منبع پایان نامه ارشد با موضوع استان خوزستان

دانلود پایان نامه ارشد

محيطي از مهمترين عوامل در شکل گيري ساختار وکالبد فيزيکي هر سکونتگاه است که نقش مستقيمي بر رشد يا رکود سکونتگاه هاي روستايي دارد و مهمترين آنها عبارتند از :
الف : وضعيت طبيعي زمين
ب : منابع تامين آب : که علاوه بر اهميت اوليه در ايجاد يک مجتمع انساني بر حسب نوع منبع ، به وجود آمدن يک فرم خاص مکاني را نيز باعث مي شود .
ج : خطوط ارتباطي : که جداي از تاثير عميق آن در پيدايش نطفه اوليه کانون فعاليت ، فرم خاص را به کالبد سکونتگاه تحميل مي کند . ( بدري و رفيعيان ،1373 :83)
يکي از مهمترين عناصر در شناخت سکونتگاههاي روستايي ، عوامل اقتصادي و شناخت پارمترهاي اقتصادي هر سکونتگاه است . به گونه اي که اقتصاد حاکم بر هر منطقه ، شيوه هاي خاص کالبدي و عملکردي خود را طلب مي کند . مثلا در اقتصاد متکي بر دامداري ، با بافت پراکنده و تاثير پذير از عناصر کالبدي نظير آغل و ساير فضاهاي مورد نياز دام روبرو هستيم ، به شکلي که حتي ابعاد ، اندازه و جهت معابر و شبکه هاي ارتباطي ، از نحوه حرکت دام تبعيت مي کند . وجود فضاهاي خالي نسبتا وسيع ما بين منازل براي توقف کوتاه مدت گله ، شيوه اي خاص به کالبد نهايي روستا يا سکونتگاه بخشيده است ولي در مقابل در اقتصاد وابسته به زمين وکشاورزي نياز به فضاهاي محدودتر وخاص تر نسبت به شيوه معيشت دامداري نياز به آگاهي و بکار گيري ابزار وتکنولوژي جديد در توليد کشاورزي ، فضاهاي ويژه را به وجود آورده است و به موازات آن به علت نقش عمل زراعت و نياز به همکاري و تعاون اجتماعي ، اساسا با کالبد فشرده تر مواجه هستيم . بنا براين بدون شناخت زمينه هاي اقتصادي پيدايش سکونتگاه انساني و درک کيفيت و فرايندهاي حاکم بر آن ، عملا هر گونه طراحي به موفقيت نخواهد انجاميد .
از ديگر عوامل موثر در شکل گيري و پيدايش سکونتگاه روستايي ، عوامل اجتماعي و فرهنگي است . انسان به دليل روحيه ويژه خود همواره به دنبال کسب و حفظ ارزشهاي فرهنگي و اجتماعي جامعه خويش است و همين امر ، وجه تمايز بسياري را بين افراد يک جامعه با قوميت هاي مختلف ، ايجاد مي کند . در شناخت تاثير عوامل فرهنگي شايد بتوان به پارامترهاي زير توجه کرد ، شناخت اين پارامترها ، زير بناي هرگونه مطالعه در جهت ادغام يا جابجايي و هرگونه تحول فضايي – مکاني است .
الف : قوميت : در شناخت چگونگي شکل گيري روستا بايد به بافت قومي منطقه نيز توجه کافي مبذول شود . توجه به اين مساله باعث خواهد شد که در ايجاد روستاهاي جديد و يا ادغام و جابه جايي روستاها ، از ايجاد درگيري و نزاع به ميزان بسيار زيادي کاسته شود .
ب : نسبت هاي فاميلي : استقرار واحدهاي مسکوني خانواده هاي فاميل در مجاورت يکديگر ، فرم کلي بافت را متاثر مي سازد . اين قرار گيري به گونه اي است که امکان رشد و توسعه هر گروه را در درون خود و يا حاشيه آن فراهم مي آورد . اين قرار گيري از يک طرف باعث مي شود که هيچ گروهي خود را در محاصره گروههاي ديگر قرار ندهد و از طرف ديگر هر گونه امکان رشد را در محدوده خود داشته باشند .

