منبع مقاله درباره گردشگری مذهبی، صنعت گردشگری، زیرساختها، اوقات فراغت

دانلود پایان نامه ارشد

رفته 18 میلیارد دلار با بیش از 300 میلیون مسافر در سراسر جهان بود. این بخش توریسم همچنین باعث سوال درباره ظرفیت حمل و نگهداری می‌شود زیرا بسیاری از محوطه‌های مذهبی واقعاً قادر به تحمل تعداد افراد مشتاق دیدار از مکان‌های مربوط به هر یک از مهمترین مذاهب دنیا نیستند. از این رو مذاهب بزرگ دنیا دارای زمینهای عالی برای تورهای بزرگ مذهبی یا زیارتی هستند زیرا میلیون‌ها نفر جذب دیدار از مکان‌ها یا رویداد‌های مقدس هستند(ماتس و ساپو29،23:2007).
نمونههای بسیاری از این مراکز مذهبی در جهان است که با توسعه زیرساختها باعث رونق و گسترش شهرنشینی شدهاند. زستوچاوا در لهستان شهری با جمعیت 250000 نفر سالانه 5/4 میلیون زائر را جذب میکند (جانستون30،12:2006). اوسترمان و همکاران31 (2007 ،81) بهبود زیرساخت آن را در نتیجه زیارتی بودن این محوطه می‌داند برخی از محوطههای مذهبی در طول قرنها مورد بازدید بودهاند و در آنجا اثرات در طی دوره زمانی طولانی ایجاد میشود، اما گاهی محوطههای مقدس به ناگهان کشف میشوند و موجب تغییرات مهیج ناگهانی برای ساکنین بومی میشود. مدجوگورجی در بوسنی- هرزه گووین چنین نمونهای است شیند32،94:2003). پانسگن33 (2006،44) چگونگی کشف یک معبد مقدس در سال 1981 را که منجر به رشد ناگهانی منازل شخصی و تورم قیمت زمین شد توضیح میدهد.
در برخی نواحی، تقاضا برای خدمات از جانب گردشگران و زائران، چشمانداز و الگوهای استفاده از زمینهای شهری در مراکز زیارتی را تغییر داده است. دو نمونه از این تغییر لوردز34 در فرانسه و فاطیما35 در پرتغال است که منطقه زیارتی را میتوان به ناحیه تجاری (رستورانها، فروشگاهها، هتلها و غیره) و ناحیه مقدس (معابد زیارتی، کلیساها و غیره) تقسیم نمود (جسلر36،98:1996 –رینچد37،17:1990). شکل ظاهری شهری لوردز از این حیث تغییر کرده است که تراکم شدیدی از فروشگاههای سوغاتی و رستورانها در امتداد جادههایی که از بخش تجاری شهر به نواحی زیارتی منتهی میشود، وجود دارد (رینچد،27:1986). به طور مشابه گوپتا (1999) خاطر نشان میسازد که تقریبأ هر مکان زیارتی در هند، فروشگاههایی دارد که نیازهای گردشگران و زائران طالب مصنوعات خاص را تأمین می‌کنند (جاپتا38،93:1999).
