منبع مقاله درباره توسعه پاید، توسعه پایدار، شهر پایدار، مشارکت مردم

دانلود پایان نامه ارشد

مبین آن است که ارزش خالص ذخیره منابع تجدید پذیر کاهش نمی‌یابد(همان).
دیدگاه توازن مواد :
بر اساس این دیدگاه توازن مواد مبتنی بر قوانین اول و دوم ترمودینامیک است که در آن محدودیتهای فیزیکی و اجتماعی در فعالیتهای اقتصادی شناسایی میشوند. چون موادی که وارد نظام اقتصادی میشوند، کاملاً از بین نمی‌روند، این رهیافت حاکی از استقلال یک اقتصاد ایستاست. در اقتصاد ایستا میزان موجودی مردم و ثروت فیزیکی ثابت است و در سطح مطلوب حفظ میشود، این دیدگاه اساساً در زمینه توانایی نوع انسان برای استخراج نامحدود انرژی و مواد از اکوسیستم جهانی، ایجاد تردید میکند. این نظریه فرض نئوکلاسیک را مبنی بر اینکه رشد درآمد منجر به افزایش رضایتمندی انسان میشود، نمیپذیرد نظر پیروان این دیدگاه مشابه عقاید دانشمندان بوم‌شناس است. آنچه مسلم است به دلیل چندوجهی بودن مفهوم توسعه پایدار، پذیرش نظریات گوناگون از طرف مجامع علمی قابل‌تأمل است
از طرفی توسعه پایدار مدیریت بهره‌برداری بهینه و حفاظت از منابع کمیاب همراه با به‌کارگیری پیشرفتهای فناورانه در کلیهی شئون تولیدی، اداری و انسانی میباشد. به‌طوری‌که ضمن تأمین نیازهای نسل کنونی، نیازهای نسل آینده را به‌طور پایدار و رضایت بخشی تأمین مینماید، چنین توسعهای بر سه محور اساسی تکیه دارد:
حفظ منابع کمیاب اعم از منابع طبیعی یا انسانی
رشد کمی و کیفی تولیدات اعم از صنعتی ، کشاورزی یا خدماتی
بهبود شرایط فرهنگی و اجتماعی و آزادیهای اساسی
در صورت مدیریت صحیح منابع همگام با تأمین فزاینده پایدار تولیدات با حفظ احترام، عزت‌نفس و کرامت انسان میتوان امیدوار بود که روند توسعه در یک جامعه اولاً پایدار خواهد بود، دوما آثار آن منتقل نخواهد شد، سوما نسلهای آینده و جوامع دیگر آن را در معرض فقر، بیسوادی ، بیماری، تابعیت سیاسی و ورشکستگی اقتصادی قرار نخواهند داد (پردازی مقدم، 1386 : 36).
ویژگیهای توسعه پایدار:
برای اینکه بتوان توسعه را، پایدار نامید، باید دارای چهار مشخصه باشد که عبارت‌اند از:
بهرهوری: درواقع یک معادله پویاست بین سیستم طبیعی و سیستمهای اجتماعی- اقتصادی که تولید غذا و دیگر امکانات را برای مردم تضمین میکند، بدون اینکه برای سیستم ضرری داشته باشد بهرهوری ظرفیت جامعه برای استفاده یا تغییر شکل سیستمهای طبیعی در تولید غذا با بازده بهینه را میسنجد.
عدالت: یعنی ظرفیت جامعه در توزیع عادلانه فرصتها که ناشی از کاربرد یا تغییر سیستمهای طبیعی پیرامون هستند، مانند توزیع آنچه که از فرایند توسعه حاصل میشود. این اصطلاح در مورد توزیع ثروت در بین مردم نیز به کار میرود.
انعطافپذیری: به ظرفیت جامعه در واکنش به فشارهای طبیعی یا تحمیلی یا ضربههای ناگهانی گفته میشود، انعطافپذیری یعنی قابلیت سیستم برای ترمیم یا نگهداری سطح بهرهوری در بی‌نظمی‌های کوتاه یا طولانی‌مدت.
