منبع مقاله درمورد مصرف مواد، مواد مخدر، کودکان و نوجوانان، کودکان و نوجوان

دانلود پایان نامه ارشد

مهارت اجتماعي”، به بررسي فرآيندهاي رشد مهارتهاي اجتماعي از مهدکودک تا کلاس ششم پرداختند و نقش مشکلات رفتاري اوليه و روابط معلم – دانشآموز در توسعهي مهارت اجتماعي بچهها را مورد ارزيابي قرار دادند. از تحليل دادهها چند نتيجهي مهم به دست آمده است؛ اول اينکه به طور کلي، بچهها مسير رشد مهارت اجتماعي منحني شکلي را از مهدکودک تا کلاس ششم نشان داده اند، به شکلي که يک دورهي افزايش در سالهاي اوليه و اواخر ابتدايي و يک دورهي کاهش ناچيز در سالهاي ماقبل آخر دورهي ابتدايي مشاهده شده است. دوم اينکه، دانشآموزان با سطوح بالاتري از مشکلات رفتاري دروني ماقبل مدرسه، سطوح پايينتري از مهارتهاي اجتماعي مهدکودک و فرآيندهاي رشد مهارت اجتماعي متفاوتي نسبت به همسالان خود را نشان داده اند. سوم اينکه، دانشآموزاني که داراي رابطهي بهتري با معلم خود بوده اند، مهارتهاي اجتماعي بيشتري را از مهدکودک تا کلاس ششم در مقايسه با همسالان داراي روابط کم با معلم، از خود نشان داده اند.
لسلي و همکاران70 (2010) در پژوهشي با عنوان “رفتارهاي پرخطر مرتبط با سلامتي نوجوانان در نظام رفاهي بچهها،” ميزان و الگوهاي رفتارهاي پرخطر مانند رفتار جنسي، افسردگي، خودکشي، مصرف مواد و بزهکاري را در بين نمونهاي ملي از نوجوانان فعال در نظام رفاهي و خدمات حفاظتي کودک مورد مطالعه قرار دادند. تحليل دادهها بر مبناي اطلاعات مراقبان، مددکاران موردي و مصاحبه و همچنين ارزيابي دادههاي به دست آمده از نمونهي 993 نفري در قالب پيمايش ملي رفاه يا بهزيستي کودکان و نوجوانان صورت گرفت. نتايج پژوهش نشان مي دهد که تقريباً نيمي از پاسخگويان(3/46 درصد) حداقل يک بار رفتار پرخطر را تجربه نمودند. در تحليل رگرسيوني، عوامل مرتبط با ميزان بيشتر رفتارهاي مخاطره آميز سلامتي، شامل سن بالاتر، جنسيت زن، سابقهي سوء مصرف، همسالان منحرف، نظارت کمتر مراقبين و تعهد کمتر به مدرسه مي باشند.
سکر و همکاران71 (2009) در مطالعهاي رابطهي مهارتهاي اجتماعي و رفتارهاي مشکل آفرين بچههاي داراي سبکهاي شناختي متفاوت را مورد بررسي قرار دادند. به همين منظور، آنها تعداد 366 دانشآموز که دورهي پيش دبستاني را گذرانده بودند، انتخاب کردند. محققان از مقياس تکانشي-بازتابي کانزاس72 براي تشخيص سبک شناختي و مقياس رفتار مشکل آفرين بچههاي پيش دبستاني73 به منظور ارزيابي ابعاد مهارت اجتماعي و رفتار مشکل آفرين استفاده نمودند. بر مبناي نتايج به دست آمده، بچههاي داراي سبک شناختي تکانشي، از منظر مشارکت و تعامل اجتماعي نسبت به بچههاي با سبک شناختي بازتابي، داراي کارامدي کمتري مي باشند، در حالي که داراي رفتارهاي بيش فعالي، ضداجتماعي و پرخاشگرانه مي باشند.