جمع بندي
در اين فصل از تحقيق به بررسي نظريات مختلف در خصوص برنامه ريزي سکونتگاههاي روستايي پرداختيم . برنامه ريزي براي سکونتگاههاي روستايي مبتني بر نظريات و تئوريهاي مختلف فضايي – مکاني است که هر يک از اين نظريات مبتني بر شناخت نظم موجود و قانون منديهاي آن و تلاش براي بهبود وضعيت سکونتگاههاي روستايي بر اساس آن است . از جمله مباحث مطرح شده در خصوص برنامه ريزي سکونتگاههاي روستايي ، بحث ساماندهي روستايي است . يکي از روشهاي ساماندهي روستايي ، جابجايي روستاها ( اسکان مجدد ) است . در خصوص اسکان مجدد به عنوان يکي از روشهاي ساماندهي سکونتگاههاي پراکنده روستايي ، بطور کلي دو ديدگاه وجود دارد : ديدگاه موافقين بر اين اساس است که به علت کوچکي وکم خانوار بودن روستاها و پراکندگي آنها در نقاط مختلف هر ناحيه از کشور از يک طرف ، و عدم توانايي دولت در خدمت رساني به تمام روستاهاي پراکنده از طرف ديگر ، بهتر است که اين قبيل روستاها ادغام يا جا به جا شوند . استدلال موافقين بر اين اصل استوار است که با اين کار ارايه خدمات و امکانات مختلف رفاهي ، درماني ، آموزشي ، فرهنگي و … بهتر صورت مي گيرد . و مقدار بيشتري از روستاييان ازخدمات موجود بهره مند مي گردند .
ديدگاه مخالفين بر اين اساس است که : جمع شدن جمعيت کشور و تمرکز آنان در نقاطي خاص و پرجمعيت ، به خودي خود يک عارضه نامطلوب از حيث امنيتي سياسي و اقتصادي در يک کشور است . قبل از بر هم زدن نظم موجود و درانداختن نظمي نو ، بايد نظم موجود و ريشه هاي عميق آن را به خوبي بشناسيم ، چرا که اين نظم اتفاقي حاصل نشده است بلکه در طي هزاران سال پديد آمده است . براي انتظام فضايي لازم است که ابتدا سازمان فضايي موجود را به خوبي بشناسيم . اصولا مکان گزيني سکونتگاه از يک نظم و قاعده خاص تبعيت مي کند و براي شناخت سازمان فضايي لازم است که اين نظم و قاعده را بشناسيم . در غير اين صورت هرگونه تلاش براي انتظام فضايي کار بيهوده اي خواهد بود . لازم است که از جابه جايي کامل سکونتگاه روستايي اجتناب ورزيد ، زيرا اين امر توان سرمايه گذاري مولد را به نفع سرمايه گذاري در ساخت مسکن که در واقع خروج سرمايه از کانال مولد است ، تضعيف مي کند .

فصل سوم
ويژگيهاي طبيعي ،اجتماعي واقتصادي شهرستان دهلران

3-1- موقعيت جغرافيايي وسعت
شهرستان دهلران با وسعت 6229کيلومتر مربع حدود يک سوم کل مساحت استان ايلام را در بر گرفته است . اين شهرستان در جنوب غربي استان ايلام واقع شده است که از شمال به شهرستان آبدانان ، ازشمال غربي به شهرستان مهران ، از غرب و جنوب به کشور عراق و از سمت شرق و جنوب شرق به استان خوزستان محدود ميشود . مرکز اين شهرستان شهردهلران است . (معاونت برنامه ريزي استانداري ايلام ، 1390: 8)
اين شهرستان در 32درجه و 41دقيقه ي عرض شمالي و47 درجه و10 دقيقه طول شرقي واقع گرديده است و ارتفاع آن به طور متوسط در حدود 200تا450متراز سطح دريا قرار دارد .
شهرستان دهلران از سه بخش مرکزي ، موسيان و زرين آباد تشکيل شده است . و داراي 6دهستان به نامهاي اناران (بخش مرکزي) ، نهرعنبر ، ابوغوير و دشت عباس (بخش موسيان) ، دهستانهاي سيد ناصرالدين و سيد ابراهيم (بخش زرين آباد) است . (منصوري ، 1391: 55)

