منبع پایان نامه ارشد با موضوع سرمایه فکری، ارزش بازار، ارزش افزوده، ارزش افزوده اقتصادی

دانلود پایان نامه ارشد

می‌گردد، مگر اینکه بتوانند ارزش واقعی‌شان را اثبات نمایند. از این رو، با نگرش توجه به سرمایه فکری، ارزشیابی یک شرکت وظیفه‌ای فراتر از محدود حسابداری مالی متداول است. علاقه به مدیریت سرمایه فکری موجب گسترش روش‌های مختلف ارزشیابی برای آن شده که در قالب 3 گروه اصلی قابل تفکیک است. هر کدام از این روش‌ها الگوهایی را در خود جای داده‌اند که در جای خود قابل تأمل و استفاده هستند. با توجه به ارزیابی موجود اسویبی، این روش‌ها را بر مبنای سطح ارزیابی آن‌ها (سازمان و اجزای تشکیل‌دهنده) و همچنین هدف هر روش (پولی و غیر پولی) به شرح ذیل طبقه‌بندی نموده است:
2-2-12-1) روش‌های مربوط در سطح سازمانی باهدف پولی
2-2-12-1-1) روش‌های سرمایه‌گذاری بازار (روش‌های تشکیل بازار سرمایه)(MCM)37
محاسبه کردن اختلاف بین ارزش بازار (بر مبنای قیمت بازار سهام) و حقوق صاحبان سهام تعدیل‌شده از بابت تورم یا بهای جایگزینی به عنوان ارزش سرمایه فکری یا دارایی‌های نامشهود در نظر گرفته شود. این روش پولی و در سطح کل سازمان بوده و شامل الگوهای ارزش بازار به ارزش دفتری و کیوی توبین می‌باشند. (شماخی، حبیبی،1393، ص 63)

2-2-12-1-2) روش‌های بازده دارایی‌ها (ROA)
محاسبه میانگین سودهای پیش از مالیات چند سال شرکت و تقسیم آن بر میانگین دارایی‌ها مشهود شرکت در آن سال‌ها. نتیجه این محاسبه را نرخ بازگشت دارایی‌ها می‌نامند که پس ازان با میانگین صنعت مقایسه می‌شود. تفاضل این دو رقم در میانگین دارایی‌های مشهود ضرب می‌شود تا میانگین درآمدهای سالانه حاصل از دارایی‌های نامشهود به دست آید. سپس این میانگین درآمد به دست آمده بر میانگین وزنی هزینه سرمایه یا نرخ بهره تقسیم می‌شود تا از این طریق برآوردی از ارزش دارایی‌های نامشهود یا سرمایه فکری به دست آید. این روش نیز پولی در سطح کل سازمان بوده و شامل 5 الگو می‌باشد که عبارت‌اند از ارزش افزوده اقتصادی، ارزش نامشهود محاسبه‌شده، ضریب فکری ارزش افزوده، سود تقسیم‌نشده نامشهود در آخر مدل سود باقیمانده (RIM) که کانون توجه این نوشتار می‌باشد. (شماخی، حبیبی،1393، ص 63)
2-2-12-2) روش‌های مربوط در سطح اجزای تشکیل‌دهنده سازمان باهدف پولی
2-2-12-2-1) روش‌های مستقیم سرمایه فکری (DIC)38
روش‌های مستقیم سرمایه فکری یعنی برآورد ارزش پولی دارایی‌های نامشهود یا سرمایه فکری از طریق شناسایی عناصر مختلف تشکیل‌دهنده آن‌ها. طبق این روش‌ها یک بار ارزش عناصر به صورت تک‌تک محاسبه می‌شود و سپس، مجموع ارزش طبقات مختلف آن‌ها بیانگر ارزش دارایی مربوطه است. این روش‌ها پولی در سطح اجرای تشکیل‌دهنده سازمان بوده و شامل 3 الگو کارگزار تکنولوژی، سرمایه فکری مستقیم و حسابداری و هزینه‌یابی منابع انسانی می‌باشند. (شماخی، حبیبی،1393، ص 63)
2-2-12-3) روش‌های مربوط در سطح تشکیل‌دهنده سازمان باهدف غیر پولی
2-2-12-3-1) روش‌های کارت‌های امتیازی (SC)
