منبع مقاله درباره مسئله یابی، پدیدارشناسی، مسئله پژوهش، تکنولوژی آموزشی

دانلود پایان نامه ارشد

پژوهشگران به شیوه نمونه‌گیری هدفمند مصاحبه نمود. مصاحبه‌ها در دو مرحله اکتشافی و تأییدي صورت انجام صورت گرفته بود. جهت گردآوري داده‌های مورد نیاز از مصاحبه و تحلیل محتوا استفاده نموده است. نتایج این پژوهش نشان داد که اغلب تحقیقات انجام‌شده را نامرتبط با نیازها و مسایل اصلی حوزه کاري می‌باشند. همچنین مسئله محور نبودن پژوهش‌های انجام‌شده و مرتبط نبودن آن‌ها با نیازها و مسایل اصلی؛ ناباوري نسبت به ضرورت انجام پژوهش و استفاده از آن در تصمیم‌گیری‌ها را از مهم‌ترین موانع کار بست یافته‌های پژوهشی نام‌برده‌اند.
هم‌چنین، فرانکس43 (2009) در رساله دکترا خود با عنوان «مسئله یابی مهندسی در دانش آموزان دبیرستانی» به تأثیر دوره‌های تکنولوژی آموزشی و مهندسی بر توانایی مسئله یابی دانش‌آموزان این رشته‌ها توجه نموده است. دانش‌آموزان در این پژوهش پیشینه متفاوتی در زمینه دوره‌های پیش مهندسی، تکنولوژی آموزشی سنتی و دوره آموزشی علوم پیشرفته داشتند. چهار سؤال اساسی این پژوهش عبارت‌اند از چگونه مسائل شناسایی‌شده توسط دانش‌آموزان سه مدرسه در مینه‌سوتا با معیارهای معروف خلاقیت مقایسه می‌شوند؟ آیا جنسیت، دوره‌های آموزشی و برنامه درسی تفاوتی در انواع یا خلاقیت مسائل مطرح‌شده توسط آن‌ها ایجاد می‌کند؟ مسائل مطرح‌شده توسط این دانش‌آموزان چه چیزی را در خصوص فهم ایشان از ماهیت مهندسی آشکار می‌کند؟ برای گردآوری اطلاعات دانش‌آموزان در دو وضعیت متفاوت قرار گرفتند. در وضعیت اول دانش‌آموزان به وسیله تحلیل‌های آماری از مقیاس‌های خلاقیت توسط هیئت داوران رتبه‌بندی شدند، در وضعیت دوم با یک رویکرد کیفی مقوله‌های مختلف مسئله و ایده‌های ارائه‌شده توسط دانش‌آموزان در پنج گروه مختلف کشف گردید. روش تحلیل اطلاعات با استفاده از نرم‌افزار SPSS تحلیل واریانس چندگانه (MANOVA) است. نتایج این پژوهش نشان داد انواع مسائل شناسایی‌شده توسط دانش‌آموزان مدرسه 1 (با دوره‌های آموزشی مهندسی) و دانش‌آموزان مدرسه 3 (با دوره‌های آموزشی علوم پیشرفته) بسیار بیشتر از انواع از مسائل مشخص‌شده توسط دانش‌آموزان از مدرسه 2 (با دوره‌های تکنولوژی آموزشی سنتی) مشابه بودند. مدارس 1 و 3 رویکردهای وسیعی‌تری در مسئله یابی نسبت به مدرسه 2 اتخاذ نمودند. نتایج نشان می‌دهد تفاوتی بین پاسخ‌های دانش‌آموزان با توجه به مدرسه، جنسیت و دوره‌های آموزشی وجود دارد. تفاوت از لحاظ مدرسه: اگر چه از لحاظ آماری آزمون واریانس چند متغیری تفاوت معناداری را نشان نمی‌دهد اما از لحاظ تحلیل کیفی اطلاعات جمع‌آوری شده تفاوت‌هایی را در پاسخ برخی از دانش‌آموزان آشکار می‌سازد. اکثر دانش‌آموزان مدرسه 2 پاسخ‌های کوتاه‌تر و متفاوتی ارائه نمودند که هوشمندانه نبودند. از لحاظ جنسیت، تفاوت‌های جنسیتی آن‌قدر که انتظار می‌رفت بارز نبودند. در مجموع تفاوت‌های اندکی وجود دارد که بیشتر در نوع مسئله یابی دیده شده است. از لحاظ دوره آموزشی در هر دو گروه دانش‌آموزانی که در دوره‌های علوم پیشرفته شرکت داشتند رتبه‌های بالاتری در مقیاس‌های خلاقیت در مسئله یابی کسب کردند.
