منبع مقاله درمورد مواد مخدر، مصرف مواد، نوجوان و جوان، آموزش مهارت

دانلود پایان نامه ارشد

کند(يارعلي و همکاران، 194:1387). مهارتهاي ارتباطي شامل آن دسته از مهارتها ميباشند که به واسطهي آنها افراد ميتوانند درگير تعاملهاي بين فردي و فرآيند ارتباط شوند، يعني فرآيندي که افراد در طي آن، پيامهاي کلامي و غيرکلامي با يکديگر در ميان ميگذارند(يوسفي، 1385: 6). مهارتهاي ارتباطي نقش مهمي در هويت يابي، بالا بردن کيفيت زندگي و سلامتي جسمي و رواني دارد(واگان31، 2009: 255). وجود اين مهارتها در زندگي ميتواند به فرايندهاي حل مسأله کمک کند(ارسلان32، 2010: 524) و به ويژه مانع روي آوردن نوجوانان و جوانان به رفتارهاي پرخطر گردد.
مهارتهاي ارتباطي شامل مهارتهاي مختلفي ميباشند. توانايي گوش دادن فعالانه، مهار و نظمدهي به هيجانها، توانايي دريافت و ارسال پيامهاي واضح ارتباطي و فعال بودن و قاطعيت در ارتباط(حسين چاري و دلاورپور، 1385)، مهارتهاي کلامي، مهارتهاي غيرکلامي، مهارتهاي فرازباني، مهارتهاي برقراري ارتباط، برقراري ارتباط با غريبهها، مهارتهاي برقراري دوستي، مهارتهاي ارتباط با جنس مخالف و مهارتهاي گسترش تعاملات اجتماعي(فتحي و همکاران، 1384) از جمله مهارتهاي ارتباطي ميباشند.
بسياري از افرادي که مرتکب رفتارهاي ضداجتماعي و ناسازگارانه ميشوند، در نتيجهي کمبود مهارتهاي اجتماعي لازم براي انجام رفتار صحيح ميباشد. اين مسأله در مورد بزهکاران جوان بيشتر صدق ميکند. پژوهشهاي تطبيقي جوانان بزهکار و غيربزهکار نشان ميدهد که جوانان بزهکار گسترهي محدودتري از جايگزينهاي واکنشي را در حل مسائل بين شخصي به کار ميبرند و تمايل بيشتري به خشونت فيزيکي دارند. همچنين، بزهکاران جوان مهارتهاي اجتماعي کمتري نسبت به افراد غيربزهکار دارند(فورنهام33، 1984).
برخي از پژوهشها به بررسي رابطه بين زندگي در محيطهاي شهري و رفتارهاي پرخطر پرداختند و نتايج بدست آمده نشان داد که زندگي در محيطهاي شهري توأم با رفتارهاي پرخطر بيشتري است(لوين و کوپي34، 2003). از آنجايي که در محيطهاي شهري و به ويژه شهرهاي بزرگ با پديدهي گمنامي مواجه هستيم و تراکم و ناهمگوني جمعيت نيز افزايش پيدا ميکند، کنترلهاي اجتماعي غيررسمي دچار ضعف گرديده و کنترلهاي رسمي نيز جوابگوي جمعيت زياد شهرهاي بزرگ نيستند، لذا ميزان وقوع رفتارهاي بزهکارانه و پرخطر نيز بيشتر ميباشد. در شرايط گذار و تحول نيز کارگزاران جامعهپذيري، در ايفاي نقش خود و دروني کردن ارزشها و هنجارها و رفتارهاي قانونمند و سازگار با مشکل مواجه ميشوند. شهر شيراز يکي از کلانشهرهاي ايران ميباشد که با جمعيت بالاي يک ميليون نفر و قرار گرفتن در موقعيت جغرافيايي خاصي، سيل مهاجرت از استانهاي جنوبي را به سوي خود روانه نموده است. بيشتر اين مهاجران داراي تنوع فرهنگي و قومي بوده و همين عامل خود زمينهي تمايلات بزهکارانهي آنان را فراهم مينمايد.
زندگي در شرايط گذار و نامطمئن بودن نسبت به آينده باعث ميشود که جوانان تصميمهاي توأم با ريسک و خطر بگيرند. تا جايي که بر مبناي دادههاي سازمان ملي جوانان(1383)، حدود 40 درصد از جوانان آيندهي شغلي روشني پيش روي خود نميبينند. بنابراين، شرايط زندگي نقش مهمي در خطرپذيري جوانان امروزي دارد. نشانههاي گرايش جوانان به خطرپذيري را ميتوان در رواج ورزشهاي مهيج و خطرناک مانند صخرهنوردي آزاد، مصرف مواد مخدر توهم زا مانند قرصهاي اکستازي و داروهاي انرژيزا (ذکائي، 1387: 40-41)، داشتن فعاليتهاي نامطمئن جنسي، مصرف الکل، اقدامات خشونت آميز، اقدام به خودکشي و خودزني(بال و همکاران35، 1391) مشاهده نمود.
در اين شرايط، مجهز بودن جوانان به سلاحهايي مانند مهارتهاي اجتماعي، ميزان خطرپذيري و ريسک را کاهش داده و توانمنديهاي بالقوهي آنان را عملياتي ميکند. کسب مهارت بعد از تحصيلات، اشتغال و ثروتمند شدن، چهارمين خواستهي اولويتدار جوانان بوده است(سازمان ملي جوانان، 1383). بدين ترتيب، آموزش مهارتهاي اجتماعي و ارتباطي، فرآيندهاي حل مسألهي جوانان را تقويت نموده و رفتارهاي پرخطر و عوامل ريسک که تهديد بزرگي براي جوانان ميباشد، را کاهش ميدهد.
بنابراين، مهمترين سؤالاتي که اين پژوهش به دنبال پاسخگويي به آنها است به اين شرح ميباشند: شايعترين رفتارهاي پرخطر جوانان کدام هستند؟ آيا برخورداري از مهارتهاي اجتماعي و ارتباطي ميتواند در رابطه با رفتارهاي پرخطر جوانان نقش بازدارندگي داشته باشد؟ آيا کنترلهاي فردي و اجتماعي اثر بازدارندگي بر روي رفتارهاي پرخطر جوانان دارد؟

