منبع پایان نامه ارشد با موضوع امام حسین، صاحب نظران، شهید مطهری، ارتباط جمعی

دانلود پایان نامه ارشد

عوام زده و تابع خرافات مطرح می شود ، اما در هر صورت رسوبات این افکار هنوز در برخی از مرثیه سرایان ما وجود دارد و ما نباید به دلیل این که این انحرافات نادر و ضعیف اند، بی تفاوت باشیم از آن مبارزه با کژی ها غفلت کنیم، زیرا باطل، باطل است و باید در هر صورت از آن پیشگیری کرد و نگذاشت در جامعه ما رسوخ کند و یا وسیله ای برای تبلیغات دشمنان اسلام گردد.
3. یکی دیگر از کژی های که وارونگی در توصیف این حادثه را نشان می دهد، جهت دادن به قضایاهای جنبی وکم رنگ نشان دادن فلسفه حماسه کربلا و یا بی توجهی به آموزه های حادثه است.» (مجمع مدرسین و محققین، 1385، 204-202)
شاید همان طور که بیان شد حجم بدعت ها و تحریفات در زمان ما کم باشد و اهل علم و فن، بیش از گذشته نسبت به بدعت های لفظی و معنوی حماسه حسینی حساسیت نشان داده باشند اما این نگرانی دربخش سوم بیشتر است گرچه نحریف در نقل حوادث و تحریف در تفسیرهای تاریخی خطرناک است اما کم رنگ نشان دادن اصل و اساس فلسفه نهضت و توجه به جهت غم زدایی حادثه و تمام داستان عاشورا را در قالب هایی ازناله ، غم ، اندوه و ضجه قرار دادن نگران کننده است.
3-8-4- پیشنهادات عملی:
با توجه به آن چه در باب نگرانی ها گفته شد، ضرورت عنایت خاص به چگونگی برگزاری مجالس و نقش علما و دانشمندان و افراد آگاه دراین میان روشن می گردد زیرا این فرزانگان هستند که نباید بگذارند عوام هر کاری که می خواهند بکنند، به گونه ای که در قضیه عزاداری احیاناً خواص تابع عوام گردند نگذارند که دروغ و داستان های ساختگی و بی محتوا و مخالف با شان ائمه در مجالس و اشعار راه یابد و از حرکات مخالف شریعت ماند قمه زنی، پریدن از آتش و ریخت و پاشهای اسراف گونه، جلوگیری شود.
در این راستا چند حرکت لازم است :
1. «معرفی منابع معتبر و قابل استفاده در قیام حسینی، همچنین نقد و بررسی کتاب هایی که به نقل جعلیات و خرافات پرداخته اند.
2. توجیه مردم از طریق بیانیه ها و دستگاههای ارتباط جمعی و ایجاد حساسیت لازم نسیت به وقایع دروغ و ساختگی تا خود مردم نسبت به حرکت های منفی حساسیت نشان دهند و از شرکت در مجالس این چنینی خودداری کنند.
3. تاکید بر حداکثر استفاده از مجالس عزداری در جهت ارشاد و هدایت مردم به ویژه در روزهای تاسوعا و عاشورا که اجتماعات بیشتر است و فرصت تبلیغ ممکن و استثنایی است.
4. رعایت احکام و مقررات اسلام و توجه به اهمیت آن در عزاداری ها حتی دستورات مستحبی از قبیل: نماز اول وقت و نماز جماعت و نپوشیدن لباس های بدن نما در مجامع عمومی و رعایت حال فقرا و مستمندان در اطعام ها.
5. مبارزه تبلیغاتی نسبت به حرکات مخالف شئون اسلام مانند قمه زنی و از آتش پریدن ویا برخی از شبیه خوانی ها.
6. برگزاری جلسات و مجامع توجیهی درچند نوبت در سال برای مداحان و ذاکرین و روضه خوان ها و آشنا ساختن آنان به اهداف و فلسفه حسینی و بازگو کردن خطرات انحراف از فلسفه عزداری . همچنین دعوت از روسای هیات ها و دسته های عزداری در جهت تبیین اهداف و پیشگیری از کارهای دون شان امام حسین و عزاداری.
