منبع مقاله درمورد بیش فعالی، کارکردهای اجرایی، روان شناختی، انعطاف پذیری

دانلود پایان نامه ارشد

ا خلاقیت بالا و پایین) آزمودنیهایی هستند که با اجرای پرسشنامه تشخیصی اختلال نارسایی توجه/ بیش فعالی واجد ملاکهای تشخیصی اختلال نارسایی توجه/بیش فعالی(DSM-5) شناخته می شوند.
1-6-3. تعریف مفهومی کارکردهای اجرایی
کارکردهای اجرایی اصطلاحی کلی است که تمامی فرآیندهای شناختی پیچیده که در انجام تکالیف هدف- مدار دشوار و یا جدید ضروری هستند را در خود جای می دهد(هیوز و گراهام،2000، ترجمه علیزاده، 1384).
1-6-4. تعریف عملیاتی کارکردهای اجرایی
در پژوهش حاضر از آزمونهای استروپ، عملکرد مداوم، ٱندره ری، زیر-مقیاس فراخنای ارقام و درک مطلب به منظور بررسی کارکردهای اجرایی به کار گرفته شد.
ـ آزمون رنگ–واژه استروپ به عنوان یکی از آزمونهای بازداری پاسخ (سرجنت و همکاران، 2002).
ـ آزمون عملکرد مداوم برای ارزشیابی میزان توجه انتخابی درحین انجام یک تکلیف مداوم و بازداری پاسخهای برانگیخته (تهرانی دوست، و همکاران،1382).
– آزمون آندره ری برای سنجش کارکرد سازماندهی.
ـ زیر-مقیاس فراخنای ارقام(معکوس) به عنوان ابزار اندازه گیری حافظه کاری (ولف، 2004)
– آزمون درک مطلب به عنوان ابزار اندازه گیری برای کارکرد انعطاف پذیری.
1-6-5. تعریف مفهومی خلاقیت:
تورنس خلاقیت را ترکیب چهار عامل اصلی زیر می داند:
1. سیالی: یعنی استعداد و تولید ایده های فراوان
2. بسط: یعنی استعداد توجه به جزئیات
3. اصالت: یعنی تولید ایده های نو و غیر معمول
4. انعطاف پذیری: یعنی استعداد تولید ایده ها یا روشهای بسیار گوناگون(تورنس،1994، ترجمه قاسم زاده، 1381)
1-6-6. تعریف عملیاتی خلاقیت:
خلاقیت ویژگی است که توسط آزمون خلاقیت تورنس سنجیده می شود و دارای چهار عنصر سیالی، بسط، انعطاف پذیری و اصالت است.

2-1 مقدمه
در ادبیات پزشکی نخستین بار استیل19(1902، نقل از براون20، 2006) به توصیف اختلال نارسایی توجه/بیش فعالی پرداخت. چندین دهه پس از توصیف وی، پژوهشگران این اختلال را اساساً یک اختلال رفتار اغتشاش گر21 قلمداد کردند. ویراست دوم راهنمای تشخیصی و آماری اختلالهای روانی22 (1968) اختلالی را که هم اکنون به عنوان اختلال نارسایی توجه/بیش فعالی شناخته می شود، به عنوان «واکنش بیش فعالی دوران کودکی»23 توصیف کرد و آن را واکنشی نسبت به محیط خانواده دانست. نخستین تغییر عمده در مفهوم سازی رسمی این اختلال زمانی رخ داد که ویراست سوم راهنمای تشخیصی وآماری اختلالهای روانی24 (1980) به منظور برجسته کردن نارساییهای توجه، نام این تشخیص را به «اختلال نارسایی توجه»25 تغییر داد. دومین تغییر اصلی زمانی صورت گرفت که نسخه بازنگری شده ویراست سوم راهنمای تشخیصی وآماری اختلالهای روانی26 (1987) تأکید بر اولویت توجه را کنارگذاشت و جایگاهی یکسان به نارسایی توجه و بیش فعالی در عنوان این اختلال بخشید و آن را در مقوله اختلالهای رفتار اغتشاش گر فهرست بندی کرد. ویراست چهارم راهنمای تشخیصی و آماری اختلالهای روانی27 (1994) نیز علاوه بر نوع28 مختلط و نوع غالب بی توجهی، نوع سومی را با عنوان نوع غالب بیش فعالی-تکانشگری29 در مقوله اختلال نارسایی توجه/بیش فعالی گنجاند. و در آخرین تغییرات، ویراست پنجم راهنمای تشخیصی و آماری اختلالهای روانی30 (2013)، اختلال نارسایی توجه/ بیش فعالی را به عنوان الگوی مستمر بی توجهی و یا بیش فعالی-تکانشگری تعریف