منبع مقاله درباره رفتار شهروندی، رفتار شهروندی سازمانی، تعریف مفهومی، مدارس متوسطه

دانلود پایان نامه ارشد

مناسباتی درست و قابل اطمینان در میان مردم وجود دارد. در چنین محیطی به سازمان و اعضای آن فرصت داده میشود که تا حد توان پیش بروند. بر این اساس توجه به شهروندان در نظام ارزشی دمکراتیک رو به افزایش است. اکنون که اهمیت کارکنان به عنوان شهروندان حرفهایی درک شده است، رفتار آنها هم میتواند بسیار با اهمیت تلقی شود و از این روست که محققان زیادی به تجزیه و تحلیل رفتار شهروندی پرداختهاند.
به طور کلی رفتار شهروندی سازمانی یک نوع رفتار ارزشمند و مفید است که افراد آن را به طور دلخواه و داوطلبانه از خود بروز میدهند(اسلامی و سیار، 1386، ص 57). بسیاری از سازمانها به منظور افزایش کارایی خود مفهوم رفتار شهروندی سازمانی را به اجرا گذاشتهاند و چنین رفتاری را در سازمانهای خصوصی و دولتی افزایش دادهاند(توره، 1385).
مطالعات میدانی نشان میدهد که رفتار شهروندی سازمانی اثربخشی مدارس را افزایش میدهد زیرا منابع را برای دستیایی به اهداف مولد آزاد میسازد، به هماهنگی فعالیتها در سازمان کمک مینماید و معلمان را قادر به سازگاری بیشتر با تغییرات محیطی میسازد(سامچ و رون1، 2007؛ به نقل از کریمی و همکاران، 1391، ص 153).
اصلیترین سرمایه هر سازمان به خصوص سازمانهای دانشمحور چون آموزش و پرورش کارکنان آن هستند. یکی از معضلات مدارس وجود رفتارهای نامناسبی چون پرخاشگری، لجبازی، کمکاری و … در بین معلمان است که بر عملکرد و کارایی مدارس و نیز بر روابط بین فردی و روحیه آنها تأثیرگذار است. لذا بررسی رفتارهای شهروندی و عوامل مرتبط با آن میتواند زمینه را برای توجه و مشارکت هرچه بیشتر معلمان در این رفتارها افزایش دهد(کریمی و همکاران، 1391، ص 156).
بررسیها نشان میدهد که متغیرهای گوناگونی با رفتار شهروندی سازمانی کارکنان رابطه دارند. براساس پژوهشهای انجام گرفته در روانشناسی اجتماعی، افرادی که احساس کفایت بیشتری دارند، در اغلب موارد تمایل بیشتری نیز به کمک دارند(مستبصری و نجابی، 1387).
پروسيا2(2002) براي نخستينبار از چگونگي ارتباط بين خودمدیریتی، خودكارآمدي و عملكرد حمايت كرد. آموزش خودمدیریتي، خودكارآمدي را ارتقاء ميدهد و آن هم به نوبه خود در بهبود عملكرد تأثير دارد(به نقل از آقابابایی، هویدا، سیادت، و رحیمی، 1390، ص 30).
تحقیقات تربیتی حاکی از عدم توفیق انسانها در عصر حاضر برای انطباق خود با جهان متغیر بوده و راهکارهای پیشنهادی برای حل این مسئله حاوی مهارتهایی نظیر مهارت اندیشیدن، مهارتهای اجتماعی، فیزیکی و ادراکی، مهارتهای خودمدیریتی و به طور کلی مهارتهای مورد نیاز زندگی کنونی میباشد.
به نظر میرسد که گاهی هنجارهای فرهنگی بدون وجود آگاهی و درک صحیح از چند و چون آن، به معیارهای توسعهیافتگی و بلوغ تبدیل میشود. تا جایی که تقلید جای خود را به خلاقیت داده و دگرشناسی به جای خودشناسی مینشیند.

______________________________________
1- Somech & Ron
2- Prussia
بدیهی است که تقلید و دگرباوری در یک یا چند زمینه محدود به ویژه به طور آگاهانه، حتی میتواند به مثابه استفاده از تجارب گروههای انسانی، موجب رشد و غنای توسعه فردی و اجتماعی باشد.
