منبع مقاله درباره مسئله یابی، مسئله پژوهش، تحصیلات تکمیلی، تحلیل اطلاعات

دانلود پایان نامه ارشد

اصلاح قرار گیرد (توسلی، 1388). همچنین، خلیلی شورینی (1381) سه منبع اصلی جهت دست‌یابی به موضوعات تحقیقی بیان می‌کند تجارب انسان، استفاده از نظریه‌های علمی، بررسی تحقیقات دیگران و ادامه راه آن‌ها.
همچنین، منصوریان (1390) توصیه‌هایی برای انتخاب موضوع مناسب تحقیق ارائه کرده است که برخی از این موارد عبارت‌اند از: توجه به موضوعات مسئله مدار؛ توجه به موضوعات بین‌رشته‌ای؛ گذر از محدودیت‌های روش‌شناختی؛ استفاده از فن طوفان ذهنی؛ ترسیم نقشه موضوعی؛ توجه به کاربرد پذیری نتایج؛ توجه به جنبه‌های نوین موضوعات قدیمی؛ مطالعه‌ی اولویت‌های پژوهشی نهادها و سازمان‌ها.
علاوه بر این، دیانی (1387) معضل مسئله‌سازی در پژوهش را مورد توجه قرار داده است و معتقد است مسئله‌یابی مستلزم صرف وقت، مطالعه و تفکر عمیق، مراجعه به کتابخانه‌ها، گفتگو با متخصصان و در نهایت داشتن همتی والاست.
پریرخ و فتاحی (1384) نیز معتقدند تنها از طریق مرور و استنباط از متون است که محقق می‌تواند تکلیف خود را با گام‌های پیش رو روشن کند. همچنین، حسینی (1390) منابع و مراجع انتخاب موضوع پژوهش را به شرح ذیل معرفی می‌نماید: استفاده از تجارب و تمایلات شخصی، استنتاج از نظریه‌ها، استفاده از متون مربوط به موضوع تحقیق، اطلاعات منتشره از رسانه‌ها، رشته‌های تخصصی محققین، زندگی روزمره، فرصت‌ها و تهدیدها، اولویت تحقیقی مؤسسات و سازمان‌ها.
علاوه بر این، اسحاقیان (1382) روش‌های ذیل را برای استخراج موضوع و مسئله پژوهش پیشنهاد می‌دهد:
• مطالعه منابع علمی: مهم‌ترین منبع برای استخراج موضوع، مطالعه وسیع پژوهشگر در متون علمی در یک زمینه خاص است.
• مراکز علمی پژوهشی: مراکز علمی پژوهشی داخل و خارج، برگزاری هم‌اندیشی‌های علمی.
• کلاس و فضای آموزشی
• تغییر: هرگونه تغییر ساختار، مسائل جدیدی را به وجود می‌آورد.
الیس و لوی33 (2008) چهار گام اساسی را برای شناسایی مسئله شایسته پژوهش ضروری می‌دانند. گام اول فرایند جستجو و تلاش در جهت شناسایی یک مسئله شایسته پژوهش است. گام دوم شناسایی مسئله بر اساس مطالعه ادبیات موجود و منابع غنی موجود در آن حوزه است. سومین گام با ترکیب ادبیات و پیشینه موجود و ورود به بدنه دانش است. گام چهارم همفکری و مشورت با دیگران، ارائه بازخورد توسط متخصصان و محققان باتجربه در خصوص مسائلی که شایسته پژوهش است.
با بررسی نظرات و دیدگاه‌های اندیشمندان در حد مطالعات انجام‌شده، منابع و گام‌های متفاوتی برای فرآیند مسئله یابی در پژوهش پیشنهاد شده است که برخی از نکات کلیدی مرتبط با این فرایند به صورت مختصر ارائه می‌گردد: مطالعه منابع علمی، مراجعه به پایگاه‌های اطلاعاتی، استفاده از طرح‌های نیازسنجی‌های انجام‌شده و اولویت‌های پژوهشی در سازمان‌ها، بررسی تحقیقات و استفاده از پیشنهادات پژوهشی پژوهشگران قبلی، توجه به موضوعات و مسائل بین‌رشته‌ای، استفاده از تجارب قبلی خود پژوهشگران است. اهمیت تجارب پژوهشگران به عنوان یکی از منابع اصلی دست‌یابی به مسئله پژوهش که در اکثر منابع نیز به آن اشاره مستقیم یا ضمنی شده است سبب شد تا در این پژوهش با روشی بدیع تجارب دانشجویان دکتری در زمینه انتخاب مسئله رساله دکتری مورد بررسی قرار گیرد.

