منبع پایان نامه ارشد با موضوع شهر دهلران، محل سکونت

دانلود پایان نامه ارشد

از نگارنده
همچنين به دليل اشغال چند باره اين شهر و تخريب کامل آن ، جمعيت شهري آن بعضاّ به روستاهاي سابق خود رجعت نموده و در نتيجه جمعيت شهري در اين دوره کاهش قابل ملاحظه اي داشته است . همچنين جدا شدن بخش آبدانان از شهرستان دهلران به علت جنگ و الحاق آن به شهرستان دره شهر از ديگر دلايل کاهش جمعيت اين شهرستان در طول اين دوره مي باشد . در اين دوره (1365- 1355)منطقه شاهد رشد منفي جمعيت به ميزان3/8- درصد بوده است و پس از پايان جنگ شاهد افزايش ناگهاني جمعيت شهري از6/10 درصد کل جمعيت در سال 1365به6/62درصد کل جمعيت در سال 1375هستيم که علت عمده اين امر پايان يافتن جنگ و عادي شدن شرايط و بازگشت مهاجرين جنگي به شهر دهلران و در نتيجه افزايش درصد جمعيت شهري است . که نتيجه آن شش برابر شدن جمعيت شهري در يک دوره ده ساله (1375- 1365) است . در همين دوره در نقاط روستايي تحولات جمعيتي روند معکوسي دارد ؛ يعني جمعيت روستايي از 4/89درصد کل جمعيت در سال 1365به 4/37 درصد جمعيت کل در سال 1375 کاهش يافته است ، و همان گونه که ذکر شد علت اصلي آن بازگشت مهاجرين جنگي به شهر دهلران بوده است .
تراکم نسبي جمعيت در واقع از نسبت کل جمعيت يک مکان (کشور ، منطقه ، ناحيه ) به کل مساحت آن به دست مي آيد . تراکم نسبي جمعيت شهرستان دهلران با توجه به نتايج سرشماري سال 1390( جمعيت66399 نفر) و مساحت آن 6229کيلومتر مربع ،6/10نفر در هر کيلومتر مربع مي باشد . در حالي که طبق نتايج سرشماري سال 1390 مرکز آمار ايران اين رقم براي کل کشور67/45 نفربوده است و اين نشان مي دهد که تراکم جمعيت در منطقه مورد مطالعه به نسبت کل کشور ، عدد پاييني است .
جدول 3- 2 تراکم نسبي شهرستان دهلران و استان ايلام و کشور
مناطق سال
45
55
65
75
85
90
شهرستان دهلران
7/5
39/8
5/3
39/8
47/9
6/10
استان ايلام
32/7
18/12
3/19
8/23
24/26
70/29
کل کشور
6/15
4/20
1/30
7/35
43
46

