منبع مقاله درباره توسعه پایدار، توسعه پاید، منابع طبیعی، توسعه پایدار شهری

دانلود پایان نامه ارشد

اندازهگيري توسعهي پايدار جوامع ابداع شد (شهانواز، 191:1391) که میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
نظریه شهر فشرده13 :
یکی از این الگوها، الگوی شهر فشرده است. مدافعان این نظریه بر این عقیدهاند که متراکم کردن شهرها، راهی است برای کاهش میزان رفتوآمد و کوتاه کردن مسافتها و متعاقب آن کاهش آلودگی و گازهای گلخانهای. یعنی همان عواملی که سبب افزایش گرمای زمین شدهاند. آن‌ها معتقدند که زندگی در تراکمهای بالا تأثیراتی بر شیوه زندگی انسانها دارد که لزوماً منفی نمیباشند، بلکه این سبک زندگی، علاوه بر سایر مزایایش، کاهش سوختهای فسیلی هزینههای حملونقل، هزینههای گرمایش و آلودگی را دربر دارد(زیاری،1388 :428).
نظریه تدبیر پایداری اویکدروم14 :
یکی از تئوریها با فرایندی نسبتاً کامل که برای ایجاد و اداره یک شهر پایدار پیشنهادشده است بر این اساس تدبیر پایداری اویکدروم و منشورآلبرگ15 بوده است. بر اساس این نظریه پایداری فرآیندی محلی، آگاهانه، مشارکتی و تعادل جو است که در درون یک موازنه اکولوژیکی عمل میکند و هیچ مشکلی را به بیرون از قلمرو خود منتقل نمیکند و یا به آینده واگذار نمینماید (زیاری،1388 :430 ).
نظریه روستا – شهر16 :
حرکت روستا – شهر در سال 1992 آغازشده و راه‌حل اساسی این جنبش پیاده کردن طرح روستا – شهر در محیطهای مصنوع بود که شکلی از توسعه بر اساس پایداری اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی است (همان).
نوشهر گرایی17 :
مشابه این اقدام در آمریکا عنوان شهرسازی به خود گرفته است. مبانی فضایی و اجتماعی این دیدگاه واحد همسایگی است که در صورت مستقل بودن، یک شهر یا روستا خواهد بود. تراکم جمعیتی آن متغیر و وابسته به شرایط محلی است اما باید تعادلی بین تنوع خانوارها، کارگاهها، مغازهها، ساختمانهای شهری و پارکها وجود داشته باشد (همان :431).
دیدگاه توسعه پایدار18 :
با مطرح‌شدن مفهوم پایداری و توسعه پایدار، این مبحث در میان دولتها و برنامهریزان سراسر جهان گسترش یافت و تلاشهای زیادی برای مشخص کردن مفهوم پایداری انجام گرفت. یکی از عناصر اساسی توسعه پایدار این است که انسانها در چارچوب ظرفیت زیستی طبیعت زندگی کنند. دیدگاه توسعه پایدار که دست آورد کنفرانس ریو است به معنای ” پیشرفت کیفیت زندگی در ظرفیت تحمل اکوسیستم‌های پایدار است” این نظریه، نیازهای کنونی را بدون کاهش توانایی نسل‌های آتی در برآوردن نیازهایشان، تعریف‌شده است. در این تعریف حق هر نسل در برخورداری از همان مقدار سرمایه طبیعی که در اختیار نسل‌ها به رسمیت شناخته‌شده و با استفاده از سرمایه طبیعی در حد بهره آن ( و نه اصل آن‌که موجب نابودی سرمایه طبیعی است) مجاز شمرده است. به بیانی دیگر توسعه پایدار در بهره‌برداری از داده‌های طبیعی محدود به حد بازتولید و جبران طبیعی آن‌ها است. در غیر این صورت موازنه منفی در بهره‌برداری از سرمایه طبیعی و کاهش تدریجی آن می‌انجامد و توسعه را ناپایدار می‌کند. این همان وضعیتی است که به‌اصطلاح توسعه کنونی با تکیه‌بر رشد اقتصادی به وجود آورده است.(همان:423). از راهبردهای کلان توسعه پایدار می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