شکل 2-3 فرآیند یافتن مسئله شایسته پژوهش (کراسول34، 2005؛ الیس و لوی، 2008).
2-1-6 تهدیدات و موانع انتخاب مسئله رساله
دانشجویان در جهت جستجو و کشف مسئله پژوهشی مناسب ممکن است به منابع مختلف مراجعه نمایند و بعضاً با مسائل مختلفی مواجه شوند اما در گزینش آن با چالش‌ها و مانعی مواجه گردند؛ بنابراین در این بخش به این موانع اشاره می‌گردد.
حسینی (1390) معتقد است جمع‌آوری اطلاعات بدون داشتن طرح و قصدی مشخص، داشتن هدف تحقیقی کلی و مبهم، به عهده گرفتن یک طرح تحقیق بدون بررسی پیشینه و پژوهش‌های موجود و عدم تشخیص محدودیت‌های تحقیق، تعیین روش تحقیق قبل از تعیین موضوع، بی‌توجهی به نظریات مناسب و منابع موجود در تدوین مسئله تحقیق، اشتباهات رایجی است پژوهشگران را در تنظیم موضوع تحقیق تهدید می‌کند.
متون مختلف در خصوص تعاریف و مفاهیم مرتبط با مسئله و انتخاب مسئله شایسته پژوهش در منابع مختلف مورد بررسی قرار گرفت. با توجه به اهمیت مسئله پژوهش در پایان‌نامه‌های تحصیلات تکمیلی، هر دانشجو در اولین گام از پژوهش خود باید با مسئله‌ای که دغدغه اصلی وی است مواجهه گردد و بر مبنای آن سایر گام‌های پژوهش را طی نماید. انتخاب موضوع و مسئله پایان‌نامه یکی از دغدغه اصلی دانشجویان است که در منابع مختلف، قاعده خاصی برای آن پیشنهاد نشده است. با نظر به اهمیت این امر باز هم در اکثر پایان‌نامه‌های تحصیلات تکمیلی به جای اینکه دانشجویان وقت خود را صرف جستجو و گزینش مسائل جدید در حیطه پژوهشی خاص خود نمایند، بیشتر به دنبال ایجاد مسئله و به تعبیر دیگر مسئله‌سازی می‌باشند که این امر موجب می‌گردد پایان‌نامه ایشان صرفاً به عنوان یک واحد درسی در نظر گرفته شود که در رشد و بروز توانمندی‌های پژوهشی‌شان تأثیر چندانی را نداشته است. از طرفی شایسته است دانشجویان طرح تحقیق خود را با مسئله‌ی که برگرفته از نگرانی اصلی و نیاز جامعه است شروع کنند و معیارها و راهکارهای مهم در مسئله یابی را در نظر گیرند در غیر این صورت صرفاً برای ارائه یک کار پژوهشی ممکن است در دام مسئله‌سازی و تکرار کارهای پیشینیان گرفتار شوند.
2-2 پیشینه پژوهشی
در این قسمت از پژوهش سعی بر آن است که برخی از تحقیقات داخلی و خارجی مرتبط انتخاب مورد بررسی قرار گیرد که به ترتیب میزان ارتباط با موضوع پژوهش و زمان انجام آن، ارائه خواهد شد.
