منبع پایان نامه ارشد با موضوع امیرالمومنین، جامعه اسلامی، مذاهب اسلامی، فلسفه اسلامی

دانلود پایان نامه ارشد

لغت مانند لسان العرب و تاج العروس اين كلمه به «تجاوز ازحد همراه با افراط معني گرديده است.»(ابن منظور ، 1408، 10/113)
دراصطلاح علما و محققين اسلامي غلو عبارت است از «اعطائي مقام الوهيّت به پيشوايان دينی.» (شهرستانی،1410 ق،203)
بعضي به خاطر غرض ‌ورزي وبا هدف ايجاد تفرقه بين صفوف مسلمين، شيعيان را متهم به غلو نموده‌اند درحالي كه شيعيان دوازده امامي به پيروي از ائمه ـ عليهم السّلام ـ معتدل‌ترين فرقه اسلامي است كه از افراط و تفريط هميشه دور بوده‌اند و هميشه راه اعتدال را پيموده‌اند. پيامبر اسلام درباره امام علي ـ عليه السّلام ـ فرموده است:
«دوگروه درباره تو به هلاكت مي‌افکند گروهي كه از فرط دوستي به وادي غلو مي‌‌‌غلتند و گروهي هم كه در دشمني خود با تو سخت مي‌باشند.»(ابن ابی الحدید، 1387ق ، 5/4)
از بررسي تاريخ اسلام بدست مي‌آيد كه اين سخن پيامبر اكرم ـ صلي الله عليه و آله ـ در مورد امام علي ـ عليه السّلام ـ محقق گرديد. گروه‌هايي در دنياي اسلام پديد آمدند كه نسبت به امام علي ـ عليه السّلام ـ راه غلو را پيموده‌اند و او ار از آنچه بود بالاتر دانستند تا جايي كه در حد خدايي رسانده‌اند، بغدادي در كتاب الفرق بين الفرق باب جداگانه‌اي به غاليان اختصاص داده‌ وگفته است: «باب چهارم از ابواب اين كتاب در بيان فرقه‌هايي است كه به اسلام نسبت داده شده‌اند و لكن در واقع از امت اسلامي نيستند.»(بغدادي، 1417، 211)
روشن است كه اين فرقه‌ها راه افراط رابرگزيده‌اند ودر نتيجه همان‌گونه كه پيامبرـ صلي الله عليه و آله ـ خبر داده است هلاك شده‌اند و از جرگه امت اسلامي خارج گرديده‌اند.
در مقابل اين گروه‌ها فرقه‌هايي درجامعه اسلامي پديد آمدندكه نسبت به ائمه ـ عليهم السّلام ـ و خصوصا امام علي ـ عليه السّلام ـ راه تفريط را انتخاب نموده‌اند به اين معني كه ائمه ـ عليهم السّلام ـ را ازآنچه بوده كمتر دانسته‌اند اين ها دردو گروه ذيل تقسيم مي‌گردند:
1. «گروهي كه با ائمه ـ عليهم السّلام ـ وخصوصا امام علي ـ عليه السّلام ـ دشمن بوده تا جايي كه حكم كفر امام راصادر نموده‌اند مانندخوارج و ناصبي‌ها.
2. گروهي كه درباره ائمه اهل بيت ـ عليهم السّلام ـ كوتاهي نموده‌اند وسفارشات پيامبراكرم ـ صلي الله عليه و آله ـ مانند روايت غدير، ثقلين، سفينه و منزلت و روايات ديگر در موردآنان را ناديده گرفته‌اند. درنتيجه ديگران را درمسأله مهم امامت و رهبري برآنها ترجيح داده‌اند، اين فرقه‌ها نيز طبق حديث پيامبر اكرم ـ صلي الله عليه و آله ـ هلاك گرديده‌اند.
