منبع مقاله درباره توسعه پاید، توسعه پایدار، شهرستان رشت، پایداری شهری

دانلود پایان نامه ارشد

ل 1995،كسري بومشناختی در هانگزو نمايان شده است واكنون به 954/0هكتاررسيده است. كسري بومشناختی به وجودآمده، نشان دهندهي ردپاي بزرگتر از ظرفيتزيستي هانگزو است و براي كاهش ردپا، بايد توسعهي سبز را تحقق بخشيد (شهانواز،1391: 193).
در ایران در زمینه ارزیابی پایداری توسعه شهری با روش ردپای بوم‌شناختی مطالعات چندی صورت گرفته که میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
آقای دکتر ارجمند نیا در سال 1379 در مقالهای تحت عنوان “بوم شهر تبلور پایداری شهری” خاطرنشان میسازد که مفهوم بوم شهر بر ارتباط طبیعی توسعه شهر با بستر طبیعی آن اتکا دارد، به این معنا که توسعه و رشد و تحول شهر ضرورتاً به حیات طبیعی آن وابسته است. از این نظر مفهوم بوم شهر در برابر شهر نوگرا قرار میگیرد. از ویژگیهای شهر نوگرا، حجم زیاد ورودی به شهر، در برابر حجم زیاد خروجی از شهر، بدون ملاحظات بومی و طبیعی آن است. درحالی‌که مراد از بوم شهر؛ ایجاد شهری با ورودی کمتر از مصالح و مواد و خروجی کمتری از مواد و ضایعات و آلودگیها است.
آقای دکتر مظفر صرافی در سال 1379 در مقالهای با عنوان”شهر پایدار چیست؟”پیش‌نیاز شهر پایدار را پایداری عرصه گسترده‌تری میداند که جایگاه نظام پشتیبانی حیات آن است. بر این اساس پایداری شهری در پیوندی تنگاتنگ با سلسله‌مراتب فضایی از سطح جهانی تا سطوح منطقهای و محلی قرا میگیرد. و ضمن تشریح نگرشهای بوم شناسانه و اجتماعی- اقتصادی به پایداری شهری، مهم‌ترین راهکارهای موردتوافق اکثریت صاحب‌نظران در دستیابی به شهر پایدار را موارد زیر میداند :
کاهش اتکا به خودرو به‌ویژه خودرو شخصی در جابهجایی
افزایش فشردگی کالبدی در توسعه شهر
حفاظت و احیای نظامهای طبیعی در شهر و منطقه پیرامون آن
کاهش مصرف منابع و تولید آلودگی در شهر و منطقه مربوط به آن
بهبود زیست پذیری اجتماعات شهری
پایندگی و تقویت اقتصاد شهری
اصلاح نظام اداری و حکمرانی شهر
دکتر صرافی در مقالهای دیگر در سال 1380 با عنوان “بنیادهای توسعه پایدار کلان‌شهر تهران”معتقد است که موضوع پایداری تهران از دیدگاه کل گرا و همه سو نگر باید در تمام سطوح محلی، منطقهای، ملی و جهانی به‌صورت همزمان پیگیری شود. او ضمن معرفی روشهای سنجش پیامدهای زیست‌محیطی توسعه شهری و روش ردپای بوم‌شناختی به پیروی از روش تدوین‌شده توسط کمیسیون جهانی شهرنشینی در قرن 21 که در کنفرانس بین‌المللی برلین در جولای 2002 ارائه شد. بنیانهای پایداری شهر تهران را در هفت محور به شرح زیر موردبررسی قرارداد :
اقتصاد شهری پایدار: کار و درآمد مناسب
جامعه شهری پایدار: همبستگی و یکپارچگی اجتماعی
سرپناه شهری پایدار: خانه‌سازی شایسته در استطاعت همه مردم
محیط‌زیست شهری پایدار: اکوسیستمهای باثبات
دسترسی شهری پایدار: تحرک همراه حفاظت منابع
ایجاد شهر زیست پذیر: ایجاد شهر زیست پذیر
مردم‌سالاری شهری پایدار: قدرتمند سازی شهروندان
صرافی در این نوشتار پایداری کلان‌شهرها را درگرو تنظیم و کنترل جریانهای ورودی (مواد و انرژی) و خروجی (زباله و آلایندههای محیطی) در حد ظرفیت محیط پشتیبانی بقای آن‌ها میداند زیرا از این طریق است که توسعه پایدار میتواند فراگیر شود.
