منبع مقاله درمورد هلال ماه، امام صادق، امور مالی

دانلود پایان نامه ارشد

یا یک مرد عادل با دو زن عادل را به عنوان گواه و شاهدان خویش معرفی کند۔شهید اول در کتاب دروس415 ابن ادریس در سرائر416 و محقق در شرائع417 از کسانی هستند که این مطلب را بیان داشتهاند و بر این باورند که دو زن و یک مرد برای گواهی کفایت میکند ولازم نیست که حتما دو مرد گواهی دهند. این بدان معنا خواهد بود که حضور مردی در کنار زنان کفایت از شهادت میکند و میتوان بر اساس آن قضاوت و داوری کرد.
دیدگاه مشهور علماء شیعه:
در قبول شهادت زنان، فی الجمله در باب دیون ، اختلافی بین فقهاء وجود ندارد و برخی از فقهاء به عدم اختلاف تصریح کردهاند که عبارتند از ابن ادریس در السرائر418 سبزواری در کفایة419 و صاحب الریاض420 بلکه بعضی از فقهاء مانند ابن زهره421و علامه در مختلف422 ادعای اجماع بر پذیرش شهادت زنان در دین و اموال نمودهاند.
پس بنابر این شهادت زنان به انضمام مردان به کیفیت خاصی مورد قبول است.
دیدگاه خلاف مشهور:
اما بعضی از علماء بر این نظر هستند که در زمان نزول آیه در زنان نسیان بیشتر بود و در آیه هم علت عدم تساوی شهادت زن با مرد را همین فراموشی زنان ذکر کرده و فرموده: أَنْ تَضِلَّ إِحْداهُما فَتُذَکِّرَ إِحْداهُمَا الْأُخْرى‏ با توجه به این علت و شرائط زنان جامعه که غلبه نسیان در زنان در این زمان از بین رفت و احتمال فراموشی در زنان همانند احتمال فراموشی در مردان است و به حکم قاعده العلة تخصص کما انها تعمم، نیازی به دو شاهد زن به جای یک مرد نیست وبالعکس و اگر زمانی رسید که غلبه نسیان خارج از حد متعارف در مردان در یک امر و کاری وجود دارد به حکم قاعده العلة تعمم کما انها تخصص به لزوم دو شاهد مرد به جای یک شاهد، حکم مینماییم.423
۲-شهادت زن در طلاق:
علامه حلی دربارة عدم قبول شهادت زن در اثبات طلاق در کتاب مختلف الشیعه به وجوهی استدلال فرموده است ویکی از آن وجوه آیة شریف )وَأَشْهِدُوا ذَوَيْ عَدْلٍ مِنْكُمْ ) ای مردان از میان خودتان شاهد بگیرید) است.
شکی نیست که طلاق به دست مرد است، خطاب قرآن به مردان است علامه میفرماید که با این بیان که اقتصار آیه بر ذکر عدلین مرد به قرینه ضمیر منکم بر انحصار قبول شهادت مردان در اثبات طلاق و عدم قبولی شهادت زنان ولو آن که همراه مردان باشند دلالت مینماید.424
ولی نظر شیخ طوسی در مورد طلاق در کتبش متفاوت است، در دو کتابش(خلاف و نهایه)در مورد ثبوت طلاق به صورت انضمام با زنها صریحا منع کرده است ولی در مبسوط شهادت زنها را با مردها قوی دانسته.425
و شهید ثانی میفرماید: جماعت هم از شیخ در این قول دوم او را پی روی کرده است و این نظر ضعیف است.426
و دلیل رد شهادت زنان علاوه بر آیه مذکور روایات هم است: حلبی از امام صادق که امام علی
میفرمود: من شهادت زنان را در طلاق جایز نمیدانم.427
عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ سَأَلْتُهُ عَنْ شَهَادَةِالنِّسَاءِفَقَالَ…وَلَاتَجُوزُ فِي الطَّلَاقِ428
امام علیه السلام فرمود: شهادت زنان در روٴیت هلال و طلاق جایز نیست.