در جهان اسلام درآمد ایجاد شده از زیارت مکه دومین رکن اصلی اقتصاد عربستان سعودی بعد از نفت میباشد به گونهای که درآمدهای حاصله نه تنها در توسعه زیرساختها مکه معظمه به کار گرفته شده بلکه به شدت منجر به رونق شهرنشینی در محدودههای مکه شده است(راج مورپت39،82:2007). در آنجا زیارت، درآمد سالانه تقریبأ 8 میلیارد دلاری ایجاد میکند و طی 30 سال گذشته سعودیها 35 میلیارد دلار در بهبود تسهیلات زائر سرمایهگذاری کردهاند (سومر40 و ساوینو41،91:2007). همچنین توسعه گردشگری در معبد ال راکیو42 در اسپانیا نیز نقش اقتصادی عمدهای در افزایش اشتغال و درآمد بومی و گسترش مراکز تجاری در اطراف معبد و شکلگیری محلات شهری جدیدی ایفا کرده است (کرین43،12:1996).
2-12-4-2-گردشگری مذهبی در ایران
به دلیل غنا و اهمیت بنیان های دینی در ایران یکی از مهمترین جاذبه های گردشگری آن، جاذبه های مذهبی، زیارتگاهها و اماکن مقدس است که هر ساله تعداد زیادی از جهانگردان را به خود جذب می کند (استعلاجی و خوشنیت بیانی، 1391:253). ایران با 98 درصد مسلمان و با داشتن بیش از 50 هزار امامزاده و بقعه ی متبرکه و مراکز مذهبی ظرفیت بسیار مناسبی برای توسعه صنعت گردشگری و جذب گردشگر مذهبی و خارجی دارد (فراهانی،1386:54). برخی از شهر های مهم مذهبی ایران همچون مشهد، قم، شیراز و کاشان از لحاظ مذهبی دارای شهرت جهانی اند که آثار و پیامدهای زیادی را به لحاظ گردشگر یاز خود بر جای گذاشته اند. در واقع بخش قابل توجهی از تحرک اجتماعی- اقتصادی مراکز شهری ، نتیجه حضور و بازدید گردشگران از بناهای تاریخی- مذهبی میباشند.
همچنین گردشگری مذهبی در ایران با توجه به فرهنگ و ایدئولوژی حاکم بر جامعه ایرانی، خرید به قصد تبرک و هدیه (سوغات) از مقاصد گردشگری به ویژه در مقاصد مذهبی جایگاه خاصی دارد و جلوه‌ای معنوی به خرید می‌دهد. همین امر سبب گردیده که فضاهای پیرامون اماکن متبرکه مذهبی در راستای همگام سازی خود با نیازهای خرید زائرین توسعه یابند. در برخی مناطق، تقاضا برای خدمات از سوی گردشگران و زائران، چشم انداز و الگوهای کاربری زمین شهری را در مراکز زیارتی و حتی دورتر از این مراکز را تغییر دادهاند(جسلر44،56:1996) و بیشتر ویژگی‌های کلی مشابه برحسب الگوهای سفر و استفاده از حمل و نقل، خدمات و زیر ساخت را به نمایش می‌گذارد (Rinschede, 1990). همچنین با توجه به گردشگری مذهبی، تنوع مراکز تجاری و تفریحی و نحوه مکانگزینی آن‌ها تابعی از رفتار زائرین می‌گردد که امروز باعث شده این مراکز خارج از منطقه زیارتی توسعه یابند و شهرها شکل خاصی را پیدا کنند (باچروین45،32:2000).