ولی از آنجا که به نظر میرسد این فرآیند به طور غیرآگاهانه، بدون درک عمیق از موارد و مصادیق مربوط و به طور احساسی مورد استقبال است، بیم آن میرود که خود دیگران ناخواسته به جای خود انسانها نشسته و در بلندمدت چنان جا خوش کند که عرصه بر خود ما تنگ شود. در این صورت خودباختگی جایگزین خودباوری شده و خودیابی به معضل بزرگتری تبدیل خواهد شد(عباسزاده، 1387؛ به نقل از شکری، 1390، ص 16).
به اعتقاد ايلوي1(2008)، خودرهبري باعث ارتقاء عملكرد خلاق، حس اعتماد بيشتر، ارتباطات بهتر در گروه، تصميمگيريهاي گروهي صحيحتر و جنب و جوش بيشتر در توسعه گروههاي كار خود- مديريتي است(به نقل از آقابابایی و همکاران، 1390، ص 30).
بنابراین با توجه به اهمیت رفتار شهروندی سازمانی در کارایی و اثربخشی سازمان، مطالعه حاضر در تلاش است تا نقش استراتژیهای مدیریت بر خود مدیران را بر رفتار شهروندی سازمانی دبیران مورد بررسی قرار دهد و در صورت ارتباط این دو متغیر با یکدیگر میتوان فضای حاکم بر مدارس، به خصوص مدارس متوسطه را در جهت اینگونه رفتارها سوق داد.
1- 4- اهداف پژوهش
1- شناسایی نقش استراتژی رفتاری مدیران بر رفتار شهروندی سازمانی دبیران مدارس دوره دوم متوسطه شهر خرمآباد.
2- شناسایی نقش استراتژی پاداش طبیعی مدیران بر رفتار شهروندی سازمانی دبیران مدارس دوره دوم متوسطه شهر خرمآباد.
3- شناسایی نقش استراتژی الگوی فکری سازنده مدیران بر رفتار شهروندی سازمانی دبیران مدارس دوره دوم متوسطه شهر خرمآباد.
4- تعیین سهم هر کدام از استراتژیهای رفتاری، پاداش طبیعی و الگوی فکری سازنده مدیران در تبیین تغییرات رفتار شهروندی سازمانی دبیران مدارس دوره دوم متوسطه شهر خرمآباد.

______________________________________
1- Elloy
1- 5- فرضیهها و سوال پژوهش
1- بین استراتژی رفتاری مدیران و رفتار شهروندی سازمانی دبیران(نوعدوستی، وظیفهشناسی، جوانمردی، ادب و نزاکت و فضیلتمدنی) مدارس متوسطه شهر خرمآباد ارتباط معنادار وجود دارد.
2- بین استراتژی پاداش طبیعی مدیران و رفتار شهروندی سازمانی دبیران(نوعدوستی، وظیفهشناسی، جوانمردی، ادب و نزاکت و فضیلتمدنی) مدارس متوسطه شهر خرمآباد ارتباط معنادار وجود دارد.
3- بین استراتژی الگوی فکری سازنده مدیران و رفتار شهروندی سازمانی دبیران(نوعدوستی، وظیفهشناسی، جوانمردی، ادب و نزاکت و فضیلتمدنی) مدارس متوسطه شهر خرمآباد ارتباط معنادار وجود دارد.
4- کدام یک از استراتژیهای رفتاری، پاداش طبیعی و الگوی فکری سازنده مدیران پیشبینی کننده قویتری برای رفتار شهروندی سازمانی دبیران است؟
1- 6- تعاریف مفهومی و عملیاتی واژهها
1- 6- 1- استراتژیهای مدیریت بر خود
تعریف مفهومی: استراتژیهای مديريت بر خود، مجموعهاي از استراتژيهايي است كه يك شخص جهت نفوذ و بهبود رفتارش استفاده میكند و به عنوان فرآيند جهتدهي شخصي تمايلات، رفتار و شناخت افراد به سمت برآورده شدن وظايف و يا اهداف تعريف ميشود(مانز و سیمز، 1980؛ به نقل از عطافر و همکاران، 1390، ص 1113).
