منبع مقاله درمورد سیاست خارجی، منافع ملی، نفت و گاز، وابستگی متقابل

دانلود پایان نامه ارشد

کشورهای منطقه، اشاراتی جزئی شده است.
• سیاست خارجی ترکمنستان؛2از ریچارد پامفرت؛3در این مقاله، نویسنده به بررسی سیاست خارجی ترکمنستان در حوزه‌های اقتصادی و سیاسی پرداخته و لذا مباحث مربوط به انرژی در بخش اقتصادی، بخشی از مقاله را تشکیل می‌دهد و این مباحث شامل دوره‌ی ریاست جمهوری صفرمراد نیاز‌اف و دو سال اول ریاست جمهوری بردی‌محمد‌اف می‌شود و سیاست‌های انرژی این کشور در دوره‌ی جدید بعد از فوت مراد ترکمن‌باشی را در برنمی‌گیرد.
• تجزیه و تحلیل سیاست خارجی ترکمنستان، در دوره‌ی بردی‌محمد‌اف؛4 از لوکا آنسه‌شی،5 این مقاله شامل دو بخش است. در بخش اول مقاله، نویسنده به بررسی سیاست خارجی ترکمنستان در دوره‌ی صفر‌مراد نیاز‌اف و ارزیابی سیاست خارجی او پرداخته است و مباحث مربوط به انرژی، بخش کمی از بحث را شامل می شود. در بخش دوم مقاله نیز، به چندجانبه‌گرایی، در دوره‌ی پس از صفرمراد نیاز‌اف و روی کارآمدن بردی‌محمد‌اف، به عنوان رئیس جمهور جدید این کشور و اصلاحات انجام شده توسط او پرداخته شده است و صرفا دو سال اول ریاست جمهوری او را دربر می‌گیرد.
از آنجا که هدف این پژوهش، بررسی همکاری‌های صورت گرفته در زمینه‌ی انرژی در عرصه‌ی سیاست خارجی ترکمنستان، علاوه بر روسیه و ایران، با چندین کشور دیگر مانند چین، ترکیه، پاکستان، افغانستان، ترکیه و اتحادیه اروپا و اهمیتی که این کشور در عرصه‌ی سیاست خارجی، به واسطه‌ی منابع غنی انرژی، برای این کشورها دارد، منابع موجود کمتر به طور مستقل به تأثیرگذاری عامل انرژی بر سیاست خارجی ترکمنستان پرداخته‌اند.
7-1 تعاریف نظری و عملیاتی
1-7-1 انرژی
انرژی، یکی از اصلی‌ترین نیازهای جوامع انسانی امروز است، که نه تنها بر بسیاری از منازعات و روابط میان دولت‌ها تأثیرگذار است، بلکه می‌توان گفت بسیاری از مناقشه‌ها و تعامل‌ها، اساسا به علت دست‌یابی به آن به وقوع می‌پیوندد. موضوع انرژی، به دلیل نقش تعیین‌کننده‌ای که در اقتصاد جهان معاصر دارد، همواره یکی از مهمترین موضوعات مورد توجه سیاست‌مداران در کشورهای مختلف بوده است. در این فرآیند، به طور تاریخی کشورهای دارای منابع انرژی و کشورهای طالب منابع انژری، هر یک به گونه‌ای بخش عمده‌ای از ظرفیت‌ها و تواتمندی‌های سیاست خارجی خود را صرف تولید، توزیع و تضمین امنیت انرژی ساخته‌اند.
بی‌شک در دنیای صنعتی امروز، انرژی، یکی از عوامل مهم تأثیرگذار در روابط میان کشورهاست. وجود منابع سرشار و ذخایر انرژی در برخی از کشورها و همین‌طور کمبود انرژی و نیاز شدید به آن در برخی دیگر، باعث شده است تا کشورها درباره سیاست خارجی خودشان و نیز در برقراری روابط با یکدیگر به این متغیر مهم توجه ویژه‌ای داشته باشند.6 تا به امروز گونه‌های مختلفی از انرژی شناخته شده است، که با توجه به نحوه آزاد سازی و تأثیرگذاری، به دسته‌های مختلفی طبقه‌بندی می‌شوند. از آن جمله می‌توان به انرژی جنبشی، انرژی گرمایی، انرژی الکتریکی، انرژی شیمیایی، انرژی پتانسیل و انرژی هسته‌ای اشاره کرد. در تحقیق حاضر منظور از انرژی سوخت‌های فسیلی است که ذغال سنگ، نفت و گاز طبیعی را شامل می‌شود و در اینجا نفت و گاز طبیعی کشور ترکمنستان مد نظر است.