۳-شهادت زنان در سائر امور:
الف : شهادت زن در رویت هلال:
رویت هلال از جمله اموری است که همواره در زندگی مسلمانان نقش بسزایی داشته است، چرا که تاریخ را در مسئله سر رسید دیون ، مساله حج، عده و سایر اعمال و احوالی که به آن مربوط بوده است، بر اساس دیدن هلال ماه نو اندازه گیری مینمایند بنابر این رویت هلال آثار بسیاری در امور مالی وغیر مالی دارد و منحصر روزه ماه رمضان نیست.
در مورد پذیرش شهادت دو مرد عادل نیز در مورد هلال ماه رمضان بین فقهاء اختلاف وجود داشته است. منشاء اختلاف روایات مختلفی است که در این زمینه از اهل البیت رسیده است که در مجموع سه نظر پدیدار شده است.429
١-شهادت عدلین، مطلقا حجت است که مشهور بین فقهاء است.430
۲-شهادت عدلین در مکانی که مانعی مانند ابر و گرد و خاک در هوای آن وجود نداشته باشد، حجت نیست و در غیر آن صورت حجت است.431
۳-محقق از عدهای نقل فرموده است که شهادت عدلین در هلال مطلقا حجت نیست و خود ایشان فرموده است که قائل این قول معلوم نیست.432
پس از این اختلاف نظر ها نسبت به دو مرد عادل فهمیده میشود که ممکن است ماه مبارک رمضان دارای خصوصیتی باشد که به خاطر آن شهادت زنان قابل پذیرش نیست، نه از باب زن بودن۔ شاهد البته این خصوصیت در مورد مسئله روزه در ماه مبارک رمضان است و الا نسبت به بقیه آثار، مثل ثبوت زمان دین دلیلی بر عدم حجیت وجود ندارد. بنابر این۔ عدم حجیت شهادت زنان بر این فرض مربوط به امری عبادی و تکلیفی و خصوصیت ماه رمضان است که انسان نباید روزه شک دار بگیرد و ارتباطی به باب حقوق و تبعیض در حقوق وجود ندارد.433
روایات بر عدم حجیت شهادت زنان در رویت هلال:
حلبی در روایتی صحیح از امام صادق(ع) نقل میکند که حضرت فرمود علی ع همواره میفرمود: لَا أُجِيزُفِي الْهِلَالِ إِلَّا شَهَادَةَ رَجُلَيْنِ عَدْلَيْنِ.
در مورد هلال اجازه نمی دهم، مگر شهادت دو مرد عادل را.434
حماد بن عثمان از حلبی و او نیز از امام صادق (ع) نقل میکند که حضرت از قول علی(ع) نقل کرد که ایشان فرمود:
لَا تُقْبَلُ شَهَادَةُ النِّسَاءِ فِي رُؤْيَةِ الْهِلَالِ إِلَّا شَهَادَةُ رَجُلَيْنِ عَدْلَيْنِ.
شهادت زنان در رؤیت هلال پذیرفته نیست، مگر شهادت دو مرد عادل.435
محمد بن مسلم در روایت مرسلی فرموده است: شهادت زنان در هلال و طلاق جایز نیست نیز گفت پرسیدم : آیا شهادت زنان پذیرفته است؟ فرمود: بله، در بکارت و نفاس.436

دیدگاه مشهور علماء در شهادت زن در هلال:
مرحوم اردبیلی در مجمع الفایده و البرهان437 ونراقی در مستند الشیعه438 و غیرهم شهادت زنان در رویت هلال قابل قبول نمی دانند.
پس دیدگاه مشهور در رویت هلال عدم پذیرش شهادت زنان است مطلقا چه هلال ماه رمضان چه ماه های دیگر.
