منبع پایان نامه ارشد با موضوع انسجام خانواده، منابع محدود، توسعه روستا

دانلود پایان نامه ارشد

در بالا دست بوده ، اگر چه هر مرکز نيز به نسبتي حاشيه اي است و سکوهاي پرش براي جريان سراسري منابع را فراهم مي کند . در اين مدل شهرها به عنوان مرکز منافع و منابع روستايي را به مراکز بزرگتر زهکشي مي کنند .
راهبرد نيازهاي پايه مبتني بر تامين نيازهاي جامعه بود . اين راهبرد به کشورهاي جهان توصيه مي کرد که ايجاد اشتغال و پاسخگويي به نيازهاي اساسي در کشورشان را در راس تمامي اهداف برنامه هاي توسعه قرار دهند . اين نيازها شامل حداقل نيازهاي ضروري يک خانوار و خدمات ضروري مورد نياز اجتماع است .
با توجه به مدل مرکز – پيرامون که مانع اصلي توسعه در منطقه را زه کشي منابع به سوي خارج مي ديد ، و با توجه به مباني نظري قطب رشد که وجود آستانه جمعيتي را براي سرمايه گذاري لازم مي دانست و همچنين ديگاه هايي که مشکل اصلي روستاييان را فقدان قدرت سياسي مي دانست ، و متاثر از راهبرد نيازهاي پايه که رفع فقر و ايجاد اشتغال ، خود اتکايي و تامين نيازهاي اساسي را محور قرارمي داد ، نظريه اگرو پليتن مطرح شد .
اين نظريه مبتني بر الگوي تئوريکي ، به اين شرح بود : درون منطقه ، محدوده هاي محصوري شامل مجموعه اي از روستاها و مزارع و شهر کوچکي با اختيار بر منابع هر قلمرو و قدرت خود گرداني به رسميت شناخته شودکه در واقع حفاظت از توليد داخلي و جلوگيري از خروج منافع توليد و نگهداري ارزش افزوده داخلي هدف آن است (ديور، 1986: 132) . از جنبه فضايي اين محدوده تراکم جمعيتي حدود 200نفر در کيلومتر مربع و شعاعي قابل رفت و آمد آسان (5 تا 10 کيلومتر) يا حداکثر يک ساعت با دوچرخه ، دارا مي باشد . مرکز آن کشت – شهر يا آگروپليس از 5 تا 30هزار نفرجمعيت با شبکه ارتباطي خوبي با تمام نقاط درون محدوده برخوردار است . منظومه در مجموع بين 20 تا 100هزار نفر جمعيت داشته که مقياس مناسبي براي شناخت نسبي ساکنين ، مشارکت همه جانبه و حسابرسي متقابل در نظر گرفته شده است . از جنبه اقتصادي – اجتماعي اضافه بر حفاظت گرا بودن ، افزايش توان توليد رفع نيازهاي اساسي ساکنين منظومه را مهمتر از معيار متداول رشد توليد ناخالص تلقي مي کند وکوشش براي افزايش توليد در نواحي روستايي را اولويت مي دهد . کاهش نابرابريهاي در آمدي بين طبقات اجتماعي و بين نواحي شهري و روستايي از اهداف اصلي اين رويکرد است . و بر بازتخصيص منابع ، تغيير قيمت گذاري محصولات و اشاعه فن آوري مناسب تاکيد مي کند . منظومه مي بايست متناسب با مقياس خويش خودکفا باشد . نقش اگرو پليس ، ايجاد همبستگي يکايک واحدهاي منظومه و فاقد برتري جوييهاي شهري است . همچنين اصلاحات ارضي در چارچوب تعيين حداقل و حداکثر ابعاد بهره برداريها ، بهبود شرايط تبادل بين شهر و روستا وکشاورزي و ديگر بخشها ،کنترل محلي برکمکها و حضور سرمايه هاي با منشاء خارج از منظومه توصيه مي شود . (سومون1990 :81) از جنبه سياسي – فرهنگي علاوه بر خودگرداني ، ايجاد آگاهي جمعي از طريق يادگيري اجتماعي و نهادينه شدن مشارکت فراگير در روند برنامه ريزي از پايين به بالا ، مبناي منظومه است که مفهوم کليدي در تحقق اين راهبردها ، اجتماع محلي است . اين اجتماعات ،گروههاي ازساکنين منظومه اند که در مکاني با احساس اشتراک منافع نسبت به سرنوشتشان زندگي مي کنند .