گرجی، رحمان پور، محقق و حسینی (1387) نیز در پژوهشی با عنوان «گرایش موضوعی پایان نامه‌های دانشکده مدیریت و اطلاعات رسانی پزشکی» به تحلیل پایان‌نامه‌های سال‌های تحصیلی 1386-1380 از لحاظ موضوعی پرداختند. واحد ثبت موضوع پایان‌نامه و مبنای تعیین موضوع، مقوله‌های استخراج‌شده از سر عنوان‌های موضوعی پزشکی است کتابخانه ملی پزشکی آمریکا است. جامعه پژوهش به طور کلی شامل 210 عنوان پایان‌نامه کارشناسی ارشد در رشته‌های مدیریت خدمات بهداشتی، اقتصاد بهداشت، مدارک پزشکی و کتابداری و اطلاع‌رسانی پزشکی است. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که در گروه علم اطلاعات گرایش به سمت کتابداری اطلاع‌رسانی است. به مدیریت اطلاعات و تکنولوژی اطلاعات توجه چندانی نشده است درحالی‌که این دو مقوله مهم به شمار می‌آیند. در گروه مدیریت بهداشت و درمان به مدیریت کارکنان و مدیریت بیمارستان توجه بیشتری شده است. در اقتصاد بهداشت و درمان به هزینه و هزینه سنجی توجه شده است. بر اساس نتایج حاصل از این پژوهش برای هدفمند کردن موضوع‌های پایان‌نامه‌ها و جهت دادن به آن‌ها پیشنهادات ذیل ارائه گردید: اولویت‌سنجی پژوهشی، ترغیب دانشجویان به انتخاب موضوعات بدیع برای پایان‌نامه، سرفصل‌های برنامه درسی بر مبنای موضوعات جدید و به‌روز تنظیم گردد.
در اغلب پژوهش‌های یادشده از روش کمی و در مدارس به بررسی فرایندهای مسئله یابی در دانش‌آموزان پرداخته شده است. با مرور پیشینه در حد مطالعات انجام‌شده، پژوهشی که به طور مستقیم، مسئله یابی را در پایان‌نامه‌های تحصیلات تکمیلی بررسی کرده باشد، یافت نشد. پژوهش‌های محدودی در خصوص مسئله یابی صورت گرفته است و بیش‌ترین تاکید بر دانش‌آموزان در مدارس است. با توجه به پیچیدگی ادبیات موضوع در این زمینه و فرایندهای مسئله یابی که دانشجویان برای انتخاب موضوع پژوهش طی می‌کنند متفاوت است و اهمیت تجارب دانشجویان و اعضای هیئت‌علمی دانشگاه به عنوان یکی از منابع جهت دست‌یابی به مسئله پژوهش خود می‌تواند مبنایی برای انجام پژوهش در نظر گرفته شود.