1-3- اهميت و ضرورت پژوهش

شتاب و تنوع دگرگونيهايي که جامعهي در حال گذار ايران تجربه ميکند و تحولات ساختاري و نهادي ملازم با آن، مسائل جوانان را با ابعاد پيچيده و مهمي مواجه ساخته است، به گونهاي که ماهيت مسائل و شرايطي که جوانان خود را در آن مييابند، در مقايسه با نسل گذشتهي آنها داراي تفاوت اساسي ميباشد. آن چه که بر اين پيچيدگي ميافزايد، تعارضها و تضادهايي است که بسياري از جوانان بر سر انتخابها، اهداف و آيندهنگري خويش با آن مواجه هستند(ذکائي، 1387).
دوره نوجواني و جواني يکي از مراحل بسيار حساس، بحراني و مسأله آفرين در فرآيند رشد انسان است. تلاش براي ابراز وجود و يافتن هويتي مستقل، ناکافي بودن تجارب و محدود بودن آگاهي موجب ميشوند تا کسي که در حال دگرگوني عميق شخصيتي است، واکنشهاي گوناگوني نسبت به مشکلات و محدوديتهاي خود نشان دهد. يکي از اين واکنشها، رفتارهاي بزهکارانه و به ويژه رفتارهاي پرخطر ميباشد. بروز اين رفتارها از سوي نوجوان و جوان، نوعي اعتراض نسبت به وضعيت موجود و محدوديتهايي ميباشد که بر سر نيل به آرمانهايش مانع ايجاد کردهاند. تداوم اين رفتارها و تشديد آنها ميتواند فعاليتهاي عادي و سازگارانهي فرد را دچار مشکل نموده و نقش تخريبي عمدهاي در عملکرد اجتماعي، تحصيلي و شغلي داشته باشد. اين رفتارها به جاي اينکه انرژي و ظرفيت بالقوهي جوان را در مسير درست هدايت نمايد، وي را به سوي وضعيتي سوق ميدهد که جز ضرر و هزينه براي خود فرد و جامعه، چيز ديگري در بر ندارد.
مسألهي رفتارهاي پرخطر به ويژه براي والدين جوانان تبديل به يک دغدغهي اساسي شده است، تا جايي که مصرف مواد مخدر، مصرف مشروبات الکلي، سيگار کشيدن و دوستي با غيرهمجنس مهمترين دغدغههاي والدين در رابطه با فرزندان خود ميباشند(همان: 79). بر مبناي آمار غيررسمي نيز مصاديق بزهکاري جوانان نسبت به گذشته افزايش يافته است. اگرچه اين آمارها گوياي دقيق واقعيت نيست، اما ميزان تقريبي رفتارهاي بزهکارانه را بيان ميکنند. گزارشهاي موجود نشان ميدهند که بزهکاري جوانان مواردي مانند سرقت، انحرافات جنسي، دعوا و درگيري، خريد و فروش و اعتياد به مواد مخدر بوده است. بيشترين جرايمي که توسط افراد زير 18 سال صورت گرفته است، به ترتيب سرقت، مواد مخدر، شرارت و اخلال و اعتياد بوده است. برخي آمارها حاکي از اين است که حدود 40 درصد از بزهکاري جوانان مربوط به سرقت ميباشد و