منبع پایان نامه ارشد با موضوع زير، زميني، آبهاي

دانلود پایان نامه ارشد

صص137و138)
امروزه به علت افزايش سريع جمعيت و مصرف زياد و متنوع آب در شهر ها و با استقرار روز افزون واحدهاي صنعتي در شهر ها و نياز به مصارف صنعتي آب و همچنين تخليه فاضلابهاي شهري ، صنعتي وکشاورزي سبب ضايعات اکولوژيکي (آلودگي آبهاي سطحي و زير زميني و از بين رفتن خاکهاي حاصلخيز ) شده ، در نتيجه در آينده اي نه چندان دور نه تنها ايران بلکه اکثر کشورهاي جهان بخصوص خاور ميانه با يک بحران بزرگ کم آبي مواجه خواهند شد .
با توجه به اهميت منابع آب ، به بررسي آبهاي سطحي وزير زميني منطقه دهلران مي پردازيم . شرايط آب وهوايي گرم وخشک شهرستان دهلران سبب شده است تا آب مهمترين عامل توسعه در منطقه محسوب گردد . در نواحي غربي که اراضي عموما تپه ماهوري بوده و ارتفاعات تراکم بيشتري دارند ، بعلت عدم ضخامت کافي آبرفتها نمي توان سفره آب زير زميني عظيمي را تصور کرد و تنها منبع آب در اين منطقه تقريبا کوهستاني ، ذخاير موجود در سنگها و سازندها مي باشد . چنانکه با گستردگي سازند آغاجاري و يا سازندهاي آهکي آسماري ، پابده ،گورپي و ايلام چشمه هاي پراکنده اي در اين بخش ديده مي شود ؛ بعنوان مثال روستاهاي کاور و بيشه دراز از چنين ذخائري بهره مي گيرند . در ناحيه جنوبغربي منطقه در حوالي مرز بين المللي چشمه هاي آب شيرين تا لب شور از سازند آغاجاري منشاء مي گيرند . پراکندگي روستاها در بخش کوهستاني که آب آنها توسط لايه هاي سنگي آبدار تامين مي گردد تا حوالي شمال دهلران ادامه مي يابد . ارتفاع نسباتا کم کوهها و شرايط آب و هوايي امکان بارش برف را در حوزه آبخيز شهرستان دهلران ، پديد نمي آورد . از سوي ديگر شيب نسبتا زياد سنگهاي آهکي ، باران هاي منطقه را به سرعت هدايت مي کند و بدين ترتيب ميزان جذب آب توسط لايه هاي مستعد بشدت کم مي شود . ( مرادي ، 1383 : 36) منابع آب شهرستان دهلران به دو قسمت آبهاي سطحي و زير زميني تقسيم مي شود که به معرفي آنها مي پردازيم :
3- 2- 8- 1- آبهاي سطحي
آبهاي سطحي يا جاري به آبهايي گفته مي شود که در رودخانه ها و نهرها جريان مي يابند . مقدار آب آنها با منابع تامين کننده آب ارتباط مستقيم دارد ؛ اگر وسعت و ارتفاع حوزه آبخيز زياد باشد ، منجر به پيدايش رودهاي دائمي مي گردد . منطقه مورد مطالعه از نظر تقسيم بندي حوضه هاي آبريز کشور ، در حوضه آبريز خليج فارس واقع شده است . در سطح شهرستان دهلران رودخانه هاي زير وجود دارند که همگي آنها در حوضه ي رودخانه هاي مرزي واقع شده اند :
– رودخانه دويرج : حوضه آبريز اين رودخانه در منتهي اليه جنوب غربي استان ايلام قرار گرفته است وکبير کوه ، دينار کوه و سياه کوه آنرا احاطه کرده اند . حوضه آبريز اين رودخانه شامل شاخه اصلي رودخانه دويرج مي باشد و در جهت جنوب غربي و به موازات رودخانه ميمه جريان دارد . اين رودخانه از دامنه هاي جنوبي کبير کوه سرچشمه گرفته و پس از عبور از آبدانان به دشت موسيان وارد شده و ضمن آبياري دشت موسيان به موازات مرز ادامه پيدا کرده و از طريق فکه از مرز خارج مي گردد .