شکل 5-2: کارکرد و ساختار گردشگری مذهبی و تاثیر آنها در گسترش شهر نشینی و گردشگری
ماخذ: (موسوی و سلطانی،12:1393)

3-12-4-2-تقسیمبندی انواع گردشگری مذهبی
انواع گردشگری مذهبی را می توان بر اساس ابعاد و جنبههای مختلفی تقسیم و مورد بررسی قرار داد که هر یک از تقسیمبندیهای زیر میتواند بر بازاریابی محصول گردشگری تاثیر به سزایی باشد (رینشد46، 1992،55).
جدول 2-1: تقسیمبندی انواع گردشگری مذهبی ماخذ: فیروز جائیان و همکاران،1392

4-12-4-2- زیارت و زائر
زیارت سفر به سوی مکانهای مقدس (عناصری از محیط جغرافیایی، کوههای مقدس، پایگاههای وحی یا فعالیتهای بنیانگذاران مذهبی، زیارتگاههای دارای آثار مقدس انسانهای پرهیزگار یا پیکرههای مورد پرستش و…) است که الهامبخش آن انگیزههای مذهبی است. چنین سفری میتواند چند سال به طول انجامد (جعفری،438:2004).
زائر کسی است که به یک مکان مقدس، مثل زیارتگاه یا مرکز مذهبیاش سفر میکند. در حالیکه اغلب فرض میشود انگیزة زائر در درجه اول عبادی است، بسیاری از افراد به دلایل عملی مثل طلب درمان قطعی برای بیماری یا برآورده شدن آرزو یا به دلیل اجبار مذهبی (مثل حج مسلمانان) به سفرمیروند (همان).
با این همه، بسیاری از مردم نه تنها با اهداف مذهبی و معنوی بلکه به این دلیل که این پایگاهها به عنوان جاذبهها و میراث فرهنگی شناخته شدهاند، از پایگاههای مذهبی در سراسر جهان دیدن میکنند. برخی از آنها به دلیل علاقه به یادگیری از این مکانها بازدید میکنند تا دربارة تاریخچة آنها مطالبی بیاموزند یا دین، عقیده یا فرهنگ خاصی را بشناسند. برخی از گردشگران به دلایل نوستالژیک از پایگاههای مذهبی دیدن میکنند. برخی نیز به دنبال کسب تجربههای اصیل از طریق تماشای رهبران مذهبی و زائران درحال انجام مناسک یا از طریق تجربه فضای معنوی سایت از آن دیدن میکنند (اولسن و تیموسی،5:2006).

5-12-4-2- زائر و گردشگر
در خصوص رابطة بین گردشگری و سفرهای زیارتی از جهت انگیزههای سفر سه دیدگاه مطرح است: اولین و همگانیترین دیدگاه این است که گردشگر و زائر اگرچه کاملاً مثل هم نیستند اما شباهتهایی دارند. افراد به دلایل و انگیزههای پیچیدهای تصمیم به سفر میگیرند(اولسن،6:2008). با این دیدگاه زائران گردشگرانی محسوب میشوند که با انگیزههای مذهبی تصمیم به سفر گرفته اند. امروزه بسیاری از محققان بین گردشگران و زائران تمایزی قائل نمیشوند و سفر زیارتی گونهای از گردشگری محسوب میشود (فلایشر 47،23:2000). زیرا بیشتر ویژگیهای گردشگری ازقبیل الگوهای سفر، استفاده از تجهیزات، خدمات و زیرساختها را داراست(اسمیت48،21:1992- اد-ی49،63:1992- گوپتا50،34:1999)
دیدگاه مخالف دیدگاهی است که زائران را گردشگر نمیداند. از این دیدگاه زائران که با انگیزههای معنوی و مذهبی برانگیخته میشوند تا حدودی با کسانی که با انگیزههایی چون تفریح، آموزش، کنجکاوی، بشردوستی و استراحت برانگیخته میشوند متفاوتاند. کوهن (1992) بین زائران که به سمت مرکز دنیای خود سفر میکنند با گردشگران که از مرکز دنیای خود به فضایی خوشایند سفر میکنند تمایز قائل میشود. درمجموع کسانی که با این دیدگاه موافقاند از زاویه انگیزهها به گردشگران و زائران نگاه میکنند نه ازنظر فعالیتها و الگوهای رفتاری آنها (اولسن و تیموسی،7:2006).
اسمیت (1992،21) گردشگران را بر روی یک طیف قرار میدهد که در یک سر آن گردشگران و در طرف دیگر زائران قرار دارند و بین این دو ترکیبات مذهبی ـ غیرمذهبی نامحدودی قرار گرفته است. فلایشر(2000،23) گردشگران مذهبی را در وسط این طیف قرار می دهد. به عقیده اد (1992،63) اگرچه گردشگران ممکن است با زائران متفاوت باشند اما آنها نیز ممکن است تحت تاثیر احساسات مذهبی واقع شوند. دوسوزا (1993) معتقد است که افراد ممکن است بدون اینکه متوجه شوند از زائر به گردشگر تبدیل شوند. در آمارهای رسمی بسیاری از کشورها به جهت دشواری متمایز ساختن گردشگران و زائران از یکدیگرارقام موجود زائران و گردشگران مذهبی را با گردشگران فرهنگی در یک گروه قرار دادهاند (راسل51،18،1999). اسمیت گردشگر و زائر را براساس حضور افراد در مکان های زیارتی بر روی یک طیف قرار میدهد.

