منبع پایان نامه ارشد با موضوع امام حسین، امر به معروف، نهی از منکر، تعالیم اسلام

دانلود پایان نامه ارشد

اندازند، امکانات عظیمی را در یاد این حادثه و تعظیم و تکریم آن به کار می گیرند، حتی کسانی که از حسین تجلیل می کنند، ذاکر و مداح و واعظ می شوند به برکت حسین احترام می شوند، همه این ها نشان از بزرگی کار حسینی و عظمت تاثیر آن در دل ها و قلب ها و عظمت تاثیر اجتماعی آن در طول تاریخ است.
تبیین و تشریح از همه ابعاد این قضیه در این پژوهش ممکن نیست، آنچه مطرح است و مناسب پیگیری و ارائه بحثی را می طلبد این است که آیا تمام این حرکت ها با رعایت اصل اخلاق به خوبی انجام می گیرد و عزاداری و مرثیه سرایی مطابق با روح و فلسفه قیام حسینی است و نیازمند ارزیابی نیست؟ به تعبیر دیگر، آیا نتیجه مطلوب از همه این مجالس گرفته می شود و این امکانات عظیم و وصف ناشدنی همه ساله وهمه ماهه و همه روزه این کشور و آن کشور، این شهر و آن شهر، این حسینیه و آن حسینیه واین خانه و آن خانه در جهت مطلوب به کار گرفته می شود، و اگر به کار گرفته نمی شود آیا راه حالی و پیشنهادی موفق برای بهبود کار وجود دارد، و آیا می توان این موضوع را به خوبی بررسی و تحلیل کرد و راهکار مناسبی را ارائه داد، یا باید این کارها را رها کرد و از اصلاح و بهبود و یا به تعبیری بازسازی و ارزیابی جدید از عزاداری ا مام حسین -علی السلام- دست کشید و کار را همین طور رهاکرد، و هر چه پیش آمد خوش آمد!
3-8-1- تاریخچه شکل گیری مجالس عزاداری:
«حکومت بنی امیه پس از شهادت امام – علیه السلام- در تنگنایی دشوار قرار گرفته بود، از طرفی می بایست نشان دهد که با هر حرکت انقلاب برخورد می کند و آن را سرکوب می کند و از طرفی اعتراف به قتل فرزند رسول خدا – صلی الله علیه و آله و سلم- دشواری هایی را برای او به وجود می آورد، بدین جهت سعی نمود تا نشان دهد که آن حضرت یک فرد مهاجم و طغیانگر بوده است و یزید برای حفظ نظم و به هم نخوردن نظم اجتماعی و حفظ کیان اسلام دست به چنین کاری زده است. بدیهی است که این تبلیغات دامنه دار و گسترده در کوفه و شام و دیگر بلاد اسلامی به وسیله دستگاههای دولتی و با صرف مخارج هنگفت و بی حساب مملکت می توانست تا حدی کارساز باشد و در آغاز تاثیر چشمگیری در محیط خفقان و ترس آور آن زمان داشته باشد. افزون بر آن حکومت گروهی از جاعلان اخبار و دنیا پرستان قدرت مدار و ظاهر فریب را مامور جعل حدیث کرده بود تا روز اخبار و دنیا پرستان قدرت مدار و ظاهر فریب را مامور جعل حدیث کرده بود تا روز عاشورا را روز عید و برکت و شادی معرفی کنند»( مجمع مدرسین و محققین، 1385، 184)
از زبان پیامبر چنین نقل می کنند: « کسانی که این روز را روز عید و جشن قرار دهند ، پاداش نیکو به وی خواهند داد.»(مجلسی،1403، 44/270)
هدف از تبلیغات و جعل حدیث این بود که مردم را ازجلب توجه به این حادثه جانکاه و حزن آور کربلا دور کنند و از آثار مخرب کار زشت خود جلوگیری کنند و طبیعی بود که با عید گرفتن روز عاشورا دیری نمی پایید که مسلمانان جاهل و بی خبر از همه جا، روز عاشورا را روز عید مذهبی بشناسند و آن روز به شادی بپردازند، و حوادث عاشورا را به فراموشی بسپارند. در چنین محیط مسموم پر از تبلیغات منفی ، اهل بیت پیامبر- صلی الله علیه و آله- به روشن کردن افکار پرداختند و تبلیغات و فریب کاری آنها را به شکل های گوناگون خنثی ساختند، که یکی از آن روش ها دستور برگزاری مجالس ذکر مصیبت ابا عبدالله و مرثیه خوانی و ذکر اشعار و بیان قایع روز عاشورا و معرفی کردن روز عاشورا به عنوان روز عزا و مصیبت و فضیلت گریه کردن و گریاندن بود.