3-1-1- ناهمواريها
3-1-2- ساختار زمين شناسي منطقه
شهرستان دهلران در منتهي اليه غربي استان ايلام و درجنوب غرب کشور واقع است . پراکندگي کوهها و تپه ها در جهت شمالغرب – جنوب شرقي ، در امتداد چين خوردگي سلسله جبال زاگرس است و در حقيقت ارتفاعات ، مناطق مرتفع تاقديس ها ، و دشتها ناوديس هايي هستند که از آبرفت پوشيده شده اند . قلل مرتفع دال ، سياه کوه ، دينارکوه ، و کوه اناران مناطقي هستند که مرز آب و هوايي و جغرافيايي شهرستان دهلران و آبدانان را تشکيل مي دهند . اين منطقه از غرب به کوه گچ و کوه تونل و از جنوبشرقي به کوه کوتب محدود مي گردد . پست ترين نقطه آن در نزديکي رود دويرج در حوالي فکه واقع است که 45 متر از سطح دريا ارتفاع دارد . در جهت شمالشرقي – جنوبغربي اختلاف ارتفاع بين دشت و رشته کوهها متناوبا تکرار مي شود و از جنوب به شمال شديدتر مي گردد . با توجه به گستردگي ارتفاعات ، رودخانه ها نيز در همان مسير جريان يافته اند وگاه با بريدن تاقديس ها به ناو ديس هاي جنوبي راه مي يابند . ( بنياد مسکن ، 1368: 34)

