منبع پایان نامه ارشد با موضوع زنان شاغل، بحران هویت، اشتغال زنان، اقتصاد خانواده

دانلود پایان نامه ارشد

کرد.91

فصل دوم:
ابعاد، آثار و پیامدهای
اشتغال زنان

مبحث اول: پیامدهای اشتغال
گفتار اول: پیامدهای مثبت
الف: پیامدهای فردی
1- احساس رضایتمندی و افزایش اعتماد به نفس: در جامعه مدرن، خانه پیوسته در حال تنگ تر شدن است؛ هم از نظر جغرافیایی با کوچک شدن خانه ها، هم از نظر ارتباطی با محدود شدن ارتباطات طایفه ای و محلی، و هم از نظر ارزشی با تحقیر خانه داری و خانه نشینی. بنابراین ورود به فضای اجتماعی و عرصه اشتغال، حتی هنگامی که وظایف کاری نسبتا کسل کننده باشد، می تواند نیاز زن به ورود به عرصه های اجتماعی وسیع تر و کسب تجربه های نو را به همراه داشته باشد، نیاز به برقراری ارتباط با دیگران را تامین کند و او را از فضای خانه آزاد سازد، و به همین دلیل برای زنان لذت بخش است.92 از سوی دیگر، ارزش گذاری هایی که در فرهنگ مدرن درباره استقلال مالی و اشتغال صورت می گیرد، رقابت برای کسب موقعیت های شغلی را به مثابه یک ارزش جلوه گر می سازد و افرادی که در این مسابقه موفق به احراز مشاغل می شوند احساس پیروزی می کنند. به گفته استوارت ازکمپ، هر چه شخصی چیزی را بیشتر بخواهد و هر قدر چیزی برای او مهم تر باشد، پس از به دست آوردن آن خشنود تر خواهد شد و در فرض عدم دسترسی به آن بیشتر احساس ناکامی می کند.93 افزایش مهارت های اجتماعی، موفقیت در برقراری ارتباط با مردم، کسب درآمد و استقلال مالی، احساس توانمندی و… باعث تقویت و افزایش اعتماد به نفس در زنان شاغل می شود و اعتماد به نفس بالا و خود باوری نیز زمینه های موفقیت بیشتر را برای فرد فراهم می کند. اشتغال زنان، باعث افزایش شناخت نسبت به خود می شود که یکی از پایه های عمده ی سلامت روان است و منابع گوناگونی برای احساس رضایت در خود و دریافت پاداش را ایجاد می کند. زنان شاغل امکان انجام فعالیت های مقبول و ارزشمند اجتماعی را که سبب افزایش عزت نفس است را پیدا می کنند.94
2- استقلال مالی :از بدیهی ترین پیامدهای اشتغال استقلال مالی است. در بسیاری از موارد زنان تنها به علت نیاز مالی که به همسر خود دارند با شرایط سخت زندگی، تن به خواسته های نامعقول همسر خود می دهند و از بسیاری از حق و حقوق طبیعی خود صرف نظر می کنند. معمولا مردان به علت قدرت اقتصادی که در خانواده دارند محور تصمیم گیری های مالی و به تبع آن سایر جنبه های زندگی هستند. زنان با داشتن شغل و کسب درآمد علاوه بر اینکه می توانند در بسیاری از موارد به خواسته ها و آرزوهای خود جامعه عمل بپوشند می توانند بدون نیاز به اجازه در هر زمینه ای که تمایل دارند درآمد خود را به مصرف برسانند؛ همچنین از آن جایی که این درآمد در بسیاری از موارد در کمک اقتصاد خانواده قرار می گیرد زن خانواده به تبع سهیم شدن در درآمد زایی، در تصمیم گیری ها نیز مشارکت خواهد داشت. استقلال مالی نه تنها برای حال، بلکه در دراز مدت نیز برای پس انداز در آینده و استفاده در دوران کهولت و سالمندی نیز مثمر ثمر خواهد بود، و استرس ناشی از حوادثی چون تنهایی، مرگ همسر، طلاق و… را کاهش داده و از وابستگی افراطی زنان به همسرانشان جلوگیری خواهد نمود.
ب: پیامدهای خانوادگی
1-کمک به اقتصاد خانواده: بدیهی است که با اشتغال و  درآمدزایی خانم و انتقال آن به خانه، به مرور زمان از مشکلات مالی خانواده کاسته و بر رفاه آن افزوده می شود. در بسیاری از کشورها زنان بیشترین فعالیت های بخش کشاورزی را بر عهده دارند و درآمد خانواده به فعالیت آنان بستگی کامل دارد.95
2-رسیدن سریعتر فرزندان به استقلال در انجام کارهای شخصی و نیز کمک و همکاری اعضای خانواده در فعالیت های مربوط به منزل: به نظر برخی از پژوهش گران96 فرزندانی که پدر و مادرشان هر دو شاغلند، در مقایسه با فرزندان خانواده های سنتی، نسبتا مستقل تر و کاردان تر هستند. دلیل این امر هم کاملا روشن است؛ عدم حضور پدر و مادر در اکثر اوقات روز در منزل، باعث می شود بچه ها سریع تر و بهتر یاد بگیرند که روی پای خود بایستند. البته این امر به عواملی چون کیفیت رابطه کودک و والدین، کیفیت مراقبت از کودک و رضایت شخصی و زناشویی پدر و مادر بستگی دارد. اشتغال زن و شوهر اگر با مراقبت و حساسیت صورت پذیرد، میتواند زندگی کل خانواده را غنی سازد.

