منبع مقاله درباره کاهش بحران، حل و فصل اختلافات، نسبی گرایی، زیست جهان

دانلود پایان نامه ارشد

یکدیگر و تنها راه مستقیم رسیدن به درک متقابل اعتقادی و دینی ادیان از یکدیگر است. (کریمی نیا، 1383، ص87)
برومر هدف چنین گفتگویی را کشف عناصری می داند که سنت های مختلف دینی در آن ها شراکت دارند و نیز درک و حرمت نهادن به نقاط افتراق میان سنت های دینی مختلف.گفتگوی ادیان به آن ها می فهماند که سنت های دین شان به رغم تفاوت ها، واجد شباهت ها و اشتراکاتی هم هست. (برومر33، 1385).

3-3-2-2- تلاش برای نجات جامعه ی انسانی از بحران های موجود
امروزه در برابر مسائل و معضلاتی که همه ادیان را در معرض نگرانی ها و تهدیدات مشترک قرار داده می بایست پا را از حوزه گفتگو فراتر گذاشته و عملاً برای مقابله با تهدیدات و نگرانی های موجود، با اشتراک مساعی ادیان، خط مشی واحد و سیاستگذاری مشخص و مشترکی را اتخاذ کرد. (کریمی نیا، 1383، ص87) ادیان می توانند با یکدیگر گفتگو کنند و یافته هایی را که تا کنون از گفتگوها منتج شده است را با مشارکت و همفکری و تعمیم و گسترش همکاری ها، از قوه به فعل در آورند. و با همکاری و مشورت با یکدیکر درباره مشکلات و موضوعاتی که منافع کل بشریت را تهدید می کند، چاره اندیشی کنند. (کریمی نیا، 1383، ص89) در این میان ایجاد عدالت و صلح در جهان و نیز کاهش بحران میان پیروان ادیان از مهمترین زمینه های مورد بحث می باشد.
– ایجاد عدالت در جهان: به رغم تمایزات دینی ادیان، ارزش های ادیان در زمینه توجه به نیازمندان و ضعیفان، مشترک و مورد اتفاق نظر است و از این روست که تنها ادیان صلاحیت پرچمداری برقراری عدالت در دنیای کنونی را دارند. مساله عدالت و برابری انسان ها اولاً و بالذات ماهیت دینی دارند و ادیان نقش مهمی در تبیین و تحقق آنها ایفا می کنند. این که چگونه می توان حقوق بشر را رعایت کرد، از جمله مسائلی است که می بایست ادیان با هم اندیشی و تبادل اصول و موازین و تجربیات خود، آنها را ترسیم نمایند و جوامع را هدایت کنند. (مکارم شیرازی، 1362، ج2، ص439)
– ایجاد صلح جهانی: ادیان مختلف جهان همواره به دنبال راهی برای نزدیکی به یکدیگر هستند وگفتگوی مؤثر راهکاری برای ایجاد این نزدیکی و برقراری صلح در جهان است. برداشت های گوناگون در مسایل اعتقادی و اجتماعی منشا بسیاری از دشمنی هااست و این گونه اختلافات اغلب به دین باز می گردد. در گفتگوی بین دینی طرفین پذیرفتهاند که اعتقاد امرى قلبى است و نمىتوان با زور کسى را به باور رساند پس با منطق و استدلال و با برخورد منطقی دشمنی ها را به دوستی بدل می کنند. (کریمی نیا، 1383، ص87) هنگامی که صحبت از گفتگو و صلح است اختلافات فراموش می شود. گفتگو زمینه ای برای رفع سوء تفاهم ها و دستیابی به نقاط مشترک است که بستر لازم برای نزدیکی هر چه بیشتر ادیان را موجب می شود و نتیجه این نزدیکی، دوستی، آرامش و در نهایت صلح است. (کریمی نیا، 1383، ص87)
– کاهش بحران میان ادیان: در گفتگو های بین دینی، بررسی و علاج وضعیت بحرانی موجود در میان پیروان ادیان، به عنوان مهم ترین و فوری ترین موضوع قابل توجه و بررسی است. چراکه تغییر دین و ستیز پاره ای از پیروان ادیان با نمادهای مقدس ادیان دیگر، از دیگر بحران ها جدی تر و مخرب تر دانسته شده و لزوم بررسی و حل سریع آنها مورد توجه قرار گرفته است. گفتگوی ادیان، مسیر حل و فصل اختلافات بین ادیان را هموارتر می کند و هر دینی که مخاطبان خود را به تفکر و تفاهم با پیروان ادیان دیگر سفارش کرده باشد، می تواند جایگاه مؤثری در گفتگوی ادیان احراز کند. (مکارم شیرازی، 1362، ج2، ص 281)