دیدگاه خلاف مشهور:
آقای صانعی میگوید: شهادت زنان نسبت به روزه ماه رمضان و ثبوت هلال ماه رمضان قابل قبول نیست اما به بقیه آثار ، مثل زمان دین دلیلی بر عدم حجیت وجود ندارد.439
ب) شهادت زن در نکاح:
یکی از موضوعاتی که برخی فقهاء بر عدم پذیرش شهادت زنان در آن رای دادهاند، نکاح است هر چند در مقابل، عدهای هم به قبول شهادت آنان فتوا دادهاند.
بخاطر اختلاف روایات در مسئله نکاح دو قول وجود دارد.
١-عدم حجیت و عدم قبول شهادت زنان در نکاح.440
۲-حجیت و قبول شهادت زنان در نکاح.441
مساحقه(هم جنس بازی زنان)
آیا در اثبات مساحقه شهادت زنان هم اثر دارد یا نه، این مسئله بین فقهاء اختلافی است اکثر فقهاء قائل هستند که در مساحقه شهادت زن اثری ندارد یعنی با شهادت زنان مساحقه اثبات نمیشود.

در این رابطه به ادلهای تمسک شده است از جمله:
١-آیة شریفه:
 اللاَّتي‏ يَأْتينَ الْفاحِشَةَ مِنْ نِسائِکُمْ فَاسْتَشْهِدُوا عَلَيْهِنَّ أَرْبَعَةً مِنْکُمْ442
از این آیه استفاده میشود زنهایی که دست به عمل نا پسند خلاف عفت میزنند باید بر عمل آنها چهار مرد شهادت دهند و مراد از فاحشه در این آیه یا خصوص مساحقه بوده است یا لا اقل مطلق بوده که شامل زنا و مساحقه هر دو میباشد و بر هر دو تقدیر در مورد مساحقه شهادت چهار مرد لازم است و دلیلی بر اعتبار شهادت غیر از چهار مرد وجود ندارد.
۲-روایات مطلقهای که از آنها استفاده میشود که شهادت زنان در مورد حدود پذیرفته نیست، این روایات به ضمیمه اینکه در مورد مساحقه تقییدی بدانها وارد نشده است، مطلب را ثابت میکند افزون بر آیه و روایات پیش گفته به قاعده درء که بر روایتی از پیامبر خدا مستند است و نیز قاعده بناء حدود بر تخفیف نیز میتواند استناد نمود.443
از دیگر فقهایی که قایل به پذیرش شهادت زنان در مساحقه شدهاند ابن حمزه در الوسیله است که در قضای کتاب الوسیله فرموده است. تقبل شهادتهن مع الرجال،… والأخر في الزنى والسحق ‏.444
ولکن با همه این تفاصیل، علامه در مختلف ابن حمزه را جزء کسانی دانسته است که قایل به پذیرش شهادت زنان در زنا و سحقاند.
یکی دیگر از قایلان به پذیرش شهادت زنان در حد سحق و لواط ابن زهره است که در کتاب الغنیه فرموده است:
لايقبل في الزنا إلاشهادة أربعةرجال…أوشهادةثلاثة رجال وامرأتين،وكذاحكم اللواط والسحق،بدليل إجماع الطائفة.445
در زنا قبول نمیشود مگر شهادت چهار مرد یا سه مرد و دو زن و حکم لواط و سحق نیز این چنین است و دلیل آن اجماع طائفه است.