این روش‌ها برمبنای شناسایی عناصر مختلف دارایی‌های نامشهود یا سرمایه فکری و شاخص‌ها و مقیاس‌های به دست آمده بر اساس کارت امتیازی و گزارش آن‌ها و به صورت گراف، استوارند. این روش‌ها شبیه روش‌های مستقیم سرمایه فکری هستند؛ تنها تفاوتشان در این است که در روش‌های کارت امتیازی، برآوردی از ارزش پولی دارایی‌های نامشهود یا سرمایه فکری صورت نمی‌گیرد. این روش که تنها روش غیر پولی می‌باشد در سطح اجزای تشکیل‌دهنده سازمان مورد استفاده قرار می‌گیرد و شامل 5 الگو کارت امتیازی متوازن، کارت امتیازی زنجیره ارزش، جهت‌یاب اسکاندیا، شاخص سرمایه فکری و سرمایه فکری می‌باشند. شایان‌ذکر است که اسویبی برای اهداف غیر پولی در سطح سازمانی روشی ارائه نکرده است. (شماخی، حبیبی،1393، ص 64)
2-2-13) تشریح برخی الگوهای اندازه‌گیری سرمایه فکری
2-2-13-1) الگوی جهت‌یاب اسکاندیا
اسکاندیا یک شرکت خدمات مالی سوئدی است که برای نخستین بار توانست در اواسط دهه 1980 دارایی‌های دانشی خود را اندازه‌گیری کرده در قالب ضمیمه‌ای به حسابداری سنتی شرکت الحاق کند. در این روش کل ارزش بازار را می‌توان را می‌توان متشکل از 2 جز سرمایه مالی (که در گزارش‌های مالی ثبت‌شده ست) و سرمایه فکری دانست. با این حال این 2 نوع سرمایه نمی‌توان برای به دست آوردن ارزش بازار باهم جمع کرد. همچنین، نمی‌توان ادعا کرد که اختلاف بین سرمایه مالی و ارزش بازار، به اندازه سرمایه فکری شرکت، در یک مقطع زمانی مشخص است. بلکه از دیدگاه مفهومی به سرمایه مالی که در گزارش‌های مالی افشا می‌شود و سرمایه فکری که فاقد این ویژگی است به عنوان 2 محرک اصلی ارزش سازمان نگریسته می‌شود. (شماخی، حبیبی،1393، ص 64)
2-2-13-2) الگوی ارزش نامشهود محاسبه‌شده39
مدل ارزش نامشهود محاسبه‌شده بر پایه این فرض بنا شده است که درآمد مازاد یک شرکت، به عنوان مثال درآمد مازاد بر متوسط صنعت از سرمایه فکری آن ناشی می‌شود؛ به عبارت دیگر، با به‌کارگیری دارایی‌های فیزیکی درآمد یک شرکت حداکثر به متوسط درآمد آن صنعت نزدیک می‌شود و تنها با به‌کارگیری سرمایه فکری است که یک شرکت به درآمد مازاد دست می‌یابد. داده‌های مورد نیاز در این روش از ترازنامه شرکت تهیه می‌شود. (شماخی، حبیبی،1393، ص 64)

2-2-13-3) الگوی کنترل دارایی‌های نامشهود
الگوی کنترل دارایی‌های نامشهود که از جمله روش‌های کارت امتیاز است توسط اسویبی به عنوان مدیر یک هفته‌نامه مالی در سال 1997 ارائه شد. وی 3 نوع از دارایی‌های نامشهود را که حاصل اختلاف بین ارزش بازار و ارزش دفتری شرکت می‌باشد تعریف نمود. این سه شامل ساختار خارجی (مارک تجاری، ارتباطات مشتری وتامین کننده)، ساختار داخلی (مدیریت، قانون، نظامنامه، روش و رفتار و نرم‌افزار) و شایستگی فردی (تحصیلات، تجربه و خبرگی) هستند. (شماخی، حبیبی،1393، ص 65)
2-2-13-4) الگوی ارزش افزوده اقتصادی