3-3-2-3- افزایش روحیه دینی در جهان
تعامل با مؤمنان ادیان دیگر، موجب افزایش روحیه دینی بسیاری از شرکت کنندگان در گفتگوی ادیان شده و آنان را بر آن داشته است که با دین خود تجدید بیعت کنند. داد و ستد معنوی به رغم تفاوت ها و تمایزات سنن و مناسک دینی ادیان، وجوه مشترک فراوانی را میان ادیان نشان می دهد. گفتگوی ادیان می تواند موفق به کشف یا پرورش مناسک معنوی مشترکی شود که شرکت کنندگان را با همان قاطعیت متون مقدس دینی شان مورد خطاب قرار دهد!. (مکارم شیرازی، 1362، ج19، ص415).

3-3-2-4- همزیستی پیروان ادیان
امروزه همه ملت ها و پیروان ادیان در همجواری هم زندگی می کنند. دنیا پر از انسان های گوناگون و پیرو ادیان متنوع است. امروزه ادیان نیازمند تشریک مساعی عملی اند. گفتگوی بین دینی صرفاً «گفتگو» نیست، بلکه نوعی عمل برای حرکت به سوی همگرایی و همزیستی مسالمت آمیز پیروان ادیان مختلف است. همزیستی پیروان ادیان، قدمتی به بلندای قرن ها دارد و این مراودت ها به تکامل دوستی ها، نزدیکی سنت ها و یافتن نقاط مشترک انجامیده است. این معاشرت ها اگرچه همیشه صلح آمیز نبوده و گاهی منازعات و مناقشات و تضادها، روابط و معاشرت میان آنان را بحرانی کرده است، اما همگی به همزیستی مسالمت جویانه منجر شده اند. (بینا، 1390، ص3).

3-3-2-5- زمینه سازی شکل گیری تنوع فرهنگی
ادیان مهم ترین عامل شکل گیری و تنوع فرهنگ هایند. گفت وگوی ادیان به دلیل تقدس حوزه دین، دشوارترین سطح گفت وگوها میان دانشمندان و عموم انسانهاست. لذا وقتی ادیان گفت وگو را بپذیرند و سنت گفتگو میان آنها نهادینه شود، راه برای گفتگو در تمامی عرصه های فرهنگ ها و تمدن ها باز می شود و تعامل فکری و فرهنگی جوامع بشری امکان پذیرتر می گردد. (بینا، 1390، ص3)

