منبع مقاله درمورد اين‌، شواليه‌گري‌، شواليه‌، شمشير

دانلود پایان نامه ارشد

است‌ كه‌ مي‌توان‌ همه‌ را به‌ عنوان‌ «آيين‌ جوانمردي‌» ناميد.
1-2- جوانمردان‌ در ايران‌ و فتيان‌ در ديگر بلاد اسلامي‌ يك‌ شاخه‌ از مسلمانان‌ شيعي‌ مسلك‌ بودند كه‌ به‌ تبعِ عرفاي‌ نامدار سده‌هاي‌ نخستين‌ اسلام‌ كوشيدند به‌ باطن‌ و درون‌ احكام‌ شريعت‌ دست‌ يابند و عشق‌ و محبت‌ و حرمت‌ به‌ ميثاق‌ دوستي‌ و وفاي‌ به‌ عهد را كه‌ در بطن‌ اين‌ قوانين‌ و احكام‌ نهفته‌ است‌ مأخذ اعمال‌ خود قرار دهند و احساسات‌ رقيق‌ و ادراك‌ ظريف‌ عارفانه‌ را – كه‌ اگر در مذاهب‌ و مدنيتهاي‌ ديگر جهاني‌ هم‌ به‌ وجود آيد، خاص‌ نخبگان‌ و افراد استثنايي‌ است‌ – به‌ كمك‌ فتوت‌ نامه‌هاي‌ هر صنف‌ و گروهي‌ به‌ اعماق‌ جامعه‌ ببرند و به‌ مشتاقان‌ و مستعدان‌ بياموزند و در عمل‌ جاري‌ و ساري‌ گردانند. از اين‌ طريق‌ بود كه‌ پيشوايان‌ و پيران‌ فتوت‌ در تكوين‌ شخصيت‌ معنوي‌ نياكان‌ ما اثري‌ عميق‌ و در تربيت‌ اصيل‌ اجتماعي‌ آنان‌ سهمي‌ به‌ سزا داشته‌اند زيرا جملگي‌ با اعتقاد عميقي‌ كه‌ به‌ احكام‌ الهي‌ داشتند سعي‌ كردند از حيات‌ انساني‌ درك‌ واقعي‌ پيدا كنند و اين‌ احكام‌ را با خصوصيات‌ فردي‌ و جمعي‌ مردمان‌ تطبيق‌ دهند و مانع‌ تركتازي‌ و قشري‌گري‌ اهل‌ ظاهر گردند.
1-3- اين‌ انسانهاي‌ آزاده‌ و بزرگوار در ادوار پرآشوب‌ و به‌ هنگام‌ فترتها و انتقال‌ قدرتها و انحطاط‌ و تغيير حكومتها مردم‌ بي‌پناه‌ سرزمين‌ خود، بالاخص‌ ساكنان‌ شهرها را از گزند انواع‌ تجاوزات‌ محفوظ‌ داشتند و با تعميم‌ اصول‌ و مباني‌ جوانمردي‌ به‌ همه‌ي‌ جنبه‌هاي‌ زندگي‌ و به‌ روابط‌ انساني‌ حال‌ و هوايي‌ از محبت‌ و دوستي‌ بخشيدند و بدين‌ نحو سرمايه‌ي‌ گرانبهايي‌ از عشق‌ و محبت‌ و كفِّ نفس‌ و خويشتن‌داري‌ و مدارا و گذشت‌ براي‌ ما به‌ جا گذاشتند، سرمايه‌اي‌ كه‌ براي‌ امروز و فردايمان‌ نيز بسيار كارآمد است‌ و در جهان‌ كنوني‌ همگي‌ سخت‌ بدان‌ نيازمنديم‌، زيرا خردمندان‌ جامعه‌ي‌ بشري‌ معترفند كه‌ انسان‌ امروز نياز مبرم‌ به‌ آرامش‌ و مدارا و تساهل‌ و تسامح‌ و تفاهم‌ قلبي‌ و تحمل‌ ديگري‌ دارد و در دنياي‌ صنعت‌ زده‌ي‌ آزمند معاصر تجربه‌ي‌ زندگي‌ نشان‌ داده‌ است‌ كه‌ پيشرفت‌ علوم‌ و فنون‌ و صنايع‌ و ارتباطات‌ به‌ تنهايي‌ آدمي‌ را به‌ آن‌ هدفهاي‌ عالي‌ و معنويت‌ متعالي‌ نمي‌رساند.