2-7-1 سیاست خارجی7
سیاست خارجی، عبارت است از یک استراتژی یا یک رشته اعمال از پیش طرح‌ریزی شده توسط تصمیم‌گیرندگان حکومتی، که مقصود آن دستیابی به اهدافی معین، در چهارچوب منافع ملی و در محیط بین‌المللی است. به‌طور خلاصه میتوان گفت که سیاست‌خارجی، شامل تعیین و اجرای یک سلسله اهداف و منافع ملی است، که در صحنهي بینالمللی از سوی دولتها انجام میپذیرد. سیاست خارجی میتواند ابتکار عمل یک دولت و یا واکنش آن در قبال کنش دیگر دولتها باشد.8
مقوله‌ی سیاست‌ خارجی، از پیچیده‌ترین و گسترده‌ترین مقولات در میان تمامی شاخه‌های علوم اجتماعی است، که ده‌ها و حتی صدها عامل اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی، سیاسی، تاریخی و تکنیکی در داخل واحد‍‌‌های سیاسی در سطوح مختلف نظام بین‌الملل در آن دخالت مجرد یا متقابل دارند. سیاست خارجی یک کشور نه تنها از عوامل خارجی، که از محیط داخلی نیز تأثیر می‌پذیرد. به عبارت دیگر سیاست خارجی را، می‌توان مجموعه‌ی اهداف و روش‌هایی دانست، که یک دولت در مقابل دول خارجی، در جهت دفاع از منافع ملی خود، دنبال می‌کند. آنچه بیش از هر چیز سیاست خارجی یک کشور را تعیین می‌کند، مفهومی است که به “منافع ملی”، معروف شده است. اهمیت منافع ملی در تعیین سیاست خارجی، به اندازه‌ای است که می‌توان آن را محور سیاست خارجی دانست.9
مطالعه سیاست خارجی با مطالعه روابط خارجی، متفاوت است. روابط خارجی، عمدتا به مرور تاریخ و تحولات روابط میان دولت‌ها می‌پردازد. در حالی که در سیاست خارجی، به ریشه‌های درونی در شکل‌گیری سیاست‌ها، چرایی سیاست‌ها، دکترین‌های اجرایی سیاست‌ها و بازتاب سیاست‌های خارجی در روابط بین الملل، پرداخته می‌شود. هر کشوری بر اساس جایگاهی که در نظام بین‌المللی دارد، یا بر اساس ساختار سیاسی حاکم، یا بر اساس قانون اساسی، و یا نقش نخبگان و افراد و نیز نقش محیط اجتماعی، ممکن است سیاست خارجی متفاوتی داشته باشد و به همین دلیل مطالعه سیاست خارجی دولت‌ها نیز متفاوت است. سیاست خارجی دولت‌ها ممکن است، سرچشمه‌های درونی (محیط اجتماعی یک کشور) و یا سرچشمه‌های بیرونی(نظام بین‌الملل) داشته باشد. کشورهای ضعیف، سیاست خارجی‌شان تحت تأثیر نظام بین‌الملل شکل می‌گیرد. در حالی که کشورهای قدرتمند، سیاست خارجی‌شان را از سرچشمه‌های درونی دارند.
