منبع مقاله درمورد فرآیند ارزیابی

دانلود پایان نامه ارشد

همۀ غلظتها در جدول با واحد میلیگرم بر لیتر (ppm) میباشند.

محلولهای استاندارد مجموعههای درجهبندی و آزمایشی فوق با افزودن مقادیر متفاوتی از محلول مادر هر ماده و رقیق کردن در بالن 2 میلیلیتری توسط آب بدون یون تهیه شدند. سپس طیفهای UV-Vis نمونههای درجهبندی و آزمایشی توسط طیف نورسنج در دمای اتاق ثبت گردید و در نهایت این دادههای طیفی توسط نرمافزار MVC1 در محیط متلب تجزیه و تحلیل شدند. برای ارزیابی مدلهای ساخته شده فوق، نمونههای مصنوعی همانند محلولهای فوق تهیه شدند. برای تهیۀ محلولهای مجهول، پنج آمپول از هر شرکت دارویی (شرکت اسوه و داروپخش) را با هم مخلوط نموده و مقدار مناسبی از این مخلوط معادل حجم یک آمپول (mL 2) در بالن 50 میلیلیتر با آب بدون یون رقیق گردید. سپس طیفهای UV-Vis محلول توسط طیفنورسنج در دمای اتاق ثبت و این دادههای طیفی توسط نرمافزار MVC1 تجزیه و تحلیل گردید.

8-2-4- مراحل آزمایش برای اندازهگیری همزمان داروها
برای یافتن گسترۀ غلظتی هر مـاده، مقادیر متفاوتی از هر محلول مادر بهطور جداگانه در بالن 5 میلیلیتری توسط مخلوط آب- متانول (1:1، v/v) تهیه شد و طیف جذبی هر ماده در گستره nm 400-190 ثبت گردید. شکل 8-3 طیفهای جذبی پاراستامول (PAR)، فنیل افرین هیدروکلرید (PHE) و کلرو فنیر آمین مالئات (CLP) با غلظت ppm 5 را نشان میدهد. همانطوریکه در این شکل مشاهده میشود، جذب ماکزیمم برای PAR،PHE و CLP بهترتیب در طول موجهای 201، 200 و 201 نانومتر مـشاهده میشود. مقادیر جذب برای هر ماده در غلظتهای متفاوتی از هر ماده در طول موج ماکزیمم مربوطه ثبت گردید و نمودار جذب برحسب غلظت ترسیم گردید. گسترۀ غلظتی (ppm 14-1) برای PAR، (ppm 12-1) برای PHE و (ppm 16-1) برای CLP بهدست آمد. بهخاطر خارج از گستره شدن جذب مخلوط در طول موج 198 نانومتر و گسترۀ غلظتی پائین در این طول موجها (یعنی 201، 200 و 201 نانومتر)، مقادیر جذب برای مواد PAR،PHE و CLP بهترتیب در طول موجهای 246، 215 و 220 نانومتر ثبت گردید و گسترۀ غلظتی برای هر سه ماده در این طول موجها (ppm 30-1) انتخاب گردید. لذا بقیه طیفها در گستره 210 تا 310 نانومتر با توالی یک نانومتر ثبت گردید.
مجموعۀ درجهبندی براساس طراحی مختلط مرکزی (CCD) تهیه شد که غلظت سه ماده دارویی در این طراحی آزمایش در جدول 8-3 آمده است. گسترۀ غلظتی برای هر سه ماده در مجموعۀ درجهبندی در محدوده (ppm 15-1) میباشد. غلظت مواد در مجموعۀ آزمایشی نیز براساس طرح CCD فوق انتخاب گردید، به جز اینکه گسترۀ غلظتی برای هر ماده در محدوده (ppm 12-2) بود. محلولهای استاندارد مجموعههای درجهبندی و آزمایشی فوق با افزودن مقادیر متفاوتی از محلول مادر هر ماده و رقیق کردن در بالن 5 میلیلیتری توسط مخلوط آب- متانول (1:1، v/v) تهیه شد. سپس طیفهای UV-Vis هر محلول (15 نمونۀ درجهبندی و 15 نمونۀ آزمایشی) توسط طیفسنج جذبی UV-Vis در دمای اتاق ثبت گردید و در نهایت این دادههای طیفی توسط نرمافزار MVC1 در محیط متلب تجزیه و تحلیل شدند.

