منبع مقاله درمورد تحقیق و توسعه، ارزیابی عملکرد، روش تحقیق، رشد اقتصادی

دانلود پایان نامه ارشد

یزد
1-9- ساختار کلی تحقیق
مدل ارزیابی و سنجش طرح‌های پژوهش کاربردی در سه گام طراحی می‌شود. در نمودار زیر فرایند طراحی و اجرای مدل نشان داده شده است.
با توجه به عنوان پروژه تعریف واژه‌های کلیدی از جمله ارزیابی، اثربخشی و پژوهش ضروری است. نمودار زیر فرآیند طراحی و اجرای مدل ارزیابی و سنجش اثربخشی طرح‌های پژوهشی کاربردی را نشان می‌دهد.
این پایان‌نامه از پنج فصل تشکیل شده است. در فصل اول کلیات پژوهش شامل تعریف موضوع، سوالات پژوهشی، قلمرو تحقیق، روش تحقیق و واژه های به کار رفته در تحقیق بیان می‌شود. در فصل دوم به بررسی مفاهیم و پیشینه ی پژوهش پرداخته شده و در ادامه در فصل سوم روش تحقیق و رویکردهای مورد استفاده به منظور ارزیابی اثربخشی پروژه‌های تحقیقاتی به تفصیل مورد بررسی قرار می‌گیرد. در فصل چهارم به تجزیه و تحلیل داده‌ها و ارزیابی نتایج پرداخته می‌شود و در نهایت، فصل پنجم به بررسی نتایج تحقیق و پیشنهاداتی برای پژوهش‌های آتی اختصاص یافته است.

فصل دوم

ادبیات پژوهش

2-1- مقدمه
امروزه رقابت در عرصه تولید و تجارت جهانی به واسطه کمرنگ شدن مرزهای اقتصادی ابعاد دیگری یافته و کوشش در جهت ارتقا و بهبود بهره‌وری و اثربخشی بر اساس عقلانیت اقتصادی، همواره می‌باید مورد تاکید و توجه قرار گیرد. در واقع میتوان گفت، بدون افزایش اثربخشی و بهره وری هیچ اقتصادی نمی‌تواند انتظار اعتلای سطح زندگی مردم خود را داشته باشد (امامی میبدی, 1379).
اندازه‌گیری اثربخشی به عنوان یکی از مهمترین روشهای ارزیابی عملکرد سازمان‌ها و شرکتها مطرح می‌باشد که نتایج حاصل از اندازهگیری اثربخشی و روشهایی همچون الگو برداری، سازمان‌ها را قادر میسازد تا ناراکاریی زیرواحدهای خود را برطرف نموده و عملکرد سازمان را بهبود بخشند (شاهرودی و شاکر محمودکیانی ،1390). در واقع ایجاد یک بخش ارزیابی عملکرد و طراحی سیستم کنترل به مدیریت و سازمان‌ها کمک میکند تا به طور موثر مدیریت کرده و عملکرد خود را در دستیابی به اهداف ارزیابی کنند ( چنا، هسیا، تزنگ، 20113).
نظر به اهميت و نقش پژوهش در توسعه اقتصادي هر كشور، ارزيابي و سنجش اثربخشي طرح هاي پژوهشي و تعيين ميزان موفقيت آنها در رسيدن به اهداف از پيش تعيين شده، ابزاري ارزشمند جهت توسعه و شكوفايي به شمار مي آيد كه نتايج آن مي تواند اطلاعات مناسبي را جهت بهبود عملكرد طرحها و واحدهاي پژوهشي فراهم سازد (میرزایی, 1388).
مسئله ارزیابی پروژههای تحقیقاتی به یکی از پر چالشترین مسائل تصمیمگیری تبدیل شدهاست. پروژهها باید قابل ارزیابی و اولویتبندی بوده تا بتوان منابع را به نحو موثرتری به آنها تخصیص داد. تا کنون سیستمهای ارزایابی عملکرد متفاوتی توسعه داده شده است و مسئله قابل تامل این است که این سیستم از جامعیت لازم برخودار بوده و بتواند به گونهای موثر به به ارزیابی پروژهها بپردازد.