ج: پیامدهای اجتماعی
1-کمک به استقلال ملی: با کار کردن هر دو جنس در جایگاه مناسب خود، تولیدات افزایش و نیاز به مصرف گرایی کاهش میابد در نتیجه کشور از وابستگی به کشورهای بیگانه خارج و خود به استقلال می رسد.
2-کمک به اهداف دینی: برخی مشاغل به خاطر مصالح دینی مختص زنان است؛ از جمله آرایشگری زنان، پزشکی زنان و زایمان و … که با شاغل بودن خانم ها این هدف تحقق می یابد.

گفتار دوم: پیامدهای منفی
الف: پیامد فردی
1-تحول هویتی: زنان شاغل هم زمان در دو گروه شغلی و خانوادگی فعالیت می کنند و در هر گروه با انتظارات متفاوتی روبرو هستند. این انتظارات در چگونگی شناخت فرد از خود و هویت او موثر است. بنابراین، اگر هر گروه انتظارات متفاوت و ناسازگاری از فرد داشته باشد و او نقش های خود را در تضاد و تعارض با هم بداند، این تعارض و انتظارات متفاوت، و در نتیجه شناخت های متفاوت از خود موجب بحران هویت در وی می گردد. نمونه بارز بحران هویت در کشور ما ایران کاملا مشهود است. جامعه و فرهنگ موجود، از زنان خواستار ایفای نقش های سنتی و اکتسابی یعنی مادری و همسری است و در مقابل روند زندگی که در جهت توسعه یافتگی و مدرنیته در حرکت است نقش های انتسابی جدیدی را به زنان تحمیل می کند. تغییر در سطح نقش های اجتماعی از گذشته به حال با سرعت به وقوع می پیوندد ولی در مقابل در سطح ساختار ذهنی این تحول با کندی صورت می گیرد که منجر به تعارض نقش و نهایتا بروز بحران هویت در زنان شاغل می گردد.
وست کوت97 در نقد نظریه کارنای هورنای98 که معتقد بود زنان باید با خارج شدن از خانه و به عهد گرفتن کارهای متفاوت در مشاغل گوناگون، هویت خود را بیابند، می گوید: زنان امروزی مابین نیاز به جلب توجه مردان و دنبال کردن اهداف شخصی خود، گیر افتاده اند. به همین دلیل، رفتارهای متضادی از خود نشان می دهند. گاهی اغواگر و پرخاشگر، گاهی مودب و گاهی جاه طلب می شوند. زنان امروز بین کار و عشق، دو پاره شده اند و درنتیجه، هیچ کدام، آن ها را ارضا نمی کند.99
2-مسولیت و فشار مضاعف: خانه داری به طور کلی مسولیتی است که به دوش زنان است. اگرچه در برخی خانواده ها مردان نیز این مسولیت را به عهده می گیرند یا خانه داری به عهده ی افرادی خارج از خانه با صرف هزینه صورت می گیرد، ولی اکثر زنان خانه داری را مسولیت خود می دانند.