قشري‌ گريزي‌ فتيان
‌ 1-4- جوامع‌ بشري‌ محتاج‌ و مشتاق‌ معنويت‌ راستين‌ هستند، اما مكتبهايي‌ كه‌ به‌ صور گوناگون‌ و در آغاز و در ظاهر به‌ نام‌ حفظ‌ حيثيت‌ و آزادي‌ و اعتلاي‌ انساني‌ وارد صحنه‌ مي‌شوند در نتيجه‌ي‌ تعصباتي‌ كه‌ مولود انديشه‌هاي‌ «قالبي‌» و قشري‌ است‌ در عمل‌ بزرگ‌ترين‌ صدمات‌ را نسبت‌ به‌ انسان‌ روا مي‌دارند و آيين‌ جوانمردي‌ كه‌ در اصل‌ با اتكاء به‌ «فطرت‌» نيك‌ انساني‌ به‌ وجود آمده‌ و درصدد محفوظ‌ نگه‌ داشتن‌ انسان‌ از انواع‌ قشري‌گريها و تعصبات‌ بوده‌ است‌، در آينده‌ نيز مي‌تواند ما را از اين‌ نوع‌ صدمات‌ مصون‌ بدارد.
تأثير اسلام‌ به‌ مكتب‌ جوانمردي‌
1-4- آنچه‌ كه‌ واژه‌ي‌ عربي‌ «فتوت‌» و لغت‌ فارسي‌ «جوانمردي‌» بر آن‌ اطلاق‌ مي‌شود، از خصوصيات‌ فرهنگ‌ و تمدّن‌ معنوي‌ اسلامي‌ است‌ كه‌ هم‌ مورد توجه‌ و علاقه‌ي‌ پژوهندگان‌ علوم‌ ديني‌ است‌، هم‌ مطمح‌ نظر فيلسوفان‌ و جامعه‌شناسان‌. از اين‌رو وقتي‌ آقاي‌ مرتضي‌ صرّاف‌ چاپ‌ رسائل‌ جوانمردان‌ را كه‌ مشتمل‌ بر هفت‌ فتّوت‌ نامه‌ است‌ به‌ ما پيشنهاد كرد، پيشنهادشان‌ با برنامه‌هايي‌ كه‌ داشتيم‌ از هر حيث‌ مطابقت‌ داشت‌ و ما از آن‌ استقبال‌ كرديم‌؛ به‌ ويژه‌ كه‌ تحقيقات‌ مربوط‌ به‌ فتّوت‌، در ايران‌ كنوني‌ مورد توجه‌ قرار گرفته‌ است‌ و در اين‌ مورد همه‌ي‌ ما مديون‌ آقاي‌ محمّد جعفر محجوب‌ هستيم‌ كه‌ به‌ تازگي‌ توانسته‌اند از كتاب‌ پرحجم‌ فتوت‌نامه‌ي‌ ملاحسين‌ واعظ‌ كاشفي‌، كه‌ مدتها چشم‌ به‌ راه‌ آن‌ بوديم‌، چاپ‌ تازه‌اي‌ – به‌ همراه‌ يك‌ مقدمه‌ي‌ تاريخي‌ مشروح‌ – عرضه‌ بدارند و بنياد فرهنگ‌ ايران‌ آن‌ را منتشر كرده‌ است‌.