7. برگزاری جلسات توجیهی برای طلاب حوزه های علمیه و یادآوری نکات یاد شده.
8. تشویق شاعران در ارائه اشعار سوزناک با معانی بلند و مطابق با روح نهضت حسینی. » (مجمع مدرسین و محققین، 1385، 207-206)
به نظر نگارنده پیشنهاد می گردد برای اصلاح و بهبود وضعیت عزداری ها، و بهره گرفتن از رسانه ها به ویژه رسانه ملی و دستگاه های ارتباط جمعی با تاکید بر آشنایی با فلسفه عزاداری، ارائه راه حل های منطقی جهت برنامه ریزی صحیح و اصولی در زندگی اجماعی و معنوی مردم به طور مثبت باشد. یعنی توسط مرجعی خاص روش صحیح و درست به مردم و مداحان و ذاکرین و وعاظ ارائه شود و به طور هماهنگ در همه مجالس اهداف نهضت حماسه حسینی بازگو شود و این حرکت تدریجی و آرام و ارشادی باشد به گونه ای نباشد که خود این مبارزه عکس العمل منفی ایجاد کند و نتیجه زیانبار به بار آورد و یا تردیدهایی نسبت به اصل عزاداری به وجود آورد.
3-9- آسیب های عزاداری:
تحریف و آسیب های متوجه هر پدیده اجتماعی و به ویژه تحریف مربوط به قیام حسینی و عزاداری، اساساً از بعد جامعه شناختی، معلول علت هایی در درون آن جامعه اند که شناخت درست آنها، نخستین و شاید مهم ترین گام برای برخورد مناسب با آن باشد. از این رو، ما نیز در ابتدا باید به طرح ریشه ها و عوامل ایجاد وگسترش تحریف و آسیب های متوجه موضوع مورد بحث بپردازیم. بنا بر این، عوامل یاد شده را با طرح مثال هایی بدین صورت بر می شماریم:
3-9-1- دگرگونی فضای اجتماعی و تغییر در گفتمان عاشورا
«یکی از آسیب هایی که به شدت متوجه فرهنگ عاشورا است، آسیبی است که از راه تغییرات تاریخ و گذشت زمان به وجود می آید. ازآن جا که فرهنگ عاشورا و عزاداری سنتی در درون جامعه شیعی است به ندرت ممکن است باگذشت زمان، تغییرکند همین موضوع است که وظیفه صاحب نظران و عاشقان به فرهنگ عاشورایی را دو چندان می کند؛ اگر چه بی نهایت کاری سخت و بزرگی به شمار می آید. اگر نگاهی به ادبیات نثر و شعر عاشورا در دوره های مختلف داشته باشیم می بینیم که تا حدودی رابطه ی متقابل میان رویکردهای عاشورا با وضع اجتماعی ، سیاسی ویژه در هر دوره ای وجود دارد. بایدگفت که دگرگونی شرایط فعلی و منطبق با زمان تاثیر بیشتری بر نگرش اغلب مردم دارد و این تغییرات در سنت های اجتماعی به ویژه سنت های دینی مانند فرهنگ عاشورا و عزاداری نقش به سزایی دارد.»( مجمع مدرسین و محققین، 1385، 351)
3-9-2- تبیین نشدن فلسفه صحیح قیام:
«یکی از عوامل بنیادین وقوع تحریف لفظی و معنوی و ورود آسیب های متعدد به ساحت فرهنگ عاشورا و عزاداری سید الشهدا- علیه السلام- عدم تبیین و تشریح آموزه های ناب عاشورایی و اهداف و فلسفه نهضت عاشورا در میان مردم است. این نقص متوجه نخبگان و دانشورانی است که مرجع توده مردم به شمار می آیند که به طور عمیق و همه جانبه در عاشورا اندیشه نکردند و به درستی به تشریح و تبلیغ آن نپرداختند؛ به تک بعدی نگری پرداختند یا میدان را به غیر اهل واگذاشتند . به همین سبب بود که فلسفه سازی های انحرافی در میان مردم و حتی در میان خواص رواج یافت و در ادبیات شعری و غیر شعری نیز تبلور یافت . این موضوع که خود یک تحریف معنوی عمده است، زمینه ساز بسیاری از تحریف های لفظی نیز قرار گرفت.»(سبزی،146،1388)