خانه داری در زمره فعالیت های سخت و دشوار است، اما تفاوت آن با مشاغل رسمی این است که در خانه فشار برای انجام کار وجود دارد ولی سرعت کار بنابر میل شخصی تنظیم می شود. این ویژگی کار خانگی با روحیات زنانه هم خوانی تام دارد. به تعبیر تونی گرنت خودآگاهی زنانه ماهیتا مارپیچی است؛ به همان اندازه از نتیجه حرکت لذت می برد که از فرآیند آن؛ وقت را با تانی سپری می کند و به زندگی اجازه می دهد تا اتفاق بیافتد. اما تقاضای بازار کار با تقاضای خانه بسیار متفاوت است.100
3- آسیب های جسمی و روحی: با توجه به اين که زنان از نظر فيزيولوژيک توانايي کم تري دارند،101 و اين که مسئوليت و رنج و زحمات طاقت فرساي توليد نسل از لحاظ طبيعت به عهده زن گذاشته شده است و زن بايد بيماري ماهانه را در ايام کودکي و پيري که از تبعات توليد نسل است تحمل کند، سنگيني دوره بارداري و بيماري مخصوص اين دوره را به عهده بگيرد، سختي زايمان و عوارض آن را تحمل نمايد، کودک را شير بدهد و پرستاري کند؛ اين ها همه از نيروي بدني و عضلاني زن مي کاهد و توانايي او را در کار و کسب کاهش مي دهد.102 از اين رو زنان شاغل به علت قبول مسئوليت مضاعف اجتماعي و خانوادگي، همواره در معرض انواع تنش هاي روحي و آسيب هاي جسمي هستند.103
4- افزایش استرس: مشارکت زنان در نيروي کار موجب افزایش میزان استرس در میان آن ها گشته است، زناني که بيرون از خانه کار مي کنند به ناچار با استرس هاي ناشي از نقش حرفه اي خويش نيز سر و کار دارند. از جمله پيامدهاي استرس شغلي که مي توان به آن اشاره نمود: اضطراب، تنش، درهم شدگي و برآشفتگي، گوشه گيري و افسردگي و خستگي رواني و افزايش ضربان قلب و فشار خون خستگي جسماني، بيماري هاي قلبي و عروقی و…104هم چنین کاهش عملکرد ، پرخاشگری و اختلال در روابط با خانواده و دوستان است.105
5-ابتلا به بیماری های ناشی از کار: بيماري هاي ناشي از کار به علت اشتغال به يک کار و تحت شرايط موجود در آن به وجود مي آيند.106
بيماري هاي زيان آور شامل: عوامل فيزيکي مثل سر و صدا و ارتعاش که باعث کاهش شنوايي، عوامل زيان آور شيميايي باعث بيماري هاي انقباض عروقي تروماتيک،107 مسموميت ها، سرطان ها، آلرژي ها و آسيب هاي دستگاه عصبي، عوامل ارگونوميکي108 باعث استرس ذهني، آسيب هاي کششي و کاهش بهره وري و کيفيت کار، و عوامل خطر مکانيکي باعث حوادث و آسيب هاي ناشي از کار مي شود.109
از اين رو با توجه به توانايي ها و سيستم بدني و فيزيولوژيکي زنان که داراي لطافت هاي خاص خويش است حضور در برخي از مشاغل که منجر به اين بيماري ها مي گردد، عوارض ناگواري بر جسم و روح زن وارد مي آورد که گاه جبران ناپذير است.
