منبع مقاله درمورد ضریب همبستگی، نقطه مرکز

دانلود پایان نامه ارشد

خطاها در پيشبینی براي هر جزء ميباشد و بهصورت درصد ميانگين غلظتهاي واقعي به شکل معادله 8-11 بيان ميشود. در این معادله غلظت واقعي و غلظت تخمينزده شده گونۀ مورد اندازهگیری در نمونه i، ميانگين غلظتهاي واقعي در مجموعۀ آزمایشی و n مجموع کل نمونههاي بهکار رفته در این مجموعه میباشد [310،311].
(8-11)
2- جذر ميانگين فاصله مربعات224 (RMSD): نشان دهندۀ خطاي ميانگين در تجزيه براي هر جزء است و تخميني از خطاي مطلق مجموعۀ پيشبینی براي هر جزء ميباشد که بهصورت معادله 8-12 بیان میشود و پارامتـرهاي فرمـول زیر همانند معادله 8-11 ميباشند.
(8-12)
3- ضريب همبستگي (r ): نشان دهنده بخشی از واریانس کل است که توسط مدل توصیف میشود و یک شاخص کیفی در قرار گرفتن همۀ دادهها بر روي يک خط راست میباشد. مربع ضریب همبستگی (r2) توسط معادلۀ زير محاسبه ميشود که پارامتـرهاي فرمـول زیر همانند معادله 8-13 ميباشند.
(8-13)
4- خطاي استاندارد نسبي225 ((RSE: براي ارزيابي توانايي پيشبینی روش براي هر جزء بهکار ميرود که بهصورت زير بيان ميشود که در این معادله غلظت واقعي گونۀ مورد اندازهگیری در نمونه i و غلظت تخمين زده شده در نمونهi میباشد [272].
(8-14)