لذا با توجه به هدف این پژوهش و رویکرد پیشنهادی برای سنجش اثربخشی پروژههای تحقیقاتی، در این فصل به مرور تاریخچه و تعاریفی از ارزیابی عملکرد پروژه‌ها و اثربخشی و مدلهای مختلف مورد استفاده برای سنجش آن وتئوری فازی پرداخته میشود.
2-2- تحقیق و توسعه
بر طبق تعریف منووال4 در سازمان همکاری و توسعه اقتصادی5 در سال‌های 1994 و 2002، نوآوری علمی و تکنولوژیکی، تبدیل ایده به محصول جدید یا محصول بهبود یافته، صنعت یا فرآیند تجاری جدید یا بهبود یافته و یا شیوه جدیدی که بکار جامعه بیاید، می‌باشد و تحقیق و توسعه6 بر اساس گفته او در سازمان همکاری و توسعه اقتصادی در سال‌های 1994 و 2002 و همچنین مطالعات زمینه یابی نوآوری تکنولوژیک شرکت های اسپانیایی در سال 1999، به این صورت تعریف می شود: کارخلاقانه سیستماتیک برای افزایش ذخیره دانش، شامل دانش افراد، فرهنگ و جامعه و استفاده از این ذخیره دانش برای کاربرد در اختراعات جدید می‌باشد.
بر اساس تعريف فريمن ‹‹تحقيق و توسعه عبارت از كار خلاقي است كه به طور منظم براي افزايش ذخيره علمي و دانش فني و نيز استفاده از اين دانش در اختراع و طرح كاربردهاي جديد، انجام مي شود.›› (علي احمدي، 1377)
بر طبق تعريف دين ولگدهار‹‹فرآيند تحقيق و توسعه عبارت از شناسايي نياز يا استعداد، پيدايش انديشه ها، آفرينش، طراحي، توليد و معرفي و انتشار يك محصول يا نظام تكنولوژيك تازه است.›› (علي احمدي، 1377)
همچنين نواز شريف تحقيق و توسعه را بزرگترين بزرگترين منبع نوآوري است و توانايي حركت همگام با ديگران و پيش افتادن از آنها، چه در مورد كشورها و چه در مورد افراد، بستگي به مهارت‌هاي نوآوري ايشان دارد. (نواز شريف، 1983)
يونسكودر سال 1980 تحقيق و توسعه را چنين تعريف كرده است: ‹‹هرگونه فعاليت منسجم و خلاق در جهت افزايش سطح دانش و معرفت علمي اعم از دانش مربوط به انسان، فرهنگ، جامعه و استفاده از اين دانش براي كاربردهاي جديد.›› (علي احمدي، 1377)
بر اساس تعريف رايپوت‹‹ تحقيق و توسعه، كليه فعاليت هاي توسعه اي دانش علمي را در بر مي گيرد، چه هدف علمي خاصي در ذهن داشته باشد يا نداشته باشد. چه از نتايج تحقيقات نظري و كاربردي براي ارائه فرآورده ها و فرآيندهاي جديد، استفاده بكند يا نكند.›› (علي احمدي، 1377)
‹‹ تحقيق و توسعه، اصطلاح عامي است كه فعاليت هاي بسيار گسترده اي را از تكوين تكنولوژي جديد، ابداع، اختراع، بهبود كمي و كيفي محصولات و خدمات تا كاربردهاي صنعتي، اقتصادي، اجتماعي آنها به منظور تأمين نيازهاي روزافزون جوامع بشري را در بر مي گيرد و داراي ابعاد بسيار وسيع انساني، فني، ابزاري (مادي)، اقتصادي، فرهنگي، سياسي و … مي باشد. كه هر يك به نوبه خود ابعاد دقيق تر و گسترده اي را در برگرفته و مستلزم آگاهي هاي اجتماعي، علمي، فني، تحقيقي، برنامه ريزي دقيق و مديريت كارآ براي حصول نتيجه مطلوب مي باشد.›› (ساپ چوی، 1367)
در بعضي از متون نظير فريمن در سال 1974، اصطلاح ‹‹تحقيق و توسعه تجربي ›› بجاي ‹‹ تحقيق و توسعه›› به كار رفته تا واژه ‹‹ توسعه ›› كه يكي از بخش هاي فعاليت تحقیق و توسعه است با همين واژه كه در اقتصاد به كار مي رود، تداخل معني پيدا نكند. (علي احمدي، 1377)