تعریف عملیاتی: منظور از استراتژیهای مدیریت بر خود، نمرهای است که مدیران با توجه به پاسخگویی به 30 گویه پرسشنامه محققساخته استراتژیهای مدیریت بر خود کسب میکنند.
1- 6- 1- 1- استراتژي رفتاري
تعریف مفهومی: استراتژي رفتاري بر افزايش خود- آگاهي و مديريت رفتارهاي اصلي تأكيد دارد(مانز و نک، 2004؛ به نقل از عطافر و همکاران، 1390، ص 1113).
تعریف عملیاتی: منظور از استراتژی رفتاری، نمرهای است که مدیران در پاسخ به گویههای 1 تا 10 پرسشنامه محققساخته استراتژیهای مدیریت بر خود کسب میکنند.
1- 6- 1- 2- استراتژی پاداش طبیعی
تعریف مفهومی: استراتژي پاداش طبيعي، دال بر ايجاد شرايطي است كه در آن فرد به طور ذاتي براي جنبههای لذتبخش وظايف و فعاليت برانگيخته ميشود(مانز و سیمز، 2001؛ به نقل از عطافر و همکاران، 1390، ص 1113).
تعریف عملیاتی: منظور از استراتژی پاداش طبيعي، نمرهای است که مدیران در پاسخ به گویههای 11 تا 20 پرسشنامه محققساخته استراتژیهای مدیریت بر خود کسب میکنند.
1- 6- 1- 3- استراتژی الگوی فکری سازنده
تعریف مفهومی: استراتژی الگوی فکری سازنده به الگوهاي فكري مربوط میشود كه ذاتاً سازندهاند. الگوهای فکری قابل جمعآوری و تکرارپذیر هستند. افراد میتوانند الگوهای سازنده و مخرب را اتخاذ کنند که این امر حالت رفتاری، حسی و واکنشهای آنها را تحت تأثیر قرار میدهد(مانز، 1992؛ نک و مانز، 1992؛ به نقل از ملاحسینی و برخوردار، 1386، ص 100)
تعریف عملیاتی: منظور از استراتژی الگوی فکری سازنده، نمرهای است که مدیران در پاسخ به گویههای 21 تا 30 پرسشنامه محققساخته استراتژیهای مدیریت بر خود کسب میکنند.
1- 6- 2- رفتار شهروندی سازمانی
تعریف مفهومی: رفتار شهروندی سازمانی، رفتار آگاهانه و اختیاری افراد یا سازمان به عنوان یک کل است که فراتر از الزامات نقشی است و مستقیماً توسط سیستم رسمی پاداش سازمانی در نظر گرفته نمیشود، بلکه هدف آن افزایش اثربخشی کلی سازمان است. بر اساس این تعریف، رفتار شهروندی سازمانی به رفتارهای سودمند سازمانی اشاره دارد که نه بر اساس الزامات نقش رسمی، اجباری است و نه بر اساس ضمانت پاداش رسمی انجام میشود. رفتار شهروندی سازمانی شامل کمکهای غیررسمی است که کارمندان میتوانند بدون توجه به تحریمها و پاداشهای رسمی آنها را انجام دهند و یا از انجام آنها خودداری کنند(ارگان، 1980 و 1990؛ به نقل از سامچ و رون، 2007، ص 40).
تعریف عملیاتی: منظور از رفتار شهروندی سازمانی، نمرهای است که دبیران با توجه به پاسخگویی به 24 گویه پرسشنامه رفتار شهروندی سازمانی سامچ و رون(2007) کسب میکنند.
1- 6- 2- 1- نوعدوستی
تعریف مفهومی: نوعدوستی یا رفتار یاریگرانه، شامل کمک داوطلبانه به دیگران در ارتباط با مشکلات و وظایف سازمانی میباشد. مانند کمک به دیگر معلمانی که حجم کاری سنگینی دارند(سامچ و رون ، 2007، ص 40). همچنین معلم نوعدوست به همکارانی که غايب بوده‌اند(در نتيجه کار عقب افتاده دارند) کمک مي‌کند، حتي اگر وظيفهاش نباشد، معمولاً در انجام کارها همکاران جدید را راهنمایی مي‌کند و به عبارتی هميشه آماده ياري رساندن به افرادي است که در اطراف او هستند(همان، ص 61).
