منبع مقاله درباره سوره معارج، امام صادق

دانلود پایان نامه ارشد

قَتَلَهُمْ وَ ما رَمَيْتَ إِذْ رَمَيْتَ وَ لكِنَّ اللَّهَ رَمى‏ وَ لِيُبْلِيَ الْمُؤْمِنِينَ مِنْهُ بَلاءً حَسَناً إِنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ?111 با تعبير?‏ وَ لِيُبْلِيَ الْمُؤْمِنِينَ مِنْهُ بَلاءً حَسَناً? به اين موضوع اشاره کرده است.
” بلاء” در اصل به معناى آزمايش كردن است112 منتهى گاهى بوسيله نعمتهاست كه آن را” بلاء حسن” مى‏گويند و گاهى بوسيله مصيبت‏ها و مجازات‏هاست كه به آن” بلاء سى‏ء” گفته مى‏شود، نظير آيه ? وَ نَبْلُوكُمْ بِالشَّرِّ وَ الْخَيْرِ فِتْنَةً وَ إِلَيْنا تُرْجَعُونَ?113 و همچنين آيه‏ ?فَأَمَّا الْإِنْسانُ إِذا مَا ابْتَلاهُ رَبُّهُ فَأَكْرَمَهُ وَ نَعَّمَهُ فَيَقُولُ رَبِّي أَكْرَمَنِ?114 و نيزآيه ? وَ بَلَوْناهُمْ بِالْحَسَناتِ وَ السَّيِّئاتِ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ?115 .116
بايد گفت که ميدان بدر يك ميدان آزمايش براى مسلمانان بود و خدا مى‏خواست مؤمنان را از سوى خود به وسيله اين پيروزى بيازمايد.117
تعبير ? أَنَّ اللَّهَ يَحُولُ بَيْنَ الْمَرْءِ وَ قَلْبِهِ “118 از آيه24 ? يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اسْتَجِيبُوا لِلَّهِ وَ لِلرَّسُولِ إِذا دَعاكُمْ لِما يُحْيِيكُمْ وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يَحُولُ بَيْنَ الْمَرْءِ وَ قَلْبِهِ وَ أَنَّهُ إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ?119 به طور ضمني بيانگر امتحان الهي مي تواند باشد. در اين آيه ذکر شده که خداوند، بين انسان و خواسته هاي قلبي اش قرار مي گيرد. بدين معني که خداوند انسان را دائماً بر سر دو راهي خود و خدا قرار مي دهد و او بايد بين اين دو انتخابگر باشد. بنابراين انسان همواره مورد آزمايش و امتحان الهي خواهد بود.
آيه 28 ? وَ اعْلَمُوا أَنَّما أَمْوالُكُمْ وَ أَوْلادُكُمْ فِتْنَةٌ وَ أَنَّ اللَّهَ عِنْدَهُ أَجْرٌ عَظِيمٌ‏?120 صريحاً به اين مطلب اشاره دارد که خداوند از طريق اموال و اولاد، انسان را مي آزمايد.
2-1-2-3- دگرگوني و زوال مواهب الهي در گرو ناسپاسي
تنها آيه 53، به اين موضوع پرداخته است.
آيه 53 ? ذلِكَ بِأَنَّ اللَّهَ لَمْ يَكُ مُغَيِّراً نِعْمَةً أَنْعَمَها عَلى‏ قَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا ما بِأَنْفُسِهِمْ وَ أَنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ?121 بيانگر اين مطلب است که نوع عملکرد انسان، نوع رفتار خداوند با انسان را تعيين مي کند. اگر اعمال ناشايست از انسان سر بزند و به جاي شکرگزاري، کفران نعمت نمايد، خداوند نيز آن نعمت را از او سلب مي کند. پس دگرگوني نعمتها، نتيجه ناسپاسي مي باشد و خداوند بي دليل نعمتي را از کسي نمي گيرد.
2-1-2-4- عذاب الهي
آياتي که به اين موضوع اشاره کرده اند عبارتند از:”32-33-34-51″.
2-1-2-4-1-عذابها تابع عملکردها122
آيه 34 ?وَ ما لَهُمْ أَلَّا يُعَذِّبَهُمُ اللَّهُ وَ هُمْ يَصُدُّونَ عَنِ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ وَ ما كانُوا أَوْلِياءَهُ إِنْ أَوْلِياؤُهُ إِلَّا الْمُتَّقُونَ وَ لكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لا يَعْلَمُونَ?123 بر اين مطلب تأکيد دارد: اعمالي چون بازداشتن مردم از مسجدالحرام، عذاب الهي را در پي دارد.
