:
الف: تاثیر عوامل جغرافیایی، اقتصادی و جمعیتی بر سایر

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه ارشد با موضوع کودتای ۲۸ مرداد، ایالات متحده آمریکا، انقلاب اسلامی ایران، سیاست خارجی آمریکا Next Entries منبع پایان نامه ارشد با موضوع روابط بین الملل، عوامل جغرافیایی، جغرافیای انسانی، توزیع جغرافیایی