8-1-4- ارقام شایسته تجزیهای
اندازهگیری ارقـام شایسته تجزیـهای226 (AFM) بهعنـوان یک شاخص مـهم در ارزیابی روشهای درجهبندی چندمتغیره میباشد. پارامترهای AFM نظیر حساسیت227 (SEN)، گزینشپذیری228 (SEL)، حساسیت تجزیهای229 (γ) و حد تشخیص230 (LOD) برای برآورد و مقایسه روشهای تجزیهای بهکار میروند. هنگام محاسبه عبارات AFM برای روشهای درجهبندی چندمتغیره، قسمتی از علامت که مرتبط با مادۀ مورد تجزیه است در مقایسه با کل علامت حائز اهمیت میباشد. این علامت بهصورت علامت خالص مادۀ مورد تجزیه (NAS) بیان میشود و بهصورت قسمتی از علامت که با علامتهای حاضر در نمونه اورتوگونال هستند میباشد [285].
گزینشپذیری در گسترۀ صفر تا یک مـیباشد. این مورد دلالت بر قسمتی از کل علامت میکند که بهخاطر همپوشانی طیفی از دست نمیرود و میتواند در مفاهیم درجهبندی چندمتغیره توسط رابطه 8-15 توصیف گردد. در این معادله علامت به معنای معیار اقلیدسی231 بردار و sk طیف حاوی مادۀ مورد تجزیه k در واحد غلظت مورد استفاده و sk* مربوط به علامت خالص مادۀ مورد تجزیه (NAS) در طیف میباشد [69،285]:
(8-15)
عبارت حساسیت به تغییر در پاسخ بهعنوان تابعی از غلظت مادۀ مورد تجزیه ویژه تعریف میشود که توسط معادلۀ زیر بیان میگردد [285]:
(8-16)
عبارت حساسیت تجزیهای همانند درجهبندی تکمتغیره بهعنوان یک شاخص مهم میباشد که در درجهبندی چندمتغیره بهصورت نسبت میان SEN و نوفۀ دستگاهی (ε) توسط معادله 8-17 بیان میشود [312]. مقدار نوفۀ دستگاهی از انحراف استاندارد NAS از چندین محلول شاهد برآورد میگردد. عبارت (γ−1)، امکان اندازهگیری کمترین تفاوت غلظتی قابل تشخیص توسط روش تجزیهای را در غیاب خطاهای تجربی نشان میدهد.
(8-17)
مقدار حد تشخیص نیز توسط رابطۀ زیر بیان میشود [313].
(8-18)
ویتامینها گروهی از ترکیبات هستند که برای رشد نرمال سلولهای بدن مورد نیاز و ضروری هستند. این ترکیبات به دو زیرمجموعۀ محلول در آب و محلول در چربی تقسیمبندی میشوند که ویتامینهای دسته B در زیرمجموعۀ اول قرار دارند. برخی بیماریها بهخاطر کمبود ویتامینهاست، لذا اندازهگیری کمی آنها در نمونههای پیچیده در زمینههای مختلف نظیر علوم دارویی و تغذیه مفید میباشد [314]. سیانوکوبال آمین (ویتامین B12) بهعنوان کوآنزیم در واکنشهای سنتز زیستـی232 شرکت میکند. همچنین ثابت شده که شکلهای کاهش یافته آنها شامل انتقال متیل و هیبرید در سیستمهای زیستی میباشد [315]. اندازهگیری ویتامین B12 براساس روش طیف نورسنجی UV−Vis در یک کتاب مرجع دارویی انگلیسی گزارش شده است [316]. همچنین این ویتامین را میتوان با روش ولتامتری اندازهگیری کمی نمود [317]. اندازهگیری ویتامین B12 در قرص کمپلکس B حاوی ویتامینهای B1، B6 و B12 با استفاده از روش HPLC گزارش شده است [318]. مطالعات دیگر در زمینۀ اندازهگیری ویتامین B12 و مشتقاتش توسط فنون متفاوت نظیر XRD، 1H NMR، 13C NMR و تجزیۀ شیمیایی انجام شده است [324−319].
مخلوط پاراستامول (PAR)، فنیل افرین هیدروکلرید (PHE) و کلرو فنیر آمین مالئات (CLP) بهطور گستردهای در درمان بیماریهایی نظیر سرفه، تب، سردرد و سرماخوردگی بهکار میروند [218]. اندازهگیری مستقیم یک دارو در حضور داروهای دیگر با استفاده از روشهای طیفسنجی بهدلیل همپوشانی طیفی آنها و همچنین حضور مواد مزاحم مشکل است و نیاز به روشهای جداسازی دارد. بهعنوان مثال اخیراً یک داروی ترکیبی با نام بایولنول کولد فورت233 که شامل 500 میلیگرم PAR، 5 میلیگرم PHE، 2 میلیگرم CLP و 15 میلیگرم دکسترومتورفان میباشد بهعنوان داروی ضد درد، ضد تب، و مهار کننده سرفه تجویز میگردد. پالابیک234 و همکاران [228] از روش HPLC برای جداسازی و اندازهگیری مخلوط این داروها استفاده کردند. همچنین بویارلی235 و همکاران [229] از روش کروماتوگرافی لوله مویین الکتروسینتیکی مایسلی236 (MEKC) برای اندازهگیری این داروها استفاده نمودند. یک روش HPLC با شویش تک توانی237 نیز برای اندازهگیری PAR، PHE، CLP و مواد همراه معطر پرتقالی و ساخارین گزارش شده است [230]. همچنین مارین238 و همکاران [325] از یک روش HPLC فاز معکـوس و الکتروفورز لــولـه مـویین منطقهای239 (CZE) برای اندازهگیری همزمان PAR، PHE، CLP در یک کپسول حاوی این داروها استفاده کردند.
با توجـه به جستجوهای بهعمـل آمده تاکنون از روش طیفسنجی UV-Vis بههمـراه درجهبندی چندمتغیره برای اندازهگیری همزمان مخلوط ویتامین B12 (VB12)، متیلکوبال آمین (MCA) و کوآنزیم B12 (B12Co) استفاده نشده است. لذا در بخش اول، طیفهای UV-Vis نمونههای استاندارد VB12، MCA، B12Co و همچنین نمونههای شامل هر سه ترکیب مذکور ثبت شدند. سپس دادههای طیفی حاصل با استفاده از روش درجهبندی چنـدمـتغیره-1 (نظیر مدلهای PLS1، OSC/PLS، PCR و HLA) برای اندازهگیری همزمان این ویتامینها بهکار گرفته شدند.
همچنین تاکنون از روش طیفسنجی UV-Vis به کمک روشهای درجهبندی چندمـتغیره برای اندازهگیری همزمان داروهای PAR، PHE، CLP در حضور مواد همراه استفاده نشده بود. لذا در قسمت دوم، با استفاده از دادههای حاصل از طیفهای UV-Vis مخـلوط داروها و روش درجهبندی چندمتغیره-1 (نظیر مدلهای PLS1، PCR و HLA)، اندازهگیری همزمان این داروها انجام شد.