3-7-1 منافع ملی10
منافع ملی یک کشور، که معمولا توسط دولت تعریف می‌شود، استفاده از آن به عنوان ابزاری جهت تحلیل سیاست خارجی است. در اینجا منافع ملی، حاکی از آن است که چه چیزی برای ملت در رابطه‌اش با سایر کشورها بهترین است. این نوع استفاده از اصطلاح، نه تنها بر تهدید موجود نسبت به ملت از جانب آنارشی بین‌المللی، بلکه بر قید و بند‌های خارجی از جانب پیمان‌ها، منافع و قدرت سایر کشورها و سایر عوامل خارج از کنترل ملت، نظیر جایگاه جغرافیایی و وابستگی به تجارت خارجی، بر سر راه آزادی مانور دولت تأکید می‌کند.11
منافع ملی، مفهومی پیچیده و دارای تعاریف مختلف، که ممکن است به مثابه هدفهای اولیه و همیشگی کشور تعریف گردد. کراسنر، منافع ملی را گزینه‌ای گریز ناپذیر محسوب می‌دارد و به کلام لرد پالمرسون، منافع ملی، معیارهای جاودانی در حوزه‌ی سیاست خارجی است. او معتقد است که، ما تعهد ابدی نداریم، بلکه منافع ملی برای ما ابدی است و وظیفه ما پیروی از آن است. دیوید سینگر نیز، می‌گوید: منفعت ملی، چشم‌انداز مهمی است که غالب ما جهان را در آن می‌بینیم، دشمنان را با آن شناخته و محکوم می‌کنیم، شهروندان‌مان را با استناد به آن تابع خود می‌سازیم، اعمالمان را به واسطه آن تأیید اخلاقی نموده و کارایی می‌بخشیم.12 منافع ملی، هر تعریفی که داشته باشد در برگیرنده نکات زیر است:
• منافع ملی، راهنما و انگیزه اصلی اعمال کلیه کشورها و واحد‌های سیاسی در روابط بین‌الملل است.
• منافع ملی، آن دسته از اهداف همیشگی و بنیادینی است، که مردم و دولت، درصدد تحصیل و حفظ آنها در صحنه بین‌المللی هستند.
• منافع ملی، یک عنصر ثابت و لایتغیر در تعیین اولویت‌های سیاست خارجی است، که در شمار مبانی دیگر نظیر قانون اساسی، حاکمیت، ارزش‌ها، رهنمودها و تدابیر کلی معنا می‌یابد.
• منافع ملی، از زاویه واقع‌گرایی بین‌المللی و بر اساس واقعیات موجود، یعنی درک عمومی از شرایط بین‌المللی و یافتن خود در میان دیگران و ارائه میزانی از مرز خودیت و غیریت.13
4-7-1 وابستگی متقابل
وابستگی متقابل، به عنوان یکی از زیر شاخه‌های نظریه همگرایی، در پی توضیح این مطلب است که، بازیگران روابط بین‌الملل تنها دولت‌ها نیستند، بلکه شرکت‌های چندملیتی، سازمان‌های بین‌المللی نیز، دارای اهمیت شده‌اند و در عرصه‌ی جهانی شدن، نیروی نظامی، اهمیت پیشین خود را از دست داده و آنچه اهمیت بیشتری یافته، مسائل اقتصادی است و هر چقدر که پیوندهای متقابل در زمینه‌های مختلف میان کشورها بیشتر و مستحکم‌تر شود، احتمال استفاده از زور و نیروی نظامی، میان آنها نیز کاهش می‌یابد و بر این اساس شاهد گسترش همکاری‌ها و کاهش منازعات، در عرصه‌ی بین‌المللی هستیم و برخلاف نظر واقع گرایان، قواعد بازی دیگر حاصل جمع جبری صفر نخواهد بود.

8-1 هدف پژوهش
اهمیت نفت و گاز در سبد انرژی امروز جهان و اهمیت انرژی در اقتصاد امروز جهان، موجب تعاملی گسترده میان انرژی و سیاست شده است. انرژی به طور مشخص نفت و گاز، یکی از مولفه‌های تأثیرگذار در تولید ثروت و قدرت جهانی و یکی از ارکان آن محسوب می‌شود و در جهان امروز، توسعه، که خود وابسته به انرژی است می‌تواند تولید قدرت کند. کشورهای آسیای مرکزی، من جمله ترکمنستان، که در مقایسه با سایر کشورهای منطقه دارای منابع قابل توجه نفت و گاز است، پس از استقلال، با توجه به مشکلات اقتصادی شدیدی که با آن روبه رو بود، استفاده از عامل انرژی را، به عنوان اهرمی برای توسعه‌ی اقتصادی خود برگزید، که هدف این پژوهش، بررسی همکاری‌های اقتصادی این کشور در زمینه‌ی انرژی، با سایر کشورها و تأثیرگذاری آن بر سیاست خارجی ترکمنستان در جهت توسعه‌ی روابط دیپلماتیک می‌باشد.