تحقیق و توسعه یکی از فعالیت هایی است که در مراحل مختلف فرآیند نوآوری ممکن است درگیر آن شویم. تحقیق و توسعه فقط منبعی برای ایده‌های جدید نیست بلکه می‌تواند برای حل مسائل شناسایی شده هم بکار رود (والدراما7 و دیگران، 2008). به بیان دیگر فعالیت تحقیق و توسعه ، یک فرآیند سازمان یافته شامل ایجاد، تولید، انتشار و بکارگیری دانش می‌باشد (ونگ8 و هانگ9، 2007؛ ونگ، 2007؛ لو10 و هانگ، 2010). از آنجا که سرمایه گذاری در تحقیق و توسعه یکی از مهمترین عناصر پیشرفت علمی و تکنولوژیکی است، هر کشوری که از منابعش به صورت ناکارا استفاده کند، جریمه اش پیشرفت کندتر می‌باشد. به گونه ای که سرمایه گذاری بیشتر در چنین شرایطی، کمک کمتری در ایجاد پیشرفت خواهد کرد (ونگ و هانگ، 2007؛ ونگ، 2007). در کمیسیون صنایع سال 1994، تحقیق و توسعه را یک منبع اصلی نوآوری و یک محرک مهم در رشد اقتصادی کشور دانسته اند (هیرونز11 و دیگران، 1998). در سال های اخیر در کشورهای زیادی، حجم وسیعی از منابع صرف فعالیت های تحقیق و توسعه شده است. برای مثال در سال 2003، هزینه ناخالص داخلی تحقیق و توسعه به تولید ناخالص داخلی12 در آمریکا، ژاپن و 25 کشور اروپایی به ترتیب 2.67%، 3.12% و 1.86% بوده است (ونگ، 2007).
سهم تحقیق و توسعه در ایجاد ارزش اقتصادی را می توان از ترکیب دو فاکتور 1- ارزش اقتصادی ایجاد شده توسط پروژه تحقیق و توسعه و 2- ارزش زیر ساخت های استراتژیک به معنی میزان ضمانت پروژه مورد نظر در آینده سنجید. نتایج ناملموس تحقیق و توسعه از جمله دانش، رقابت و مهارت سهم بسزایی در ایجاد رقابت پایدار در طولانی مدت بعهده دارند (ونگ و هانگ، 2007). فعالیت های تحقیق و توسعه علاوه بر فواید عینی، فواید غیر عینی مثل ایجاد ارتباطات غیر رسمی، عضویت در شبکه های بین المللی و مکانیزم انتقال دانش و مواردی از این قبیل ایجاد می کنند. بعضی از این فواید تا کنون بین ذی نفعان فعالیت های تحقیق و توسعه ناگفته مانده اند. این مزایای غیر عینی به انجمن های تحقیقی کمک می کند تا به شراکت های تحقیقی موفقیت آمیز جهت حل مسائل صنایع قدم گذارند. در سال 2004، گیلکینسون13 و بارت14 اظهار کردند که تحقیق و توسعه ممکن است مزایای عینی را به سرعت ایجاد نکند اما در دراز مدت منجر به ایجاد مزایای عینی و غیر عینی خواهد شد که از این طریق کسب و کار افراد و برنامه های آنها توسعه پیدا خواهد کرد (کولاتُنگا15 و دیگران، 2007). در سال های 1989 و 1990، کوئن16 و لوینتال17 به این نتیجه رسیدند که تحقیق و توسعه باعث افزایش ظرفیت جذب شرکت ها مثل توانایی شناسایی، جذب و استخراج اطلاعات جدید از محیط داخلی یا خارجی خواهد شد. این منجر به تقویت نیروی کاری و بهبود قابلیت های سازمان و همچنین افزایش بهره وری و کارایی و مزایای رقابتی در بازار می شود (کولاتُنگا و دیگران، 2007). دولت ها، سرمایه گذاران و محققان، به نقش برجسته تحقیق و توسعه علمی در راه رشد اقتصادی بسیار تأکید کرده اند و اغلب اقتصاددانان معتقدند که فعالیت های تحقیق و توسعه دولت ها منجر به رشد پایدار اقتصادی خواهد شد (ونگ، 2007؛ چیسا18 و ماسلا19، 1996). گیلکینسون20 و بارت21 در سال 2004 به این نتیجه رسیدند که انتقال دانش سازمان‌ها را قادر می سازد که فرآیندها و استراتژی ها را تغییر دهند و در فرآیندهای موجود برای کاهش اتلافات، هزینه و زمان تجدید نظر کنند (کولاتُنگا و دیگران، 2007).