– رودخانه ميمه : حوضه آبريز رودخانه ميمه از شمال به کبير کوه ، از غرب به حوضه آبريز رودخانه چنگوله ، از جنوب به مرز عراق و از شرق به حوضه آبريز دويرج محدود مي شود . سرچشمه رودخانه ميمه در دامنه هاي جنوبي کبيرکوه قرار دارد . شاخه اصلي اين رودخانه از سراب ميمه وگوراب تشکيل شده و به سمت جنوب غربي جاري مي شود . در حوالي زرين آباد ، رودخانه تغيير مسير داده و به جانب شرق جريان مي يابد و در منطقه بيات از مرز خارج مي شود .
– رودخانه تلخاب1 تلخاب2 : اين رودها به موازات يکديگر جريان مي يابند و از ارتفاعات بولي ، سرچم لو ، چنارزر ، سياه کوه سرچشمه مي گيرند و در مرز ايران و عراق به ريگزار فرو مي روند . اين رودخانه ها مي تواننددر مسير خود زمين هاي زيادي را آبياري کنند .
آب استحصالي از منابع سطحي در حوضه شهرستان دهلران توسط سه بند انحرافي بر روي رودخانه دويرج و سه بند انحرافي بر روي سرشاخه هاي ميمه و تعدادي انهار و ايستگاههاي پمپاژ کوچک محلي به ميزان 5/136ميليون متر مکعب از منابع زير زميني نيز به ميزان 5/72ميليون متر مکعب در سال برداشت مي شود . احداث سد مخزني بر روي رودخانه ميمه به دليل کيفيت نامطلوب آب و عدم بازدهي اقتصادي در اواخر فاز اول مطالعات منتفي و جهت استحصال جريان به هنگام سيلاب رودخانه و تامين آب 2800هکتار اراضي دشت دهلران عمليات اجرايي سد انحرافي ميمه در سال 1370به مرحله اجرا در آمده است . همچنين بر روي رودخانه دويرج به منظور توسعه بهبود و تنظيم حقآبه هاي موجود در سطح 11000هکتار ، سد مخزني دويرج به منظور استحصال 175ميليون متر مکعب آب در سال ، در سال 1392 به بهره برداري رسيد . اين در حالي است که مجموعه پتانسيل آب سطحي و زير زميني در سطح شهرستان دهلران به ترتيب 447ميليون متر مکعب و154ميلون متر مکعب است . علاوه بر آن در سال 1376عمليات اجرايي تونل انتقال آب از سد مخزني کرخه براي انتقال ساليانه 500 ميليون متر مکعب به منظورمشروب کردن42000هکتار از اراضي منطقه انجام شده است . ( معاونت استانداري ايلام ، 1389 : 34)

3- 2- 8- 2- آبهاي زير زميني
تغذيه آبهاي زير زميني فقط ناشي از نزولات جوي است و مقدار نفوذ آب در رسوبات ، در دي ماه 2/17ميليمتر و در بهمن ماه 2/32ميليمتر و فروردين 2/3 ميليمتر است که مجموعا نفوذ 6/52 ميليمتر در سطح دشت دهلران سالانه موجب توليد 2/27 ميليون متر مکعب آب زير زميني مي شود . نزولات جوي بر اساس اينکه از روي چه نوع سنگهايي عبور کرده و املاح آنرا حل کنند ، انواع سفره هاي آب زير زميني متفاوتي را تشکيل مي دهند . شمال و جنوب منطقه توسط دو سري تاقديس احاطه شده است که از جنوب به شمال بر شدت چين خوردگي افزوده مي شود . بعلت شيب ملايم يالهاي چين خورده ، برونزد لايه ها وسيع است . و به همين علت سازند گچساران با ضخامت زياد خود ، مناطق وسيعي را شامل مي شود که در نوع وکيفيت آبهاي منطقه موثر مي باشد . در نواحي شرقي بيشتر سازندهاي آغاجاري و بختياري ديده مي شوند و آبهاي آنجا از کيفيت بهتري برخوردار هستند