کاهش مصرف منابع طبیعی و کارایی بیشتر در استفاده از آن‌ها
کاهش تولید آلاینده‌ها و بازیافت بیشتر ضایعات
حفاظت از نظام‌های حامی حیات و تولید بیشتر “زیست‌توده19”
الویت دادن به نیازهای پایه انسانی و اجتماعات محلی20
حفاظت و ترویج گوناگونی در عین عدالت بین انسان‌ها، اجتماعات، کشورها و فرهنگ‌ها و نیز تضمین نمودن عدالت بین نسل‌ها(همان)
سیاست‌های اصولی توسعه پایدار در چهار مقوله زیر قابل‌تقسیم است:
به حداقل رساندن مصرف منابع طبیعی تجدید ناپذیر(مانند سوخت‌های فسیلی و منابع کانی).
پایدار ساختن مصرف منابع طبیعی تجدید ناپذیر (مانند آب‌های زیرزمینی، خاک و گیاهان).
نگه‌داشتن حد تولید ضایعات و آلودگی‌ها در میزان ظرفیت جذب محلی و جهانی(مانند گازهای گلخانه‌ای، مواد شیمیایی نابودکننده ازون و زباله‌های سمی).
تأمین نیازهای پایه انسانی و اجتماعی( مانند دسترسی به ابزار معیشت، داشتن حق انتخاب، مشارکت در تعیین سرنوشت اجتماعی و دسترسی به محیط سالم و خدمات پایه)(همان:425).
1-7-6 دیدگاه توسعه پایدار شهری
نظریه توسعه پایدار شهری، حاصل بحثهای طرفداران محیطزیست درباره مسائل زیستمحیطی بهخصوص محیطزیست شهری است که به دنبال نظریه “توسعه پایدار” برای حمایت از منابع محیطی ارائه شد. در شهرها، مفاهیم پایداری و توسعه پایداری شهری بر پایه طرفداری از منطق و ابعاد اکولوژیکی، اقتصادی و سیاسی- اجتماعی، فرهنگی و فضایی و نیز تقابل این ابعاد است ( آزاد، افتخاری، 1379 : 28 – 29). توسعه پایدار شهری یعنی توسعه‌ای که شهر را ازنظر تغییرات کالبدی قابل سکونت، ازنظر اقتصادی بادوام و ازنظر اجتماعی همبسته نگه دارد.این نظریه موضوع‌های جلوگیری از آلودگی‌های محیط شهری و ناحیه‌ای، کاهش ظرفیت‌های تولید محیط محلی،ناحیه‌ای و ملی حمایت از بازیافت‌ها ،عدم‌حمایت از توسعه زیان‌آور و از بین بردن شکاف میان غنی و فقیر را مطرح می‌کند. همچنین راه رسیدن به این اهداف را از طریق برنامه‌ریزی‌های شهری، روستایی ناحیه‌ای و ملی که برابر با قانون، کنترل کاربری‌ها و کنترل بیشتر در شهر و روستاست می‌داند. این نظریه به‌عنوان دیدگاهی استراتژیک به نقش دولت در این برنامهریزیها اهمیت زیادی قائل است و معتقد است، دولت باید از محیطزیست شهری حمایت گستردهای نماید (همان : 426).از اصول اساسی توسعه پایدار شهری می‌توان به محیط، وقایع آینده، عدالت و مشارکت در توسعه شهری اشاره کرد، این چهاراصل راهبردی برای توسعه شهری و ساماندهی محیط تأثیر مهمی خواهد داشت.