می کند که در کودکان داری این اختلال نسبت به همسالان آنان از شدّت و فراوانی بیشتری برخوردار است و موقعیتهای اجتماعی فرد را دچار مختل میکند. به منظور تشخیص اختلال نارسایی توجه/ بیش فعالی شش یا بیش از شش مورد از نشانه های مرضی بی توجهی یا بیش فعالی/ تکانشگری باید حداقل به مدت 6 ماه تداوم داشته باشد و قبل از سن 12سالگی برخی از نشانه های بیش فعالی-تکانشگری یا بی توجهی که موجب تخریب عملکرد شده، وجود داشته باشد. نشانه های مرضی اختلال باید حداقل در دو (یا بیش از دو) محیط (مثل خانه و مدرسه) مشاهده شوند و از نظر بالینی تخریب قابل ملاحظه ای در کنش اجتماعی، آموزشی یا شغلی ایجاد کنند.
همزمان با تغییرات واژگانی و نشانه شناختی31 یاد شده، تحولات عمده ای نیز در زمینه علت شناسی32 و تبیین نشانه های مرضی اختلال نارسایی توجه/بیش فعالی رخ داد. در مجموع، عوامل گوناگونی برای پیدایش اختلال نارسایی توجه/بیش فعالی مطرح شدند (دوپال، گورمنت و بارکلی، 1381). عوامل و متغیر های علت شناختی مطرح شده برای اختلال نارسایی توجه/بیش فعالی را می توان به دو دسته کلی و اختصاصی تقسیم کرد. در تقسیم بندی کلی، عواملی که بیشتر مورد بررسی قرار گرفته و شواهدی به سود آنها ارائه شده اند عبارتند از (دادستان، 1378؛ دوپال، گورمنت و بارکلی، 1381):
1. عوامل زیست شناختی
2. چهارچوب خانوادگی
3. علل روان شناختی
4. تأثیر مواد سمی و غذایی
لیکن در تقسیم بندی اختصاصی، متغیر های خاصی در درون هر یک از مقوله های کلی فوق مورد توجه و بررسی قرار گرفته اند. علاوه بر عوامل و متغیرها ی یاد شده، اختلال نارسایی توجه/بیش فعالی به کرّات از دیدگاه عصب-روان شناختی33مورد بحث و بررسی قرار گرفته و حجم عمده ای از مطالعات مربوط به ادبیات پژوهشی اختلال نارسایی توجه/بیش فعالی به آن اختصاص یافته است. به رغم تغییرات واژگان مذکور، تعداد فزاینده ای از پژوهشگران به بررسی نارساییها و اختلالهای شناختی مرتبط با اختلال نارسایی توجه/بیش فعالی پرداخته اند. بسیاری از محققان در بررسیهای خود از آزمونهای شناختی مختلفی که عصب-روان شناسان برای ارزیابی اختلالهای ناحیه فرونتال34 در اثر سکته، ضربه مغزی و روان گسیختگی35 تهیه و تدوین کرده بودند، سود جستند(براون، 2006). این آزمونها مانند دسته بندی کارتهای ویسکانسین36، ری اوستریث37، برج هانوی/لندن38 وغیره در ادبیات عصب-روان شناختی به عنوان «آزمونهای کارکرد اجرایی39» شناخته شده اند زیرا برای سنجش اختلال کارکردهای مهم مدیریت شناختی در بیماران دچارروان گسیختگی، سکته و ضربه مغزی، به ویژه صدمه های وارد شده به قشر پره فرونتال40 به کار می رفتند (براون، 2006). در دهه های اخیر تعداد فزاینده ای از بررسیها گزارش کرده اند که کودکان و بزرگسالان مبتلا به اختلال نارسایی توجه/بیش فعالی گرایش دارند در آزمونهایی که ادعا می شود کارکردهای اجرایی رامی سنجند، ضعیف تر از گروه گواه عمل کنند. بدین ترتیب، برخی از پژوهشگران اختلال نارسایی توجه/بیش فعالی را به عنوان اختلال کارکرد اجرایی توصیف کرده اند (براون، 2006). ازاین دیدگاه، کودکان (و نیز نوجوانان و بزرگسالان) مبتلا به اختلال نارسایی توجه/بیش فعالی در همه یا برخی از مؤلفه های کارکرد اجرایی با نارساییها و کاستیهای عمده روبرو هستند و می توان فرض کرد که اختلال کارکرد اجرایی قادر به تبیین و توصیف نشانه های مرضی41 اصلی اختلال نارسایی توجه/بیش فعالی است.