منبع : مرکز آمار ايران ، تهيه و ترسيم از نگارنده

تراکم بيولوژيک با توجه به وسعت اراضي قابل کشت محاسبه مي شود . کل اراضي قابل کشت شهرستان دهلران حدود103 هزار هکتار برآورد مي شود ،که تراکم بيولوژيک آن با توجه به نتايج سرشماري سال 1390، 65/. نفردر هر هکتار مي باشد . (مديريت جهاد کشاورزي دهلران ،1390) در مقايسه تراکم نسبي و بيولوژيک شهرستان دهلران با کل کشور ، تراکم نسبي و بيولوژيک شهرستان کمتر از استان و کل کشور است . علل پايين بودن تراکم نسبي جمعيت در اين منطقه ناشي از شرايط نامناسب اقليمي (آب وهواي گرم) و همچنين شرايط اجتماعي – سياسي (نزديکي به مرز و وقوع جنگ ) است . همچنين علت پايين بودن تراکم بيولوژيک را علاوه بر موارد فوق ، مي توان توپوگرافي صاف و هموار و وجود دشتهاي هموار در منطقه دانست که باعث کم شدن تراکم بيولوژيک شده است .
نسبت جنسي (در نقاط شهري و روستايي) : باتوجه به نسبت جنسي (تعدادمردان در مقابل 100زن) مي توان گفت طبق آمارسال 1390اين نسبت برابر103بوده است . اين نسبت براي سالهاي75،65،55،و85 به ترتيب، 104،106،107،109بوده است .که نشان دهنده تعدادزياد مردان نسبت به زنان در دوره هاي سرشماري مختلف مي باشد . اين ارقام مشابهت بسياري با نسبت جنسي ديگر نقاط استان و به ويژه ايلام دارد . در رابطه با نسبت جنسي در نقاط شهري و روستايي مي توان گفت که با توجه به جدول شماره 3 – 3 نسبت جنسي در دوره هاي مختلف سرشماري متغير بوده است بطوري که در سال 55 نسبت جنسي در شهرها بيشتر از روستاها بوده است . اما در سالهاي 65 و 75 روستاها از نظر نسبت جنسي بر شهرها پيشي مي گيرند و در سالهاي 85و 90 نسبت جنسي در شهرها و روستاها به يک حالت تقريبا متعادلي مي رسند . علت تغييرات نسبت جنسي در نقاط شهري و روستايي را مي توان چنين توجيه کرد که در سال 55 با توجه به سياستهاي حمايتي دولت از شهرها وکمبود خدمات و امکانات در روستاها به ويژه امکانات آموزشي و بهداشتي ، نقاط شهري جاذب جمعيت جوان و فعال بوده در نتيجه نسبت جنسي در شهرها بيشتر از روستاها بوده است . اما در سال 65 به علت موقعيت جنگي منطقه ، بمبارانهاي پي در پي و شرکت فعال نيروي مردان در جبه ها باعث کاهش نسبت جنسي در شهرها مي گردد . اما در سالهاي اخير به ويژه پس از 1380با توجه به تحولات اجتماعي و روند شهرگرايي و مهاجرت روستايي مجددا باعث افزايش نسبت جنسي در شهرها و در نتيجه نوعي تعادل در نسبت جنسي شهرها و روستا ها گرديده است .

جدول 3- 3- نسبت جنسي مناطق شهري و روستايي شهرستان دهلران در سالهاي مختلف
سال
مناطق

55

65

75

85

90
روستاها
106
109
105
104
103
شهرها
108
105
104
104
104
منبع : مرکز آمار ايران ، تهيه و ترسيم از نگارنده
3-3- 2-1- ساختارسني جمعيت
شناخت ساختار سني هر منطقه پايه و مبناي برنامه ريزي هاي اجتماعي – اقتصادي و فرهنگي- بهداشتي و… است . همچنين در زمينه برنامه ريزي زمينه هاي اشتغال ، شناخت ساختار سني لازم است ، تا برنامه ريزان بتوانند در آينده با برنامه ريزي صحيح از نيرو و پتانسيل قشر عظيم جوان که امروزه بعنوان مصرف کننده مطرح هستند ، بعنوان قشر توليد کننده و فعال جامعه ، بهره گيرند . ساختار سني جمعيت در کشور ما بخصوص در دوره هاي گذشته ساختاري جوان بوده است . کشورهايي که داراي ساختار جمعيتي جوان هستند يا به اصطلاح با جواني جمعيت روبرو هستند ( درصد زيادي از جمعيت زير15 سال قرار دارد) با مشکلاتي در خصوص تامين نيازهاي بهداشتي و آموزشي قشر جوان روبرو هستند ضمن آنکه در آينده با مشکل بيکاري هم روبرو مي شوند که خود باعث بروز مشکلات و ناهنجاريهاي اخلاقي و اجتماعي خواهد شد .
در سالهاي اخير و به ويژه بعد از پايان جنگ و تغيير سياست هاي جمعيتي کشور در راستاي تنظيم جمعيت وکنترل مواليد ، بر ساختمان سني جمعيت منطقه مورد مطالعه تاثير انکار ناپذيري گذاشته است ؛ البته در کنار آن بايد به تغييرات اجتماعي و مشکلات اقتصادي هم اشاره کرد . به نحوي که به تدريج از درصد جمعيت جوان کاسته شده و با افزايش اميد به زندگي ، درصد ميانسالان وافراد سالخورده درحال افزايش است .
جدول 3- 4- درصد گروههاي عمده سني شهرستان دهلران به تفکيک جنس
سال
گروههاي سني
1375
1385
1390