دکتر ارجمندنیا در سال 1380 در مقالهای با عنوان”به‌کارگیری مفهوم جایپای بوم‌شناختی به‌عنوان رهیافتی نو در ارزیابی تأثیر انسان بر محیط‌زیست” خاطرنشان میسازد که محیط و منابع موجود در آن در معرض تهدیدهای جدی قرار دارد و بهرهبرداری بیش‌ازحد اندازه از منابع زیستی و ضایعات فراوان مواد، بوم کره را با خطرهای جدی مواجه میسازد. او با مقایسه جهانی اندازه ردپای بوم‌شناختی، یادآوری میکند که ردپای بوم‌شناختی شهروندان متوسط در کشورهای ثروتمند از متوسط یا سرانه سهم زمین به 2تا3 هکتار افزایش مییابد. ازاین‌رو اگر هر نفر درروی کره زمین از همان استاندارد بومشناختی مانند آمریکای شمالی بهرهمند شود ما نیاز به 3 کره دیگر برای تأمین نیازهای خودداریم. ایشان دوام و بقای سالم محیط‌زیست را درگرو حفظ تعادلهای آن میداند.
دکتر ارجمندنیا در مقالهای دیگر در سال 1381 با عنوان “جایپای بوم‌شناختی؛ مبانی مفاهیم و راهبردها” تضاد بالقوه بین حفظ کیفیت زندگی و تضمین ثبات بومشناختی، عنصر اساسی در فرایند تصمیمگیری برای پایداری میداند و معتقد است شهرها باید در تمام جنبهها و عرصهها قابل زیست باشند، چنین وضعی مستلزم تدارک زیرساختهای کالبدی و ساماندهی نهادهای اجتماعی متناسب با ملاحظات و همسازی‌های محیطی است، به‌گونه‌ای که نسلهای آینده نیز از تأثیرات آن بهرهمند شوند.
خانم فرزانه ساسانپور در رساله دکترای خود با عنوان “بررسی کلان‌شهر تهران با استفاده از روش جایپای اکولوژیک” در سال 1385 به بررسی وضعیت پایداری شهر تهران پرداختهاند. ایشان سرانه ردپای کل تهران را 79/3 هکتار محاسبه نموده و بیان نمودهاند که با این مقدار ردپا، کلان‌شهر تهران در شرایط پایدار سر نمیبرد. وی معتقد است ازآنجاکه این مشکل روزبه‌روز جدیتر میشود، به شیوههای جدید مدیریتی از پایین به بالا برای کلان‌شهر تهران نیاز است.
خانم صمدپور در سال 1387در ناحیه الهیه تهران به ارزیابی آثار زیستمحیطی افزایش تراکم جمعیتی و ساخت‌وسازهای شهری، به‌خصوص بلندمرتبه‌سازی در نواحی و محلههای شهری با استفاده از روش ردپای بوم‌شناختی پرداخته است. نتایج حاصل از این پژوهش نشان داده است با افزایش ساخت‌وسازهای محله الهیه طی 26 سال دوره مطالعه، میزان فضای سبز و باز، به‌منزله یکی از اصلی‌ترین شاخصهای کیفیت محیطزیست شهری، به طرز چشمگیری کاهش‌یافته. بر اساس نتایج این پژوهش ردپای بوم‌شناختی ناحیه الهیه 33/6 در هر هکتار محاسبه‌شده که 272 برابر سهم قابل اختصاص به آن و 1055 برابر سهم متوسط شهروندان تهرانی است و این محله طی دهههای گذشته بخش زیادی از منابع زیست پیرامونی را تخریب و آثار زیا نبار فراوانی بر شهر تحمیل کرده است.
آقای رحیمی در سال 1387 در رساله دکترای خود با عنوان “توسعه پایداری با تأکید بر توانهای محیط در شهر کاشمر” پایداری شهر کاشمر را درگرو ایجاد رابطه بهینه این شهر با حوزه پیرامونیاش دانسته و چنین نتیجه‌گیری نموده که بدون توجه به حوزه پیرامون حیات شهر کاشمر ناپایدار خواهد بود. وی خاطرنشان میسازد که روند کنونی توسعه کاشمر ناپایدار میباشد و چاره کار را در شناسایی دقیق توان‌های محیطی و به‌کارگیری تکنولوژی و سازمان مناسب میداند.
