منبع پایان نامه ارشد با موضوع ارزش افزوده، مالیات بر ارزش افزوده، فرار مالیاتی، نظام مالی

دانلود پایان نامه ارشد

ساختار مالیات بر ارزش افزوده نرخهای متفاوتی برای کالاها و خدمات اعمال میگردد. بنابراین تولید کننده با هزینههای متفاوت مالیات بر ارزش افزوده مواجه میشود و سطح قیمتها را به صورت نامتناسبی افزایش میدهد. اگر در نتیجه اعمال مالیات بر ارزش افزوده تقاضای کل کاهش یابد با ثبات حجم پول، افزایش مالیات را تولید کننده متحمل خواهد شد. افزایش سطح قیمتها باعث میشود که مردم مبالغ بالاتری بابت فروش عوامل تولید به عنوان اجاره و به ویژه دستمزد طلب کنند، لذا این موضوع به دلیل افزایش هزینههای تولید و فشار ناشی از هزینه موج دوم افزایش قیمتها را در پی خواهد داشت که ممکن است مجدد بر قیمت عوامل تولید مؤثر واقع شده و به صورت تداوم یک چرخه میتواند تورم را به دنبال داشته باشد. عامل دیگری که بیشترین تأثیر را در موج تورمی دارد، میزان و نحوه اطلاع رسانی به مردم در زمینه مالیات بر ارزش افزوده است در صورتی که اطلاع رسانی به مردم به شیوهای درست و به میزان کافی صورت گیرد، بعد از جهش قیمتی اولیه و ثانویه تورم خیلی زود به حالت عادی برمیگردد و نگرانی در خصوص افزایش تورم رفع خواهد شد. اما در صورتی که میزان اطلاع رسانی به مردم در این خصوص کافی نباشد باعث افزایش عدم شفافیت شده و ممکن است مشکلات عدیدهای را به وجود آورد. در این حالت ممکن است بنگاهها و تولید کنندگان کالاهایی که معاف از مالیات هستند نیز قیمت محصولات خود را متناسب با مالیاتی که بر دیگر کالاها وضع میشود، افزایش دهند. این امر هم میتواند به دلیل عدم درک صحیح بنگاهها از ماهیت مالیات بر ارزش افزوده و هم به دلیل سوءاستفاده از ناآگاهی مردم در این زمینه صورت گیرد عدم اطلاع رسانی کافی حتی میتواند منجر به چالش انتظارات آتی سرمایهگذاران در خصوص قیمتها و بازار شده و از این رهگذر باعث کاهش سرمایهگذاری و بروز رکود شود. به علاوه، این امر میتواند باعث افزایش فعالیتهای غیر رسمی و تشدید پدیده اقتصاد زیرزمینی شود که خود باعث افزایش عدم شفافیتها شده و پیامدهای نامطلوبی بر اقتصاد دارد. همچنین، تعیین مبنای مالیاتی از اهمیت ویژهای برخوردار است. اگر مالیات بر مبنای تولید باشد چون تمام کالاهای سرمایهای را نیز دربر میگیرد منجر به کاهش سرمایهگذاری میشود و با افزایش اجاره ماشین آلات سرمایهای باعث تشدید جهش قیمتهای ناشی از افزایش قیمت عوامل تولید میشود. هنگامی که پایه مالیاتی به صورت درآمدی باشد تنها کالاهایی که به منظور سرمایهگذاری جدید در بنگاه خریداری میشوند مشمول مالیات هستند و کالاهای سرمایهای خریداری شده بابت سرمایهگذاری جایگزینی از شمول مالیات معاف هستند و همین امر باعث میشود که میزان تشدید موج دوم جهش قیمتهای ناشی از افزایش قیمت عوامل تولید کمتر از حالت قبلی باشد. درحالتی که پایه مالیاتی مصرف باشد کل هزینههای سرمایهگذاری از شمول مالیات بر ارزش افزوده خارج شده و بنابراین، از یک سو باعث میشود که موج دوم جهت قیمتی همانند حالتهای قبلی تشدید نشود و از سوی دیگر، باعث تشویق سرمایهگذاران و افزایش انگیزه سرمایهگذاری میشود. صرفنظر از عقیده اقتصاددانان در خصوص تورمی بودن یا نبودن مالیات بر ارزش افزوده هر کشوری که اقدام به اجرای این نظام مالیاتی مینماید در خصوص پیامدهای تورمی آن نگران است، زیرا تحلیلهای نظری پیدایش تورم در کوتاه مدت را در اثر اجرای مالیات بر ارزش افزوده تأیید میکنند. به منظور مهار تورم ناشی از اجرای نظام مالیات بر ارزش افزوده میتوان از روشهای متفاوتی استفاده نمود. برخی از این روشها عبارتند از:
– وضع نرخهای چندگانه بر مالیات بر ارزش افزوده کالاهای مصرفی، واسطهای و سرمایهای (به منظور کاهش آثار منفی بر بخش تولیدی میتوان از نرخهای پایینتری برای این بخش استفاده نمود).