کل
مرد
زن
کل
مرد
زن
کل
مرد
زن
14- 0
87/46
9/48
56/47
4/26
2/28
6/26
7/23
8/23
6/23
64- 15
54/49
7/47
7/48
1/70
6/69
3/70
9/71
3/71
7/69
64+
59/3
4/3
5/2
4/3
7/2
1/3
4/4
4/4
7/6
منبع : مرکز آمار ايران ، تهيه و ترسيم از نگارنده
در همين رابطه با توجه به جدول شماره3 – 4 و نمودارهاي 3- 4 ، 3- 5 و 3 – 6 مي توان گفت که در دوره هاي قبل ، با توجه به تعريف جمعيت جوان : ” هر گاه جمعيت زير 15 سال ، حداقل 40درصدجمعيت را تشکيل دهد ، جمعيت آن مکان جغرافيايي از نظر سني به عنوان جمعيت جوان شناخته مي شود . ” (شيخي،ص150،1371) جمعيت شهرستان داراي ساختاري کاملا جوان بوده است ، بطوري که در سرشماري سال 75 بيش از 40 درصد جمعيت زير 15 سال بوده اند ؛ اما در سالهاي 85 و90 اين مقدار کاهش قابل ملاحظه اي داشته است . به طوري که در سال 90 اين گروه سني به 7/23درصد کاهش پيدا کرده است و تحولي در ساختار سني منطقه به وجود آمده است ؛ به نحوي که ميزان جمعيت در سنين ميانسالي (64- 15) به نحو قابل ملاحظه اي افزايش يافته است و از 54/49 درصد در سال 75 به 9/71 درصد افزايش يافته است . اين تغيير و تحول ناشي از تغيير سياستهاي جمعيتي کشور در دهه 70 است که باعث کاهش ميزان مواليد و در نتيجه کاهش رشد جمعيت و تغيير ساختار سني جمعيت در اين منطقه به مانند کُل کشور در دهه 80 و90 شده است . (نمودار 3- 6)

در جدول ( 3 – 5) توزيع گروههاي سني به تفکيک نقاط شهري و روستايي نشان داده شده است . در اين جدول ملاحضه مي شود که درصد جمعيت زير 15 سال نقاط روستايي بيش از نقاط شهري است . اما در مورد گروه سني 64- 15 سال ، مناطق شهري بر روستاها پيشي گرفته و گروه 65 سال به بالادر مناطق روستايي اندکي بيش از مناطق شهري است . در تبيين اين مطلب مي توان گفت ، علت کاهش گروه سني اول (زير15سال) در نقاط شهري و همچنين در نقاط روستايي اجراي برنامه تنظيم خانواده و استقبال مردم شهري و روستايي از آن مي باشد . اما در مورد گروه سني دوم (65- 15)و علت افزايش آن در نقاط شهري ، جذب جمعيت فعال روستايي در نقاط شهري (بخصوص بخش خدماتي و…) مي باشد . مقايسه هرم سني جمعيت در نمودار3 – 5 و 3- 6 نشان مي دهدکه جمعيت زير 5 سال از کاهش قابل ملاحضه اي نسبت به جمعيت بالاي 5 سال در نقاط شهري و روستايي برخوردار است و اين نشان دهنده کاهش رشد جمعيت در منطقه و موفقيت اجراي طرح تنظيم خانواده است .
شکل 3- 6 – نمودار گروههاي سني جميعت شهري و روستايي شهرستان دهلران در سال 1390