شيعيان دوازده امامي درباره پيشوايان دين اصل اعتدال راكه هم شرعي وهم عقلائي است رعايت نموده در مورد امام علي ـ عليه السّلام ـ واهل بيت ـ عليهم السّلام ـ بيش ازآنچه خدا وپيامبر در مورد آنها فرموده قائل نمي‌باشند زيرا همان‌گونه كه غلو درحق آنها موجب كفر و الحاد است، دشمني و مخالفت و ناديده گرفتن حقوق آنها هم كه از طرف خدا به آنها داده شده واز سوي پيامبر اكرم ـ صلي الله عليه و آله ـ بارها ابلاغ گرديده، نادرست وخروج ازدائره اسلام حقيقي است.» (انصاری بویراحمدی،1389،45)
براي روشن شدن ديدگاه شيعه اماميه دربارة غلو و غاليان واينكه شيعه هيچ‌گونه ارتباطي با آنان ندارد، لازم است كه ابتدا به برخي از روايات ائمه ـ عليهم السّلام ـ دراين مورد اشاره نمائيم و سپس به ذكر گفتار علماء وبزرگان شيعه در اين موضوع بپردازيم.
همه می دانیم با عصمتی که از امامان شيعه سراغ داریم آنها به شديدترين وجه غلو را مردود دانسته و غاليان را نكوهش و تكفيركرده‌اند. علامه مجلسي حدود صد روايت ازآنان دراين ‌باره دركتاب بحار‌الانوار نقل كرده است، در اينجا چند نمونه از آنها را ياد‌آور مي‌شويم:
1. امام علي ـ عليه السّلام ـ فرموده است: «خداوندا، من ازغلات بيزاري مي‌جويم همان‌گونه كه عيسي ابن مريم از نصاري بيزاري جست، خدايا آنان را خوار گردان واحدي ازآنان را ياري مكن.»(مجلسي، 1403ق، 25/ 266)
2. امام علي ـ عليه السّلام ـ در روايت ديگر ازغلو درباره خاندان خود نهي كرده وفرموده است: «بپرهيزيداز غلو درباره ما، در حق ما اعتقاد به دين داشته باشيد كه پرورده پروردگاريم و آن‌گاه هرچه در فضايل ما خواستيد بگوييد.» (مجلسي، 1403ق، 25/ 266)
امام صادق ـ عليه السّلام ـ فرموده است:
«برجوانان خود ازخطر غلات برحذر باشيد مبادا عقيده آنان را تباه سازند زيرا غلات بدترين خلق خداهستند عظمت خدا را كوچك نشان داده و براي بندگان خدا دعوي ربوبيت مي‌كنند. درجاي ديگر از معاشرت با غلات نهي كرده و فرموده است: با غلات نشست و برخواست نكرده، هم غذا نشده همراهشان چيزي ننوشيد و با آنان مصافحه نكنيد.»(همان)
علماء و دانشمندان شيعه از قديم در مقابل غلات به شدت ايستادگي نموده و خطر آنها را بدتر از هرگروهي دانسته‌اند لذا در تكفير و نكوهش آنها از هيچ كوششي فرو گذارنكرده‌اند.
1. شيخ صدوق ازعلماي بزرگ شيعه درمورد غلات مي‌گويد:
«اعتقاد ما دربارة غلات و مفوّضه اين است كه آنها كافرند و بدتر از يهود و نصاري و مجوس و قدريه و حروريه و ديگر فرقه‌هاي گمراهند.» (صدوق ، بی تا ،71)
2. شيخ مفيد درباره غلات گفته است:
«غلات گروهي ازمتظاهرين به اسلامند كه اميرالمؤمنين وامامان و فرزندان اورا به الوهيّت ونبوت توصيف كردند ودرحق آنان ازحد اعتدال تجاوز كردندآنان گمراه وكافرند.» (مفید، 1363ق، 109)
علامه مجلسي پس ازذكراقسام ومظاهر غلو گفته است:
3.«اعتقاد ما به هريك ازآنها سبب الحاد وكفر وخروج از دين است، چنانچه ادّله عقليه وآيات واخبار برآن دلالت مي‌كند واگر احيانا در روايات حديثي يافت شود كه موهم يكي ازاقسام غلو باشد بايد تأويل شود و اگر قابل تأويل نباشد از افترائات غاليان است.» (مجلسي،1403ق، 25/ 267)
با توجه به روايات ائمه- عليهم السّلام-وگفتارعلماء ودانشمندان درموردغلو وغاليان هيچ‌گونه ابهامي باقي نمي‌ماندكه شيعه اماميه از همان ابتدا مخالف اين غلو بوده وهيچ‌گاه آن راتأييد ننموده‌اند.ارتباط اين گروه به شيعه هيچ دليل ومدركي ندارد. وازافترائات مخالفان مكتب اهل بيت-عليهم السّلام- مي‌باشندآنها از قديم سعي داشته تا چهره ی پيروان مكتب اهل بيت-عليهم السّلام – رامخدوش جلوه دهند. ناگفته پیداست که به محض پیدا شدن چنین عقایدی، ائمه–علیهم السلام- وبزرگان شیعه به شدت آنان را طرد نموده و از آنان بیزاری جسته اند اما به هرحال جاهلان خام اندیش، سهم قابل توجهی درحدوث، اشاعه و استمرار غلو داشته اند.