و در شمال شرق منطقه سفره آب شيرين سيد اکبر را تشکيل مي دهد . قسمت مرکزي دشت ، در شمال با ارتفاعات آهکي سروک ، ايلام ، گورپي – پابده و آسماري و گاه گچساران محدود مي گردد که چشمه هاي پراکنده اي را پديد آورده اند ، ولي در قسمت شمال غربي دهلران چندين چشمه گوگردي وجود دارد که نشانه اي از نفوذ مواد نفتي به سطح زمين مي باشد . در جنوب منطقه تاقديس گوتپه ذخائر آبي زير زميني را نگهداري و هدايت مي کند . از آنجا که در اين محل فقط سازند بختياري و بخش لهبري از سازند آغاجاري رخنمون شده اند ، آب زير زميني داراي کيفيت مطلوبي بوده و شيرين هستند. بطوريکه در منطقه جنوب شکراب تا محل اتصال آن به ميمه و به موازات رود شکرآب ، ذخائر آب شيرين در اراضي ماسه اي و ماسه سنگي دامنه شمالي تاقديس گوتپه وجود دارد . اما از رود ميمه به طرف شرق توسط آبهاي زير زميني شور اشغال شده است . در منطقه غربي شهرستان دهلران وسعت مناطق مسطح کاهش مي يابد و فاصله دو تاقديس شمالي و جنوبي کم مي گردد و بخشهايي از سازند گچساران که در زير رسوبات آبرفتي دشت دهلران پنهان بودند در مناطق غربي بتدريج بصورت تپه و ماهورهايي که از حوالي دول منيري آغاز مي شوند ، ظاهر مي گردند . که به علت وسعت کم و شيب زياد اثري از ذخائر آب زير زميني وجود ندارد . در برخي مناطق که دشت کمي وسيع مي شود و يا آبراهه ها امکان مي يابند تا رسوبات خود را بر جاي بگذارند آبرفت هاي نازک لايه تا حد اکثر 7 متر ضخامت ديده مي شوند که غالبا روي سنگهاي سازند گچساران قرار گرفته اند . در اين نوع رسوبات آبرفتي نيز ذخائر آب زير زميني چشمگير وجود ندارد . منطقه غرب دهلران به علت کوهستاني بودن نواحي ، ضخامت زيادي از آبرفت را دارا است . ولي آبهاي شور بصورت آب زير زميني در روستاهاي گلسيري ، تم تم آب ، حاضرميل ، سنگر نادر ، جنوب بيشه دراز و هاويان در چاههاي نيمه عميق ديده مي شود . اين ذخائر آب عموما در سنگهاي آهکي کارستي و حفره دار واقع شده اند . در نواحي که نزديک سازند گچساران هستند آبها تماما شور مي باشند . فقط در روستاهاي کاور ، بيشه دراز و ويله آب زير زميني شيرين يافت مي شود . اين ذخائرنيز در سنگهاي آهکي حفره دار ديده مي شود چنانکه در روستاي بيشه دراز يک غار بزرگ به سمت شرق گسترده بوده و از آبهاي سيلاب زمستاني تغذيه شده و آب لب شور دارد . اما در قسمتهاي شمال روستا که از سيستم آبراهه دور بوده و فقط توسط آب باران تغذيه مي شود داراي چشمه هاي آب شيرين است که براي مصرف آشاميدن استفاده مي شود . در بخش جنوبي روستا به چاههاي آب شور بر مي خوريم که در اثر مجاورت با سازند گچساران داراي املاح زياد شده اند . بدين ترتيب مشخص است که در منطقه دهلران قسمت عمده ذخائر آبي توسط سنگهاي آهکي تامين مي شوند . اين آهکها به علت سختي در اثر عملکرد نيروهاي تکتونيکي دچار خوردشدگي و درز مي شوند و در صورتيکه اين درزها به يکديگر متصل شوند ، ذخائر آبي قابليت انتقال زياد پيدا کرده و منابع خوبي را تشکيل مي دهند . ( بنياد مسکن ايلام ، 1368 : 132)