هدف آرماني توانمند سازي جمعي اين اجتماعات است تا انرژي اجتماعي عظيمي براي گذار به توسعه همه جانبه آزاد شود . در اين راه تاکيد ويژه اي بر يکپارچه سازي فضاهاي سياسي ، فرهنگي و اقتصادي مي شود . (فريدمن1980: 23-24 ) در واقع هرگز به سياستهاي اقتصادي اکتفا نشده و پويشي اجتماعي – سياسي را همراه نموده و حکم مي کند : اگر قراراست منظومه اگروپليتن توسعه يابد ، توسعه را خود تعيين کرده ، خود راه انداخته و ساخته و خود صاحبش مي شود . (همان) در رابطه با مناسبات ما بين منظومه ها ، نظام اداره منطقه به صورت شورايي از نمايندگان منظومه ها پيشنهاد شده است که رابط بين سطح محلي و سطح ملي محسوب مي شود . از اهداف اين تئوري مي توان به اين موارد اشاره کرد :
– تغيير چهره نواحي روستايي ، از طريق انطباق عناصر زندگي شهري بر زمينه هاي ويژه روستايي . يعني به جاي سرمايه گذاري در شهرها و تشويق انتقال روستاييان به آنجا ، با سرمايه گذاري در نواحي روستايي آنها را تشويق کنيم که در جاي خود بمانند و به اين ترتيب ، آباديهاي کنوني را متحول سازيم و ترکيب جديدي به آن بدهيم که آنرا اصطلاحا روستاهاي توان يافته مي ناميم . در اين مدل ، تضاد ديرينه بين شهر و روستا از ميان برداشته مي شود .
– گسترش شبکه کنشهاي متقابل اجتماعي در نواحي روستايي که فراتر از محدوده يک روستاي منفرد است . و نيز ايجادکردن فضاي اجتماعي – اقتصادي و سياسي ، يا ناحيه روستا شهري (اين نواحي مي توانند پايه و مبناي شهرهاي بزرگ و مراکز شهري قرار گيرند) .
– کاهش نا به سامانيهاي اجتماعي درمسير توسعه ، حفظ انسجام خانواده ، تقويت تامين رواني ، و بناي نظم اجتماعي نوين به منظور شکفتن استعداد فردي و اجتماعي .
– تثبيت در آمدهاي روستايي و شهري ،کاهش اختلاف بين آنها ازطريق تنوع امکانات توليدي و بخصوص از طريق اتصال فعاليتهاي کشاورزي به فعايتهاي غير کشاورزي ، در درون يک اجتماع منطقه اي .
– استفاده موثر از نيروي کار موجود ، از طريق هدايت آن به سوي يک توسعه فشرده تر و فعالترمنابع طبيعي ناحيه روستايي ، شامل بهبود توليد کشاورزي ، پروژه هاي حفظ وکنترل منابع آبي ، تاسيسات عمومي روستايي ، خدمات گسترده روستايي و صنايع جهت يافته به سوي کشاورزي .
– اتصال نواحي روستايي به شبکه هاي ارتباطي منطقه اي ، از طريق بهبود کانالهاي ارتباطي ميان نواحي روستايي و شهرهاي بزرگتر ، و از طريق منطقه اي کردن خدمات مهمتر و پيچيده تر و فعاليتهاي پشتيباني ،که به پايه جمعيتي بيشتر از يک ناحيه احتياج دارد .
– طراحي يک نظام اداري و برنامه ريزي ،که با ويژگيهاي محيط مناسب بوده و دست مردم محل را براي تعيين اولويتها و براي اجراي برنامه ها باز بگذارد . آنچه در اينجا مد نظر است ، يک نظام اداري است که قدرت موثر تصميم گيري را به نواحي روستايي تفويض کند ، تا آنها را به بهره گيري از امکانات موجود قادر سازد .