ميانگين سني آنها حدود 16 الي 17 سال است. همچنين، 90 درصد دختران زير 18 سال که به جرم بزهکاري دستگير شدهاند، جزو دختران فراري هستند. فرار از خانه ريسک تجاوز جنسي و فحشا را بالا ميبرد تا جايي که آمارها حاکي از اين است که نزديک به نيمي از دختراني که اقدام به فرار نمودهاند، مورد تجاوز جنسي قرار گرفتهاند. در رابطه با مصرف مواد مخدر و اعتياد، گزارشها سن گرايش به اعتياد را حدود 14 الي 15 سال ذکر ميکنند(محمدي اصل، 1385: 73-82).
با ملاحظهي اين آمار و همچنين در نظر گرفتن ساخت سني جوان جمعيت در کشور ما، توجه به مسائل و مشکلات اين قشر و به ويژه رفتارهايي که سلامتي آنها را به خطر مياندازد، از اهميت و اولويت بالايي برخوردار ميباشد. زيرا هنگامي که نيروي جوان يک جامعه بهره وري لازم را در نتيجهي فقدان سلامتي نداشته باشد، توسعه و پيشرفت آن جامعه نيز با مشکلات جدي مواجه ميشود.
بنابراين، برخورداري از ويژگيهايي که بتواند مانع گرايش فرد به سوي رفتارهاي پرخطر گردد، سودمند خواهد بود. در اين زمينه، داشتن مهارتهاي اجتماعي و ارتباطي يک عامل مهم و از ضرورتهاي اساسي زندگي روزمره است. اين ضرورت به ويژه براي سنين نوجواني و جواني که فرد مدام با موقعيتهاي جديد و متعدد مواجه ميگردد، بيشتر احساس ميشود. کمبود مهارتهاي اجتماعي و ارتباطي، ظرفيت افراد را براي مراقبت از خودشان و سازگاري با فشارهاي روزانه محدود کرده و آسيب پذيري آنها را افزايش ميدهد. در حالي که بهره-مندي از مهارتهاي اجتماعي به افراد اجازه ميدهد که بتوانند علايق خود را دنبال کنند، در فرصتهاي زندگي پيشرفت داشته باشند و با پاداشي که زندگي به آنها ميدهد، عاطفيتر زندگي کنند(فتحي و همکاران، 1384). مهارتهاي اجتماعي و ارتباطي از چنان اهميتي برخوردارند که نارسايي آنها ميتواند توأم با اضطراب اجتماعي، اقدام به خودزني و خودکشي(بال و همکاران، 1391)، احساس تنهايي، افسردگي، عدم موفقيتهاي شغلي و تحصيلي(يوسفي، 1385) و گرايش به بزهکاري(کاترين36، 2006) باشد.
بدين ترتيب، پژوهشهاي مرتبط با جوانان بايد به دنبال نشان دادن اين پيچيدگيها، تغييرپذيريها در تجربهي جواني، چگونگي مواجه شدن آنان با مشکلات و موقعيتهاي ناسازگارانه و ارائهي راه حلهاي کارآمد و مداخلهگر و الگوهاي حل مسأله در برابر اين شرايط دشوار باشد. لذا در اين پژوهش، دستيابي به موارد ذکر شده از ضرورتهاي عملي آن ميباشد.