3-3-2-6- درک حقایق تازه
هدف گفتگو نیل به حقیقت واحد و رسیدن به نتیجه ای یکسان و مشترک نیست بلکه کشف حقیقتی تازه برای هر یک از طرفین است. دکتر پورجوادی در این باره می گوید: “در گفتگو اگر تو نخواهی مرا متقاعد کنی و من هم نخواهم تو را صرفا متقاعد کنم آن وقت می توانیم به یک جیز جدیدی برسیم که از میان آن چیز جدید، تو حقیقت را برای خود،ت، من هم حقیقت را برای خودم کشف می کنم.” در حقیقت محصول یک گفتگوی پر ثمر تنها مبادله اطلاعات نیست، بلکه نتیجه آن تغییر در واقعیت های موجود و خلق واقعیت های نو، ارتقای مخاطبان به تراز های معرفتی جدید و پدید آمدن منظر های تازه برای سیر در عرصه های نظر و عمل است. (پایا، 1381، ص19)
بسیاری از کسانی که در گفتگوی ادیان شرکت کرده اند، نه تنها با ادیان و سنت های دینی یکدیگر آشنا شده اند و توانسته اند دوستی های پایدار با پیروان آنها برقرار کنند، بلکه شناخت بهتری نیز نسبت به سنت دینی خویش پیدا کرده اند. گفتگوی ادیان این فرصت را در اختیار رهبران و دانشمندان ادیان می گذارد که از وضعیت ادیان دیگر از نزدیک آشنا شوند. از سوی دیگر نیز این آگاهی منجر به شناخت منتقدانه خو و طرف مقابل خواهد شد. (کریمی نیا، 1383، ص90)
3-3-3- شرایط و قواعد گفتگوی ادیان
برای ورود به گفتگو باید دغدغه های یکسان داشت. چرا که اگر دغدغه یکسانی نباشد چنان است که گویی محوری وجود ندارد تا پیرامون آن به تبادل نظر در باب اختلافات پرداخت. (ملکیان، 1381، ص129) “در گفتگو سخن گفتن واقعی و گوش دادن واقعی در کار است:کلام راستین و سکوت راستین.” در گفتار راستین فرد منظور خود را به گونه ای واضح بیان می کند و در سکوت راستین نیز فهم سخن دیگری حاصل می آید و امکان نقد صحیح آن فراهم می شود. (ملکیان، 1381، ص130)
علاوه بر آنچه اشاره شد برای آنکه گفتگوی مناسبی شکل گیرد نیاز است شرایط دیگری نیز مهیا باشد همچنین گفتگو اصول متعددی دارد که با رعایت آن ها مى توان از گفتگو لذت برد، از آن براى کشف حقیقت سود جست و در پناه دستاوردهایش، شرافتمندانه زیست جهان بدون مرز امروزى را بهتر درک کرد. از جمله این شرایط و قواعد می توان به موارد زیر اشاره نمود:

3-3-3-1- وجود نکات اشتراک و افتراق و شناخت آن
شرکت کنندگان در یک گفتگو در قدم اول باید وجوه اشتراک و همچنین وجوه اختلافی داشته باشند تا اساسا گفتگو معنا پیدا کند و امکانپذیر گردد. (ملکیان، 1381، ص129) برای ورود به عرصه گفتگو هر دو طرف باید از وجوه تشابه و تمایز با یکدیگر آگاهی و شناخت کافی داشته باشند در این میان نکته قابل توجه این است که اگر تنها بر عناصر تمایز بخش تکیه شود زیان آور خواهد بود و منتهی به عزلت فرد یا گروه خواهد شد (سروش،1378، ص89).

3-3-3-2- احترام کامل به طرف مقابل و آزادی اندیشه او
ورود به عرصه گفتگو مستلزم حفظ احترام دیگری است. و صد البته این احترام نه تنها در ظاهر امر نیست بلکه هر یک از طرفین باید قلبا برای دیگری حرمت قایل شود و عمیقا باور داشته باشد که طرف دیگر هم با او برابر است. هر یک از طرفین باید همان قدر که آراء و عقید خود را ارجمند می داند آراء و عقاید دیگری را نیز محترم شمارد و در واقع باید در درجه اول وجود دیگری را به رسمیت شناخته باشد (ملکیان، 1381، ص129)
این احترام تا اندازه ای است که حتی در صورت اهانت طرف مقابل نباید مانند او عمل کرد کسی که اهانت مى کند متاع خود را بر همگان عرضه کرده است، اگر ما نیز مانند او عمل کنیم نشان داده ایم که با او چندان تفاوتى نداریم. بنابراین نه تنها پیش دستى کردن در اهانت به حریف اخلاقاً مجاز نیست، مقابله به مثل نیز غیر اخلاقى است. در این جا نباید زشتى را با زشتى پاسخ داد. منطقِ: «زدى ضربتى، ضربتى نوش کن»، در گفتگوى حق جویانه و هدفمند، راهى ندارد. (ملکیان، 1381، ص130)
هر طرف باید آمادگی این را داشته باشد که طرف مقابل را آنگونه که او خود را معرفی می کند بشناسد و از سوی دیگر نیز طرفین در بیان عقاید و نظریات خود آزاد باشند. (ابطحی، 1376، ص119)اگر گفتگو در فضایی آزاد و بی پیرایه و به دور از شبهه صورت گیرد نفع آن بی استثنا به همه خواهد رسید. (اسدی، 1385، ص63) حضرت مولانا نیز آزادی را از شرایط مهم گفتگو می داند. در عرفان مولانا هیچ کس و به هیچ وجه حق ندارد به بهانه های واهی و عناوین گوناگون از آزادی افکار و اندیشه های دیگری جلوگیری کند. (خالدیان، 1384، ص87)