ثبات: یعنی ظرفیت جامعه در ادامه استفاده یا تغییر فرایند سیستمهای طبیعی بدون دگرگونیهای شدید (مولدان و بیلهارز، 1386 : 386).
بر اساس گزارش برانتلند، توسعه زمانی موفق خواهد بود که ساختار آن بر مثلث زندگی تکیه کند که میان توسعه اقتصادی، توسعه اجتماعی (مشارکت مردم، گسترش و تعمیق دموکراسی و…)و حفظ محیط‌زیست توازن برقرار میسازد. به گمان کمیسیون برانتلند یکی از دلایل بنیادین شکست تلاشها برای دستیابی به توسعه پایدار، گرایش به درگیر شدن در مناقشات طرفداران محیط‌زیست و صاحبان صنایع بوده است که به تأثیر فقر، نابرابری و بیماری بر اکثریت مردم جهان بیاعتنایی شده است (نوابخش، 1388 : 31 ).
توسعه پایدار دارای چهاراصل اساسی به شرح زیر است:
حفاظت: که جهت اطمینان از حیات، تداوم پشتیبانی سامانههای طبیعی از موجودات زنده موردنیاز است.
صلح و مساوات: زمانی به وجود آید که انسانها بتوانند با همدلی و همکاری در تعادل با همدیگر زندگی کنند و نیازهای اساسی آن‌ها به شیوهای سالم و عادلانه تأمین گردد.
توسعه مناسب: که به معنی توانمندسازی انسانها جهت حمایت بلندمدت از خود موردنیاز است. توسعه نامناسب روابط بین اقتصاد و دیگر سامانههای موجود را به دست فراموشی میسپارد.
مردم‌سالاری: که باعث میشود انسانها به‌صورت سالم و عادلانه قدرت اظهارنظر در مورد نحوه مدیریت مطلوب سامانههای اقتصادی، اجتماعی و طبیعی را داشته باشند (علی بیگی، 1385 : 12).
در امتداد اصول مطرح‌شده سیاستهای اصولی توسعه پایدار به گروههای زیر قابل‌تعمیم است:
به حداقل رساندن مصرف منابع تجدید ناپذیر (مانند سوختهای فسیلی و منابع کانی).
پایدار ساختن مصرف منابع طبیعی تجدید ناپذیر (مانند آبهای زیرزمینی، خاک و گیاهان).
نگهداشت حد تولید ضایعات و آلودگیها در میزان ظرفیت جذب محلی و جهانی (مانند گازهای گلخانهای، مواد شیمیایی).
تأمین نیازهای پایه انسانی و اجتماعی مانند: دسترسی به ابزار معیشت، مشارکت، حق انتخاب محیط سالم، مسکن و… (پردازی مقدم،1386 : 40).
به‌طورکلی در ارتباط با الویت موضوعات محیط‌زیست و با الویت اهداف اقتصادی و اجتماعی دیدگاههای مختلفی در زمینه مفهوم توسعه پایدار و پایداری وجود دارند که عبارت‌اند از:
دیدگاه پایداری ضعیف: در این نوع پایداری فرض بر این است که بین سرمایه‌های فیزیکی، فرهنگی و انسانی و حفظ ذخیره کل سرمایه ثابت قابلیت جانشینی کامل وجود دارد و بنابراین بقای آن مستلزم ذخیره کل سرمایه ثابت، طبیعی و انسانی است. در این فرض از توسعه پایدار محیط‌زیست یا سرمایه طبیعی را نمیتوان به‌عنوان جزئی مستقل که نیازمند طرز نگرش و برخورد خاصی است، در نظر گرفت، بلکه محیط‌زیست نیز صرفاً شکل دیگری از سرمایه است. بنابراین آنچه که برای برقراری توسعه پایدار ضروری است، انتقال اندوخته سرمایه در حدی است که کمتر از موجودی فعلی نباشد برخی از محققان پیشنهاد کردهاند که از مفهوم پایداری ضعیف برای شکل دادن به قرارداد اجتماعی بین نسلها استفاده شود. در یک جمع‌بندی کلی در پایداری ضعیف رشد سرمایه‌داری با امور محیطی ترکیب میشود و بر این اساس اصول اقتصاد نئوکلاسیک تواند در حل مسائل محیطی به کار رود.