همچنین شهید در الدروس فرموده ظاهر کلام ابن جنید تساوی لواط و سحق با زنا از نظر طریق اثبات به وسیله شهادت زنان است.446
پس دیدگاه مشهور در مساحقه همان عدم قبول شهادت زنان در مساحقه است و آقای صانعی میگوید قول قوی عدم پذیرش شهادت زنان در سحق و لواط است چرا که روایات صحیحی با استحکام تمام، بر عدم پذیرش شهادت زنان در حدود دلالت مینمود و خروج از عموم،و اطلاق این روایات نیاز به دلیل خاص و مستحکمی همچون خود این عمومات دارد که در بررسی ادله به چنین دلیل دست نیافتیم. بناء بر این، عمومیت این روایات بر مواردش باقی است و فقط به حد زنا تخصیص خورده و نسبت به دیگر حدود تخصیصی بر این ادله وارد نگردیده است.447
حکمت عدم پذیرش شهادت زن در طلاق و رؤیت هلال:
چرا شهادت دادن زن به طور کلی در مورد رویت هلال، طلاق و حدود پذیرفته نمیشود؟
١-فقهاء در این باره گفتهاند که شهادت دادن زن درباره اموری که حق الله، قبول نمیشود اما در مواردی که حق الناس است پذیرفته میشود.
درباره حدود ، معروف است که الحدود تدرء بالشبهات یعنی اجرای حدود با کمترین شبهه و اشکالی متوقف میشود شارع مقدس اصراری ندارد بر اینکه سارق و زانی و لاطی حتما شناخته شوند و جرم آنها ثابت شود و به مجازات شرعی برسند بلکه با سخت گیری در اجرای حکم و شهادت دادن، اجرای حدود را محدود کرده است بناء بر این میتوان گفت برای حفظ آبروی افراد جامعه و گناهکاران و عدم شیوع و انتشار این گونه اعمال زشت، خداوند نخواسته است که این گناهان اثبات شوند. علاوه بر اینکه کثرت رفت و آمد زنان و در گیری با این اعمال زشت و افراد عاصی، مورد پسند نیست.448
۲-در حدیثی از امام رضا( نقل شده است که میفرماید: علت اینکه شهادت زنان در طلاق ورؤیت هلال پذیرفته نمیشود این است که آنان در رؤیت ضعیف هستند و از زنان در طلاق حمایت و جانبداری میکنند به همین جهت شهادت دادن زنان پذیرفته نیست.449 بر طبق این حدیث، شهادت دادن زنان در امری مانند رؤیت هلال به علت کم دقتی در دیدن حوادث و در امری مانند طلاق به دلیل طرفداری یا گذشتی که دارند، در غیر موارد ضروری پذیرفته نیست.
ب)علل تفاوت زن ومرد در شهادت:
الف:ضعف عقلانی زن نسبت به مرد:
برخی میگویند اسلام چون زن را ناقص العقل میداند میگوید شهادت دو زن برابر است با شهادت یک مرد. یک چیزی هم این جا اضافه میشود و آن این است: عقل جوهر انسانیت و مابه الامتیاز انسان از غیر انسان است پس موجودی که از لحاظ این جوهره و این ما به الامتیاز نصف موجود دیگر باشد آن موجود نصف انسان است. وقتی که انسانیت انسان به عقل باشد و این جا از لحاظ شهادت، عقل زن مساوی با نیم عقل مرد شناخته شده است پس از نظر اسلام انسانیت زن مساوی است با نیمی از انسانیت مرد.
نقد و بررسی:
این نظریه مردود است چرا که اولا : باب شهادت مربوط به امور محسوس است نه معقول. شهادت به معقول جائز نیست معتبر هم نیست و شهادت هم نیست . شهادت مربوط به این است که فلان جریان را دیدم یا شنیدم یا فلان عمل و حادثه رخ داد.
ثانیا:در مورد معقولات و استنباطات نمیتوان گفت مثلا تشخیص دو دکتر یا مهندس زن مساوی با تشخیص و فهم یک دکتر یا مهندس مرد است. اگر دکتر یا مهندس خبره و کارشناس باشد فهم و برداشت او معتبر است جنسیت اصلا در فهم نقش ندارد.450
ب﴾تقوا وعدالت زن نصف مرد است:
ممکن است کسی

پایان نامه
Previous Entries منبع مقاله درمورد حقوق زنان، حقوق و تکالیف، امام صادق Next Entries منبع مقاله درمورد امور مالی، حق و تکلیف، شهید مطهری، جامعه اسلامی