2-2 تعریف، شیوع و انواع اختلال نارسایی توجه/بیش فعال
اختلال نارسایی توجه/بیش فعالی شایع ترین اختلال روانی در دوره کودکی است (ولریش42 و همکاران، 2005). ویراست پنجم راهنمای آماری و تشخیصی اختلالهای روانی (2013) این اختلال را با سه علامت بی توجهی، بیش فعالی و تکانشگری مشخص کرده است. در این مجموعه تشخیصی، 9 نشانه مرضی برای بی توجهی و 9 نشانه مرضی برای بیش فعالی و تکانشگری ذکر شده است. به منظور تشخیص اختلال نارسایی توجه/ بیش فعالی شش یا بیش از شش مورد از نشانه های مرضی بی توجهی یا بیش فعالی/ تکانشگری باید حداقل به مدت 6 ماه تداوم داشته باشد و قبل از سن 12سالگی برخی از نشانه های بیش فعالی/تکانشگری یا بی توجهی که موجب تخریب عملکرد شده، وجود داشته باشد. نشانه های مرضی اختلال باید حداقل در دو (یا بیش از دو) محیط (مثل خانه و مدرسه) مشاهده شوند و از نظر بالینی تخریب قابل ملاحظه ای در کنش اجتماعی، آموزشی یا شغلی ایجاد کنند.
ویراست پنجم راهنمای آماری و تشخیصی اختلالهای روانی همچنین سه نوع برای دریافت تشخیص اختلال نارسایی توجه/بیش فعالی تعیین کرده است:
1. اختلال نارسایی توجه/بیش فعالی، نوع مختلط: اگر ملاکهای بی توجهی و بیش فعالی-تکانشگری در 6 ماه گذشته وجود داشته باشد.
2. اختلال نارسایی توجه/بیش فعالی، نوع غالب بی توجهی: اگر ملاکهای بی توجهی بدون ملاکهای بیش فعالی-تکانشگری در 6 ماه گذشته وجود داشته باشد.
3. اختلال نارسایی توجه/بیش فعالی، نوع غالب بیش فعالی-تکانشگری: اگر ملاکهای بیش فعالی-تکانشگری بدون ملاکهای بی توجهی در 6 ماه گذشته وجود داشته باشد.
برخلاف باورهای اولیه درباره این اختلال، نارسایی توجه/بیش فعالی با افزایش سن کودکان از بین نمی رود و 65% از موارد، این تشخیص در دوره نوجوانی نیز تداوم می یابد (ولریش و همکاران ، 2005). اگر چه ممکن است کودکان در سنین نوجوانی و بزرگسالی واجد همه ملاکهای اختلال نارسایی توجه/بیش فعالی نباشند اما کودکانی که قبلاً تشخیص اختلال نارسایی توجه/بیش فعالی را دریافت کرده اند در سنین بالاتر پیشرفت تحصیلی کمتر، وضعیت اقتصادی پایین تر و احتمال بیشتر اختلال شخصیت ضداجتماعی43 و یا سؤ مصرف مواد دارند (مانوزا44 و همکاران، 1993).