دیدگاه پایداری قوی: طبق این نوع برداشت از توسعه پایدار جایگزینی کامل بین اشکال مختلف سرمایه فرضیه معتبری نیست. برخی از اندوختهای سرمایه طبیعی را نمیتوان با سرمایههای مصنوعی جایگزین کرد، زیرا که آن‌ها جزئی از سرمایههای بحرانی طبیعی قلمداد شده و به‌آسانی جایگزین شدنی نیستند. این دیدگاه موردتوجه طرفداران اقتصاد و طرفداران محیط‌زیست است. آن‌ها معتقدند که ارزش قبلی ساختار اکوسیستم در محاسبات اقتصادی به شمار نیامده است. در این دیدگاه تنها حفاظت از کل سرمایه کافی نیست، بلکه سرمایه طبیعی بحرانی نیز باید محافظت شود، چراکه حداقل برخی از سرمایههای طبیعی همان‌طور که گفته شد جایگزین نمیشوند. این دیدگاه پایداری قوی، مرتبط با اصل احتیاط و ترکیبی از چند عامل است: عدم قطعیت در مورد عملکرد سیستمها و ارزش خدمات کلی آن‌ها، برگشتناپذیری در مبحث خسارت یا نابودی برخی منابع زیست‌محیطی، احساس بیزاری افراد از ضایعات هنگامی‌که فرآیندهای نابودی محیط‌زیست‌اند و بحران عدم قابلیت جایگزینی برخی از اجزای سرمایههای طبیعی. بنابراین اقتصاد و محیط‌زیست به میزان معینی قابل جداسازی هستند و این جداسازی از طریق تحول فنی و سرمایهگذاری در بازسازی محیط‌زیست در طرحی از رشد تعدیل‌شده انجام میگیرد. مفهوم پایداری قوی هم در گزارش برونتلند و هم در راهبرد حفاظت از جهان به‌طور ضمنی وجود دارد.
بر اساس گزارش برونتلند، اگر لازم است نیازها بر مبنای پایداری تأمین شوند، باید پایه منابع طبیعی زمین حفظ شود و ارتقا پیدا کند و در راهبرد حفاظت جهان به حفظ فرآیندهای بوم‌شناختی ضروری و نظامهای تأمین زندگی و بهرهبرداری پایدار از گونهها و بوم نظامها اشاره میشود (ساسانپور ، 1390 :82-83 ).
راهبرد بوم شهر پایدار رویکرد خود را بر عناصر زیر قرار میدهد:
جریان
نواحی
مشارکتکنندگان
در فرایند بوم‌شناختی توسعه شهر پایدار رویکردهای یادشده، بر ساختار و نهادینه شدن پایداری شهری تأثیر میگذارند. رویکردهای یادشده ازاین‌قرارند:
جریانها: شهر به‌مثابه نوعی سیستم و نظام دارای مبانی، قلمرو و کارکردهای خاص خود است. در این نظام جریانها در تداوماند. شهر همچون سیستمی است که ورودی و خروجی تمام جریانها (فعالیتها، کارکردها و مانند اینها) است. این جریانها، حیات شهر را به منابع طبیعی مربوط میسازند. جریانهای آب، انرژی، مواد خام، ترافیک، پیوندها و اتصالات درواقع پیوندهای توسعه بوم شهر پایدارند.
جریان آب: در بوم شهر پایدار هدف به حداقل رساندن نیاز به آب سالم و پاک، و تأثیر آن بر تقاضای آب(تقاضای کمتر) است. تقاضای کمتر، مصرف کمتر و جلوگیری از آلودگی آن از راهبردهای بهرهگیری از جریانهای بوم شهر است.
انرژی: در این راهبرد هدف به کمینه رساندن کاربرد منابع انرژی تجدید ناپذیر و کاربرد منابع پایدار، مانند انرژی خورشیدی، انرژی باد، زمین‌گرمایی (ترمودینامیک) و بقایای گیاهی و جانوری است.