باهچی کاپلی، باهچی کاپلی، فریش اورمیت، گوکتاش و سوزبیلر35 (2013) در پژوهشی با عنوان «عوامل موثر بر شناسایی مسئله پژوهش در پژوهش‌های تکنولوژی آموزشی» به بررسی روش‌هایی که محققان فناوری آموزشی مسائل پژوهش‌شان را شناسایی می‌کنند، پرداختند. در این پژوهش عوامل موثر بر این فرآیند، منابع مورد استفاده و روشی که محققان به کار می‌بردند، مورد بررسی قرار گرفت. این مطالعه به شیوه مطالعه موردی انجام گرفت و داده‌ها از طریق مصاحبه نیمه ساخت‌یافته از محققان فناوری آموزشی به دست آمد. مشارکت‌کنندگان 10 دانشجوی مقطع دکتری و 3 عضو هیئت‌علمی رشته‌های فناوری آموزشی و آموزش رایانه‌ای از دانشگاه‌های مختلف ترکیه بودند که بر اساس نمونه‌گیری هدفمند و با ملاک نمونه‌گیری با حداکثر اختلاف، انتخاب و کدگذاری شدند. برای اعتبار پژوهش از توصیف غنی، پژوهشگر ثانوی جهت تحلیل اطلاعات و نمونه‌گیری هدفمند استفاده گردید. یافته‌ها در دو مضمون اصلی منابع استفاده‌شده و عوامل و تحدید مسئله گرفتند که مضمون اول یعنی منابع کاربردی، چهار مقوله پیشینه، تبادلات علمی، حوزه مطالعه و عوامل فردی را شامل می‌شود. در مضمون دوم یعنی عوامل چهار مقوله را شامل می‌شود وسعت مسئله، پیشینه، تبادلات علمی، عوامل فردی را شامل می‌شود. در مضمون تحدید مسئله علاوه بر مقوله‌های فوق مقوله روش پژوهش هم مورد بررسی قرار می‌گیرد. بر اساس یافته‌های حاصل از این پژوهش، در بخش نتایج اهمیت بررسی ادبیات موجود به عنوان مهم‌ترین بخش از فرآیند تعریف مسئله، مشارکت و همکاری علمی، توجه به فرصت و هزینه را از مهم‌ترین عوامل تعریف مسئله ذکر می‌کنند.
هریسون و وهالی36 (2008) نیز در پژوهشی با عنوان «برعهده گرفتن (مسئولیت) یک رساله از شروع تا پایان: فرآیند و محصول» به بررسی تجارب دانشجویان در روند انجام رساله در رشته‌های جغرافیا، علوم محیطی و زمین‌شناسی پرداختند. آنها با استفاده از پرسشنامه که برای دانشجویان قبلی منتشرشده و بررسی کتابچه رسالات موجود در مؤسسات انگلستان اطلاعات لازم را گردآوری نمودند و بر اساس تحلیل اطلاعات پرسشنامه‌ها و محتوای کتابچه‌ها به این نتایج دست یافتند که علاقمندی به موضوع مورد بررسی، توانایی انجام پژوهش میدانی از مهم‌ترین ویژگی‌هایی بود که دانشجویان بدان اشاره نمودند؛ و دانشجویان به طور همزمان با مشکلات چندی مانند گستردگی تمرینات، مدیریت زمان و تعادل بین کار پایان‌نامه و سایر مطالعات و خود انگیزشی و دانستن این‌که چه انتظاری از وی می رود، مواجه است. بر اساس نتایج حاصل از تجارب دانشجویان دو دیدگاه جهت انجام پایان‌نامه در این مؤسسات موجود است: دیدگاه اول انجام پایان‌نامه را به صورت مستقل و فردی می‌داند که در این دیدگاه دانشجو فرصت انجام را در دست دارد و قدرت ابتکار و خلاقیت وی افزایش می‌یابد و از طرفی هم با این محدودیت مواجه است که نتایج حاصل از پژوهش به لحاظ کیفی ضعیف یا ناقص باشند و دیدگاه دوم هدایت شونده است که فردیت دانشجو را محدود می‌کند و تضمینی جهت اتمام پژوهش ارائه می‌دهد. هم از دیدگاه کارکنان و هم دانشجویان موضوع مورد مطالعه اساسی‌ترین تصمیم‌گیری دانشجو است. دانشجویان تشخیص می‌دهند که موضوع باید چیزی باشد که واقعاً مورد علاقه آنها باشد و برای انجام مطالعات بعدی انگیزه‌بخش باشد و آزادانه انتخاب نمودن موضوع را ارزشمند می‌دانند و شکست در به نتیجه رساندن آن را تهدیدی برای پژوهش‌های بعدی می‌دانند. در این پژوهش به طور خاص به بررسی چگونگی انتخاب موضوع رساله پرداخته نشده است.