وانگ و همکاران74 (2009) در پژوهشي، شيوع مصرف مواد، رفتارهاي جنسي و فکر کردن و تلاش براي خودکشي در بين نوجوانان و رابطهي بين اين رفتارهاي پرخطر و متغيرهاي جمعيتشناختي را مورد مطالعه قرار دادند. تعداد 5988 نوجوان بين 12 تا 19 ساله(5/45 درصد پسر، 5/54 درصد دختر) به عنوان نمونه انتخاب شدند. يافتهها نشان مي دهد که به طور کلي، 6/17 درصد پاسخگويان سيگار مصرف ميکردهاند، 1/63 درصد حداقل يک بار الکل و 7/1 درصد ماري جوانا مصرف کرده اند، 5/3 درصد رابطهي جنسي را تجربه نموده اند، 6/17 درصد به طور جدي قصد خودکشي کرده اند و 2/3 درصد اقدام به خودکشي نموده اند. جنسيت مرد رابطهي مثبتي با مصرف مواد و رفتارهاي مخاطره آميز جنسي داشته است، اما با احساس غمگيني يا شادي و فکر کردن به خودکشي رابطهي منفي دارد. دارا بودن تحصيلات بين 4 تا 6 کلاس، داراي رابطهي مثبتي با مصرف(حتي براي يک بار) سيگار و الکل، مصرف متداول الکل، مصرف اتفاقي مشروبات الکلي و ماري جوانا، اما رابطهي منفي با تلاش براي خودکشي است. بين تحصيلات بيشتر والدين و مصرف(حتي براي يک بار) الکل، مصرف اتفاقي الکل، مصرف (حتي براي يک بار) ماري جوانا، احساس غمگيني يا شادي و فکر کردن به خودکشي رابطهي مثبتي وجود دارد، اما تحصيلات بيشتر والدين داراي رابطهي منفي با مصرف(حتي براي يک بار) و اتفاقي سيگار است. در نهايت، جنسيت، تحصيلات فرد و تحصيلات والدين داراي رابطهي معناداري با رفتارهاي پرخطر مي باشند.
بارکين و همکاران75 (2002) در پژوهشي با عنوان “مهارتهاي اجتماعي و نگرشهاي مرتبط با مصرف مواد در ميان جوانان”، به بررسي نگرشهاي جوانان و مهارتهاي اجتماعي تأثيرگذار بر مصرف مواد مخدر در حال حاضر و قصد آنها براي استفاده از مواد مخدر در آينده پرداختند. مدل رگرسيون خطي چندمتغيره نشان مي دهد که جرأت نه گفتن(جرأت ورزي)، نگرش مثبت نسبت به مصرف مواد، ادراک همسالان مصرف کنندهي مواد، جنسيت مرد، حمل اسلحه و درگيري و نزاع در حدود 51 درصد از واريانس مقياس مصرف مواد در حال حاضر را تبيين مي نمايند. مصرف مواد مورد انتظار در طول سال بعدي به طور معناداري با مصرف مواد در حال حاضر، نگرش مثبت به مصرف مواد، جرأت ورزي، مهارتهاي مقابله با مصرف مواد، حمل اسلحه و درگيري و نزاع داراي ارتباط است. اين مدل 9/73 درصد از تغييرات مصرف مواد مورد انتظار را تبيين مي کند. به طور کلي، در شرايط کنوني که مصرف مواد يک امر معمولي و عادي است، دارا بودن مهارتهاي مقابلهاي در برابر مصرف مواد و خودکارامدي، ضمن اينکه ظرفيت تصميمسازي را براي جوانان افزايش ميدهد، باعث استفادهي کمتر از مواد مخدر ميگردد.
همانند پژوهش هاي داخلي، پژوهش هاي خارجي را نيز مي توان به سه بخش تقسيم نمود:
– الف) پژوهش هايي که به بررسي يک يا چند نوع مهارت اجتماعي و رابطهي آنها با رفتارهاي پرخطر(يا يکي از انواع رفتارهاي پرخطر) پرداخته اند؛ مانند کوواس و همکاران(2014)، سرسدال و همکاران(2014)، فريرا و همکاران(2014)، سيموئز و ماتوس(2012)، کويف(2012)، سکر و همکاران(2009)، بارکين و همکاران(2002).