شهید مطهری–رحمت الله علیه- در این راه، از دو فلسفه تراشی انحرافی برای قیام ابا عبدالله-علیه السلام- نام می برد.« نخست این که شهادت امام حسین– علیه السلام- را، کفاره گناهان امت و دوستداران عترت و هدف از قیام را، تنها آموزش و شفاعت گناهکرانی که ولایت و محبت آن حضرت را دارند دانسته اند.»(مطهری،حماسه حسینی، 1358، 1/76)
3-9-3- تمایل به اسطوره سازی و افسانه پردازی:
تمایل بشر به افسانه پردازی و اسطوره سازی، از دیگر عوامل ایجاد و گسترش تحریف در تاریخ و فرهنگ عاشورا است. شاید شهید مطهری–رحمت الله علیه – نخستین کسی باشد که این عامل را به عنوان یکی از عوامل محوری تحریف بر شمرده است. ایشان می گوید:
«در بشر یک حس قهرمان پرستی هست که در اثر آن؟ درباره قهرمان های ملی و قهرمان های دینی افسانه می سازند … قسمتی از تحریفاتی که در حادثه کربلا صورت گرفته ، معلول حس اسطوره سازی است. اروپایی ها می گویند در تاریخ مشرق زمین، مبالغه ها و اغراقها زیاد است و راست هم می گویند.» (مطهری،حماسه حسینی، 1358، 1/41)
3-9-4- برخورد عاطفی صرف با مقوله عزاداری:
«شاید جدی ترین و اصلی ترین عامل ورود آسیب های متعدد در بنیاد و بنیان فرهنگ عاشورا، اکتفا نمودن به برخورد عاطفی صرف و دوری گزیدن از برخورد عقلانی با مقوله و عزادرای باشد. این مساله سبب بروز تحریف وسیع لفظی و معنوی است که اندیشه اصیل عاشورایی و حسینی را به پژمردگی می کشاند. بی شک در صحنه عاشورا، از سوی امام و یارانش، شاهد عاطفی ترین صحنه ها و از سوی لشکریان کوفه، شاهد جنایت بار ترین ودهشتناک ترین وقایع هستیم. ازاین رو، حادثه عاشورا بعد عاطفی قویی دارد که از این جهت می توان آن را یک تراژدی دانست. البته این تنها یک رویه از صحنه عاشوراست که در آن جنایت موج می زند. عاشورا صحنه دیگری نیز دارد که سرشار از حماسه و زیبایی است و حسین -علیه السلام – و یارانش قهرمان آن اند، ولی در فرهنگ عامه، بیشتر شاهد حضور پررنگ بعد تراژدیک عاشورا هستیم، به گونه ای که تا حدودی عرصه را بر بعد حماسی تنگ ساخته است.»( مجمع مدرسین و محققین، 1385، 357)
3-9-5- جبرانگاری:
جبری نگری درباره قیام، یکی از عوامل وقوع تحریف و ورود آسیب ها درحوزه فرهنگ عاشورا و عدم بهره بردن و تعمیم آن است. جدای از سابقه طولانی جبر انگاری تقدیر گرایی در تفکر دینی– اجتماعی مردم که در فرهنگ منثور و منظوم آنها تبلور نیز یافته، باید از تلاش امویان در ترویج جبر گرایی به طور عام و تعبیر جبری حادثه عاشورا به طور خاص یاد کرد. اولین سخن ابن زیاد درهنگام دیدار با حضرت زینب کبری این بود: «خداراشکرکه شمارا رسوا کرد. خدا را شکر که شما را کشت و خدا را شکرکه ادعاهایتان را باطل ساخت .»( مطهری حماسه حسینی،1358،1/362)