شکل شماره 3- 1- نقشه موقيعت منطقه مورد مطالعه

3-2- ويژگيهاي طبيعي
3-2-1- انواع سنگها
شهرستان دهلران در واحد زمين شناسي زاگرس چين خورده واقع شده است و داراي سنگهاي رسوبي است و از سنگهاي آذرين و دگرگوني اثري وجود ندارد ، سنگهاي آهکي ضخيم لايه و نيز آهکهاي سست و نازک به همرا شيلهاي به رنگ مختلف ديده مي شوند ، مارنها در کنار آهک به صورت متناوب وجود دارد . علاوه بر اينها سازند گچساران با ضخامت زياد خود تناوبي از گچ و نمک و ايندريت وگاه آهک است که اثر زيادي بر کيفيت آب ها و خاک منطقه داشته و در بخشهاي سطحي نيز ماسه و سنگ به همراه لايه هاي رسي وجود دارد . اين واحدهاي زمين شناسي ضمن تاثيري که در پيدايش و تکامل خاک و پوشش گياهي دارد در تامين مصالح ساختماني نيز نقش مهمي دارد .
در شهرستان دهلران علاوه بر ارتفاعات ، چند دشت عمده نيز وجود دارند که در حقيقت اين دشتها ناوديسهايي هستند که از آبرفتها پوشيده شده اند . ضخامت اين آبرفتها عموما کم و ندرتا به 150متر مي رسد . ولي به طور متوسط ضخامتي در حدود 50 تا 60 متر دارند . وجود لايه هاي کم ضخامت دانه درشت و لايه هاي ضخيم رس نشانه عدم پايداري در عوامل پديد آورنده رسوبات و عدم جور شدگي رسوبات نشانه سيلابي بودن رسوبات دانه درشت است . ( معاونت استانداري ايلام ، 1390 :16)
3- 2- 2- خاک شناسي
خاک حاصل عمل هوازدگي است که از لحاظ تامين غذاي انسانها و ساير جانداران اهميت بسياري دارد . خاک رابطي است ميان سنگهاي پوسته زمين و جهان جانداران . براي تشکيل خاک ، هوازدگي فيزيکي و شيميايي هر دو موثرند ؛ ولي عوامل موثر در تشکيل خاک عبارتند از : نوع آب و هوا ، سنگ مادر ، زمان ، وضع ناهمواريها و نوع جانداران . شهرستان دهلران به دليل سن کم در مقياس زمين شناسي و آب و هواي گرم و خشک داراي خاکهاي ضخيم با طبقات تکامل يافته نيست چرا که چين خوردگي زاگرس بسيار جوان بوده و فرصت کافي براي پديد آمدن خاک وجود نداشته است و از طرف ديگر وجود آب و هواي گرم و خشک از تشکيل خاک و توليد آن جلوگيري کرده و مانع عمده اي در جلوگيري از تکامل پروفيل خاک ايجاد مي کند . با توجه به شرايط آب و هوايي ، بديهي است که آهکها جز تخريب فيزيکي هيچ نوع خاک شيميايي را توليد نکرده و خاک سبک و دانه درشتي را پديد مي آورد . مارنها عموما به راحتي فرسوده شده و خاک مناسبي را توليد مي کنند ولي وسعت توليد خاک و نيز عمق آن محدود است . ماسه سنگها و سيلتستونها نيز خاک سبک و قابل باغداري را پديد آورده اند اما خاکهاي رس با توجه به وجود گچ و نمک بعلت نگهداري املاح کيفيت مطلوبي ندارند .گچ ها و نمک ها نيز تپه ماهورهايي را به وجود مي آورند که خاک کم ضخامت وکم بازده گچي را توليد کرده است . در مناطق غربي شهرستان که کوههاي گچي برونزد زيادي دارند خاکها عموما دانه ريز و شديدا گچي بوده و فاقد ارزش کشاورزي مي باشند ، چرا که علاوه بر کيفيت متراکم و ژيپسي خاک ، نيازمند تسطيح نيز مي باشند . در بخشهاي مرکزي و شرقي که ناوديس ها بطور گسترده تري ظاهر مي شوند توسط رسوبات آبرفتي آبراهه ها و رودخانه ها پر شده اند . ضخامت آبرفت ها در اين مناطق گاه تا 120 متر هم مي رسد . خاک سطحي اين مناطق در بخشهاي شمالي که نسبتا مرتفع تر مي باشد ، دانه درشت بوده و به طرف پايين دست دانه ريز مي شود . چنانکه در مناطق مرکزي و جنوبي دهلران خاکهاي رسي و سيلتي ديده مي شود که گاه تا 5 متر ضخامت دارند . در دشت دهلران بعلت نزديکي سازند گچساران و نيز شور وگچي بودن رسوبات حمل شده توسط رود ميمه کيفيت خاکها پايين است . مطالعات و تحقيقات خاک شناسي در اين منطقه نشان مي دهد که در ميان انواع خاکها غلبه با ليتوسل هاي آهکي متشکل از مارنهاي نمکي وگچي در ناحيه خاکهاي بياباني و سيروزوم مي باشد . اين نوع خاک قريب به بيش ازنيمي از کل مساحت استان ايلام رادر بر گرفته است . دو نوع خاک ديگر در منطقه دهلران به چشم مي خورد ، يکي خاک قهوه اي (در بخش غربي و شمال دهلران ) و ديگر خاکهاي آهکي جنگلي در شمال آن است . آخرين نوع خاکي که به وجودش بايد اشاره کرد خاک رسوبي بافت درشت در قسمتهاي ميان کوهي غربي است . مطالعات اجمالي خاکهاي دهلران نشان مي دهد که در قسمت مرکزي و جنوبي دشت ، عمق خاک عاملي محدود کننده است . همچنين خاکهاي کم عمق بر روي مارن هاي حاوي گچ زياد در ناحيه ساحل چپ رودخانه ميمه قرار دارد و خاکهاي شمال شرقي و جنوب غربي دشت که در مخروط

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه رایگان درمورد فورس ماژور، افغانستان، قانون حاکم Next Entries منبع پایان نامه ارشد با موضوع استان خوزستان