جدول2-2: طیف زائر و گردشگر ماخذ:ضرغام، 1389، اقتباس از اسمیت،1992

در این طیف، ترکیبات مختلف ارتباط بین انگیزههای مذهبی و غیرمذهبی، و میزان تاثیرگذاری هرکدام در تصمیم به سفر مشخص شده است که تفاوت و ارتباط بین گردشگر و زائر را بر اساس یک مدل مفهومی نشان میدهد.
5-2- اثرات گردشگری
پدیده نوین گردشگری که بر خاسته از افزایش اوقات فراغت است”به تدریج در تمامی جوامع جهان رسوخ کرده و از جنبه های گوناگون” آثار بسیار مثبت یا منفی بهبار آورده است. امروزه بهترین بخش از اوقات فراغت افراد در جامعههای گوناگون به گردشگری اختصاص یافته است. از اینرو در جنبههای گوناگون زندگی بشریت معاصر تاثیر فراوان میگذارد. گردشگری اقتصاد جهانی را کاملا تحت تاثیر قرار داده است و منبعی مهم برای شکوفایی اقتصاد کشورهای در حال توسعه و برقرار کننده توازن مالی در اقتصاد بینالملل کشورهای فقیر و غنی است و زندگی اجتماعی را با ایجاد مشاغل گوناگون و ارتقای سطح درآمد طبقات وسیعی از مردم را تغییر میدهد. تاثیر گردشگری بر سیاست، فرهنگ، آداب و رسوم و خلاصه همه جنبهها و مظاهر فرهنگی و معنوی گردشگران و مردم مناطق مورد بازدید بسیار قابل توجه است.
1-5-2- اثرات فرهنگی- اجتماعی گردشگری
مقصود از اثرات اجتماعی گردشگری، تغییراتی است که در زندگی مردم جامعه میزبان گردشگر رخ می‌دهد و این تغییرات بیشتر به سبب تماس مستقیم اهالی و ساکنان آن دیار و گردشگران صورت می‌گیرد و مقصود از اثرات فرهنگی تغییراتی است که در هنر، عادات، رسوم و معماری مردم ساکن جامعه‌ی میزبان رخ می‌دهد. این تغییرات بلندمدت‌تر است و در نتیجه رشد و توسعه‌ی صنعت گردشگری رخ خواهد داد. از آنجا که نتیجه یا ره‌آورد صنعت گردشگری موجب تغییراتی در زندگی روزانه و فرهنگ جامعه میزبان می‌شود، اصطلاح «اثرات اجتماعی- فرهنگی» را به معنای تغییراتی بکار می‌برند که در تجربه‌های روزانه ارزشها، شیوه‌ی زندگی و محصولات هنری و فکری جامعه‌ی میزبان رخ می‌دهد. به هر حال توسعه و گسترش گردشگری در یک منطقه و یا یک ناحیه، موجب تغییرات اجتماعی و فرهنگی آن منطقه گردیده و می‌بایست جهت جلوگیری از آثار منفی و نیز تقویت آثار مثبت آن در جامعه میزبان مورد بررسی و ملاحظه قرار گیرند (مهدوی،70:1383).
به هر حال تجربیات گوناگون نشان داده که گردشگری فرهنگ و جامعه میزبان گردشگر را تحت تأثیر قرار می‌دهد. گردشگری از میراث فرهنگی منطقه‌ حفاظت می‌کند و همچنین زمینه‌ی حفظ و ارتقای الگوهای فرهنگی در زمینه‌های موسیقی، رقص، تئاتر، لباس، هنر و صنایع دستی، آداب و رسوم، سبک زندگی و سبک معماری که از جمله جاذبه‌های مهم گردشگری است که به وسیله‌ی گسترش گردشگری زمینه‌ی حفظ و ارتقای آنها را فراهم می‌سازد (رنجبریان،

پایان نامه
Previous Entries منبع مقاله درباره گردشگری مذهبی، گردشگری شهری، مسابقات ورزشی، گردشگری روستایی Next Entries منبع مقاله درباره محصول گردشگری، کیفیت خدمات، انتظارات مشتریان، گردشگری شهری