روش‌شناسی :
مقدمه:
با توجه به موضوع تحقیق و روش مورد مطالعه، ابتدا زمین های مورد بهره برداری برای تامین انرژی مصرفی ساکنین شهرستان اصفهان از جمله زمین های کشاورزی، مرتع، جنگل، دریا و…مورد بررسی و شاخص هایی مانند مصرف مواد غذایی، مسکن و کالا وخدمات با مدل ردپای بوم شناختی تجزیه و تحلیل میگردد
روش این پژوهش ازنظر نوع توصیفی- تحلیلی و ازنظر هدف کاربردی است. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از روش‌های محاسباتی ردپای بوم‌شناختی استفاده میشود و سپس از نرم‌افزار GIS برای نمایش نتایج استفاده‌شده است. دادهها این پژوهش عمدتاً از نوع کمی میباشند. انجام این پژوهش در چند مرحله به شرح زیر صورت میگیرد :
مرحله اول :
گردآوری دادهها و اطلاعات : در مرحله اول با استفاده از دادهای اسنادی و کتابخانهای و سایتهای اینترنتی و به روش توصیفی و همچنین مراجعه به سازمانهای ذی‌ربط نسبت به گردآوری و استخراج دادههای موردنیاز اقدام خواهد شد.
مرحله دوم :
تجزیه‌وتحلیل اطلاعات: در این مرحله با استفاده از روش تلفیقی ردپای بوم‌شناختی که از ترکیب کاربرد دو روش استقرایی (تفصیلی) و قیاسی (ترکیبی) تشکیل‌شده میباشد، برای محاسبه EF شهرستان اصفهان اقدام خواهد شد. لازمه به‌کارگیری این روش، پردازش اطلاعات و ارزیابی توان بومشناختی شهرستان اصفهان در محدودهای به وسعت 15706 کیلومترمربع است که دارای 6بخش 14شهر و 19دهستان باشد (سالنامه آماری استان اصفهان 1391). شاید مهم‌ترین مرحله انجام تحقیق به دست آوردن دادههای لازم برای اندازه‌گیری EF باشد. دادههای لازم برای اندازهگیری اولیه از طریق جداول آماری کشور به دست خواهد آمد که توان به دادههای آماری مصرف انرژی، غذا و… اشاره کرد. بر اساس روش کلی ابداع‌شده توسط واکرناگل و ریز21 در سال 1996 این محاسبات مراحل زیر را شامل میشود :
تخمین سرانه مصرف سالانه مواد مصرفی اصلی بر اساس مجموعه دادههای منطقهای و تقسیم مصرف کل به میزان جمعیت
تخمین زمین اختصاصی داده‌شده به هر نفر برای تولید هر مورد مصرفی از طریق تقسیم متوسط مصرف سالانه هر مورد بر متوسط سالانه تولید یا بازده زمین
محاسبه متوسط کل ردپای بوم‌شناختی هر نفر از طریق جمع تمامی مناطق اکوسیستم که به هر نفر اختصاص داده‌شده است
به دست آوردن ردپای بوم‌شناختی ( (〖EF〗_p برای جمعیت منطقه موردنظر (N) با محاسبه حاصل‌ضرب متوسط ردپای هر نفر در اندازه جمعیت
〖EF〗_(p =N×EF)
مرحله سوم مدل:
همچنین برای تحلیل و نمایش دادهها از نرم‌افزارGIS استفاده خواهد شد.