2-20- مخالفت متکلمان امامیه با غلو و غالیان:
دانشمندان و صاحب نظران فقهی امامیه به مقابله با پدیده غلو و غالیان پرداخته و آنان را کافر و مشرک دانسته و از آنان تبری جسته اند. جای بسی تعجب و تاسف است که گاهی افراد نادان و ناآگاه شیعه امامیه را به غلو درباره ائمه معصومین متهم می کنند. البته این شک وپنداری بیش نیست. زیرا تعریف غلو و غالیان مشخص و معین است و این کار تجاوز از حدمی باشد درآن مواردی که آنها به غلومعتقدند هیچ ربطی به غلو دردین ندارد.
شیخ صدوق می فرماید: «اعتقاد ما درباره غلات و مفوضه آن است که آنان کافر به خدا می باشند.» (رضوانی،1390،382)
در جایی دیگر، شیخ مفید می فرماید: «غلات گروهی از متظاهرین به دین اسلامندکه امیرالمومنین وائمه ازذریه او را به الوهیت و پیامبری نسبت داده اند. آنان گمراه و کافرند و امیرالمومنین به قتل آنان دستور داد. ائمه دیگر نیز آنان را کافر و خارج از اسلام دانسته اند»(رضوانی،1390،382)
2-21- حد و مرزغلو:
همان گونه که از تعریف لغوی استفاده شد، غلو به معنای تجاوز از میزان معقول حد به کاررفته است. حال ببینیم حد و میزان چیست که تجاوز از آن غلواست ونرسیدن به آن تقصیر. در اینجا به پاره ای ازدلایل اکتفا می کنیم:
1. «مراد از حد و میزان غلو، عرف است یعنی چیزی که بیش از فهم عوام جامعه و عرف باشد غلو محسوب می شود. اما این ادعا باطل است و هیچ انسان دین داری آن را نمی پذیرد جزء عده ای که بی دین ولائیک هستند.
2. مراد ازآن منزلت صحابه است به این معنا که برای اصحاب منزلت و رتبه ای قائل شویم که برای غیر آنها نباشیم و غلو را به میزان آن یا بالاتر ازآن حد استاندارد برای غیر صحابه بدانیم.
3. مراد از حد و میزان چیزی باشد که فقط علمای اهل سنت ازکتاب و سنت تشخیص دهند و بفهمند.