شکل 8-3- طیفهای جذبی UV-Vis داروهای مورد اندازهگیری با غلظت 5 میلیگرم بر لیتر (ppm 5) از: (الف) پاراستامول، (ب) فنیل افرین هیدروکلرید و (پ) کلرو فنیر آمین مالئات.

برای ارزیابی مدلهای ساخته شدۀ فوق، نمونههای مصنوعی مثل محلولهای فوق تهیه گردید. برای تهیۀ محلولهای مجهول، ده قرص توسط آسیاب در هاون پودر شدند و سپس معادل وزن یک قرص (592/0 گرم) در 50 میلیلیتر از مخلوط آب- متانول (1:1، v/v) حل شد. بعد از 30 دقیقه مخلوط کردن و 15 دقیقه نگهداری در فضای تاریک محلول فوق فیلتر شد و در نهایت یک میلیلیتر از این محلول در بالن 25 میلیلیتر تا خط نشانه توسط مخلوط آب- متانول (1:1، v/v) رقیق گردید. سپس طیفهای جذبی محلولها توسط طیفسنج UV-Vis در دمای اتاق ثبت و این دادههای طیفی توسط نرمافزار MVC1 تجزیه و تحلیل شدند تا غلظت مواد در قرص ترکیبی تعیین گردند.

جدول 8-3- غلظت مواد دارویی پاراستامول (PAR)، فنیل افرین هیدروکلرید (PHE) و کلرو فنیر آمین مالئات (CLP) در مجموعۀ درجهبندی براساس طرح CCD.

شماره نمونه
PAR
PHE
CLP
نمونه 1 (الف)
0/15
0/15
0/15
نمونه 2
0/15
0/15
0/1
نمونه 3
0/15
0/1
0/15
نمونه 4
0/1
0/15
0/15
نمونه 5
0/1
0/1
0/15
نمونه 6
0/1
0/15
0/1
نمونه 7
0/15
0/1
0/1
نمونه 8
0/1
0/1
0/1
نمونه 9
0/8
0/8
0/8
نمونه 10
0/8
0/8
0/1
نمونه 11
0/15
0/8
0/8
نمونه 12
0/8
0/15
0/8
نمونه 13
0/8
0/1
0/8
نمونه 14
0/1
0/8
0/8
نمونه 15
0/8
0/8
0/15
(الف) همۀ غلظتها در جدول با واحد میلیگرم بر لیتر (ppm) میباشند.

8-3- بحث و نتیجه گیری
8-3-1- اندازهگیری همزمان ویتامینهای سیانو کوبال آمین، متیل کوبال آمین و کوآنزیم B12
شکل 8-2 طیـف جذبی سه ماده ویتامین B12 (VB12)، متیلکوبال آمین (MCA) و کوآنزیم B12 (B12Co) با غلظت ppm 50 را نشـان میدهد. همانطوریکه در این شکل مشاهده میگردد، طیف جذبی ویتامینها بهطور قابل توجهی با یکدیگر همپوشانی دارد، لذا اندازهگیری یک جزء در کنار گونههای دیگر بدون فرآیندهای جداسازی و با فرآیند درجهبندی ساده امکانپذیر نیست. به همین دلیل روشهای MVC1 نظیر مـدلهای PLS1، OSC/PLS، PCR و HLA برای تجزیه و تحلیل طیفهای مخلوط این مـواد و اندازهگیری هر جزء بهکار برده شدند. با توجه به شکل طیفهای جذبی سه ویتامین، طیف تمامی نمونههای مجموعۀ درجهبندی، آزمایشی و نمونههای مصنوعی و مجهول در گستره nm 600-240 ثبت گردید و سپس این دادههای طیفی توسط نرمافزار MVC1 تجزیه و تحلیل گردید.
کیفیت روش درجهبندی چندمتغیره به مخلوط محلولهای استاندارد تهیه شده از سه ماده و حضور یا عدم حضور نمونههای دورافتاده248 بستگی دارد. برخی پارامترهای مهم را باید در تهیه محلولهای استاندارد در نظر گرفت. اول اینکه، غلظت هر ماده باید در محدودۀ LDR آن ماده باشد. دوم اینکه، غلظت مواد مورد تجزیه در نمونههای مجموعۀ درجهبندی باید بهنحوی اورتوگونال باشد که اطلاعاتی از سیستم تجزیهای بدهد. سوم اینکه، ماکزیمم مقدار جذب محلول مخلوطهای استاندارد نباید بیشتر از ماکزیمم جذب قرائت شده توسط دستگاه باشد و در نهایت اینکه، غلظت نمونهها در مجموعۀ آزمایشی باید در گسترۀ غلظتی مشابه با مجموعۀ درجهبندی باشد. شکل 8-4 این طیفها را برای دو مجموعۀ درجهبندی و آزمایشی نشـان میدهد. غلظـت مواد مورد تجزیه برای نمـونههای مجـموعۀ درجهبندی در جدول 8-2 و برای نمونههای مجموعۀ آزمایشی در جداول 8-4، 8-5 و 8-6 آمده است.