3- 2- 9- ويژگيهاي اقليمي شهرستان دهلران
آب و هوا عبارت است از هواي غالب يک محل در دراز مدت . اگر هوايي با ويژگيهاي معيني را يک تيپ هوا تعريف کنيم ، آب و هواي هر محل عبارت است ازهواي غالب بر آن محل ، وآب و هوا مصداق مکاني دارد . (عليجاني ،1377: 3) با توجه به تعريف فوق آب و هوا يک شرايط جوي غالب و نسبتا پايدار است که در طول ساليان متمادي و از طريق اندازه گيري هاي مختلف عناصر جوي در يک مکان به وجود آمده است . و اين شرايط جوي غالب در يک ناحيه ، در واقع همان مصداق مکاني آب و هوا مي باشد . چون هر ساله اين شرايط جوي غالب در ناحيه با اندک تغييراتي تکرار مي گردد . ولي هوا چون يک حالت زود گذر از عناصر جوي در يک ناحيه مي باشد و به علت ناپايداري آن در يک مکان مانند آب و هوا نمي تواند مصداق مکاني داشته باشد . اگر چه بطور عام همه اين پديده ها در مکان و فضا رخ مي دهند . براي تعيين آب و هواي حاکم بر يک منطقه ، بايد آمار و اطلاعات ايستگاههاي هواشناسي را مورد تجزيه و تحليل قرار داد . اين اطلاعات مبناي اجراي هر گونه طرح هاي عمراني و توسعه بخشهاي مختلف اقتصادي در يک ناحيه است . و جهت اجراي صحيح برنامه هاي مختلف ، نياز به شناخت اقليم ناحيه مي باشد .
در شکل گيري اقليم هر منطقه ، عوامل جغرافيايي متعددي دخالت دارند که مهمترين آنها عرض جغرافيايي ، دوري و نزديکي به دريا و منابع رطوبتي ، ارتفاعات و جهت آنها ، نفوذ توده هاي هواي موثر بر منطقه و بالاخره موقعيت محل نسبت به ارتفاعات اصلي و جريانات بارانزا است . در منطقه مورد مطالعه دو فاکتور اصلي موثر برسيماي کلي آب و هوا ، ارتفاع و عرض جغرافيايي هستند . (منصوري ، 1391: 18)
براي بررسي وضعيت اقليمي شهرستان دهلران از اطلاعات ايستگاه هواشناسي دهلران که از نوع اصلي است و در سال 1365تاسيس و در ارتفاع 219 متري از سطح دريا قرار دارد استفاده شده است . دهلران از ديدگاه اقليمي ، بخشي از منطقه گرم و خشک ايران به شمار مي رود ، اما وجود کوههاي دينار کوه و سياه کوه در شمال آن نقش مهمي در تنظيم و تغييرهواي آن پديد مي آورد و اين کوهها باعث گرديده اند که از گرماي هواي آن کاسته شود و به نوعي تعديل شود .
شهرستان دهلران به دليل موقعيت جغرافيايي خود تحت تاثير توده هاي هواي قطبي ، پرفشار جنب حاره ، توده هواي سوداني و توده هواي مديترانه اي است . بيشترين بارش باران در اين شهرستان در نتيجه ورود توده هواي مديترانه اي است و وجود رشته کوههاي زاگرس در امتداد عمود بر اين توده باعث تخليه عمده رطوبت و بارندگي در سطح اين شهرستان مي گردد .

3- 2- 9-1- درجه حرارت
جهت بررسي ويژگيهاي دمايي شهرستان دهلران از داده هاي ايستگاه سينوپتيک دهلران استفاده شده است . متوسط درجه حرارت ماهانه در ايستگاه دهلران معادل

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه رایگان درمورد حل و فصل اختلافات، حل اختلاف، اعتماد متقابل Next Entries پایان نامه رایگان درمورد حل و فصل اختلافات، قانون نمونه، انصاف و عدالت