جوانمرد همان‌ سالك‌ است‌ و همان‌ «شواليه‌»
1-5- واژه‌ي‌ عربي‌ « فتي‌ » كه‌ جمع‌ آن‌ فتيان‌ است‌، بر مفهوم‌ جواني‌ – از شانزده‌ تا سي‌ سالگي‌ – دلالت‌ مي‌كند. معادل‌ فارسي‌ اين‌ واژه‌، « جوان‌ » و معادل‌ لاتيني‌اش‌ « جوونيس‌ » (1) است‌. «جوانمردي‌» كه‌ معادل‌ فارسي‌ فتّوت‌ است‌، همان‌ جواني‌ است‌ و مفهوم‌ دقيق‌ لغوي‌ آن‌، دوره‌ي‌ جواني‌ از حيث‌ جسماني‌ است‌، اما معناي‌ مجازي‌ كه‌ «سالك‌» يا زائر معنوي‌ است‌ كه‌ به‌ منزلگه‌ دل‌ رسيده‌ باشد؛ يعني‌ حقيقت‌ باطني‌ انسان‌ را درك‌ كرده‌ و در نتيجه‌ به‌ مرحله‌ي‌ جواني‌ جاودانه‌ي‌ روح‌ نايل‌ گرديده‌ باشد. جواني‌ از لحاظ‌ جسماني‌ به‌ معناي‌ رسيدن‌ به‌ كمال‌ و شكفتگي‌ ظاهري‌ و جسماني‌ انسان‌ و از لحاظ‌ معنوي‌ به‌ مفهوم‌ شكوفايي‌ كامل‌ خصلتها و نيروهاي‌ دروني‌ اوست‌. به‌ جوان‌، فتي‌ يا جوانمرد و در زبان‌ فرانسه‌ شواليه‌ مي‌گويند.
معناي‌ شواليه‌
1-6- chevalier (شهسوار) اصولاً شواليه‌گري‌ آميزه‌اي‌ بود از سنتهاي‌ نظامي‌ اقوام‌ ژرمن‌، آداب‌ و شعائر مسيحي‌ و رسمهايي‌ كه‌ از عالم‌ اسلام‌ و ايران‌ باستان‌ به‌ اروپا راه‌ يافته‌ بود. شواليه‌گري‌ در اواسط‌ قرون‌ وسطي‌ به‌ تدريج‌ شكل‌ گرفت‌ و در قرنهاي‌ بعد در زندگي‌ اجتماعي‌، روابط‌ اجتماعي‌، روابط‌ سياسي‌ و زمينه‌هاي‌ ذوقي‌ و هنري‌ اروپاييان‌ تأثير فراوان‌ به‌ جا گذاشت‌.
اصول‌ شواليه‌گري‌ كه‌ براي‌ تحكيم‌ رژيم‌ فئودالي‌ به‌ وجود آمده‌ بود، شواليه‌ را مؤظف‌ مي‌ساخت‌ در جنگ‌ شجاع‌ و به‌ تعهدات‌ فئودالي‌ پاي‌بند باشد و از شرف‌ و ناموس‌ زنان‌ و ضعفا دفاع‌ بلاشرط‌ كند.