– اتخاذ سیاستهای مکمل جذب نقدینگی و کاهش عرضه پول
– اتخاذ سیاستهای کنترلی قیمتی و وضع قوانین لازم در این زمینه (اتخاذ تمهیدات لازم در جهت مقابله با متخلفین احتمالی که تمام کالاها را متناسب با نرخ مالیات افزایش میدهند میتواند زمینه لازم جهت کنترل قیمت را فراهم آورد)
– اعطاء معافیتهای مالیاتی به بخشهای اقتصادی با آثار شدید (در هر کشوری که قصد اجرای مالیات بر ارزش افزوده را دارد میتوان بخشهایی را که احتمال میرود جهش قیمت در آن بالا باشد در بدو امر از مالیات معاف کرد)
– سیاستهای تکمیلی از بعد تثبیت و تنظیم قیمت.(گرایی نژاد و چپردار،1391).
– اثرگذاری بر توزیع درآمدها:
گسترش عدالت از اهدافی است که با ابزار مالیاتی و با تلاش برای بهبود توزیع درآمد صورت میگیرد. زیرا نرخ مالیات بر ارزش افزوده برای تمام افراد یکسان بوده و پایه مالیاتی در آن بسیار گسترده است و از نوع مالیات بر مصرف میباشد. از سوی دیگر، خانوارهای فقیر سهم بیشتری از درآمد خود را مصرف میکنند. خانوارهای با درآمد پایین بیش از خانوارهای با درآمد بالا تحت فشار هستند و لذا توزیع درآمد با اجرای این مالیات وضعیت نامناسبی خواهد یافت. این اثر مالیاتهای غیر مستقیم بر توزیع درآمد به اثر تنازلی معروف است. برای جبران اثر تنازلی مالیات بر ارزش افزوده معمولاً کالاهای اساسی مورد مصرف اقشار کم درآمد و یا بخشهای دارای ارزش افزوده پایین از پرداخت مالیات بر ارزش افزوده معاف میشوند (گرایی نژاد و چپردار،1391).