آيه 51 ? ذلِكَ بِما قَدَّمَتْ أَيْدِيكُمْ وَ أَنَّ اللَّهَ لَيْسَ بِظَلَّامٍ لِلْعَبِيدِ?124، علت عذاب و کيفر مخالفان را اعمال ناپسندشان بيان نموده و اينکه خداوند در عذاب نمودن بندگان، فراتر از اعمالشان، آنها را مجازات نمي کند.
2-1-2-4-2- وقوع عذاب پس از درخواست آن از سوي مخالفان
آيه 32 ?وَ إِذْ قالُوا اللَّهُمَّ إِنْ كانَ هذا هُوَ الْحَقَّ مِنْ عِنْدِكَ فَأَمْطِرْ عَلَيْنا حِجارَةً مِنَ السَّماءِ أَوِ ائْتِنا بِعَذابٍ أَلِيمٍ?125 نشان مي دهد که مخالفان درخواست عذاب از خداوند نمودند. اگر پيامبر9 در ميان اين گروه نبود، قطعاً عذاب صورت مي گرفت همانطور که در سوره معارج ذکر شده که فردي در خواست عذاب نموده و خداوند آن را سريعاً محقق ساخت:? سَأَلَ سائِلٌ بِعَذابٍ واقِعٍ * لِلْكافِرينَ لَيْسَ لَهُ دافِعٌ?126.
امام صادق 7ذيل اين آيه فرموده اند: چون نعمان بن حارث فهرى در روز غدير خم از پيغمبر 9شنيد كه مي فرمايد:”من كنت مولاه فعلى مولاه”،گفت: بار خدايا اگر اين سخن مقرون به صدق باشد ما را سنگسار كن و عذاب خود را بر ما نازل گردان. بنابراين حق تعالى اين آيه – إِذْ قالُوا اللَّهُمَّ إِنْ كانَ هذا هُوَ الْحَقَّ مِنْ عِنْدِكَ فَأَمْطِرْ عَلَيْنا حِجارَةً مِنَ السَّماءِ أَوِ ائْتِنا بِعَذابٍ أَلِيمٍ- را نازل گردانيد و بعد از آن آيه سوره معارج را نازل کرد.127
2-1-2-4-3- حضور پيامبر9، مانع عذاب مخالفان
طبق آيه 33 ? وَ ما كانَ اللَّهُ لِيُعَذِّبَهُمْ وَ أَنْتَ فِيهِمْ وَ ما كانَ اللَّهُ مُعَذِّبَهُمْ وَ هُمْ يَسْتَغْفِرُونَ?128 اگر پيامبر9و مؤمنان در بين مخالفاني که محکوم به عذاب هستند، حضور داشته باشند، عذاب خداوند محقق نمي شود.
2-1-2-5- پيامد اعمال
آيات”2-4-9-12-13-14-16-18-19-22-25-29-30-34-35-36-46-49-50-52-54-55-56-58-60- 65-66-73-74″، به پيامد اعمال انسانها اشاره کرده اند.
2-1-2-5-1- نسبت به مؤمنان
آياتي که به پيامد اعمال مؤمنان پرداخته اند عبارتند از:”2-4-9-19-29-46-49-60-65-66-73-74″.
2-1-2-5-1-1- دنيوي
آيات”2-4-9-19-29-46-49-60-65-66-73-74 ” مرتبط با پيامد دنيوي اعمال مؤمنان مي باشد.
آيه 2 ?إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ إِذا ذُكِرَ اللَّهُ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَ إِذا تُلِيَتْ عَلَيْهِمْ آياتُهُ زادَتْهُمْ إِيماناً وَ عَلى‏ رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ?129 خشوع دل را نتيجه ياد خدا، و افزايش ايمان را نتيجه تلاوت آيات قرآن ذکر نموده است.
در آيه 4 ?أُولئِكَ هُمُ الْمُؤْمِنُونَ حَقًّا لَهُمْ دَرَجاتٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَ مَغْفِرَةٌ وَ رِزْقٌ كَرِيمٌ?130 براي کسي که مؤمن حقيقي محسوب مي شود، درجات و مغفرت و رزق کريم در نظر گرفته شده است که اين پاداشها هم در دنيا شامل حال انسان مي شود و هم در آخرت.