3-8-2- فلسفه عزاداری:
منظور از عزاداری و مرثیه سرایی و ایجاد توجه به مصیبت اهل بیت چیست؟
این که در روایات آمده است که گریه بر حسین بن علی ثواب دارد، به چه معناست؟ آیا منظور از آن امر مخفی است و چون در روایات آمده است باید گریه کرد و دیگران راگریاند بدون چون و چرا به فایده و حکمت و هدف عزاداری کار نداشت و فقط در جستجوی ثواب بود و یا آن دستورات بدین دلیل آمده است که توجهی به جنبه های متفاوت عزاداری نداشته و در جستجوی ثواب بود و یا آن دستورات بدین دلیل آمده است که توجه به اهداف بلند آن قهرمانان و ادامه راه آنان شود و ثوابش در سایه چنین توجهی حاصل می گردد؟
برای پاسخ به این سئوال، لازم است ما جستجویی در باب عزاداری داشته باشیم و در این جهت به روح تعالیم اسلام توجه کنیم و دستگاه امام حسین را در راستای دستگاه خدا و سنت های او بدانیم در آن صورت است که پاسخ یاد شده روشن می گردد.
«بدون شک فلسفه عزاداری حسین از فلسفه قیام حسینی جدا نیست، چنان که شناخت سیر تطور و تحول عزاداری و ریشه ها و علل عزاداری در دوران ائمه به ما چنین چیزی را می آموزد. دقیقا همان عاملی که باعث شد حسین بن علی قیام کند و شهادت را با افتخار بپذیرد، دلیل و فلسفه ای است برای اقامه عزاداری او. اگر حسین-علیه السلام- به علی -علیه السلام- برای احیای اسلام و دفاع از قرآن و اقامه امر به معروف و نهی از منکر قیام کرد، عزاداری وی باید وسیله ای باشد برای ترویج اسلام و دفاع از قرآن و اقامه عدل و ترویج امر به معروف و نهی از منکر. عزاداری که روح و بطن آن، این اهداف را به دنبال نداشته باشد و از محتوا و جهت گیری صحیح خالی باشد، نمی تواند با اهداف حسینی منطبق باشد.» (مجمع مدرسین و محققین، 1385، 187)
امام صادق– علیه السلام- در زیارتی که خطاب به آن حضرت است می فرماید: « لیستنقذ عبادک من الضلاله و الجهاله و العمی و الشک»= او کسی است که با قیام خود سنت بندگان خدا را از گمراهی و نادانی و کوری و شک نجات داد.» (مجلسی،1403، 44/270)
باید عزدارای هم چنین اثری داشته باشد و مرثیه او ما را از گمراهی و نادانی به هدایت رهنمون کند. «آنچه تاکنون گفته شد در ابعاد عاطفی حماسه عاشورا بود، و گفتیم تعظیم و گرامی داشت عاشورا نوعی بهره گیری از عاطفه است وعاطفه از مهمترین عناصر شخصیت آدمی است، و عاطفه در طرز رفتار و ادراک و تفکر و یادآوری و تداعی افکار و ایجاد معتقدات و تعدیل آنها ظاهر می شود، حتی عواطف اثرخود را روی حکمی که انسان صادر می کند و روی داوری های او به جای می گذارد به همین دلیل عاطفه به تنهایی کافی نیست و این عقل و شرع است که همچون چراغ باید راه را برای عاطفه روشن کند و او را با منطق سازگار کند. به عبارت دیگر سخن از برگزاری مجالس عزاداری حسینی و سخن از تعادل عواطف است. بحث از عقلانی کردن عزاداری ها و جهت صحیح دادن و شرع پسند