این اختلال در پسران شایع تر از دختران و نسبت ابتلای پسران به دختران در جمعیت عمومی 4 به 1 و در مراجعان به درمانگاه 9 به 1 بوده و میزان شیوع اختلال نارسایی توجه/بیش فعالی در کودکان دبستانی 3 تا 5 درصد برآورد شده است (راهنمای تشخیصی و آماری اختلالهای روانی ویراست پنجم، 2013). در رابطه با شيوع اختلال کمبود توجه/بيش فعالي نيز گزارشهاي متفاوتي ارايه شده است. به عنوان مثال، کاپلان و سادوک(2007) عنوان کردند که بيش از ۵۰ درصد مراجعين به درمانگاههاي روانپزشکی کودکان و 3-5 درصد از کودکان سنین مدرسه را مبتلایان به اختلال کمبود توجه/بیش فعالی تشکیل می دهند. در ایران نیز مطالعات متعددی در این رابطه صورت پذیرفته است که همگی بیانگر شیوع نسبتا بالای این اختلال در کودکان سن دبستان و پیش دبستانی می باشد، که از جمله انها می توان به پژوهشهای علیشاهی و همکاران(1382) در شهر نیشابور، شهیم و همکاران(1386)در شهر شیراز اشاره نمود که شیوع کلی این اختلال را به ترتیب:8/5 درصدو 5/8-5 درصد گزارش نموده اند.

2-3 کارکردهای اجرایی
یکی از مفهوم سازیهای درخور توجه در مورد کارکردهای اجرایی توسط لزاک45 (1995) عرضه شده است. از دیدگاه وی کارکردهای اجرایی از ظرفیتهایی تشکیل می شوند که شخص را قادر می سازند تا در اتخاذ یک رفتار مستقل، هدف مند، و در خدمت خود46 توفیق یابد. لزاک کارکردهای اجرایی را در چهار مؤلفه متمایز مفهوم سازی کرده است: 1) اراده، 2) طرح ریزی، 3) کنش هدف مند، و 4) عملکرد مؤثر و مثمرثمر. اختلال در هر یک از این مؤلفه ها می تواند تظاهرات بالینی معینی را به وجود آورد (اسبوردونه، 2000). لذا بین کارکردهای اجرایی و کارکردهای شناختی تفاوتهایی وجود دارد. پرسشهای مربوط به کارکردهای اجرایی معطوف به این هستند که یک شخص «آیا» یا «چگونه» چیزی را انجام می دهد. پرسشهای مربوط به کارکردهای شناختی عموماً در قالب «چه چیزی» یا «چقدر» بیان می شوند مثلاً، چقدر می دانی یا بلد هستی؟ چه چیزی می توانی انجام دهی؟). تا زمانی که کارکردهای اجرایی سالم هستند، شخص می تواند فقدان یا افت شناختی قابل ملاحظه ای را تحمل و همچنان به نحو مستقل، سازنده و در خدمت خود عمل کند. هنگامی که کارکردهای اجرایی مختل می شوند، شخص ممکن است، قطع نظر از این که ظرفیتهای شناختی باقی مانده اش تا چه پایه خوب و سالم هستند یا نمرات وی در آزمونهای مربوط به مهارتها، دانش، و تواناییها چقدر بالا هستند، دیگر قادر به مراقبت رضایت بخش از خود، انجام کار مفید به نحو مستقل، یا حفظ روابط اجتماعی بهنجار نباشد. نارساییهای شناختی معمولاً مستلزم کنشها یا حوزه های کنشی خاص هستند؛ در حالی که، اختلالهای

پایان نامه
Previous Entries منبع مقاله درمورد بیش فعالی، کارکردهای اجرایی، کارکرد اجرایی، توصیف اطلاعات Next Entries منبع مقاله درمورد کارکردهای اجرایی، بیش فعالی، حافظه کاری، کارکرد اجرایی