ورود به‌ جرگه‌ي‌ شواليه‌ها مراحل‌ و قواعدي‌ داشت‌. جواني‌ كه‌ خانواده‌اش‌ او را براي‌ خدمت‌ شواليه‌گري‌ آماه‌ مي‌ساخت‌، بايستي‌ دوران‌ طولاني‌ رنج‌، مرارت‌ و انضباط‌ شديد را تحمّل‌ مي‌كرد. جسم‌ و روح‌ خود را با كار و شركت‌ در مسابقه‌ها و با تمرينهاي‌ بدني‌ خطرناك‌ تقويت‌ مي‌نمود. پس‌ از تكميل‌ آموزشها، به‌ جرگه‌ي‌ شواليه‌ها پذيرفته‌ مي‌شد. نخست‌ با استحمام‌، جسم‌ و روح‌ خود را طاهر مي‌كرد و به‌ اين‌ سبب‌ به‌ او شواليه‌ي‌ گرمابه‌ مي‌گفتند. شواليه‌ي‌ شمشير به‌ كسي‌ گفته‌ مي‌شد كه‌ به‌ پاداش‌ جانفشاني‌ در جنگ‌، به‌ اين‌ عنوان‌ مفتخر مي‌گرديد. در هر حال‌ ورود به‌ اين‌ جرگه‌ با مراسمي‌ در كليسا همراه‌ بود. شواليه‌، نيم‌ تنه‌اي‌ سفيد، جبّه‌اي‌ سرخرنگ‌ و ردايي‌ سياه‌ هر زني‌ بر تن‌ مي‌كرد. سفيد، نشانه‌ي‌ پاكي‌ اخلاق‌، سرخ‌ علامت‌ آمادگي‌ خون‌ فشاني‌ در راه‌ خدا يا شرف‌، و سياه‌ نشانه‌ پذيرفتن‌ مرگ‌ توأم‌ با وقار و متعانت‌ بود. شواليه‌ با اين‌ لباس‌، شب‌ را در كليسا با دعا و عبادت‌ صبح‌ مي‌كرد. به‌ گناهان‌ خود نزد كشيش‌ اعتراف‌ مي‌نمود و تعهّد مي‌سپرد به‌ وظايف‌ اخلاقي‌، ديني‌، اجتماعي‌ كه‌ كشيش‌ مؤعظه‌ مي‌كرد، عمل‌ كند. آن‌ گاه‌ با شمشيري‌ كه‌ به‌ گردنش‌ آويخته‌ بود تا محراب‌ كليسا پيش‌ مي‌رفت‌. كشيش‌، شمشير را از گردنش‌ باز مي‌كرد، تبرّك‌ مي‌نمود و دوباره‌ برگردن‌ او مي‌آويخت‌. سپس‌ شواليه‌ي‌ نامداري‌ كه‌ در آن‌ مراسم‌ حضور داشت‌، از وي‌ مي‌پرسيد: به‌ چه‌ سبب‌ مي‌خواهي‌ به‌ جرگه‌ي‌ شواليه‌ها وارد شوي‌؟ آيا قصد تو مال‌ اندوزي‌ است‌ يا تن‌ آساني‌ با به‌ دست‌ آوردن‌ عنواني‌ بدون‌ آنكه‌ زيبنده‌ي‌ آن‌ باشي‌؟ شواليه‌ پاسخ‌ مي‌داد. هيچ‌ كدام‌، بلكه‌ به‌ قصد خدمت‌ به‌ آرمان‌ بزرگ‌ شواليه‌گري‌ كه‌ ايثار جان‌ و مال‌ براي‌ راحت‌ ديگران‌ و ناچيز شمردن‌ مرگ‌ در راه‌ اجراي‌ تعهّد اخلاقي‌ و ديني‌ است‌. شواليه‌هاي‌ حاضر در مراسم‌ به‌ همراه‌ بانوان‌، پيرايه‌هاي‌ رزم‌ را، مانند زره‌ و نيم‌ تنه‌، بر او مي‌بستند، بازوبندهاي‌ فولادين‌ را بر بازوانش‌ مي‌پوشاندند، دستپوشهاي‌ آهنين‌ و شمشير و مهميزهاي‌ شواليه‌گري‌ را بدو مي‌سپردند. سپس‌ شواليه‌ي‌ بزرگ‌ از جاي‌ برمي‌خاست‌ و با پهناي‌ شمشير سه‌ بار برگردن‌ يا شانه‌ي‌ او مي‌زد و سيلي‌ محكمي‌ بر گونه‌ي‌ وي‌ مي‌نواخت‌. ضربه‌هاي‌ شمشير و سيلي‌ نشانه‌ي‌ آخرين‌ توبه‌اي‌ بود كه‌ بايستي‌ شواليه‌ بدون‌ تلافي‌جويي‌ تحمّل‌ نمايد.