کردن نوع عزاداری ها است. عواطف با همه فوائد و لزومی که دارند، اگر از قاعده طلایی حد وسط خارج شوند و اعتدال خود را از دست بدهند و به سلاح عقل و شرع مسلح نشوند، دچار افراط و تفریط می گردند و سخت زیان بخش و خطرناک خواهد شد. یا از آن طرف آنچنان می شود که منکر لزوم عزاداری می شود و یا برای تحقق عزاداری دست زدن به هر کاری را جایز می شمارد. برای گریاندن بشرگان و دوستداران هر دروغی را جایز می شمارد. آسیب رساندن به خود را نوعی عزاداری و تعظیم شعائر می شمارد، پیروی کردن از سنت های غلط فرهنگ های دیگر برای نمایش عزاداری را نوعی ابراز عواطف می داند. و کم کم بدعت های نوین را جایگزین می کند. در این جا چه بکنیم که از تسلط و حکومت مطلق عواطف به دور شویم و دچار عقاید و افکار آشفته و توام با تعصب نشویم، دچار عقاید و رفتاری نشویم که دلیلی منطقی و شرعی بر آن نداریم که هیچ موجب سخریه و استهزاء دیگران می گردد و سلاح برنده ای بر علیه شیعه و علاقمندان به اهل بیت پیمغبر می شود. آیا واقعا چه می شود که گمان می شود قمه زدن و خود را سراپا خون آلود کردن جزء عزاداری حسین است و از مظاهر شعائر دینی و اسلامی است. این چه نوع احساساتی است که نه با منطق جور در می آید و نه با شرع. به گمان می رسد مشکل اصلی این انحرافات و بدعتها بها دادن بیش از اندازه به عواطف به هر قیمتی که شده تابع عوام شدن است. دور شدن از اهداف نهضت حسینی و ناآگاهی از روح این حرکت و بی توجهی به پیامهای حضرت ابا عبدالله – علیه السلام- و ندانستن فلسفه عزاداری سلحشوران کربلاست. » (مجمع مدرسین و محققین، 1385، 199)
«آری بی توجهی به ابعاد عقلانی حماسه عاشورا است که موجب دور افتادن از فلسفه قیام می گردد و ما را گرفتار عواطف کور و بی منطق و کردارهای بی محتوا و زیان آور می سازد. وسیله برای تهاجم دشمنان علیه تشیع و عقاید راستین آن می گردد. از همین جا روشن می شود که گر چه بعد عاطفی در مساله عزاداری بسیار مهم است، اما استوانه عقلانی کردن جهت عزداری ها اصل و اساس است، و اگر اعمال وکارهای ما در عزاداری مجموعا منطبق با روح نهضت نباشد و با هدف و مقصد عزاداری سازگار نباشد، بعد عاطفی ارزش و فایده ای ندارد، به همین دلیل حضرت امام خمینی -رحمةالله علیه- با آن همه تاکیداتی که روی عزاداری حسینی دارند و برای گریه نقش فوق العاده قایلند اما تأکید دارند که ما باید جهت گریه را روشت کنیم و برای عزاداری حسین هدف و مقصدی داشته باشیم و گریه هدف نیست.» (مجمع مدرسین و محققین، 1385، 199)

3-8-3- چگونگی برگزاری عزاداری ها و مشکلات آنها
منظور در این جا برگزاری همه محافل، مجالس توسط دسته جات ، هیات عزاداری، نمایش تعزیه خوانی و هر کاری که به نوعی یادآور خاطره حزن انگیز و حماسه کربلا و سایر مصائب باشد، حال این مشکلات و بدعت ها را می توان در چند جهت بررسی کرد.