فراهم ساختن منابع مالي براي توسعه روستاها از طريق ايجاد اين تضمين که قسمت اعظمي از پس اندازهاي محلي ، در همان ناحيه سرمايه گذاري شود ، و ايجاد نظام کار براي هر عضو بالغ اجتماع ، انتقال اعتبارات توسعه از مراکز شهري و نواحي صنعتي به روستاها و ايجاد شرايط مناسب داد و ستد بين نواحي روستايي و ساير نقاط پيراموني .

2-1-8- نظريه اقتصاد مقياس
صرفه جوييهاي مقياس ، صرفه جويي حاصل از رشد است که در نتيجه گستردگي زياد ظرفيت بازدهي يک فعاليت حاصل شده و منجر به افزايش بهره دهي وکاهش هزينه مي شود (مايکل تودارو ، 1366: 854) روندينلي و رادل معتقدند که تمرکز فعاليت هاي اقتصادي و اجتماعي در مراکزي که به خوبي انتخاب شده اند ، موجب به وجود آمدن صرفه جويي هاي مقياس و توزيع مي شوند که براي جمعيت در حال افزايش بسيار مفيد است . (مهندسين مشاور DHV هلند ، 1371: 152)گرچه تاثير مستقيم آستانه هاي خدماتي در سال هاي اخير کاهش يافته اند ، برنامه ريزي سکونتگاه روستايي به گونه اي ثابت بر اساس برخي استدلال هاي اقتصادي ، بر تحليل هاي آستانه خدماتي ترجيح داده مي شود . اين استدلال ها اين گونه بيان شده است :
1 – روستاهاي کوچک به تنهايي قادر به نگهداري خدمات آموزشي ، بهداشتي و تجاري که به حدي از آستانه جمعيتي نياز دارند ، نيستند .
2 – گزينه هاي خدمات بخش عمومي با منابع محدود و رو به کاهش ، در تنگنا قرار مي گيرند .
3 – خدمات بخش خصوصي و برخي از خدمات عمومي ، در جايي که سودمند نيستند و از جمله نواحي روستايي که اين ويژگي را دارند ، ارائه نخواهند شد .
4 – خدمات متحرک علاوه بر اينکه هزينه راه اندازي بالايي دارند ، از کيفيت سرويس دهي پاييني برخوردارند .
جهت گيري سياست گذاري که توسط اين گرايشات پيشنهاد مي شود اين است که برنامه ريزي روستايي بايد نقطه انتخابي براي ارائه خدمات ثابت شناسايي کند . مضمون مشخصي که از اين عبارات اقتصادي مرتبط با صرفه جويي هاي مقياس مستفاد مي شود اين است که ساخت يک واحد خدماتي بزرگ معمولا از نظر اقتصادي قابل قبول تر از ايجاد چندين واحد خدماتي کوچکتر است . صرفه جويي هاي مقياس معمولا برحسب نظريه کلاسيک تجارت تعريف مي شوند . در اين ديدگاه ، نواحي روستايي هر قدر از يک پايه اقتصادي بزرگتر و متمرکزتري برخوردار باشند ، بهتر است و رابطه روشني بين افزايش اندازه جمعيت وکاهش هزينه سرانه براي تدارک خدمات ثابت در سکونتگاههاي روستايي ، ديده مي شود . براساس اين نظريه ، محدوديت منابع و عدم توانايي براي ارايه امکانات مختلف خدماتي ، بالا بودن هزينه ها و سودمند نبودن خدمات رساني به روستاهاي کوچک در چارچوب نظريه اقتصاد مقياس توجيه مي شوند . بدين اعتبار انجام خدمات رساني در مراکز بزرگ جمعيتي را توصيه مي کند . اصولا اين ديد گاه معطوف به اثرات مثبت بر روي جنبه هاي کالبدي است و به ساير جنبه هاي نظام سکونتگاهي به ويژه ابعاد اجتماعي و اقتصادي و زيست محيطي توجهي ندارد .