3-3-3-3- اقرار به جهل و تاکید بر تساهل
به گفته سقراط، بزرگترین شرط برای ورود به میدان گفتگو اقرار به جهل است. وقتی انسان به نادانی خویش آگاه و معترف باشد، نه خود را معیار حق و حقیقت می داند و نه دچار این پندار خام می شود که دیگر نیازی به تحقیق و تتبع ندارد پس دچار غرور نمی شود و آمادگی شنیدن دارد. (پایا، 1381، ص27)
گفتگو زمانی تحقق می یابد که معتقد باشیم هر کس به مقتضای شرایط خاص خود از زاویه خاصی به حقیقت دست یافته و آن را به گونه ای مخصوص و منحصر به خود می بیند. (سروش،1378، ص91) طرفین باید معتقد به نسبی گرایی بوده، باور داشته باشند چنین نیست که حقیقت مطلقا پیش آن ها باشد و طرف مقابل از آن بی بهره باشد یا بهره کمی برده باشد.(آقاجری، 1381، ص94) بلکه چون مقصد دستیابی به حقایق تازه است باید به دیده انتقد در خود بنگرند و نقد و نظر دیگران را در باب خود صادقانه بشنوند و بپذیرند. (ملکیان، 1381، ص130)
به عبارت دبگر یکی از عوامل گفتگو رهایی از قید تعصبات دینی و مذهبی است. حتیجدای از اقرار به جهل باید توجه داشت از نقاط مشترک اغلب ادیان تکیه بر مهرورزی است. اختلاف هایی که انسان ها بر سر مذاهب و معتقدات خود می کنند، با فطرت انسانی و اصول دعوت پیامبران موافقت ندارد. و این اندیشه به تساهل و تسامحی می انجامد که از زمینه های اساسی در گفتگوی ادیان است. (خالدیان، 1384، ص85) اصولا کسی می تواند تن به گفتگو دهد که اهل تساهل و تسامح بوده و دیگران را اگرچه در نظر و عقیده با او مخالف باشند، دشمن نداند. (آقا جری، 1377، ص94)
گفتگو باید نوعی شک و تردید منطقی را در بر بگیرد اما این شک و تردید الزاما به سستی و تردید در ایمان و عقاید شخصی نمی انجامد بلکه موجب می گردد فرد به بررسی باور های خود در زمینه ارزش ها بپردازد. (ابطحی، 1376، ص118)

3-3-3-4- تکیه بر مشترکات
هنگامى گفتگو ممکن مى شود که پیشاپیش، فصل مشترکى در نظر گرفته و مورد قبول طرفین گفتگو واقع شود. نداشتن زبان مشترک، به تلاش براى گفتگوى میان دو شخص کور و لال مى انجامد. این یک، اشارت شخص لال را نمى بیند و آن یک نیز گفته هاى وى را نمى شنود. (آیزاکس34، 1380، ص243) گفت و گو باید

پایان نامه
Previous Entries منبع مقاله درباره تاثیر و تاثر، رفتار متقابل، جنگ جهانی اول، اجتماعی و فرهنگی Next Entries منبع مقاله درباره روان شناختی، توسل به زور، جهان اسلام، ادیان الهی