تقاضاي ياري از خداوند و ابراز نياز به او قطعاً ياري او را به دنبال خواهد داشت. که آيه 9 ?إِذْ تَسْتَغِيثُونَ رَبَّكُمْ فَاسْتَجابَ لَكُمْ أَنِّي مُمِدُّكُمْ بِأَلْفٍ مِنَ الْمَلائِكَةِ مُرْدِفِينَ?131 به استجابت دعاي جنگجويان بدر اشاره نموده است. بنابراين دعا کردن و طلب ياري نمودن از خداوند، موجب استجابت مي شود:” ُ ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُم”132.
تعبير” وَ أَنَّ اللَّهَ مَعَ الْمُؤْمِنِينَ “133 در آيه 19 ?إِنْ تَسْتَفْتِحُوا فَقَدْ جاءَكُمُ الْفَتْحُ وَ إِنْ تَنْتَهُوا فَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ وَ إِنْ تَعُودُوا نَعُدْ وَ لَنْ تُغْنِيَ عَنْكُمْ فِئَتُكُمْ شَيْئاً وَ لَوْ كَثُرَتْ وَ أَنَّ اللَّهَ مَعَ الْمُؤْمِنِينَ?134 معيت و ياري خداوند نسبت به مؤمنين را بيان مي کند. در قضيه جنگ بدر، عامل ايمان موجب شد که خداوند عنايات و امدادهاي خويش را به کمک مؤمنان بفرستد.
در نتيجه تقوا، خداوند بصيرت و راه تشخيص حق از باطل به انسان مي دهد که آيه 29 ? يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ تَتَّقُوا اللَّهَ يَجْعَلْ لَكُمْ فُرْقاناً وَ يُكَفِّرْ عَنْكُمْ سَيِّئاتِكُمْ وَ يَغْفِرْ لَكُمْ وَ اللَّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِيمِ?135 به اين مطلب اشاره دارد و هم چنين افراد متقي در همين دنيا گناهان و کوتاهي هايشان پوشانده مي شود و مورد غفران الهي واقع مي شوند.
آيه 46 ?وَ أَطِيعُوا اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ لا تَنازَعُوا فَتَفْشَلُوا وَ تَذْهَبَ رِيحُكُمْ وَ اصْبِرُوا إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ?136 ياري و همراهي خداوند را به صابران گوشزد نموده است. به عبارت ديگر، کسي که صبر پيشه کند، خداوند نيز به او مدد مي رساند.
آيه 49 ?إِذْ يَقُولُ الْمُنافِقُونَ وَ الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ غَرَّ هؤُلاءِ دِينُهُمْ وَ مَنْ يَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ فَإِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ?137 نشان مي دهد که هرکس بر خداوند توکل نمايد، خداوند نيز کفايت کار او را مي نمايد.
بنا بر آيه 60 ? وَ أَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ وَ مِنْ رِباطِ الْخَيْلِ تُرْهِبُونَ بِهِ عَدُوَّ اللَّهِ وَ عَدُوَّكُمْ وَ آخَرِينَ مِنْ دُونِهِمْ لا تَعْلَمُونَهُمُ اللَّهُ يَعْلَمُهُمْ وَ ما تُنْفِقُوا مِنْ شَيْ‏ءٍ فِي سَبِيلِ اللَّهِ يُوَفَّ إِلَيْكُمْ وَ أَنْتُمْ لا تُظْلَمُونَ?138 انفاق نمودن در راه خدا قطعاً بي نتيجه نخواهد ماند و بنابرآيه :?مَثَلُ الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوالَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ كَمَثَلِ حَبَّةٍ أَنْبَتَتْ سَبْعَ سَنابِلَ فِي كُلِّ سُنْبُلَةٍ مِائَةُ حَبَّةٍ وَ اللَّهُ يُضاعِفُ لِمَنْ يَشاءُ وَ اللَّهُ واسِعٌ عَلِيمٌ ?139، آنچه که در راه خدا انفاق شده باشد، چندين برابرش به انسان باز مي گردد.
آيه 65 ?يا أَيُّهَا النَّبِيُّ حَرِّضِ الْمُؤْمِنِينَ عَلَى الْقِتالِ إِنْ يَكُنْ مِنْكُمْ عِشْرُونَ صابِرُونَ يَغْلِبُوا مِائَتَيْنِ وَ إِنْ يَكُنْ مِنْكُمْ مِائَةٌ يَغْلِبُوا أَلْفاً مِنَ الَّذِينَ كَفَرُوا بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لا يَفْقَهُونَ?140 و آيه 66 ? الْآنَ خَفَّفَ اللَّهُ عَنْكُمْ وَ عَلِمَ أَنَّ فِيكُمْ ضَعْفاً فَإِنْ يَكُنْ مِنْكُمْ مِائَةٌ صابِرَةٌ يَغْلِبُوا مِائَتَيْنِ وَ إِنْ يَكُنْ مِنْكُمْ أَلْفٌ يَغْلِبُوا أَلْفَيْنِ بِإِذْنِ اللَّهِ وَ اللَّهُ مَعَ الصَّابِرِينَ?141 به اين نکته اشاره دارند که عامل پيروزي رزمندگان اسلام و غلبه بر سپاه نيرومند دشمن، صبر آنها بوده است.