2-3 نتیجه‌گیری
با توجه به اهمیت مسئله و مسئله محور بودن پژوهش، منابع مختلف در این زمینه و راهبردهای مسئله یابی مورد بررسی و تعمق قرار گرفت. با عنایت به آنچه گذشت، مسئله امر مجهولی است که جامعه علمی پاسخ آن را نیافته است یا در منابع پاسخ‌های ضد و نقیض و مبهم در مورد آن ارائه گردیده است و نیازمند تحقیق و کندو کاو جهت رفع ابهام و یافتن پاسخ است. مسئله پژوهشی مناسب مسئله‌ای است که واضح و روشن، بدیع، ابتکاری، ساختارگرا باشد و متناسب با حیطه علائق پژوهشگر و توانمندی‌های وی باشد. منابع مختلف، مراجعه به پایگاه‌های اطلاعاتی، استفاده از پیشنهادات پژوهشی تحقیقات پیشین، توجه به موضوعات و مسائل بین‌رشته‌ای، استفاده از نیازسنجی‌های انجام‌شده و اولویت‌های پژوهشی در سازمان‌ها، استفاده از تجارب قبلی خود پژوهشگر را جهت انتخاب و کشف مسئله پژوهشی مناسب معرفی نموده‌اند. در حد بررسی‌های انجام‌شده دیدگاه جامع و نظریه مدونی در زمینه مسئله یابی پژوهش یافت نشد. از سوی دیگر پژوهش‌های محدودی در داخل و خارج از کشور در زمینه مسئله یابی انجام گرفته است در این پژوهش‌ها نیز بیشتر تمرکز بر راهبردهای مسئله یابی دانش‌آموزان در کلاس درس و بعضاً مسئله یابی در موقعیت‌های مدیریتی می‌باشند. در اغلب پژوهش‌های انجام‌شده به شیوه کمی و ترکیبی به بررسی مسئله یابی و عوامل مرتبط با آن همچون خلاقیت و مهارت‌های تدوین فرضیه، تحمل شرایط مبهم، ارزیابی پایان‌نامه‌ها از حیث موضوع بر اساس سر عنوان‌های موضوعی رشته‌ها پرداخته شده است. در چنین پژوهش‌هایی که با روش کمی انجام می‌شود اطلاعات عمیقی در خصوص اهمیت مسئله و چگونگی روند مسئله یابی نمی‌تواند به دست آورد. اگرچه برخی اندیشمندان معیارهای انتخاب مسئله پژوهش را در آثارشان ذکر نموده‌اند (خلیلی شورینی، 1381؛ هومن، 1373؛ دیانی، 1387؛ پریرخ و فتاحی، 1384؛ حسینی، 1390). سردرگمی و صرف زمان طولانی دانشجویان در انتخاب مسئله متناسب با حیطه پژوهشی و علائق شان موجب می‌گردد تا از کندو کاو در منابع و پایگاه‌های اطلاعاتی جهت کشف مسئله پژوهش ناگزیر شوند و اصول اخلاقی پژوهش را نادیده گرفته و بعضاً به موضوعات سطحی روی آورند. نیاز به انجام پژوهشی با روش کیفی جهت دست‌یابی به عمق تجربیات دانشجویان دکتری رشته‌های علوم انسانی و علوم پایه احساس می‌شود؛ بنابراین دغدغه اصلی محقق در این پژوهش واکاوی فرایند انتخاب مسئله با تاکید بر رساله‌های دانشجویان دکتری رشته‌های علوم انسانی و علوم پایه است.

3-1 روش پژوهش
آنچه روش مورد استفاده در هر پژوهش را تعیین می‌کند، مسئله آن است. از آنجا که مسئله این پژوهش واکاوی تجارب زیسته دانشجویان در انتخاب مسئله رساله دکتری می‌باشد، استفاده از رویکرد کیفی براي رسیدن به این هدف در نظر گرفته شد. چرا که اجراي پژوهش کیفی تنها به خاطر گردآوري داده نیست و هدف آن، حل مسئله از طریق اجراي روش‌های علمی می‌باشد (سفیري، 1387: 27). شانگ44 (2002) روش تحقیق کیفی را چنین تعریف می‌کند: «شیوه نظام‌مند تجربی برای تحقیق درباره‌ی معنا». منظور او از نظام‌مند «دارای اسلوب همگانی» است. به این معنا که اعضای جامعه تحقیق کیفی بر سر آن توافق کامل داشته‌اند. مراد از کلمه تجربی این است که شیوه تحقیق، ریشه در دنیای تجارب فرد دارد. عبارت «تحقیق در معنا» به این امر اشاره دارد که محقق در این سنت تحقیق درصدد است که دریابد افراد چگونه به تجاربشان معنا می‌بخشند (به نقل از عطاری، 1390). روش پژوهش حاضر پدیدارشناسی است لازم است درباره این روش و انطباق آن با مسئله پژوهش توضیحاتی ارائه گردد. چنان‌که هایدگر45 (1962) می‌گوید: پدیدارشناسی علم شناسایی پدیدارهاست. در مکتب پدیدارشناسی، پدیدار به معنای «اشیا آن طور که برای ما ظاهر می گردند46». در مقابل، دیدگاه نومن کانتی‌ها47، به معنای «اشیا آن‌گونه که هستند48» یا اشیا فی النفسه قرار می‌گیرد (نیومن49،1997: 65؛ به نقل از دانایی‌فرد و کاظمی، 106:1389). به عقیده کراسول معمولاً دو محور کلی در مطالعات پدیدارشناسی مطرح می‌گردد: چه چیزی در مورد پدیده مورد نظر تجربه کرده‌اید؟ معمولاً چه شرایط و بسترهایی بر تجارب شما از این پدیده تأثیر می‌گذارند؟ (کراسول، 1391:111). پدیدار شناسی خود دارای دو روش است که روش اول آن پدیدارشناسی توصیفی است و ریشه در نظرات هوسرل دارد. هوسرل قائل به توصیف ذات عمومی و فراگیر پدیده‌ها در پدیدارشناسی بود. اعتقاد وی بر این مبنا بود که آگاهی همه افراد ساختار مشترکی دارد و کار پدیدارشناس توصیف بدون تفسیر این ساختارهاست که ذات پدیده را در خود جای داده است. هوسرل به توصیف معتقد است و تفسیر را به میان نمی‌آورد (همان:124).