4. مراد از حد و میزان آن است که خود کتاب و سنت باشد و عقل و قرآن آن را تایید نماید که یکی از بارزترین احتمالات درست همین نظریه می باشد.» (رضوانی ،1390،383)
2-22- اعترافات حقانی:
برخی از بزرگان اهل سنت که از انسانهای با انصاف از آنها در این بحث یاد می شود چنین نظر دارند که وهابیان و متعصبان از مخالفان سرسخت و دشمن مکتب حقیقی وآینه تمام نمای شیعه، متوجه اشتباه خود در مرحله ی شناخت انتسابی شیعه نیستند، و به همین جهت طبیعی است که بین شیعه و غالیان تفکیک و حد و مرز نمی گذارند. اینک به پاره ای از نظریات این افراد اشاره می کنیم:
1. دکتر طه حسین دراین باره می گوید: «دشمنان شیعه همه چیز را به آنان نسبت می دهند و تنها به شنیده ها و دیده هایشان ازشیعه بسنده نمی کنند بلکه بیشتر به آنها می افزایند. و باز به این مقدار نیز اکتفا نمی کنند، بلکه همه این هارابه گردن یاران اهل بیت پیامبر– صلی الله علیه وآله وسلم– می گذارند. آنان همچون دزدان گردنه در کمین نشسته اند و تک تک گفته ها وکردار شیعه ها را زیر نظرگرفته اند، وحتی ازآن چه شیعیان گفته یاانجام داده اند، به آنان نسبت می دهند، وشیعه را به مطالب عجیب و غریبی متهم می سازند.»(رضوانی،1390 ، 385)
2. مدرس فلسفه اسلامی دانشگاه الازهر جناب تفتازانی می گوید: «بسیاری از بحث کنندگان در شرق وغرب عالم، ازقدیم وجدید، دچار احکام نادرستی زیادی برضد شیعه شده اند که با هیچ دلیل یا شواهد نقلی سازگار نیست. مردم نیزاین احکام را دست به دست کرده و بدون آن که از صحت و فسادآن سوال کنند، شیعه را به آنها متهم می نمایند. ازجمله عواملی که منجر به بی انصافی آنان نسبت به شیعه شد، جهلی است که ناشی از بی اطلاعی آنان نسبت به مصادر شیعه است و در آن اتهامات تنها به کتاب های دشمنان شیعه مراجعه نموده اند.»(همان)
2-23- عوامل پیدایش نظریه همسان غلو وتشیع:
به نظر نگارنده درباره علل وعوامل پیدایش وگسترش نظریه هم سانی تشیع وغلو به سه دلیل می توان اشاره نمود:
1. عدم شناخت کافی به معنا و مفهوم شیعه و تشیع
2. جاهل بودن به مفهوم غلو
3. عدم آگاهی از موضع گیری های دانشمندان مکتب امامیه نسبت به غالیان وغلو
غلو یک امری است که تمام مذاهب اسلامی با آن مخالف هستند و همه می دانند که کتاب خدا و سنت شدیدا با آن به مخالفت بر خاسته است ودر اصل یکی از مشکلات امروزی جامعه اسلامی به ویژه برادران اهل سنت وهابیون می باشد که درک درست و صحیحی ازحدود و قیود غلو ندارند. و از زمان شکل گیری وهابیت این فرقه بدعت گر و تحریفی، تمثیل عجیب وغریب از واژه غلو در جهان اسلام برضد امامیه رواج داده اند.
2-24- دلایل اهمیت تحقیق در موضوع غلو
«1. فهم دقیق معانی و مفاهیم لغوی واصطلاحی، آگاهی از حدود و ثغورحریم ظریف و دقیق آن برای اسلام شناسان به ویژه پیروان مکتب بزرگ اسلامی تشیع، در شناخت صحیح معارف اصیل و بی انحراف اسلام ناب محمدی ضرورتی انکارناپذیر است. اهمیت شناخت ابعاد غلو، آن گاه بیشتر آشکارمی شود که قصد انجام تحقیق جامع وکاملی درباره مبانی اعتقادی اسلام، به ویژه تعیین حدود ولایت معصوم – علیه السلام – علم امام، قدرت امام و… داشته باشیم. شناخت کامل و دقیق حقایق، اندیشه ها افکار ودیدگاههای موثردر معرفت شناسی اسلامی باشناخت صحیح مرز غلو امکان پذیراست.» (انصاری بویر احمدی،1389،10)
«واژه ای مثل غلو به دلیل منفی بودن معنویت باطنی کلمه،گنجایش بیان عظمت موضع را ندارد اما اختلاف متکلمان، درباره مسائلی همچون عصمت، علم غیب، حساسیت و اهمیت موضوع را آشکارا می سازد.
بنابراین، تحقیق جامع وگسترده

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه ارشد با موضوع قرآن کریم، هنجارهای اجتماعی، پیامبران الهی، تاریخ اسلام Next Entries منبع پایان نامه ارشد با موضوع قرآن کریم، صراط مستقیم، معنویت الهی، حقیقت ایمان