2-2- نظريات مکانيابي و جابجايي روستاها
برنامه ريزي محيطي روستايي 2فرايندي اجتماعي در زمينه تعيين ، توسعه و اجراي طرح هاي مولد براي اجتماعات کوچک و نواحي روستايي است . هدف فرايند برنامه ريزي محيطي روستايي ايجاد اجتماعات روستايي پايدار از طريق متعادل کردن توسعه اقتصادي و حفاظت زيست محيطي در انطباق با ظرفيت نگهداشت زمين مي باشد . برنامه ريزي محيطي روستايي حفاظت از محيط طبيعي و توسعه اجتماع انساني را با اهميت يکساني مورد توجه قرار مي دهد . برنامه ريزي محيطي روستايي با اجراي طرح ، از يک سو مردم را توسعه مي بخشد و از سوي ديگر طرح ها را براي مردم گسترش مي دهد . در اين جا روستا به معني نواحي باز يا داراي جمعيت پراکنده همراه با دهکده ها ، شهرک هاي کوچک و ديگر اجتماعات قبيله اي است . محيط نيز در وسيع ترين مفهوم خود بکار گرفته شده و به معني همه محدوده هاي احاطه کننده شامل محيط اجتماعي ، فرهنگي ، فيزيکي و اقتصادي مي باشد . برنامه ريزي ، مردم را در فرايند سنجش نيازها ، فهرست برداري از منابع ، صورت بندي اهداف ، طرح اوليه و آزمون آن و آنگاه اصلاح و تعديل طرح در طول زمان دخالت مي دهد . قصد و نيت برنامه ريزي محيطي روستايي ، توسعه توانايي روستاييان جهت مديريت يک محيط پايدار ، يک اقتصاد ماندگار اجتماع و ساير جنبه هايي است که اکوسيستم روستايي را تشکيل مي دهند . اين نظريه برگرفته از مفهوم برنامه ريزي منطقه اي است .
در رابطه با موضوع جابه جايي ( اسکان مجدد ) و ادغام روستاها (سامان دهي) ، به طور کلي دو نظريه وجود دارد . يک ديدگاه موافق اين جابه جايي است و ديدگاه ديگرمخالف اين جابه جايي است . ديدگاه موافقين بر اين اساس است که به علت کوچکي وکم خانوار بودن روستاها و پراکندگي آنها در نقاط مختلف هر ناحيه از کشور از يک طرف ، و عدم توانايي دولت در خدمت رساني به تمام روستاهاي پراکنده از طرف ديگر ، بهتر است که اين قبيل روستاها ادغام يا جا به جا شوند . استدلال موافقين بر اين اصل استوار است که با اين کار ارايه خدمات و امکانات مختلف رفاهي ، درماني ، آموزشي ، فرهنگي و … بهتر صورت مي گيرد . و مقدار بيشتري از روستاييان ازخدمات موجود بهره مند مي گردند . سابقه اين ديدگاه در ايران به دهه 40برمي گردد که قرار بود روستاهاي کشور در قالب توسعه و عمران روستايي ، در يکديگر ادغام شوند تا از پراکندگي و تعداد آنها کاسته شود و ارايه خدمات به آنها آسانتر شود . اين گروه با اشاره به برخي محدوديتهاي مناطق روستايي کشور از جمله تفاوت فاحش ميان طبقات مختلف جمعيتي ، تفاوت در موقعيت مکاني ، شرايط استقرار و پراکندگي ، تفاوت در شرايط اقليمي و خصوصيات طبيعي ،کمبود امکانات در روستاهاي کم جمعيت ، عدم بهره گيري از پيشرفتهاي فني کشاورزي و دامداري ، فرسودگي کالبدي و ناتواني در برابر سوانح طبيعي ،

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه ارشد با موضوع سلسله مراتب، توسعه منطقه، ساختار بازار Next Entries پایان نامه رایگان درمورد جبران خسارات، قانون کار، کردستان عراق