– ب) پژوهش هايي که رابطهي بين يک يا چند متغير غير از مهارت هاي اجتماعي و رفتارهاي پرخطر(يا يکي از انواع رفتارهاي پرخطر) را بررسي نموده اند؛ وونگ تونگکام و همکاران(2014)، تاکر و همکاران(2014)، هولت و همکاران(2014)، يو(2014)، وارويل-ولد و همکاران(2014)، لووري و همکاران(2014)، خميس(2014)، ازدمير و همکاران(2013)، فالکو و همکاران(2013)، بوت ول و همکاران(2013)، استاکسرود و همکاران(2013)، هماما و رونن-شنهاو(2013)، دودوويتز و همکاران(2013)، وانگ و همکاران(2013)، تو و همکاران(2012)، ليرد و همکاران(2011)، گوتيرز و آتينزو(2011)، فاکتور و همکاران(2011)، لسلي و همکاران(2010)، وانگ و همکاران(2009).
– ج) پژوهش هايي که مهارت هاي اجتماعي را بدون در نظر گرفتن ارتباط با رفتارهاي پرخطر بررسي نمودهاند؛ مانند فن فوگت و همکاران(2013)، دينبيل و همکاران(2013)، بري و اوکونور(2010).

2-5- نقد پژوهشهاي پيشين

با بررسي پژوهش هاي پيشين، مي توان ابعاد مختلف موضوع مورد بررسي را به لحاظ نظريه ها و روش هاي به کار گرفته شده در آنها مرور کرد و به نقاط قوت و ضعف موجود در آن مطالعات پي برد تا ضمن اينکه تلاش ميشود از نقاط ضعف آن پژوهش ها اجتناب شود، بتوان از نقاط قوت آنها براي پرداختن بهتر به موضوع و ايجاد نوآوري در مدل نظري و فرضيات تحقيق استفاده نمود.
مطالعات و پژوهش هايي که در داخل به موضوع رابطه بين مهارت هاي اجتماعي و ارتباطي و رفتارهاي پرخطر پرداخته اند، خيلي کم هستند، و بيشتر پژوهش ها در اين حوزه، يا رفتارهاي پرخطر را به طور کلي يا يکي از انواع رفتارهاي پرخطر را مورد بررسي قرار داده اند. همانطور که قبلاً اشاره شد، در داخل ايران هيچ پژوهشي که به بررسي رابطه بين مهارت هاي اجتماعي و رفتارهاي پرخطر پرداخته باشد، يافت نشد. اما پژوهش هايي بودند که به بررسي يکي از مؤلفه هاي مهارت هاي اجتماعي(براي مثال، حل مسأله يا خودکارآمدي) و ارتباط آن با يکي از انواع رفتارهاي پرخطر پرداخته باشند. از آنجا که موضوع رفتارهاي پرخطر بين رشتهاي است، در عين حال محققان حوزهي علوم پزشکي بيشتر به آن پرداخته اند و رشتههاي روانشناسي و جامعهشناسي خيلي کمتر آن را مورد توجه قرار داده اند. مهارت هاي اجتماعي هم بيشتر در حوزهي روانشناسي مورد بحث و بررسي قرار گرفته است. بنابراين، اين پژوهش از معدود کارهايي است که در حوزهي جامعه شناسي به مطالعهي رفتارهاي پرخطر و مهارت هاي اجتماعي و ارتباطي مؤثر بر آن پرداخته است.
يکي از نقاط ضعف پژوهش هاي داخلي اين است که عمدتاً به صورت مقطعي انجام شده و دگرگونيهاي اين رفتارها را در طول زمان پوشش نمي دهد. همچنين پژوهش هاي داخلي با تعداد نمونه کم و در سطح محلي انجام مي گيرد. اگرچه بيشتر اين پژوهش ها، بر روي نوجوانان و جوانان متمرکز شده، اما نپرداختن به گروه هاي سني ديگر را مي توان يکي ديگر از نقاط ضعف پژوهش هاي داخلي قلمداد کرد. يک نقطه ضعف ديگر در پژوهش هاي داخلي، عدم استفاده از شاخص هاي يکسان در بيشتر اين پژوهش ها است.