مواد خام :تولید مواد زائد جامد و فاضلاب در بوم شهرها باید به حداقل برسد. کاهش نیاز به پایان دادن مواد خام و معرفی باز چرخه و بازیافت مواد خام و فاضلاب، راهبرد جریان مواد خام است.
نواحی: نواحی و حوزهها، جنبههای کیفی آشکار بوم‌شناختی دارند. این ویژگیها برای انسانها، گیاهان و جانوران حائز اهمیت است. گسترش کیفیت فضایی در بوم شهر پایدار، مانند تراکمهای بالا و پایین نواحی، در کیفیت و شرایط زیست مناسب برای جامعه انسانی و خانوار تأثیر به سزایی دارد. روابط حوزهها و نواحی نیازمند بوم‌شناختی است.
مشارکت‌کنندگان: مردم، سازمانها و نهادهای شهری تأثیر بارزی در کاربری شهری و نحوه استفاده از فضای شهری دارند. مشارکت مردم و حضور آن‌ها در عرصههای مختلف، پایداری بوم شهر را سامان میبخشد. نهادهای مردمی، نیروی محرکهای ورای موفقیت بوم شهردارند. شیوههای رفتاری آن‌ها و اینکه بوم شهر پاک و سرزنده با محیط‌زیست سالم ارتباط دارد نشانگر اهمیت کیفیت زندگی در بوم شهر پایدار است. آگاهی‌رسانی، مشارکت مردم و نهادها، مانع تأثیرات زیا نبار و تخریب زیست‌محیطی میگردند. با سازمان دادن همایشها و سخنرانیها، میتوان مسائل و مشکلات طرحهای اجرایی را برطرف ساخت و یا به حداقل رساند. مشارکت مردم بر روند تصمیم‌گیری و تصمیم‌سازی‌ها و همچنین کیفیت اجرای طرحها و برنامهها و بالاخره بر پایداری شهر تأثیر میگذارد (ارجمندنیا، 1379 :29-30).
صرافی به نقل از هاردوی52 مهم‌ترین سیاستهای راهبردی شهر پایدار از بعد بوم شناسانه به شرح زیر است:
به حداقل رساندن پیامدهای زیست‌محیطی منفی الگوهای تولید، توزیع و مصرف شهری برای ساکنان و منطقه آن
به حداقل رساندن مصارف منابع تجدید ناپذیر و جایگزین ساختن تدریجی آن‌ها با منابع تجدید شدنی
تنظیم بهرهبرداری از منابع تجدید شدنی، متناسب با نرخ بازتولید آن‌ها (صرافی، 1379: 10-9).
مهمترین ﺭﺍﻫﻜﺎﺭﻫﺎﻱ موردتوافق ﺍﻛﺜﺮﻳﺖ ﺻﺎﺣﺐﻧﻈﺮﺍﻥ ﺩﺭ برنامهﺭﻳﺰﻱ ﻭ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺷـﻬﺮﻱ به‌سوی ﺷﻬﺮ ﭘﺎﻳﺪﺍﺭ ﺭﺍ ﻣﻲﺗﻮﺍﻥ ﻣﻮﺍﺭﺩ ﺯﻳﺮ ﺩﺍﻧﺴﺖ:
ﻛﺎﻫﺶ ﺍﺗﻜﺎ ﺑﻪ ﺧﻮﺩﺭﻭ (به‌ویژه ﺧﻮﺩﺭﻭﻫﺎﻱ ﺷـﺨﺼﻲ) ﺩﺭ جابجایی تلفیق ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﺭﻳﺰﻱ ﻛﺎﺭﺑﺮﻱ ﺯﻣﻴﻦ ﺑﺎ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﺭﻳﺰﻱ ﺣﻤﻞﻭﻧﻘﻞ، ﻣﺤﺪﻭﺩ ﺳﺎﺧﺘﻦ ﺯﻣﺎﻧﻲ ﻭ ﻣﻜﺎﻧﻲ ﺗﺮﺩﺩ ﺧﻮﺩﺭﻭﻫﺎﻱ ﺷﺨﺼﻲ، ﺍﻭﻟﻮﻳــﺖ ﺩﺍﺩﻥ ﺑﻪ ﻣﺴﻴﺮﻫﺎﻱ ﭘﻴﺎﺩﻩ ﻭ ﺩﻭﭼﺮﺧﻪ ﻭ ﺍﺗﻮﺑﻮﺱ (ﺑﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐ)، ﺍﺭﺍﺋﻪ ﺧﺪﻣﺎﺕ ﺑﺎ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﺍﺯ ﺭﺍﻳﺎﻧﻪ ﻭ ﺍﺭﺗﺒﺎﻃﺎﺕ ﺭﺍﻩ ﺩﻭﺭ، ﻗﻴﻤﺖﮔﺬﺍﺭﻱ ﺗﻮﻗﻔﮕﺎهها ﻭ ﺭﺍﻩﻫﺎ ﻭ جز اینها.