شواليه‌ي‌ بزرگ‌ در پايان‌ مراسم‌ اين‌ عبارت‌ را بر زبان‌ مي‌راند: «به‌ نام‌ خدا، ميكائيل‌ وژرژ قديس‌ تو را شواليه‌ مي‌كنم‌.»
در اين‌ هنگام‌ به‌ تازه‌ شواليه‌ شده‌ يك‌ زوبين‌، يك‌ كلاهخورد و يك‌ اسب‌ بخشيده‌ مي‌شد. و او در حالي‌ كه‌ زوبين‌ را در هوا حركت‌ مي‌داد و شمشير را از نيام‌ بيرون‌ كشيده‌ بود، از صحن‌ كليسا سواره‌ بيرون‌ مي‌رفت‌ و در مجلس‌ ضيافتي‌ كه‌ دوستانش‌ ترتيب‌ داده‌ بودند، شركت‌ مي‌كرد.
با گذشت‌ قرنها، شواليه‌گري‌ مراحل‌ مختلفي‌ را پشت‌ سر نهاد. اگر از نظر هنري‌، ذوقي‌ و تمدني‌، ظرايف‌ و لطايفي‌ را ايجاد كرد، خشونتها و ظلم‌ و جورهاي‌ بسياري‌ نيز به‌ بار آورد.
به‌ عقيده‌ي‌ برخي‌ از تاريخدانان‌، كليسا و زن‌ دو عامل‌ تعديل‌ كننده‌ي‌ خشونتها به‌ شمار مي‌رفت‌. كليسا تا اندازه‌ي‌ زيادي‌ توانست‌ جنگ‌طلبي‌ شواليه‌گري‌ را به‌ جنگهاي‌ صليبي‌ متوجه‌ كند. پرستش‌ مريم‌ عذرا در تلطيف‌ اخلاق‌ شواليه‌ها تأثير داشت‌ و زنان‌ در تحوّل‌ جنگجويان‌ به‌ افرادي‌ اصيل‌، شريف‌ و نجيب‌ بسيار مؤثر بودند؛ چرا كه‌ عشق‌ به‌ زن‌ لازمه‌اش‌ رسيدن‌ به‌ كمالات‌ ادبي‌ و به‌ جان‌ خريدن‌ خدمات‌ پررنجي‌ بود كه‌ شواليه‌ي‌ عاشق‌ پيشه‌ بايستي‌ از آن‌ استقبال‌ مي‌كرد تا مقبول‌ بانوي‌ دلخواه‌ قرار مي‌گرفت‌.
1-7- زيرا استعمال‌ كلمه‌ شواليه‌، پيشينه‌اي‌ طولاني‌ دارد و كاربرد آن‌ در برابر شواليه‌ احتمالاً به‌ هامر پورگشتال‌ (2) خاورشناس‌ معروف‌ سده‌ي‌ نوزدهم‌ باز مي‌گردد.
ترديدي‌ نيست‌ كه‌ او همانند بسياري‌ از پيش‌ كسوتان‌ مرتكب‌ اشتباه‌هايي‌ شده‌ است‌، اما به‌ نظر ما در اين‌ مورد كه‌ شواليه‌گري‌ را معادل‌ فتوت‌ گرفته‌ دچار خطا نشده‌ است‌. از او انتقاد كرده‌اند كه‌ منشأ و مبدإ فتّوت‌ را به‌ زمان‌ ابوالعباس‌ احمد الناصرْلِدين‌ اللّه‌ (620-577 ه.ق‌) خليفه‌ي‌ عباسي‌ نسبت‌ داده‌ است‌ و حال‌ آنكه‌ اين‌ فتوت‌، پيدايش‌ دوباره‌ي‌ عارضه‌ي‌ زودگذري‌ بوده‌ كه‌ در آن‌ دوران‌ نيز چندان‌ نپاييده‌ است‌.