8-2- بخش تجربی
8-2-1- مواد مورد استفاده و روش تهیۀ محلولها
مواد مورد استفاده در این بخش در جدول 8-1 آمده است. همچنین ساختار شیمیایی ویتامینها در شکل 8-1 و فرمول شیمیایی گستردۀ داروها در شکل 7-1 نشان داده شد. محلول مادر ppm 5000 از ویتامینها با حل کردن 250 میلیگرم از هر ماده در بالن 50 میلیلیتری توسط آب بدون یون تهیه شد. غلظت مولار سیانو کوبال آمین240 یا ویتامین B12 (VB12)، متیل کوبال آمین241 (MCA) و کوآنزیم B12242 (B12Co) در محلول مـادر بهترتیـب 3−10× 69/3، 3−10× 55/3 و 3−10× 16/3 میباشد. سپس محلولهـای ثانویه با حل کردن حجـم مشخصی از محـلولهای مـادر اولیـه در بالن 2 میلیلیتری توسط آب بدون یون تهیه شد.

جدول 8-1- مواد مورد استفاده برای اندازهگیری همزمان ویتامین B12، متیل کوبال آمین و کوآنزیم B12 و اندازهگیری همزمان پاراستامول، فنیل افرین هیدروکلرید و کلرو فنیر آمین مالئات.

ردیف
نام ترکیب
فرمول ماده
وزن فرمولی
شرکت
1
ویتامین B12 (VB12)
C63H88CoN14O14P
00/1355
سیگما
2
متیل کوبال آمین (MCA)
C63H91CoN13O14P
41/1344
سیگما
3
کوآنزیم B12 (B12Co)
C72H100CoN18O17P
00/1579
سیگما
4
پاراستامول (استامینوفن) (PAR)
C8H9NO2
16/151
سیگما- آلدریچ
5
فنیل افرین هیدروکلرید (PHE)
C8H9NO2
67/203
سیگما- آلدریچ
6
کلرو فنیر آمین مالئات (CLP)
C8H9NO2 .C4O4H4
78/390
سیگما- آلدریچ
7
متانول مرتبه HPLC 99/99 %
CH3OH
00/32
فلوکا

شکل 8-1- ساختار شیمیایی ویتامینها: (الف) ویتامین B12، (ب) متیل کوبال آمین و (پ) کوآنزیم B12.
محلول مادر ppm 5000 از داروها با حل کردن 250 میلی گرم از هر ماده در بالن 50 میلیلیتری توسط مخلوط آب- متانول با نسبت حجمی برابر (1:1، v/v) تهیه شد. غلظت پاراستامول، فنیل افرین هیـدروکلریـد و کلرو فنیر آمـین مـالئات در مـحلول مـادر بهتـرتیـب 2−10× 307/3، 2−10× 664/4 و 2−10× 279/1 مولار بود. سپس محلولهای ثانویه با حل کردن حجم مشخـصی از محلولهای مـادر اولیه در بالن 5 میلیلیتری توسط مخلوط آب- متانول با نسبت حجمی (1:1، v/v) تهیه شدند.

8-2-2- دستگاه و نرمافزارهای مورد استفاده
ثبت طیفهای UV-Vis ویتامینها توسط دستگاه سسیل مدل 5000243 در دمای اتاق با استفاده از یک جفت سل کوارتزی با طول مسیر cm 5/0 انجام شد و طیفهای UV-Vis داروها توسط دستگاه PG مدل T90+244 با استفاده از یک جفت سل کوارتزی با طول مسیر cm 0/1 ثبت گردید. پردازش دادههای طیفی حاصله توسط نرمافزار متلب245 (نسخه 3/7) با استفاده از برنامۀ درجهبندی چندمتغیره-1 (MVC1) شامل مدلهای PLS1، OSC/PLS، PCR و HLA که توسط گویکواچی246 و همکاران [70] نوشته شد، انجام گردید.