خانم شهرزاد فریادی و پریماه صمدپور در سال 1389 در مقالهای تحت عنوان”تعیین تناسب بهینهی استفاده از انواع شیوههای حملونقل باهدف کاهش جای پای اکولوژیک در شهر تهران”به‌منظور تعیین نحوه استفاده بهینه و مطلوب از انواع وسایل سیستم حملونقل درون‌شهری برای کاهش مصرف سوخت و کاهش تخریب و غارت محیطزیست با استفاده از روش ردپای بوم‌شناختی به محاسبه مقدار مصرف سوخت انواع وسایل نقلیه به ازای هر مسافر و سپس مقدار زمین معادل که تأمین‌کننده میزان سوخت برای هر فرد است، پرداخته. نتیجه آنکه بررسیها نشان میدهد که از میان انواع وسایل سیستم حملونقل درون‌شهری مترو با کسب 003/0 مترمربع زمین به ازای هر مسافر کمترین مقدار مصرف را که معادل مقدار مصرف1400 مسافر خودروی شخصی که بیشترین مقدار مصرف را دارا است به خود اختصاص داده. فریادی خاطرنشان میسازد که هدف از ارائه و کاربرد روش ردپای بوم‌شناختی در این تحقیق ایجاد یک شاخص کمی به‌منظور نشان دادن اهمیت تخریبهای ناشی از روشهای حملونقل شهری بر محیط‌زیست است. همچنین نتایج این مطالعه نشان میدهد که روش ردپای بومشناختی میتواند به‌عنوان روشی مناسب به ارزیابی کمی آثار محیطزیستی برای تعیین نوع و اندازهی پایدار استفاده از انواع روشهای حمل‌ونقل درون‌شهری به کار رود .
خانم سارا شهانواز در سال1391در پایان‌نامه کارشناسی ارشد خود با عنوان”بررسی وضعیت توسعه پایدار شهرستان رشت با استفاده از روش جای پای اکولوژیک” به بررسی پایداری شهرستان رشت پرداخته. بر اساس محاسبات ایشان ردپای بوم‌شناختی مصرف در شهرستان رشت 979/1 هکتار به ازای هر نفر برآورد شده. همچنین ظرفیت زیستی 414/0 هکتار به ازای هر نفر محاسبه‌شده و مشخص‌شده است که شهرستان رشت از کسری بومشناختی رنج‌برده و این شهر از دیدگاه بومشناختی ناپایدار است. از دلایل آن میتوان به برداشت غیر بهینه منابع موجود در منطقه، بازده در هکتار پایین برای محصولات تولیدی کشاورزی و دریایی و ورود هرساله گردشگران به این شهرستان و اثرات عمده زیستمحیطی که به منطقه وارد میشود اشاره کرد.
خانم فاطمه سالاروندیان در سال 1393 در مقالهای با عنوان”ردﭘﺎي بوم‌شناختی گاز دی‌اکسید کربن سوخت‌های ﻓﺴﯿﻠﯽ ﺷﻬﺮ ﺷﯿﺮاز”ﺑـه ردپای بوم‌شناختی ﮔﺎز CO2 و ﻣﯿﺰان اﻧﺘﺸﺎر اﯾﻦ ﮔﺎز ﻃﯽ سال‌های 1385 ﺗﺎ1387 در ﺳﻄﺢ کلان‌شهر ﺷﯿﺮاز پرداخته است. در ﻃﻮل ﭘﮋوﻫﺶ روشن‌شده است که ﺳـﺮاﻧﻪ ﻣﻮﺟـﻮد ﻓﻀـﺎي ﺳﺒﺰ در ﺳﻄﺢ ﺷﻬﺮ ﺷﯿﺮاز ﺑﺮاي ﮐـﺎﻫﺶ ردپای بوم‌شناختی ﮔـﺎز CO2ﻣﻨﺘﺸﺮﺷـﺪه از ﺳـﻮﺧﺖ اﻧـﺮژيﻫـﺎي ﻓﺴـﯿﻠﯽ در شهر ﺟﻮاﺑﮕﻮ ﻧﯿﺴﺖ. ﻧﺘﺎﯾﺞ ﻧﺸﺎن داد ﮐﻪ حجم گاز CO2 منتشرشده از ﺳﻮﺧﺖﻫﺎي ﻧﻔﺖ و ﮔﺎزوﺋﯿﻞ ﻃﯽ ﺳﺎلﻫﺎي 1385ﺗﺎ1387ﺑﻪ ﺗﺮﺗﯿﺐ ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﺎ 521058 ؛ 476767 ؛ 490106 ﺗﻦ ﺑﻮده اﺳﺖ. ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ردﭘﺎي بومشناختی اﯾـﻦ ﻣﻘـﺪار ﮔـﺎز ﻣﻨﺘﺸﺮﺷـﺪه ﻧﯿـﺰ ﻧﺸﺎن داد، ﮐﻞ اراﺿﯽ ﺟﻨﮕﻠﯽ موردنیاز ﺑﺮاي ﺟﺬب ﮔﺎز دی‌اکسید ﺣﺎﺻﻞ از ﺳﻮﺧﺘﻦ سوخت‌های ﻓﺴـﯿﻠﯽ ﺑﻨـﺰﯾﻦ و ﮔﺎزوﺋﯿﻞ ﺑﺮاي ﺳـﺎلﻫـﺎي 1385،1386و1387ﺑـﻪ ﺗﺮﺗﯿـﺐ 7816 ﻫﮑﺘـﺎر؛ 7125 ﻫﮑﺘـﺎر و7352 ﻫﮑﺘـﺎر اﺳـﺖ؛ حال‌آنکه ﻣﺴﺎﺣﺖ فضای سبز ﺷﯿﺮاز در ﺳﺎل1387؛ 1869 ﻫﮑﺘﺎر ﺑﻮده اﺳﺖ، که به معنای اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ ﮔـﺎز دی‌اکسید کربن تولیدشده ﺗﻨﻬﺎ از اﯾﻦ دو ﺳﻮﺧﺖ 3/9 ﺑﺮاﺑﺮ ﻇﺮﻓﯿﺖ زﯾﺴﺘﯽ ﺷﯿﺮاز اﺳﺖ. درواقع، ﻫﺮ ﺷﻬﺮوﻧﺪ ﺷﯿﺮازي ﺑـﻪ 51/78 مترمربع ﺳـﺮاﻧﻪ فضای سبز به‌منظور ﺟﺬب ﮔﺎز CO2 ﻧﯿﺎز دارد. ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ، ﺷﻬﺮداري ﻣﻮﻇﻒ اﺳـﺖ ﺑـﺎ ﺗﻮﺳـﻌﻪ فضای سبز ﻣﻮﺟـﻮد، ﺣﺠـﻢ ﺳﺮاﻧﻪ اﯾﻦ ﮐﺎرﺑﺮي را ﺑﺮاي ﮐﺎﻫﺶ ردﭘﺎي ﮔﺎز دی‌اکسید کربن اﻓﺰاﯾﺶ دﻫﺪ.
با توجه به مطالب فوق باید به این نکته اشاره‌کنم ازآنجاکه پایداری شهری شاخهای مهم در زمینه رسیدن به توسعه پایدار است و ازآنجاکه الگوی ردپای بوم‌شناختی به‌عنوان ابزاری برای ارزیابی آثار بومشناختی شهری، رهیافت جدیدی است که میتواند روشن سازد رشد اقتصادی، هزینههای درازمدت را پنهان کرده و مصرف‌گرایی فزاینده شهرها را روبه ناپایداری و ناتوانی بومشناختی روزافزون سوق داده است و به برنامهریزان و تحلیلگران برای درک فرصتهای مناسب از رویکردهای جدید و واقعی یاری رسانده و امکان ارزیابی چشماندازها را برای زندگی انسان در درازمدت در کره زمین فراهم کرده است. در پژوهش حاضر نیز تلاش خواهد شد تا به بررسی وضعیت پایداری شهرستان اصفهان از دیدگاه ردپای بوم‌شناختی پرداخته شود. در این پژوهش برای اولین بار پایداری شهرستان اصفهان از دیدگاه ردپای بوم‌شناختی موردبررسی قرار میگیرد. تاکنون این روش در پایداری بعضی از کلان‌شهرهای دنیا مانند لندن، سانتیاگو، توکیو، لیورپول بررسی و ارزیابی‌شده است در این پژوهش نیز ردپای بوم‌شناختی و میزان ناپایداری شهرستان اصفهان محاسبه میشود. این امر از آن لحاظ مهم می‌نماید که تأمین آسایش همگانی و رفاه شهروندی را شدنی می‌گرداند که بایستی درروند توسعه پایدار شهری مورد ارزیابی قرار گیرد.

فرضیه های تحقیق:
به نظر میرسد در حال حاضر فضای بومشناختی شهرستان اصفهان در سطح متوسطی از پایداری قرار دارد.
به نظر میرسد در حال حاضر شهرستان اصفهان توان بوم‌شناختی لازم را جهت برآورد نیاز ساکنین خود ندارد.
چارچوب نظری :
شهرها پس از انقلاب صنعتی به‌سرعت توسعه یافتند و این رشد و توسعه پیامدهای بسیاری با خود به همراه داشت. عمده آثار این پیامدها بر محیطزیست و کیفیت زندگی مردم این جوامع واردشده است. با بروز و تشدید این آثار، رهیافت توسعه پایدار از سوی سازمان ملل متحد مطرح شد و در دستور کار دولتها و برنامه ریزان قرار گرفت. یکی از عناصر اساسی توسعهی پایدار این است که انسانها در چارچوب ظرفیت زیستی طبیعت زندگی کنند از آن زمان، روشهاي مختلفي براي

پایان نامه
Previous Entries منبع مقاله درباره شهر پایدار، سبک زندگی، پایداری شهری، توسعه پایدار Next Entries منبع مقاله درباره توسعه پایدار، توسعه پاید، منابع طبیعی، توسعه پایدار شهری