در آيه 73 ?وَ الَّذِينَ كَفَرُوا بَعْضُهُمْ أَوْلِياءُ بَعْضٍ إِلَّا تَفْعَلُوهُ تَكُنْ فِتْنَةٌ فِي الْأَرْضِ وَ فَسادٌ كَبِيرٌ?142 اين مطلب يادآوري شده است که اگر مؤمنان به ياري يکديگر نشتابند و همديگر را کمک ننمايند، قطعاً فساد و سختي به آنها روي خواهد آورد. پس مي توان نتيجه گرفت که ياري نمودن برادر ايماني موجب دفع بلا و سختي هاست.
در آيه 74 ?وَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ هاجَرُوا وَ جاهَدُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَ الَّذِينَ آوَوْا وَ نَصَرُوا أُولئِكَ هُمُ الْمُؤْمِنُونَ حَقًّا لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَ رِزْقٌ كَرِيمٌ?143 آمرزش و رزق کريم به مؤمنان حقيقي وعده داده شده است: هم در اين دنيا و هم در آخرت.

2-1-2-5-1-2- اخروي
آيات” 4- 29-46-74 ” پيامد اخروي اعمال را بيان نموده اند.
بنابرآيه 4 ? أُولئِكَ هُمُ الْمُؤْمِنُونَ حَقًّا لَهُمْ دَرَجاتٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَ مَغْفِرَةٌ وَ رِزْقٌ كَرِيمٌ?144، خداوند مقامات معنوي، آمرزش و رزق کريم را براي مؤمنان حقيقي در نظر گرفته است.
آيه 29 ?يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ تَتَّقُوا اللَّهَ يَجْعَلْ لَكُمْ فُرْقاناً وَ يُكَفِّرْ عَنْكُمْ سَيِّئاتِكُمْ وَ يَغْفِرْ لَكُمْ وَ اللَّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِيمِ?145 نشان مي دهد که خداوند در آخرت متقين را مورد غفران خود قرار مي دهد و کوتاهي هايشان را ناديده مي گيرد.
در آيه 46 ? وَ أَطِيعُوا اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ لا تَنازَعُوا فَتَفْشَلُوا وَ تَذْهَبَ رِيحُكُمْ وَ اصْبِرُوا إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ?146 حکايت از اين دارد که صبر نمودن، موجب ياري خداوند مي باشد که اين ياري هم در دنيا معنا دارد و هم در آخرت.
آيه 74 ? وَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ هاجَرُوا وَ جاهَدُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَ الَّذِينَ آوَوْا وَ نَصَرُوا أُولئِكَ هُمُ الْمُؤْمِنُونَ حَقًّا لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَ رِزْقٌ كَرِيمٌ?147 آمرزش و رزق کريم را که در آخرت نيز محقق مي شود، نتيجه ايمان، هجرت، جهاد، پناه دادن و ياري مؤمنان به شرط اخلاص معرفي کرده است.
2-1-2-5-2- مخالفان
آياتي که پيامد اعمال مخالفان را مطرح کرده اند، آيات”12-13-14-16-18-22-25-30-34-35-36-50-52-54-55-58-65″ مي باشند.
2-1-2-5-2-1- دنيوي
آيات”12-13-18-22-25-30-36-52-54-55-58-65″ به پيامد دنيوي اعمال مخالفان اشاره دارند.
آيه 12 ?إِذْ يُوحِي رَبُّكَ إِلَى الْمَلائِكَةِ أَنِّي مَعَكُمْ فَثَبِّتُوا الَّذِينَ آمَنُوا سَأُلْقِي فِي قُلُوبِ الَّذِينَ كَفَرُوا الرُّعْبَ فَاضْرِبُوا فَوْقَ الْأَعْناقِ وَ اضْرِبُوا مِنْهُمْ كُلَّ بَنانٍ?148 و آيه 13 ?ذلِكَ

پایان نامه
Previous Entries منبع مقاله درباره عدل و داد Next Entries منبع مقاله درباره اصلي، "، هايي