مشکلات و موانع تحقيق
جدا از مشکلاتي کلي که در تحقيقات پژوهشي دانشگاه‌ها در کشور وجود دارد. اين پژوهش با مشکلات ديگري نيز به‌طور اخص روبه‌رو بوده است. از مهم‌ترین مشکلاتي که پژوهش حاضر با آن مواجه بوده ميتوان به موارد زير اشاره کرد؛
۱. کمبود منابع و اطلاعات دست‌اول و جديد فارسي در زمينه موردمطالعه.
۲. مشکلات مربوط به جمع‌آوری اطلاعات و نبود بسیاری از اطلاعات موردنیاز
۳. عدم همکاري مديران و مسئولان نهادها و سازمان‌های ذی‌ربط
۴. مشکلات مربوط به تجزیه‌وتحلیل اطلاعات

1-8-5 واژگان کلیدی:
توسعه پایدار، ردپای بوم شناختی، ظرفیت زیستی، کسری موازنه بوم شناختی، شهرستان اصفهان

فصل دوم: مفاهیم و دیدگاههای مرتبط با پژوهش

فصل دوم:
مفاهیم و دیدگاههای مرتبط با پژوهش

این فصل شامل مفاهیم و دیدگاه های مرتبط با موضوع پژوهش می باشد و در آن فصل پس از تشریح مفهوم توسعه پایدار و تاریخچه آن، به تشریح مفاهیم و دیدگاههای مرتبط با توسعه پایدار نظیر :توسعه پایدار شهری، شهر پایدار،شهر سالم و… و دیدگاه هایی نظیر اقتصاد فضا، دیدگاه سیستمی و .. در میپردازیم.
تعریف مفاهیم:
مفهوم توسعه پایدار22 :
قرن چهاردهم/ بیستم را میتوان قرن چرخش به محیط‌زیست نام نهاد. چراکه دیگر جوامع به‌جای توسعه شتابان و روبه‌جلو، خواهان توجه به محیط و مصرف بهینه مواد و توسعه پایدارند (ساسانپور، 1390 : 69 ). تا قبل از دههی 1330 /1950، در جریان توسعه کشورهای صنعتی، توجه چندانی به محیط‌زیست نمی‌شد. تا آن زمان اقدامات برای حفظ محیط‌زیست محدود به جمع‌آوری پست ماندها، نسب دودکش برای گازهای خروجی و استعمال پسابها به رودخانهها و دریاها میشد. در بسیاری از کشورها مقررات مربوط به پسماند اولین مقررات زیست‌محیطی محسوب میشد. در دههی1340/1960 با بروز توجه تدریجی به مسائل زیست‌محیطی، افزایش آگاهیهای عمومی و الگوهای توسعه و مصرف منابع طبیعی در برخی کشورها، استانداردها و مقررات زیست‌محیطی توسعه یافت. این دوره به دوره استراتژی تصفیه آلایندهها شهرت پیدا کرد. با تشدید آلودگیها و افزایش مخاطرات زیست‌محیطی در سالهای بعد، استانداردها و مقررات جلوگیری از آلودگی روزبه‌روز شدیدتر میگردد. این تغییر نگرش در جوامع موجب برگزاری اجلاسها و بیانیههای بین‌المللی زیست‌محیطی متعددی شد( ساسانپور، 1390 : 70 ). با برگزاری کنفرانس سران سازمان ملل از 15 تا 26 اردیبهشت 1351 / 5 تا 16 ژوئن 1972، در استکهلم سوئد، موضوع محیط‌زیست در چارچوب مذاکرات سازمان ملل متحد قرار گرفت که در آن نمایندگان113 کشور حضور داشتند. این کنفرانس با سندی در 26 اصل تهیه شد،که مهم‌ترین اصول آن آزادی انسان و مساوات در شرایط مناسب زندگی، مدیریت بهینه محیط‌زیست و آموزش بود، و متعاقب آن “برنامه محیط‌زیست سازمان ملل23” (UNEP) تشکیل گردید. نتیجه کنفرانس استکهلم، روند توسعه حقوق محیط‌زیست در محکومیت سلاحهای هستهای و دیگر وسایل تخریب عمومی بود. عمدهترین مسائل زیستمحیطی از انفجار جمعیت و توسعه سریع ناشی میشود. به دلیل استخراج و بهره‌برداری فزاینده از منابع و آلودگیها و پست ماندهای ناشی از آن، محیط‌زیست بین‌الملل را در مخاطره قرار میدهد. به‌تدریج استراتژی رفع آلودگی جای خود را به استراتژی حذف آلودگی در مبدأ میدهد. قرن چهاردهم/ بیستم با مشخصه مصرف انبوه مواد اولیه و کالا، تولید انبوه و دفع انبوه پسماندها و منابع طبیعی سپری شد. پس‌ازآن افرادی که با مسئله محیط‌زیست سروکار جدی‌تری پیدا میکردند، از استفاده مسئولانهتر و عادلانهتر از منابع محیط‌زیست حمایت کردند. مفهوم توسعه پایدار در سال 1359/ 1980 موردپذیرش اتحادیه

پایان نامه
Previous Entries منبع مقاله درباره توسعه پاید، توسعه پایدار، شهرستان رشت، پایداری شهری Next Entries منبع مقاله درباره توسعه پایدار، توسعه پاید، توسعه پایدار شهری، پایداری شهری