روش دوم پدیدارشناسی یعنی پدیدارشناسی تفسیری که توسط هایدگر پایه‌گذاری شد، رویکردی هستی شناسانه است. از نظر هایدگر انسان هستی- در- عالم است و بدین روی توصیف همیشه عنصر تفسیر را در خود دارد و انسان‌ها همگی مفسرانی هستند، دارای فهم و درک پیشینی که به واسطه حضور آن‌ها در آن بافت خاص شکل گرفته است (فلیک، 1388). به منظور کاوش تجربه زیسته دانشجویان مقطع دکتری، در این پژوهش از سنت کیفی و روش پدیدارشناسی توصیفی استفاده شده است زیرا به منظور کشف تجربه که به نحوی با تعاملات انسانی مربوط هستند، پژوهش‌های کیفی انعطاف و عمق لازم را برای دستیابی به چنین اطلاعاتی دارند. در روش پدیدارشناسی توصیفی که شامل سه مرحله درک مستقیم، تجزیه و تحلیل و توصیف است، می‌توان به شناسایی جوهره انتخاب مسئله در رساله‌های دکتری با استفاده از تجربه زیسته دانشجویان نائل آمد.
3-2 ابزار پژوهش
ابزار اصلي گردآوری داده‌ها در اين پژوهش مصاحبه از نوع مصاحبه‌ي نيمه ساخت‌يافته با پرسش‌هاي باز استفاده شد. به این معنا که سؤالات محوری محدودی از قبل مشخص شده بود اما سؤالات ضمنی زیادی در حین مصاحبه برای روشن‌تر شدن فرآیندهای ذهنی مشارکت‌کنندگان با موقعیت‌های بیرونی، مطرح شد. در مصاحبه نیمهساخت‌یافته محقق طي برنامهاي مشخص و به وسيله سؤالات مشخص، در پي سنجش هدفهایي كم و بيش مشخص است (رفيع پور، 1381). مصاحبهی نیمهساختاریافته برای کار روی یک عنوان خاص انتخاب میشود و راههایی برای عبارت پردازی موضوعات و پرسش‌ها ارائه میدهد (هلستون50، 2008)؛ بنابراین با توجه به هدف پژوهش، ابزار مورد استفاده در پژوهش حاضر، مصاحبه نیمهساختاریافته در نظر گرفته شده است.
3-3 روش گردآوری اطلاعات
به منظور آشکار سازی تجارب زیسته دانشجویان دکتری در انتخاب مسئله پژوهش، پژوهشگر تلاش نمود ابزار مناسبی جهت گردآوری اطلاعات استفاده نماید. ازآنجایی که ابزار مورد استفاده در این پژوهش مصاحبه نیمهساختاریافته بود، در گام اول سعی بر آن شد تا در این مورد بررسی عمیق و جامعی را کسب

پایان نامه
Previous Entries منبع مقاله درباره مسئله یابی، برنامه درسی، مدیریت دولتی، کارشناسی ارشد Next Entries منبع مقاله درباره تحلیل اطلاعات، پایگاه اطلاعات، کدگذاری باز، خوابگاه دانشجو