هو، ژن شی، هان، وانگ و ادی37 (2010) نیز در پژوهشی با عنوان «مسئله یابی علمی خلاق و روند رشد آن» به بررسی توانایی مسئله یابی خلاق در یک نمونه 1367 از دانش‌آموزان ابتدایی، متوسطه و دبیرستان در دو شهر از چین پرداختند. در این پژوهش دانشجویان جهت تولید و طراحی سؤالات مرتبط با علوم در شرایط باز و بسته پاسخ که بر اساس داشتن تسلط، انعطاف‌پذیری و اصالت طبقه‌بندی شدند. در این پژوهش با روش شبه آزمایشی و از الگوی اساسی خلاقیت تورنس به عنوان مبنایی برای ارزیابی توانایی مسئله یابی دانش‌آموزان استفاده گردید. از دیدگاه ایشان منظور از تسلط چگونگی دست‌یابی به ایده‌ها، منظور از انعطاف‌پذیری تنوع ایده‌ها و منظور از اصالت نادر و متفاوت بودن ایده‌های ارائه‌شده است. نتایج این پژوهش از لحاظ روند رشد و نوع آموزش تفاوت معناداری را در توانایی مسئله یابی خلاق ارائه می‌دهد. توانایی مسئله یابی خلاق یک روند تکاملی است که در پایه پنجم جهش قابل‌توجهی دارد و به صورت مداوم در پیشرفت است تا در پایه هشتم به اوج می‌رسد و بعد از آن کاهش می‌یابد و در سال‌های دبیرستان تثبیت می‌گردد. همچنین از نظر تأثیر نوع آموزش تفاوت معناداری در رشد توانایی مسئله یابی خلاق و رشد آن ایجاد مشاهده نمودند؛ اما از لحاظ جنسیت تفاوت معناداری را بین دختران و پسران مشاهده نکردند.
هم‌چنین، گازا، شلن بارگر و هونکر38 (2012) در پژوهشی با عنوان «رشد به عنوان یک نویسنده اندیشمند: تجربه دانشجویان ورودی در مقطع دکتری برنامه پرستاری در ایالات‌متحده آمریکا» به بررسی توانایی‌ها نگارش علمی دانشجویان پرداختند. هدف از این مطالعه کشف تجربه زیسته رشد به عنوان یک نویسنده اندیشمند بود که با روش پدیدارشناسی هرمنوتیک دنبال گردید. اطلاعات لازم در این پژوهش به صورت پرسشنامه مشخصات فردی و مصاحبه شخصی با 10 نفر از دانشجویان زن ورودی دوره‌ی دکتری برنامه پرستاری در یک دانشگاه معتبر دولتی در غرب پنسیلوانیا جمع‌آوری گردید. همه مصاحبه ضبط و یادداشت‌برداری شدند و با استفاده از یک رویکرد سیستماتیک سازگار با مطالعات پدیدارشناسی هرمنوتیک تحلیل گردید. تم‌های کشف‌شده در این پژوهش عبارت‌اند از: الف) بروز دانش در مورد نگارش اندیشمندانه ب) تغییر تفکر برای نگارش عالمانه ج) زایندگی: رنج و لذت ناشی از نگارش علمی د) قرار دادن کنار یکدیگر اجزاء جهت نیل به محصول نهایی. در پایان به این نتیجه دست یافتند که از طریق کشف تجارب زیسته دانشجویان می‌توان به شناسایی رویکردهای آموزشی که تسهیل‌گر رشد نگارش علمی است، نائل گردید.
محمدجانی‌اسرمی (1392) نیز در پایان‌نامه کارشناسی ارشد خود با عنوان «بررسی میزان توجه به قلمروهای موضوعی مختلف و شناسایی موضوعات مغفول در تولیدات علمی حوزه برنامه

پایان نامه
Previous Entries منبع مقاله درباره مسئله پژوهش، علوم انسانی، دانشگاه فردوسی، مسئله یابی Next Entries منبع مقاله درباره مسئله یابی، برنامه درسی، مدیریت دولتی، کارشناسی ارشد