6-تاثیر در بارداری: بارداري يک فرآيند طبيعي و در عين حال مهم و سرنوشت ساز است. بهداشت رواني اين دوره از اهميت ويژه اي برخوردار است. بارداري بايد زمان و دوره اي سالم و شاد براي مادر باشد و به دور از هر گونه استرس و نگراني و آسيب های جسمی و رسیدگی کامل نیازمند است. امروزه تحقيقات نشان مي دهد که وضعيت رواني زن در دوران بارداري بر رشد جنين تأثير به سزايي مي گذارد مادر تندرست، شاداب، با تحرک و نيرومند بي شک فرزندي با همين ويژگي ها را مي پروراند.110 و اضطراب ها، ناراحتي ها، ترس ها، نگراني ها، هيجانات شديد، منظره هاي حزن انگيز، غم و اندوه ها، نيز همگي مي تواند به طور غير مستقيم در روان و بلکه جسم کودک اثر نامطلوبي داشته باشد. لذا بر مادران واجب است که آگاهانه مراقبت هاي لازم را انجام دهند.111
عوامل بيولوژيکي، رواني و اجتماعي که زنان شاغل در محيط هاي مختلف شغلي خود با آن روبه رو هستند موجب مي شود تا زنان با خطرها، بحران ها و مشکلات مختلفي مواجه شوند. در دوره بارداري از اين جهت که اثرات نامطلوب اين عوامل مي تواند سلامت مادر و جنين هر دو را به خطر بيندازد، مراقبت هاي بيش تري نياز است. اين مراقبت ها در دو زمينه ي مهم جسماني و رواني است. در بعد جسماني تأمين تن درستي زن و کودک، بارداري کامل و بهبود سريع پس از يک زايمان طبيعي مورد نظر است و در بعد رواني شرايط مطلوب زندگي که آرامش و آسودگي خاطر زن، بايد حداقل تنش و اضطراب را به همراه داشته باشد، توصيه مي شود.
اما اين امور براي يک زن باردار که شاغل مي شود به سختي فراهم مي گردد و وي همواره با استرس و نگراني دست و پنجه نرم مي کند و همواره با مخاطراتي همراه است که خود و جنينش را مورد تهديد قرار مي دهد و ممکن است اين امر اثرات نامطلوبي بر جنين بگذارد.
يک زن باردار بايد در محيطي امن که کم ترين تنش ها و استرس ها را به هم راه دارد و محيطي که کم ترين عوارض را بر جنين و مادر وارد مي کند دوران بارداري را سپري کند. اما يک زن شاغل کم تر مي تواند چنين محيطي را براي خود و جنينش فراهم و مهيا سازد. چنان که زنان شاغل در بيمارستان ها، آزمايش گاه ها، راديولوژي ها و … با انواع مواد شيميايي، بيهوشي راديولوژي و پرتوها و اشعه هاي خطرناک سر و کار دارند. ضمن اين که يک زن باردار در طول حاملگي خود به طور معمول دچار کمر دردهايي مي شود که اين امر در صورت شاغل بودن او دو چندان مي گردد، بنابراين براي حفظ سلامتي جنين و مادر و جلوگيري از سقط جنين، محيط شغلي، محل مناسبي براي گذران دوران بارداري نيست و خطرات و عوارض

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه ارشد با موضوع اشتغال زنان، حقوق بشر، فعالیت های اقتصادی، پیامبر (ص) Next Entries منبع پایان نامه ارشد با موضوع سن ازدواج، زنان شاغل، ایفای نقش، روابط زناشویی