شکل 8-4- طیفهای جذبی UV-Vis برای مخلوط ویتامینها: (الف) 15 نمونه مجموعۀ درجهبندی و (ب) 10 نمونه مجموعۀ آزمایشی.

8-3-1-1- نتایج درجهبندی و ارزیابی
روشهای MVC1 نظیر PLS1، OSC/PLS، PCR و HLA هر کدام بهطور جداگانه برای مدلسازی مجموعۀ درجهبندی بهکار برده شدند. با توجه به اینکه این روشها براساس تحلیل فاکتور بنا شدهاند، لذا بعد از مدلسازی توسط هر فن و برای هر ماده منحنی PRESS (مجموع مربعات خطای باقیمانده پیشبینی) بر حسب تعداد فاکتور (A) ترسیم گردید که در شکل 8-5 مشاهده میشود. سپس مقدار بهینۀ فاکتور برای پیشبینی توسط هر مدل که بیشترین R2 جهت فرآیند ارزیابی تقاطعی و پیشبینی غلظت در آن حاصل میشود، انتخاب گردید. با توجه به اینکه تعداد فاکتور بهینه در مقدار کمینه PRESS حاصل میگردد، فاکتورهای بهینه از هر مدل و برای هر ماده از شکل 8-5 استخراج و برای پیشبینی غلظت ویتامینها استفاده شدند.

شکل 8-5- منحنی PRESS بر حسب تعداد فاکتور(A) (الف) برای ویتامین B12 (الف-1) با مدل PLS1، (الف-2) با مدل OSC/PLS، ((الف-3) با مدل PCR و ((الف-4) با مدل ;HLA (ب) برای متیلکوبال آمین (ب-1) با مدل PLS1، (ب-2) با مدل OSC/PLS، (ب-3) با مدل PCR و (ب-4) با مدل ;HLA (پ) برای کوآنزیم B12 (پ-1) با مدل PLS1، (پ-2) با مدل OSC/PLS، (پ-3) با مدل PCR و (پ-4) با مدل HLA.

قبل از اینکه غلظت ویتامینها در مجموعۀ آزمایشی پیشبینی گردد، مقدار F تجربی به F بحرانی بر حسب شمارۀ نمونه در مجموعۀ درجهبندی در تعداد بهینۀ فاکتور ترسیم میگردد تا اگر نمونهای در مجموعۀ درجهبندی بهعنوان نمونه دورافتاده وجود دارد، در هنگام پیشبینی غلظت نمونهها در مجموعۀ آزمایشی و نمونههای مجهول حذف گردد. نسبت F تجربی به F بحرانی که بیان کنندۀ نسبت واریانسها مـیباشد، بهصورت نسبت مـیان مـربع خطای پیشبینی برای یک نمونه که در مرحلۀ ارزیابی تقاطعی بیرون گذاشته و غلظت آن پیشبینی میشود به میانگین مربع خطای پیشبینی تعریف و توسط معادله 8-19 بیان میشود. در این مـعادله Fexp نشان دهنده F تجربی، Fcrit نشان دهنده F بحرانی، غلظت واقـعي گونۀ مـورد اندازهگیری در نمونه i مجموعۀ درجهبندی و غلظت تخمين زده شده آن و n تعداد کل نمونههاي بهکار رفته در مجموعۀ درجهبندی میباشد [70،270].
(8-19)
بهعنوان مثال شکل 8-6 این منحنی را برای سه ویتامین در مـدلسازی با فن PLS1 نشان مـیدهد. در شکل 8-6 (الف) نمونۀ شماره 14 در مـجموعۀ درجهبندی بهعنوان نمـونۀ دورافتاده است و باید در هنگام پیشبینی غلظت ویتامین B12 در مـجموعۀ آزمایشی و نمونههای مجهول آن را حذف نمود. در شکل 8-6 (ب) نمونۀ شماره 11 در مجموعۀ درجهبندی بهعنوان نمونۀ دورافتاده مـیباشد و باید در هنگام پیشبینی غلظت متیل کوبال آمین در مـجموعۀ آزمـایشی و نمونههای مجهول آن را حذف نمود. اما در شکل 8-6 (پ) هیچ نمونه دورافتاده ای وجود ندارد.