1. «تحریف در شکل بیان حادثه ودگرگون کردن قضایا و مقدمات حادثه کربلا یکی از مشکلات عزداری ها، توصیف غلط و نا صحیح از حادثه کربلا و مبتلا شدن به نحریف های لفظی و وارونه شدن حوادث است. به این معنا که مرثیه خوان برای این که مجلس را گرم کند و شور و ویلا در جلسه راه بیاندازد ومردم را به گریه در آورد، چیزهای ساختگی را از کتاب های ضعیف و غیر قابل اعتماد نقل می کند، و یا اشعاری را به زبان حال می خواند که هرگز نمی تواند با شرایط و موقعیت امام و یارانش و قهرمان کربلا یعنی زینب کبری سازش داشته باشد و گاهی خیلی عجیب می شود، از خواب استفاده می کند و خواب هایی را نقل می کند که هرگز با فرهنگ عاشورا سازگاری ندارد، در نتیجه حادثه کربلا شکلی مشوه به خود می گیرد، حوادث در شکل مبالغه آمیز و اسطوره ای در می آید و قهرا چهره نورانی و با عظمت حسین و یاران گرانقدرش تاریک و ظلمانی جلوه گر می شود و حوادث و قضایا به شکل افسانه در می آید. که باورکردنش برای برخی از مردم سخت می شود.
2. تحریف در تفسیر این حادثه: از یکی دیگر از این مشکلات دیگر تحریف در تفسیر این حادثه است، بدین گونه که برخی آنچنان این حادثه را توصیف می کنند که حضرت شخصی مظلوم و بی جهت کشته شد و برنامه وجهت معینی نداشت، و ضایع گشت و خونش به هدر رفت و یا می گویند: از طرف خداوند مامور بود و دستور خصوصی برای مبارزه داشت و ما چه می دانیم برای چه مبارزه کرد، این مربوط به علم امام است و به ما ربطی ندارد در نتیجه قیام امام حسین جوری تفسیر می گردد که ازحوزه عمل بشری وقابل اقتدا بودن خارج بشو و گریزگاهی باشد برای فرار از مسؤولیت های اجتماعی و تحلیلی غلط از تفاوت صلح امام حسن و قیام امام حسین.
و یا در فلسفه قیام حسینی این تحریف در تفسیر را مواجه هستیم که حرکت آن سلاله نبوت را برای فدایی شدن امت گنهکار معرفی می کنند و مقصد اصلی آن بزرگوار را شفاعت افراد آلوده و گناهکار در قیامت توضیح می دهند.
طبعا این نوع تفسیر ها که حرمت قیام اباعبدالله را مبهم و غیر قابل دسترسی می داند و از آن نوعی اختصاصی بودن و غیر قابل پیروی بودن استشمام می شود و یا حرکت قیام برای شفاعت کفاره گناهان و یا رفع مشکلات شخصی و برآورد حاجات مادی و مانند آن معرفی می شود، بد آموزی هایی را به دنبال خواهد داشت و اثرات آن، حرکت بزرگ نهضت را خنثی خواهد کرد.
البته این نکته هم را هم بگوییم که این عقاید در دوران اخیر بسیار کاهش یافته و بر اثر رشد فکری جامعه ما جایگاهی ندارد، و کسانی که ناخودآگاه این تفسیرهای باطل را بیان می کنند اندکند و بیشتر در محیط های

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه ارشد با موضوع امام حسین، فرهنگ اسلامی، نهی از منکر، نهضت عاشورا Next Entries منبع پایان نامه ارشد با موضوع امام حسین، صاحب نظران، شهید مطهری، ارتباط جمعی