9-1 اهمیت پژوهش
بشر از بدو خلقت، به اهمیت انرژی برای بقا، پی برده و همواره بخش قابل توجهی از توان خود را صرف تهیه و تأمین آن کرده است. در واقع منابع انرژی، نقش مهمی در حیات و پیشرفت جوامع دارند. در حال حاضر انرژی، عنصر حیاتی برای کمابیش تمامی جنبه‌های زندگی مدرن و برای هر اقتصاد پویایی قلمداد می‌شود و به عنوان موتور تحرک اقتصادی، نظامی و استراتژیکی همواره مورد توجه سیاست‌گذاران بوده است.14
با توجه به اهمیت روزافزون انرژی در اقتصاد جهانی و وابستگی ترکمنستان به این منبع حیاتی برای گردش چرخش‌های اقتصاد خود و استفاده این کشور از سوخت‌های هیدروکربنی، به عنوان پشتوانه اصلی سیاست خارجی خود و رقابت روافزون کشورهایی مانند روسیه، چین، آمریکا و سایر قدرتها برای دستیابی به منابع نفت و گاز آسیای مرکزی از جمله ترکمنستان و از لحاظ ژئوپلیتیکی، همسایگی این کشور با ایران و ضرورت گسترش همکاری‌ها میان دو کشور، بررسی نقش انرژی در سیاست خارجی این کشور و توسعه‌ی تعاملات آن در سطح بین‌المللی با سایر کشورها، ضروری می‌باشد.
10-1 روش پژوهش
توصیفی و تحلیلی و جمع‌آوری اطلاعات، به روش اسنادی و مطالعه کتابخانه‌ای، خواهد بود. بر همین اساس منابع زیر مورد بررسی قرار خواهد گرفت.
• مطالعه اسناد موجود
• مراجعه به منابع کتابخانه‌ای
• مراجعه به اظهارات مقامات رسمی
• بررسی قرارداد‌های ترکمنستان در حوزه انرژی
11-1 سازماندهی پژوهش
پژوهش حاضر مشتمل بر 5 فصل است، که سعی شده است به بررسی وضعیت منابع هیدروکربنی(نفت و گاز) ترکمنستان و نقش آن، در سیاست خارجی این کشور پرداخته شود و بر این اساس فصول تحقیق شامل مطالب زیر می‌باشد:
فصل اول، در برگیرنده کلیات پژوهش از جمله، بیان مسأله، سوال، فرضیه، تعریف مفاهیم، اهمیت و هدف پژوهش و نهایتا روش پژوهش می‌باشد.
فصل دوم، این فصل دربرگیرنده چارچوب نظری مورد بحث در ارتباط با موضوع پژوهش، یعنی وابستگی متقابل می باشد. پس از بحث در مورد زمینه پیدایش این نظریه و مفروضه‌ها و مفاهیم بنیادین این نظریه، به ارتباط این نظریه به موضوع مورد بحث پرداخته می‌شود و از آنجا که عمده‌ی هدف این پژوهش، بر همکاری‌های صورت گرفته ترکمنستان در سیاست خارجی‌اش با سایر کشورها در بخش انرژی تمرکز دارد، این نظریه انتخاب شده است. زیرا با اهمیت یافتن انرژی، هم برای تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان و مطرح شدن بحث امنیت انرژی، برای هر دو گروه تولیدکننده و مصرف کننده، شاهد وابستگی متقابل بیشتر کشورها به یکدیگر در حوزه‌ی انرژی هستیم و از این رو ای

پایان نامه
Previous Entries منبع مقاله درمورد آسیای مرکزی، سیاست خارجی، ایران و ترکمنستان، بازی بزرگ Next Entries منبع مقاله درمورد سیاست خارجی، روابط بین‌الملل، وابستگی متقابل، نظریه وابستگی