شکل 8-6- مقدار تجربیF به بحرانی F بر حسب شمارۀ نمونه در مجموعۀ درجهبندی در تعداد بهینۀ فاکتور (A) در مدلسازی با فن PLS1 برای: (الف) ویتامین B12، (ب) متیلکوبال آمین و (پ) کوآنزیم B12. شکلهای سمت راست باقیمانده طیفی را برحسب شمارۀ نمونه در مجموعۀ درجهبندی نشان میدهد.
در جدول 8-4 دادههای مربوط به غلظت واقعی و پیشبینی شده و درصد خطای نسبی برای ویتامین B12 در مجموعۀ آزمایشی توسط مدلهای PLS1، OSC/PLS، PCR و HLA آمده است. همانطوریکه در این جدول مشاهده میشود، مقدار میانگین درصد خطای نسبی249 () برای این ماده توسط چهار مدل PLS1، OSC/PLS، PCR و HLA بهترتیب 85/4، 15/4، 34/5 و 35/6 بهدست آمد. در نتیجه میتوان بیان کرد که مدل OSC/PLS برای پیشبینی غلظت ویتامین B12 در مجموعۀ آزمایشی و در حضور دو ماده دیگر خطای کمتری داشته و بنابراین بهتر است.

جدول 8-4- غلظت پیشبینی شده ویتامین B12 توسط مدلهای حداقل مربعات جزئی (PLS1)، تصحیح علامت اورتوگونال- حداقل مربعات جزئی (OSC/PLS)، برازش اجزاء اصلی (PCR) و تجزیه خطی هیبریدی (HLA).

PLS1

OSC/PLS

PCR

HLA

نمونه
غلظت تجربی(الف)
پیشبینی شده
R.E. % (ب)
پیشبینی شده
R.E. %
پیشبینی شده
R.E. %
پیشبینی شده
R.E. %
1
00/65
13/62
41/4-
55/64
69/0-
85/61
85/4-
49/65
75/0
2
00/65
90/61
77/4-
98/61
65/4-
80/61
92/4-
26/62
21/4-
3
00/25
65/22
40/9-
90/24
40/0-
36/22
56/10-
14/25
56/0
4
00/65
82/64
28/0-
21/67
40/3
64/64
83/0-
03/68
66/4
5
00/25
57/23
72/5-
76/25
00/3
38/23
48/6-
88/26
52/7
6
00/45
82/43
62/2-
30/45
66/0
60/43
11/3-
97/45
15/2
7
00/65
18/67
35/3
01/70
70/7
14/67
29/3
39/72
36/11
8
00/45
22/42
18/6-
78/41
10/7-
04/42
58/6-
16/41
75/10-
9
00/35
04/32
46/8-
22/32
90/7-
78/31
20/9-
12/31
90/13-
10
00/55
18/53
31/3-
69/51
01/6-
02/53
60/3-
88/50
67/7-
(پ)

85/4

15/4

34/5

35/6
(الف) همۀ غلظتها با واحد میلیگرم بر لیتر (ppm) میباشند. (ب) عبارت R.E. % بیان کننده درصد خطای نسبی و (پ) کمیت میانگین درصد خطای نسبی میباشد.
جدول 8-5 دادههای مربوط به غلظت واقعی و پیشبینی شده و درصد خطای نسبی

پایان نامه
Previous Entries منبع مقاله درمورد روش حداقل مربعات، ارزیابی توان، محدودیت سخت Next Entries منبع مقاله درمورد فرآیند ارزیابی، ضریب همبستگی