8-2-3- مراحل آزمایش برای اندازهگیری همزمان ویتامینها
برای یافتن گسترۀ غلظتی هر مـاده، مقادیر متفاوتی از هر محلول مادر بهطور جداگانه در بالن 2 میلیلیتری توسط آب بدون یون رقیق شد و طیف جذبی هر ماده در گستره nm 600-190 ثبت گردید. شکل 8-2 طیـف جذبی سه ماده ویتامین B12 (VB12)، متیلکوبال آمین (MCA) و کوآنزیم B12 (B12Co) با غلظت ppm 50 را نشـان میدهد. همانطوریکه در این شکل مشاهده میشود، جذب ماکزیمم برای VB12،MCA و B12Co بهترتیـب در طول موجهای 363، 355 و 357 نانومـتر مشـاهده میشود. مقادیر جذب برای هر ماده در غلظتهای متفاوتی از آن ماده در طول موج ماکزیمم مربوطه ثبت گردید و نمودار جذب برحسب غلظت ترسیم گردید. گسترۀ غلظتی برای VB12، MCA و B12Co بهترتیب (ppm 0/150-0/10)، (ppm 5/214-6/16) و (ppm 1/344-4/15) انتخاب گردید.

شکل 8-2- طیفهای جذبی UV-Vis ویتامینهای مورد اندازهگیری با غلظت 50 میلیگرم بر لیتر (ppm 50): (الف) ویتامین B12، (ب) متیلکوبال آمین و (پ) کوآنزیم B12.

مجموعۀ درجهبندی براساس طراحی مختلط مرکزی247 (CCD) (32 + (2×3) + 1) انجام گردید که سه آزمایش در دو سطح در هشت گوشۀ مکعب، شش آزمایش در شش وجه مکعب و یک آزمایش در نقطه مرکزی مکعب میباشد. غلظت ویتامینها در مجموعۀ درجهبندی در جدول 8-2 آمـده است. غلظت ویتامینهای VB12 و MCA در این مجموعه در محدوده (ppm 80-10) و غلظت B12Co در محدوده (ppm 130-20) میباشد که علت این تفاوت بهخاطر جذب پائینتر B12Co نسبت به دو ویتامین دیگر میباشد. غلظت مواد در مجموعۀ آزمایشی که برای ارزیابی مدل درجهبندی بهکار میرود، بهصورت تصادفی انتخاب شد که برای VB12 و MCA در محدوده (ppm 65- 25) و برای B12Co در محدوده (ppm 110-40) میباشد.

جدول 8-2- غلظت ویتامین B12 (VB12)، متیلکوبال آمین (MCA) و کوآنزیم B12 (B12Co) در مجموعۀ درجهبندی براساس طرح CCD.
شمارۀ نمونه
VB12
MCA
B12Co
نمونه 1(الف)
0/80
0/80
0/130
نمونه 2
0/80
0/80
0/20
نمونه 3
0/80
0/10
0/130
نمونه 4
0/10
0/80
0/130
نمونه 5
0/10
0/10
0/130
نمونه 6
0/10
0/80
0/20
نمونه 7
0/80
0/10
0/20
نمونه 8
0/10
0/10
0/20
نمونه 9
0/45
0/45
0/75
نمونه 10
0/45
0/45
0/20
نمونه 11
0/80
0/45
0/75
نمونه 12
0/45
0/80
0/75
نمونه 13
0/45
0/10
0/75
نمونه 14
0/10
0/45
0/75
نمونه 15
0/45
0/45
0/130
(الف)

پایان نامه
Previous Entries منبع مقاله درمورد روش حداقل مربعات، ارزیابی توان، محدودیت سخت Next Entries منبع مقاله درمورد فرآیند ارزیابی، ضریب همبستگی