ظهور فتيان‌
1-8- پژوهشهاي‌ تاريخي‌ نشان‌ مي‌دهد كه‌ ظهور فتيان‌ در آغاز سده‌ي‌ چهارم‌ ه.ق‌ / دهم‌ ميلادي‌ بوده‌ است‌ و فتيان‌ در آن‌ وقت‌ به‌ «عيّاران‌»، «سَرگَردانان‌» يا «ياغيان‌» شهرت‌ داشته‌اند. البته‌ ما ميان‌ ايشان‌ و جوانمردان‌ ارتباطي‌ نمي‌بينيم‌. ظاهراً اصول‌ جوانمردي‌ در سده‌ي‌ پنجم‌ ه.ق‌ تكوين‌ يافته‌ و آثار آن‌ در تأليفهايي‌ كه‌ پيوندگاه‌ فتّوت‌ و تصّوف‌اند، ديده‌ مي‌شود.
تعجب‌ بسيار در اين‌ است‌ كه‌ در عصر ما پژوهشهاي‌ تاريخي‌ را به‌ گونه‌اي‌ بازسازي‌ مي‌كنند كه‌ گويي‌ واقعيتهاي‌ تاريخي‌ بدين‌سان‌ بوده‌ است‌؛ و در عين‌ حال‌ شهود وجداني‌ ما را كه‌ اسناد اصيل‌ تاريخي‌ نيز مؤيد آنهاست‌، ناديده‌ مي‌انگارند.
1-9- در گدشته‌ همه‌ي‌ «پهلوانان‌» و «سپاهيان‌» (چه‌ پياده‌ چه‌ سواره‌) عيّاراني‌ بودند كه‌ بعدها خود را جوانمردان‌ ناميده‌اند. بنابراين‌ بايد پذيرفت‌ كه‌ جوانمردان‌ بكّلي‌ تغيير ماهيت‌ پيدا كرده‌اند؛ يعني‌ شواليه‌گري‌ نظامي‌ و جنگي‌ به‌ شواليه‌گري‌ معنوي‌ و عرفاني‌ و جوانمردي‌ تبديل‌ يافته‌ است‌. گذار از حماسه‌ي‌ پهلواني‌ به‌ حماسه‌ي‌ عرفاني‌ از ويژگيهاي‌ فرهنگ‌ ايراني‌ است‌؛ همچنان‌ كه‌ شهاب‌الدين‌ سهروردي‌ (شيخ‌ اشراق‌) پهلوانان‌ حماسي‌ ايران‌ باستان‌ را به‌ عرصه‌ي‌ عرفان‌ اسلامي‌ برده‌ است‌.
جهاد اسلامي‌ و نقش‌ صوفيان‌
1-10- به‌ هر حال‌ موضوعي‌ معنوي‌ و اساسي‌ در ميان‌ است‌ كه‌ نمونه‌هاي‌ ديگري‌ نيز دارد؛ همچنان‌ كه‌ نخستين‌ نسلهاي‌ مسلمين‌ سخت‌ گرم‌ جهاد بودند و مي‌كوشيدند تا حد امكان‌ اسلام‌ را به‌ بلاد عالم‌ گسترش‌ دهند و امنيت‌ حدود دارالاسلام‌ (سرزمين‌ اسلامي‌) را تضمين‌ كنند؛ صوفيان‌ هم‌ در آن‌ جهاد شركت‌ داشتند و با ايثار جان‌ خود از شاهدان‌ و

پایان نامه
Previous Entries منبع مقاله درمورد تربیت بدنی، استان خراسان، ورزشکاران، کشتی گیران Next Entries منبع مقاله درمورد اين‌، فتوت‌، فتّوت‌، شواليه‌گري‌