1-4- اهداف پژوهش
1-4-1- هدف کلي:

هدف کلي اين پژوهش بررسي جامعهشناختي مهارتهاي اجتماعي و ارتباطي مؤثر بر بازدارندگي رفتارهاي پرخطر جوانان شهر شيراز ميباشد.

1-4-2- اهداف جزيي

– بررسي عوامل اجتماعي مرتبط با رفتارهاي پرخطر جوانان
– بررسي رابطه مهارتهاي ارتباطي و رفتارهاي پرخطر جوانان
– بررسي رابطه مهارتهاي اجتماعي و رفتارهاي پرخطر جوانان
– بررسي متغيرهاي جمعيتشناختي مرتبط با رفتارهاي پرخطر جوانان
– بررسي عوامل اجتماعي مرتبط با مهارتهاي اجتماعي و ارتباطي جوانان
– بررسي متغيرهاي جمعيتشناختي مرتبط با مهارتهاي اجتماعي و ارتباطي جوانان

فصل دوم

پيشينه پژوهش

2-1- مقدمه

بزهکاري و رفتارهاي پرخطر داراي قدمتي به درازاي تاريخ بشري است. از ابتداي زندگي بشر، همواره افرادي وجود داشتهاند که مطابق با هنجارهاي جامعه رفتار نکنند. در اين فصل، ابتدا سير تحول بزهکاري در دورههاي تاريخي بررسي مي شود، سپس پژوهشها و مطالعاتي که در داخل و خارج از ايران به موضوع مهارتهاي اجتماعي و ارتباطي و رفتارهاي پرخطر پرداخته اند، آورده شده است. جستجوي پيشينهي پژوهش در داخل نشان ميدهد که پژوهشي که رابطهي بين مهارتهاي اجتماعي و ارتباطي با رفتارهاي پرخطر را مورد بررسي قرار داده باشد، انجام نگرفته است. بنابراين، پيشينه داخلي به پژوهشهايي اشاره ميکند که يا به بررسي رفتارهاي پرخطر يا مهارتهاي اجتماعي و ارتباطي و يا مؤلفههايي از مهارتهاي اجتماعي و ارتباطي و رفتارهاي پرخطر پرداخته باشند. اما تعدادي از پيشينههاي خارجي به رابطهي هر دو متغير پرداختند که در ادامه آورده شده است.

2-2- سير تحول بزهکاري در ادوار تاريخي
2-2-1- بزهکاري در عهد قديم

به لحاظ تاريخي هرچند تخطي از هنجارها همواره با زندگي اجتماعي توأم بوده، اما آهنگ تکوين و نمود آن همراه با تبديل جوامع سنتي به جوامع مدرن بيشتر شده و اين رشد با تعدد نظريات تبييني مسايل اجتماعي همگام گرديده است. در اين رابطه، آراء تبييني انحرافات رفتاري از تشريح تکعلي رابطهي انحراف با عوامل غيرفردي(تقدير متافيزيکي و جغرافيايي و تاريخي) و فردي(سرشت پليد و کشش غريزي و ضعف شخصيت) تا آزمون رابطهي چندعلي انحراف با عوامل اجتماعي پيش تاخته و در اين خط سير به دقت و صحت بينشي و روشي هرچه بيشتري دست يافته است. در اين ميان، منابع ماقبل علمي معطوف به تعريف و توضيح رفتار انحرافي و از جمله بزهکاري شامل معرفت عاميانه، فلسفه و دين ميباشند.
در حوزهي معرفت عاميانه مثلاً در يونان باستان، قضا و قدر و

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه درمورد پاسخ‌هاي، زير، آگاهي،، تعليم Next Entries منبع مقاله درمورد ارتکاب جرم، آموزش مهارت، قرن نوزدهم، عوامل خطر