تعریف عملیاتی: منظور از نوعدوستی، نمرهای است که دبیران در پاسخ به گویههای 1 تا 5 پرسشنامه رفتار شهروندی سازمانی سامچ و رون(2007) کسب میکنند.
1- 6- 2- 2- وظیفهشناسی
تعریف مفهومی: وظیفهشناسی یعنی نقش خود را به خوبی و فراتر از حداقل سطح وظیفهای مورد نیاز انجام دادن، وقتشناسی، حفظ موقعیتهای بهتر در محل کار، نگهداری منابع و موضوعات مربرط به حضور در سازمان، مانند بیش از میزان معمول سر کار ماندن(سامچ و رون ، 2007، ص 40). معلم وظیفهشناس در کارش وقفه‌هاي بي‌مورد ايجاد نمي‌کند، در مواقعی که حتی کسی او را نمیبیند و مراقب او نیست قوانین و مقررات را رعایت میکند و معتقد است که که در مقابل حقوق روزانه، بايد به همان اندازه کار انجام دهد(همان، ص 61).
تعریف عملیاتی: منظور از وظیفهشناسی، نمرهای است که دبیران در پاسخ به گویههای 6 تا 10 پرسشنامه رفتار شهروندی سازمانی سامچ و رون(2007) کسب میکنند.
1- 6- 2- 3- جوانمردی
تعریف مفهومی: جوانمردی به تمایل کارکنان به تحمل شرایط اجتنابناپذیر و ناراحت کننده در کار، بدون اعتراض و ابراز ناراحتی اشاره دارد. مثلاً فرد وقت زیادی صرف شکایت کردن(غرغر کردن) در مورد موضوعات جزئی و بیاهمیت نمیکند(سامچ و رون ، 2007، ص 40). معلم جوانمرد به جای پرداختن به جنبههای منفی قضایا به جنبههای مثبت آن تأکید دارد و اغلب به دنبال پیدا کردن نواقص در امور سازمانی نیست(همان، ص 61).
تعریف عملیاتی: منظور از جوانمردی، نمرهای است که دبیران در پاسخ به گویههای 11 تا 15 پرسشنامه رفتار شهروندی سازمانی سامچ و رون(2007) کسب میکنند.
1- 6- 2- 4- ادب و نزاکت
تعریف مفهومی: ادب و نزاکت به معنای رفتارهای دوراندیشانهای است که از ایجاد تنشها و مشکلات مرتبط کاری برای دیگران جلوگیری میکند. مانند ضایع نکردن حقوق دیگران(سامچ و رون ، 2007، ص 40). معلم با ادب متوجه است که چگونه رفتارش کار ساير افراد را تحت تأثير قرار مي‌دهد(همان، ص 61).
تعریف عملیاتی: منظور از ادب و نزاکت، نمرهای است که دبیران در پاسخ به گویههای 16 تا 19 پرسشنامه رفتار شهروندی سازمانی سامچ و رون(2007) کسب میکنند.
1- 6- 2- 5- فضیلت مدنی
تعریف مفهومی: فضیلت مدنی به مسئولیتپذیری و مشارکت سودمند در فعالیتهای سازمانی اشاره میکند. مانند حمایت از تغییرات ارائه شده در مدرسه(سامچ و رون ، 2007، ص 41). معلمی که دارای فضیلت مدنی بالایی است به عواقب کارهای خود در ارتباط با همکاران توجه میکند، در اموري که اجباري نيستند اما

پایان نامه
Previous Entries منبع مقاله درباره رفتار شهروندی، رفتار شهروندی سازمانی، موفقیت سازمان، فرهنگ سازمانی Next Entries منبع مقاله درباره خودمدیریتی، روانشناسی، تصور ذهنی، پیشرفت شغلی