2-2-1- انواع تحقيقات
لول و استل در سال 1988براي تحقيق و توسعه معمولاً سه نوع تحقيقات پايه اي، تحقيقات كاربردي و تحقيقات توسعه اي ذكر مي كنند. و هر سه نوع تحقيق را اجزاي فرآيند خلاقيت معرفي مي نمايند. يونسكو در سال 1980، فعاليت هاي علمي و تكنولوژيك را به سه گروه تقسيم كرده است:
تحقيق و توسعه تجربي؛ خدمات علمي و تكنولوژيکی؛ آموزش علوم و تكنولوژي در سطح عالي (علي احمدي، 1377)
نواز شريف انواع فعاليت هاي تحقيق و توسعه را در چهار گروه 1- خدمات فني، 2- پژوهش و توسعه كاربردي، 3- پژوهش و توسعه پايه و 4- خدمات عمومي (بررسي بازار و منابع، پردازش اطلاعات و …) طبقه بندي مي‌نمايد.
تحقيق و توسعه را دانشمندان و مهندسان با دقت بيشتري به پنج حيطه طبقه بندي مي كنند: 1- تحقيقات پايه محض، 2- تحقيقات پايه اي عيني (جهت دار)، 3- تحقيقات كاربردي، 4- تحقيقات توسعه ای و 5- خدمات.
مجموعه نوشته هايي كه طبقه بندي ها و مراحل پژوهش و توسعه را ارائه داده اند، عمدتاً به مراجع يونسكو و سازمان همكاري و توسعه اقتصادي استناد كرده اند و مي توان با صرفنظر از تشابه ها آنها را بدين گونه خلاصه كرد:
الف) طبقه بندي بر اساس مراحل كار پژوهش و توسعه ( طبقه بندي سازمان همكادي و توسعه اقتصادي):
تحقيقات پايه يا بنيادي 2- تحقيقات كاربردي 3- تحقيقات توسعه اي يا توسعه تجربي
ب) طبقه بندي بر اساس وظايف محوله به واحدهاي تحقيقاتي (طبقه بندي يونسكو):
تحقيقات براي توسعه كلي معرفت درباره اوضاع و احوال اجتماعي
تحقيقات مربوط به اقتصاد، آموزش، تحقيق، توليد و توزيع
تحقيق در روش ها جهت شناخت و ارزشيابي روش هاي تحقيق تجربي
بررسي هاي مقايسه اي
فعاليت هاي مربوط به ايجاد، توسعه و اداره مراكز علمي
فعاليت در زمینه گردآوري، تجزيه و تحليل داده ها
بررسي هاي لازم براي تهيه نقشه هاي جامع از خصوصيات طبيعي كشور
فعاليت هاي مربوط به انواع توصيه كنترل استاندارد
ج) طبقه بندي بر اساس تفكيك بودجه (طبقه بندي يونسكو):
1- تحقيقات در امور عمومي 2- تحقيقات در امور اجتماعي 3- تحقيقات در امور اقتصادي
د) طبقه بندي بر اساس رشته هاي علوم همچون پژوهش در فيزيك، پژوهش در زيست شناسي و …
ه) طبقه بندي بر اساس عرصه هاي فعاليت مانند پژوهش و توسع

پایان نامه
Previous Entries منبع مقاله درمورد سنجش اثربخشی، پروژه‌های تحقیقاتی، ارزیابی عملکرد، نظام ارزی Next Entries منبع مقاله درمورد عدم قطعیت، مجموعه های فازی، تصمیم گیری چندمعیاره، ارزیابی عملکرد