ﺍﻓﺰﺍﻳﺶ ﻓﺸﺮﺩﮔﻲ ﻛﺎﻟﺒﺪﻱ ﻭ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺷﻬﺮﻱ ﺍﻓﺰﺍﻳﺶ ﺗﺮﺍﻛﻢ ﺟﻤﻌﻴﺘﻲ ﻭ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻲ، ﻫﺪﺍﻳﺖ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻛﺎﻟﺒﺪﻱ شهر به ﺻﻮﺭﺗﻲ ﻣﺘﺮﺍﻛﻢ ﻭ ﺩﺭ ﻣﺴﻴﺮﻫﺎﻱ ﺧﻄﻮﻁ ﺳﺮﻳﻊ ﺣﻤﻞﻭﻧﻘﻞ ﻫﻤﮕﺎﻧﻲ، ﺍﻳﺠﺎﺩ ﻣﺮﺍﻛﺰ ﻣﺘﻌﺪﺩ ﺷﻬﺮﻱ ﺩﺭ ﻣﻨﻄﻘﻪ کلان‌شهری ﺑﺎ ﺗﻨﺎﺳﺒﻲ ﺑﻴﻦ ﺟﻤﻌﻴﺖ ﻭ ﻓﺮﺻﺖﻫﺎﻱ ﺍﺷﺘﻐﺎﻝ ﺩﺭ ﻫﺮ ﻳﻚ، ﺭﻭﻱ ﺁﻭﺭﺩﻥ ﺑــﻪ ﺍﻟﮕﻮﻱ ﺩﻫﻜﺪﻩ شهری برای ﻣﺤﻠﻪﻫﺎﻱ ﻣﺴﻜﻮﻧﻲ ﻭ ﺟﻠﻮﮔﻴﺮﻱ ﺍﺯ ﺧﺰﺵ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺑﻪ ﺣﻮﻣﻪ ﻭ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺍﻳنها.
حفاظت ﻭ ﺍﺣﻴﺎﻱ ﻧﻈﺎﻡﻫﺎﻱ ﻃﺒﻴﻌﻲ ﺩﺭ ﺷﻬﺮ ﻭ منطقه ﭘﻴﺮﺍﻣﻮﻥ ﺁﻥ: ﺍﻳﺠﺎﺩ ﺩﺍﻻﻥﻫﺎﻱ ﺳﺮﺍﺳﺮﻱ ﻭ ﺍﻱ ﻓﻀﺎﻱ ﺳﺒﺰ ﺑﺮﺍﻱ ﺯﻳﺴﺘﮕﺎﻩ ﺣﻴﻮﺍﻧﺎﺕ، ﺣﻔﻆ ﺯﻣﻴﻦﻫﺎﻱ ﻛﺸﺎﻭﺭﺯﻱ ﻭ باارزش

پایان نامه
Previous Entries منبع مقاله درباره توسعه پایدار، توسعه پاید، رشد اقتصادی، سلسله‌مراتب Next Entries منبع مقاله درباره استان اصفهان، شهر اصفهان، توسعه پایدار، توسعه پاید