– اثر بر تراز پرداختها:
اثرگذاری نظام مالیات بر ارزش افزوده بر تراز پرداختها بیش از هر چیز به این بستگی دارد که آیا در پرداخت مالیات اصل مقصد اجرا میشود یا اصل مبدأ. هنگامی که مالیات بر ارزش افزوده بر اساس اصل مقصد وصول شود کالاهای وارداتی با احتساب تمام هزینههای گمرکی و حمل و غیره مشمول مالیات بر ارزش افزوده شده و در عوض برای کالاهای صادراتی اعتبار مالیاتی در نظر گرفته میشود که به این معنا است که کالاهای صادراتی از پرداخت مالیات معاف میشوند. بنابراین، اتخاذ اصل مقصد میتواند از طریق تغییر قیمتهای نسبی به نفع کالاهای تولید داخل باعث افزایش انگیزه صادرات و کاهش انگیزه واردات، بهبود قدرت رقابت کالاهای داخلی و بهبود تراز پرداختها شود. همچنین، معافیت کالاهای صادراتی باعث میشود که کالاهای تولید داخل در بازارهای جهانی نیز از قدرت رقابتی بهتری برخوردار شوند که آن هم به بهبود تراز پرداختها کمک میکند. در مقابل، هنگامی که اصل مبدأ در وصول مالیات بر ارزش افزوده لحاظ شود حالت عکس پیش میآید. در این حالت کالاهای صادراتی مشمول مالیات بر ارزش افزوده شده و کالاهای وارداتی از شمول مالیات بر ارزش افزوده معاف میشوند. با چنین توصیفی طبیعی است وضع مالیات بر ارزش افزوده با اتخاذ اصل مبدأ باعث افزایش قیمت کالاهای تولید داخل و کاهش قیمت کالاهای وارداتی میشود و با تضعیف قدرت رقابت کالاهای داخلی در مقابل کالاهای خارجی چه در داخل و چه در خارج و بدتر شدن تراز پرداختها را در پی خواهد داشت.
علاوه بر اصل فوق، در نظر گرفتن حسابهای اعتباری برای مؤدیان مالیاتی باعث میشود که قاچاق کالاهای وارداتی نیز کاهش یافته و از این طریق نیز بهبود تراز پرداختها صورت گیرد زیرا مردم انگیزهای ندارند کالایی را که اعتبار مالیاتی به آن تعلق نمیگیرد خریداری کنند(گرایی نژاد و چپردار،1391).

– کاهش فرار مالیاتی:
در کل نظام مالیاتی، نظام مالیات بر ارزش افزوده به دلیل وجود سازوکار کنترل متقابل بین مبادله کنندگان و نیز به دلیل امکان وضع نرخ پایین (به دلیل گسترده بودن پایه مالیاتی) دارای کمترین فرار مالیاتی است و در میان روشهای مختلف اجرای مالیات بر ارزش افزوده، روش اعتباری به دلیل بیشترین کارایی در زمینه پیشگیری از فرار مالیاتی پرطرفدارترین روش در میان سازوکارهای اجرای مالیات بر ارزش افزوده است. در این روش هرکدام از مؤدیان خود به خود مؤدیانی را که در حلقههای قبلی تولید و توزیع وی قرار دارند را کنترل میکنند لذا کنترل فرار مالیاتی بسیار راحت صورت میگیرد زیرا در مکانیزم اعتباری فرار مالیاتی باعث انتقال مالیات به خریدار میشود. البته نباید فراموش کرد که صرف پیاده کردن این سیستم نمیتواند امکان فرار مالیاتی را کاملاً از بین ببرد. در نظام مالیات بر ارزش افزوده از طریق شیوههایی همچون خودداری افراد مشمول از نامنویسی، اعلان ادعاهای اغراق آمیز در رابطه با استرداد با جعل فاکتورهای ساختگی، اعلان مقدار فروش کمتر از حد واقعی با کمتر نشان دادن میزان بدهی مالیاتی، نرخهای چندگانه و توضیحات ناصحیح، ادعای اشتباه در خصوص صادرات به دلیل معاف بودن صادرات از مالیات بر ارزش افزوده ممکن است فرار مالیاتی صورت گیرد. همچنین، کالاهای خود مصرفی از دیگر مواردی است که به راحتی میتواند فرار مالیاتی در آن صورت گیرد. معمولاً برخی از این انواع فرار مالیاتی با تعیین جرایم زیاد و یا رایانهای کردن و تجهیز سیستمهای دریافت مالیات، تعیین نرخ مناسب مالیات، ساده کردن نظام مالیاتی، از بین بردن اقتصاد زیرزمینی، دنبال کردن فراریان مالیاتی بزرگ، ایجاد ثبات در قوانین مالیاتی تا حدی قابل تقلیل است (گرایی نژاد و چپردار،1391).