ارزش افزوده اقتصادی روشی بر مبنای بازگشت سرمایه برای سنجش ارزش بر پایه حسابداری سنتی است که در سال 1997 توسط استوارت مطرح شد. ارزش افزوده اقتصادی الگوی جامعی است که متغیرهایی نظیر بودجه‌بندی سرمایه، برنامه‌ریزی مالی، هدف‌گذاری، اندازه‌گیری عملکرد، ارتباط سهامداران و انگیزه پاداش را به کار می‌گیرد. در این الگو به پیروی از اصول حداکثر سازی ارزش سهام و ثروت سهامداران تفاضل مجموع ارزش واحد اقتصادی و مجموع ارزش سرمایه به کار گرفته‌شده توسط سرمایه‌گذاران حداکثر می‌شود. در عمل، ارزش افزوده اقتصادی زمانی افزایش می‌یابد که میانگین موزون هزینه سرمایه کمتر از بازده دارایی‌های خالص باشد و بالعکس. هرچند که مدیریت سرمایه فکری به گونه‌ای صریح باارزش افزوده اقتصادی مرتبط نیست، اما به طور ضمنی با مدیریت اثربخش سرمایه فکری ارزش افزوده اقتصادی افزایش می‌یابد؛ یعنی میزان تغییر در ارزش افزوده اقتصادی میزان اثربخشی سرمایه فکری را نشان می‌دهد. (شماخی، حبیبی،1393، ص 66)
2-2-13-5) الگوی کارت امتیازی متوازن
این روش که توسط نورتون وکاپلان توسعه داده‌شده تلاش می‌کند اهداف بلندمدت و کوتاه مدت، اندازه‌های مالی و غیرمالی، شاخص‌های پیشرو و دنباله رو ونیز جنبه‌های داخلی و خارجی سازمان را متعادل نماید. به طور کلی 4 منظر مشتری، مالی، فرایندهای داخلی ونیز یادگیری ورشد جهت ترجمه سطوح بالای استراتژی به معیارهای واقعی به کار گرفته می‌شوند و همراه باهر منظر، اهداف، شاخص‌ها، معیارها و مقدمات مورد نیاز فهرست می‌گردند. (شماخی، حبیبی،1393، ص 66)
2-2-13-6) الگوی نسبت کیوی توبین
این نسبت که توسط جیمز توبین (1978) برنده نوبل اقتصاد توسعه مطرح‌شده، ارتباط بین ارزش بازار یک شرکت و ارزش جایگزینی آن شرکت‌ها (هزینه جایگزینی دارایی‌های آن شرکت) را اندازه‌گیری می‌کند. به صورت تئوری در بلندمدت این نسبت به سمت واحد میل می‌کند، اما شواهد تجربی نشان می‌دهد که در همین زمان این نسبت می‌تواند به طور معناداری با عدد یک متفاوت باشد. به عنوان مثال، شرکت‌های نرم‌افزاری که به میزان زیادی از سرمایه فکری بهره می‌جویند نسبتی در حدود 7 یا بالاتر دارند، درحالی‌که شرکت‌هایی با سرمایه فیزیکی زیاد نسبتی در حدود یک دارند. استفاده از نسبت کیوی توبین، تأثیر اختلاف سیاست‌هایی که از یک شرکت به شکرت دیگر ویا یک کشور به یک کشور دیگر دارد را خنثی می‌سازد. همچنین، زمانی که شرکت‌ها در یک دوره زمانی چندساله باهم مقایسه می‌شوند ارزش استفاده از این نسبت آشکارتر می‌شود. (شماخی، حبیبی،1393، ص 66)
2-2-13-7) مدل سود باقیمانده (RIM)40
به نظر می‌رسد مدل سود باقیمانده که در داخل روش بازده دارایی‌ها در گروه روش‌های پولی سازمانی پیشنهادشده روشی آینده‌نگر باشد که عامل سرمایه انسانی را به طور جداگانه مورد بررسی قرار می‌دهد و به طور بالقوه برای اجزای دیگر سرمایه فکری یعنی عوامل ساختاری و رابطه‌ای تعدیل می‌گردد که در آن زمان مدل سود باقیمانده تعدیل‌شده 41نامیده می‌شود.با اطلاعاتی که از صورت‌های مالی یک شرکت در دست داریم این روش به ما اجازه می‌دهد که سرمایه فکری این شرکت را با سایر شرکت‌ها مقایسه کرده و آزمون شفاف و قابل‌اتکایی ارائه دهیم.(شماخی،حبیبی،1393،ص67)
2-2-14) مدل های توصیفی سنجش سرمایه فکری:
به طور کلی اکثر مدل های توصیفی پیشنهادشده برای سنجش سرمایه فکری را می‌توان در قالب چهار دسته تقسیم‌بندی نمود: مدل های مستقیم سرمایه فکری، مدل های مبتنی بر سرمایه بازار، مدل های بازده دارایی‌ها ومدل کارت امتیازی متوازن
2-2-14-1) مدل های مبتنی بر سرمایه بازار:
به لحاظ تاریخی نخستین تلاش‌هایی که به نوعی با مدل های سنجش سرمایه فکری نیز مرتبط گشته، مربوط به نیمه دوم قرن گذشته است. امروزه در طبقه‌بندی مدل های مرتبط با سنجش سرمایه فکری، مدل سنجش عملکرد اثربخش یا کیوی توبین، به عنوان نخستین مدل شناخته‌شده در این حوزه، جزو مدل مبتنی بر سرمایه بازار در نظر گرفته می‌شود. این مدل ها، از طریق محاسبه تفاوت میان سرمایه سازی بازار و سرمایه صاحبان سهام، ارزش سرمایه فکری را مورد محاسبه قرار می‌دهند. (پاکدل، دریایی،1392، ص 9)
2-2-14-2) مدل ترازنامه نامشهود:
مدل ترازنامه نامشهود در سال 1989 میلادی توسط کارل اریک سویبی معرفی شده است. این مدل به منظور شفاف‌سازی تفاوت میان ارزش بازاری، ارزش دفتری خالص شرکت‌ها، طراحی گردیده است براین اساس از نظر سویبی، بهترین روش برای شفاف‌سازی دارایی‌های نامشهود، به‌کارگیری ترازنامه نامشهود بود. در این ترازنامه، مؤلفه‌های دارایی‌های نامشهود به سه دسته‌ی هم خانواده تقسیم‌بندی می‌گردند:
2-2-14-2-1) ساختار داخلی:
متشکل از حقوق اعضای معنوی، مفاهیم مدل ها، سامانه‌های اداری وکامپیوتری، که همه این موارد از آنجایی که توسط کارکنان خلق می‌شوند، قابل تملک توسط سازمان هستند.
2-2-14-3-2) ساختار خارجی:
متشکل از ارتباطات با مشتریان و تأمین‌کنندگان، برندها، علائم تجاری، اعتبار و یا شکل سازمانی.
2-2-14-4-3) شایستگی‌های فردی:
شامل توانایی‌های افراد برای فعالیت در موقعیت‌های متفاوت مانند: مهارت، تحصیلات، ارزش و مهارت‌های اجتماعی.

2-2-14-3) مدل مقایسه ارزش بازاری و ارزش دفتری:
مدل مقایسه‌ی ارزش بازاری و ارزش دفتری در سال 1997 میلادی توسط توماس استوارت معرفی شده است. مبنای طبقه‌بندی سرمایه فکری قابل سنجش در این مدل، چارچوب سرمایه فکری است که توسط استوارت طرح شده است. در این مدل فرض بر این است که ارزش نهایی تقریبی شرکت از مجموع ارزش دارایی‌های نامشهود و نامشهود به دست می‌آید، که در قالب ارزش بازار بروز می‌نماید. مقدار ارزش در واقع حاصل از ضرب قیمت بازاری هر سهم عادی در تعداد سهم صاحبان سهام است. از سوی دیگر، ارزش دفتری به معنی ارزش نمایانده شده در ترازنامه‌های مالی شرکت است. به طور کلی می‌توان گفت که مدل ارزش بازاری به دفتری، تفاوت میان پولی است که سرمایه‌گذاران شرکت در ابتدا سرمایه‌گذاری نمودند و جریان نقدینگی که در شرایط زمانی حاضر در صورت فروش سهام شرکت می‌توانند به دست بیاورند. (پاکدل، دریایی،1392، ص 10)
2-2-14-4) مدل های

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه ارشد با موضوع سرمایه فکری، سرمایه انسانی، ارزش بازار، ارزش دفتری Next Entries منبع پایان نامه ارشد با موضوع سرمایه فکری، مدیریت دانش، استراتژی ها، ارزش دفتری