منبع : مرکز آمار ايران ، تهيه و ترسيم از نگارنده
جدول 3- 5- درصد گروه هاي عمده سني شهرستان دهلران1390
مناطق
گروههاي سني
شهر
روستا
کل شهرستان
14- 0
53/21
2/27
7/23
64- 15
27/74
6/68
9/71
64 +
3/4
24/4
4/4
منبع : مرکز آمار ايران ، تهيه و ترسيم از نگارنده
3-3- 2-2- مهاجرت
” مهاجرت عبارت است از جابجايي و حرکت از يک محل ، کشور يا شهر به جايي ديگر . بنابراين مهاجرت به معناي حرکت از محلي به محل ديگر در درون يک کشور و يا خارج از آن است . ” (اماني ،1367: 137)
طي دوره 55- 45شهرستان دهلران مهاجر پذير بوده است از آنجا که منطقه دهلران در سرشماري سال 65 مواجه با جنگ تحميلي بوده و درخط مقدم واقع بوده است بنابراين در اين برهه تقريبا خالي از سکنه بوده و نمي توان محاسبه و تحليل جامعي در اين مورد داشت ولي در اين دوره ناحيه شديدا با رشد منفي و مهاجرفرستي مواجه مي شود در نتيجه جمعيت آن کاهش يافته است ، اما در دوره 75- 65 منطقه مجددا مهاجر پذير مي شود علت اين امر پايان جنگ و شروع بازسازي و بازگشت مردم به محل سکونت قبلي است .
طي دوره 5ساله 90- 85 ،کلا 6485 نفر وارد شهرستان دهلران شده اند که از اين تعداد 1934نفر ، زن و4551 نفر مرد بوده اند . از اين تعداد1408 نفر ازشهرها و آباديهاي شهرستان محل سرشماري به آنجا آمده اند .1990 نفر از ساير شهرها و آباديهاي استان ايلام به آنجا مهاجرت کرده اند ؛ 3083 نفر از شهرها و آباديهاي ساير استانهاي کشور به آنجا مهاجرت کرده اند . 4 نفر نيز از خارج از کشور به آنجا آمده اند .
در زمينه مهاجر فرستي منطقه اگرچه آمار دقيقي در دست نيست اما مي توان گفت که به علل مختلفي چون جوان بودن جمعيت ، نبودن زمينه هاي اشتغال و فرصتهاي شغلي ، بيکاري پنهان و آشکار و کمبود خدمات و امکانات رفاهي ، هر ساله تعداد زيادي از نيروي فعال روستايي و شهري به نواحي مختلف کشور بخصوص شهرهاي بزرگ و مراکز صنعتي مهاجرت مي کنند . در دور 30 ساله (1375- 1345) رشد مطلق جمعيت شهرستان دهلران28/1 درصد بوده است در حالي که رشد طبيعي جمعيت در همين دوره ، دو برابر اين رقم بوده است و اين نشانگر مهاجر فرستي منطقه است . دريک جمع بندي کلي مي توان گفت که بر اساس نتايج سرشماري سال 90 اين منطقه مهاجر فرست است و مهاجر فرستي آن بيش از مهاجر پذيري آن است .
تعداد خانوار در سال 1375 در شهرستان دهلران 8455خانوار بوده است که بُعد خانوار در اين دوره ، براي کل شهرستان برابر با 18/6 نفر بوده است ؛ ولي در نقاط روستايي 8/6 نفر و در نقاط شهري 4/5 نفر بوده است . در سال 1385 تعدادکل خانوارهاي شهرستان دهلران به 11375خانوار افزايش يافته است که با توجه به جمعيت شهرستان در اين دوره ، بُعد خانوار کل به 18/5 نفرکاهش يافته است ، بُعد خانوار در نقاط روستايي 13/6ودر

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه ارشد با موضوع آداب و رسوم، شهر دهلران، زمان گذشته Next Entries پایان نامه رایگان درمورد حل و فصل اختلافات، مذاکره مجدد، حقوق تجارت