– عدم تأثیر بر نحوه تخصیص عوامل:
در صورتی که مالیات بر ارزش افزوده معمولا برای همه یا بیشتر کالاها دارای نرخ ثابتی بوده و علاوه بر آن دارای پایه مالیاتی وسیع است و اغلب کالاها به استثنای برخی کالاهای اساسی را شامل میشود، لذا قیمت نسبی کالاها چندان دچار تغییر نمیکند و در نتیجه این مالیات تأثیری بر تصمیم تولید کنندگان نداشته و بهینه پارتو برای تولید کنندگان را تغییر نخواهد داد. بنابراین، برخلاف بسیاری مالیاتهای دیگر تخصیص منابع را به هم نمیزند و کمترین اختلال را در نظام تولید کالاها ایجاد میکند. علاوه بر این، سرمایههایی که پیش از این به دلیل امکان فرار مالیاتی در فعالیتهایی غیر مولد بکار گرفته شده بود با حداقل شدن امکان فرار مالیاتی ممکن است به صورت کاراتری تخصیص یابد (کمیجانی، 1374).
– اثر مالیات بر ارزش افزوده بر کسری بودجه و افزایش درآمد مالیاتی
به دلیل گسترده بودن پایه مالیات بر ارزش افزوده، با افزایش درآمدهای بخش عمومی و افزایش قدرت سیاستگذاران مالی کسری بودجه را کاهش میدهد. مهمترین انگیزه دولتها برای اجرای مالیات بر ارزش افزوده، افزایش درآمد مالیاتی است. مالیات بر ارزش افزوده به دلیل فراگیر بودن و داشتن پایه مالیاتی گسترده و کاهش امکان فرار مالیاتی در آن مالیاتی درآمدزا و انعطافپذیر است. البته درآمد حاصل از هر نوع مالیاتی را میتوان با افزایش نرخ مالیات افزایش داد اما آنچه مالیات بر ارزش افزوده را از سایر انواع مالیاتهای غیر مستقیم متمایز میکند این است که در آن به دلیل وسعت پایه مالیاتی میتوان با نرخهای پایین مالیاتی هم به درآمدهای مالیاتی نسبتاً بالایی دست یافت و در زمانهای بعدی نیز برای تغییر دادن درآمدهای مالیاتی (با هدف اعمال سیاستهای مالی یا تعدیل بودجه دولت) تغییر کوچکتری در نرخ مالیات بر ارزش افزوده در مقایسه با سایر مالیاتهای غیر مستقیم لازم است. امروزه درآمدهای حاصل از مالیات بر ارزش افزوده برای دولتهایی که بخشی از بودجه خود را از طریق بهرهبرداری از منابع طبیعی تأمین میکنند و میخواهند منبع درآمد مطمئنتری داشته باشند که متأثر از قیمتهای جهانی نباشد دارای بیشترین اهمیت است (کمیجانی، 1374).

2- 22- بررسی تجربه کشورهای مختلف در اعمال نظام مالیات بر ارزش افزوده
مالیات بر ارزش افزوده امروزه در بیش از 150 کشور جهان درحال اجراست و مزیتهای رقابتی بسیاری برای نظامهای اقتصادی در پی داشته است. از تجربه کشورهای موفق مجری مالیات بر ارزش افزوده میتوان در مهار تبعات ناشی از اجرای این نظام مالیاتی بهره برد. مطالعات نشان میدهند که بیشتر کشورهای درحال توسعهای که از مالیات بر ارزش افزوده استفاده کردهاند. روش اعتبار مالیاتی (روش اعتباری) را به سایر روشهای اجرایی ترجیح میدهند، پایه مالیاتی مصرفی را برای اخذ مالیات در نظر میگیرند و همانند کشورهای اروپایی اصل مقصد را مورد توجه قرار میدهند (کمیجانی و همکاران، 1374). در ادامه، برخی از سیاستهای اعمال شده از سوی کشورهای موفق در اجرای این

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه ارشد با موضوع ارزش افزوده، مالیات بر ارزش افزوده، رشد اقتصادی، نظام مالی Next Entries منبع پایان نامه ارشد با موضوع ارزش افزوده، مالیات بر ارزش افزوده، نظام مالی، نظام مالیاتی