3-9-6- نقش حکومت ها و تاریخ نگاران درباری:
«یکی از موضوعهای تحرف شناسی عاشورا، شناخت نقش حاکمان جور، به ویژه امویان در تحریف واقعه عاشورا و ازسوی دیگر تحریف هایی است که از طرف تاریخ نگاران طرفدار مکتب عثمانی، اموی و تاثیر پذیرفتگان از آنها به وجود آمده است. نخستین انحرافی که امویان می خواستند به وجود آورند آن بود که شهادت امام حسین– علیه السلام-را به قضای الهی و خواست خداوندی نسبت دهند و خود را مبرا سازند گفتار ابن زیاد با زینب کبری– سلام الله علیها – در همین جهت است.» (مجمع مدرسین و محققین، 1385، 362)
3-9-7- تعصبهای بی جا و جمود فکری:
«تعصبهای بی جا و خشک مغزی تباه گر اندیشه و فکر است و همین مساله از دلایل وقوع تحریف در حماسه حسینی است. این موضوع از چند بعد قابل تبیین و تفسیر است: از یک منظر، تعصب در نقل تاریخ که چنانچه موافق یا خلاف موضوع باشد، در همان مسیر حرکت کرده و به پردازش دروغ یا حذف قسمت هایی از تاریخ انجامیده است. مثال آن، برخورد تاریخ نگاران عثمانی و اموی با قیام امام حسین– علیه السلام- از سویی و ساختن نقل قولها و حکایات و روایاتی برای افزودن بر عظمت قیام عاشورا به وسیله برخی تاریخ نویسان و مقتل نگاران ازسوی دیگر است.
تعصبات بی جا وجزم اندیشی نیز قسم دیگری از آن است برای مثال، تعصب بسیاری از مردم درخصوص فدا شدن امام حسین– علیه السلام- برای شفاعت گناهان دوستداران آن حضرت و نهادینه شدن آن دررمیان مردم، به طوری که هیچ سخنی را در این موضوع نمی پذیرند و گوینده آن را سرزنش می کنند از این دست تعصبات است.
قسم دیگر، تعصب به اجرای شیوه خاصی از عزاداری است که ممکن است برای برخی به صورت رسم و سنت در آمده باشد و هر چه دیگران با بیان و دلایلی آن را نکوهش می کنند، باز به دلیل همان تعصب و خشک مغزی حاضر به قبول آن نیستند و بر آن اصرار می ورزند، مانند مساله قمه زنی» (مجمع مدرسین و محققین، 1385، 364) و بدعت ها ومدایحی های نوین.
یکی از آسیب های علمی استفاده از روش غیر اصولی علما وصاحب نظران بر نقل اخبار ضعیف و ضبط روایات به صورت غیر صحیح در ابواب فضایل داستان ها وذکر مصایب و در یک کلام سهل انگاری دراین بخش است. این موضوع کلمه حقی است که ازراهای باطل از آن استفاده شده یا به تعبیر دیگردست کم از آن برداشت نادرست شده است. دلایل این مساله می تواند به شرح ذیل باشد:
1. « اساسا این موضوع در جایی است که روایتی ضعیف درکتاب های قدما و کسانی که نزدیک به عصر ائمه بوده اند وجود داشته باشد؛ نه ان که جدید الاحداث و ساخته امروزیان باشد.
2. این مساله، به حوزه ثواب وعقاب داشتن عملی با می گردد وچندان مشخص نیست که بتوان آن را به حوزه های جدید دیگر چون نقل وقایع

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه ارشد با موضوع امام حسین، امر به معروف، نهی از منکر، تعالیم اسلام Next Entries منبع پایان نامه ارشد با موضوع امام حسین، قرآن کریم، نهضت عاشورا، صراط مستقیم