پژوهش هايي که در رشته هاي علوم پزشکي و روانشناختي انجام مي گيرد و نمونه هايي از آنها در قسمت پژوهش هاي داخلي مورد اشاره واقع شده است، بدون داشتن پشتوانه نظري صرفاً اقدام به مرور پژوهش هاي انجام شده در اين حوزه نموده و سپس به جمع آوري داده ها مي پردازند. بيشتر پژوهش هاي انجام شده در حوزه علوم پزشکي مرتبط با رفتارهاي پرخطر، صرفاً به دنبال توصيف پديده و هدفشان بيشتر به دست آوردن اطلاعاتي در مورد شيوع مصرف مواد مخدر به عنوان يکي از رفتارهاي پرخطر بوده و چرايي و علت يابي اين رفتار مدنظر قرار نمي گيرد. در حالي که در جامعه شناسي مهمترين منبع فرضيه سازي، نظرياتي است که موضوع پژوهش را به خوبي بتواند تبيين نمايد. بنابراين، در پژوهش هاي صورت گرفته در علوم پزشکي و روانشناسي يکي از مهمترين نقاط ضعف، فقدان چارچوب و مدل نظري مي باشد و در نهايت بعد از تحليل دادهها که بايد فرآيند استقراء يعني حرکت از داده ها به سمت نظريه صورت گيرد، براي اينکه ببينيم نظريه انتخاب شده تا چه اندازه توانست موضوع ما را تبيين نمايد، اين کار انجام نمي شود و يک خلأ مهم روش شناختي در اينگونه پژوهش ها است. در پژوهش هايي که در رشته جامعه شناسي نيز صورت گرفته، فقدان گروه مقايسه يکي از نقاط ضعف مهم مي باشد. اين مسأله گوياي اين واقعيت است که تفاوت بين افرادي که رفتارهاي پرخطر انجام مي دهند و آنهايي که انجام نمي دهند چندان روشن نيست. ضمن اينکه گروههاي مورد بررسي از تنوع چنداني برخوردار نيستند.
پژوهش هاي خارجي نيز داراي نقاط قوت و ضعف مي باشند. اين پژوهش ها از تنوع گروههاي مورد بررسي بيشتري برخوردار هستند، در سطح گسترده و ملي اجرا شده، برخي از آنها رفتارهاي مرتبط با محيط مدرسه(مانند زورگويي) را مورد بررسي قرار داده اند، برخي وقوع رفتارهاي پرخطر را در بين نوجوانان مورد سنجش قرار دادند و برخي نيز جامعه آماري خود را از جوانان انتخاب نمودند. اين پژوهش ها هم ميزان وقوع و شيوع رفتارهاي پرخطر را مورد بررسي قرار مي دهند، هم علل و عوامل مرتبط با اين رفتارها را. البته باز فقدان پشتوانه نظري در برخي از پژوهش هاي خارجي همانند مطالعات داخلي يک ضعف مهم قلمداد مي شود. بدين ترتيب، نمي توان براي بروز و وقوع رفتارهاي پرخطر، تبيين هاي اجتماعي مؤثري را به کار برد. بعلاوه، اين پژوهش ها، روش هاي کمي و کيفي را براي بررسي موضوع به کار مي گيرند، در حالي که پژوهش هاي داخلي عمدتاً از روش هاي کمي استفاده مي کنند. در مجموع، هر محققي بنا به علاقه و محدوديت هايي که برايش وجود دارد، سعي مي کند به يک بعد از موضوع مورد مطالعه بپردازد که طبيعتاً اين مسأله خود موجب نقاط ضعفي در تحقيقش خواهد شد.
اين پژوهش تلاش کرده است تا رابطهي يک متغير در سطح روانشناسي اجتماعي مانند مهارت هاي اجتماعي و ارتباطي را با رفتارهاي پرخطر که داراي پيامدهاي گوناگوني در سطوح فردي و اجتماعي است مورد مطالعه قرار دهد. اگرچه با توجه به محدوديت هاي زماني و هزينهاي ، امکان سنجش اطلاعات از نمونه اي بزرگتر و در سطح ملي وجود نداشت، اما سعي

پایان نامه
Previous Entries منبع مقاله درمورد خودپنداره، مصرف مواد، آموزش مهارت، مواد مخدر Next Entries منبع مقاله درمورد ارتکاب جرم، آموزش و پرورش، کتاب مقدس