منبع مقاله درباره تشخیص بیماری، سازمان بهداشت جهانی، افراد مبتلا، مصرف کننده

دانلود پایان نامه ارشد

محسوب گردند. در كشور انگلســـتان شيوع بيماري ســـل در گوركنها گزارش شده است و اين حيوانات در اپيدميولوژي بيماري سـل در گاو نقش دارند(95). در نيوزلند نيز اپوسومها وضعيت مشابهــي همانند گوركنهــا را داشته اند. اپوســومها نسبت به مايكوباكتريوم بســـيار حساس بوده و بعنوان منشا مهم آلودگي براي گاوها مي باشند. هاین و همکاران (2012) بيماري سل در تمامي كشورهاي دنيا حادث شده و خصوصـاً در گاوهــاي نژاد شيري حائز اهميت فراوان است. صرف نظر از مرگ ومير ناشي از بيماري سل، در حيوانات آلوده به مايكو باكتريوم بوويس10-25 درصد از ميزان توليد شير كاهش مي يابد. بيماري سل گاوي از نقطه نظر بهداشت عمومي در جوامع انساني نيز حائز اهميت است. راحتي و فراواني انتشار عامل مسبب بيمــاري سـل از حيوانات به انســان، خصوصاً در محيطهايي كه بيماري سـل گاوي تحت كنترل نميباشد، ميتواند اين بيـماري را به يك بيـماري مشترك مهم تبديل نمايد. با پاستوريزاسيون شير خطر انتقال آلودگي ميتواند تقريباً بطــور كامل از بين برود. همچنين ابتلاء به بيماري سـل در بين حيوانات باغ وحــش اهميت بهداشـت و سلامت عمومي جوامع انســاني را بيشتر مي سازد (رفیعی، 1392).
عامل مسببه سل گاوي مايكوباكتريوم بوويس است. باكــتري فوق در برابر حرارت، خشـكـي واغلب ضد عفوني كننده ها مقاوم مي باشد. تابش مسـتقيم نور خورشيد ميتواند باعث تخريــب باكتري گردد(مگر در محيطهاي مرطوب). مايكوباكتريوم بوويس دررطوبت ميتواند به مدت هفته ها زنده باقي بماند. مايكوباكتريوم بوويس بطور كلي ساختمــان يك باكتــري را داراست. اما اين باكتـري همانند همه مايكوباكتريومها ديواره سلولي بسيار ضخيمي دارد. عموماً يك مايكوباكتريوم در لايه سطحي خود از يك كپســـول منتشــر، يك ديواره دو لايه اي و غشاء پلاسمائي تشكــيل شده كه احتمالاً بقاء ميكروب را در محيطهاي نامساعد(چه در محيط و چه در داخل سلول ميزبان)حفظ ميكند. اجزاء ديواره سلولي خصوصاً اسيد مايكوليك باعث حفظ رنگهائي نظير كربول فوشين بوده و همچنين مقاومت باكتري در هنگام رنگ زدائي بوسيله اسيـــدهاي رقيق را سبب ميشوند. اگر چه بايد دانست اسيد فاست بودن پديده اي نيست كه محدود به مايكوباكتريومها باشــد بلكه در گونه هاي ديگــــري همــاننــد نوكارديا، كورينه باكــتريوم و رودو كوكوس نيز وجود دارد(ولایتی، 1366؛ شیرانی، 1385).
1-13-2- علائم باليني سل گاوی
در برخي از گاوهــاي مبتلا به سـل ارزني(با جراحات وسيع در بدن) شكل ظاهـري دام عادي بوده اما لاغري تدريجي(كه البته ربطي به بيماري ديگر نداشته باشد) جلب نظر مي كند. تغيير در اشتها و دماي بدن و همچنين وضعيت موهاي پوست(زبر يا صاف است)، آرام شدن تدريجي دام، درخشاني وشفافيت چشمها از علائم عمومي است كه اغلب مشخص است. در آلودگي ريوي سرفه مزمن به علت برونكو پنوموني(سرفه آهسته، كوتاه، مرطوب كه در اثر فشار گلو يا پس از فعاليت ايجاد ميشود) وجـود داشته كه در هنگام صبح و در هـواي سـرد بيشتر عارض ميشود. در مراحل پيشرفته كه بخش زيادي از ريه درگير است تنگي نفس توام با افزايش تعداد و عمق تنفس وجود دارد.در بيشتر موارد سل رحمي ناشي از سل عمومي(ورود ميكرب از خون به رحم) بوده و ممكن است در باروري دام اثرات نامطلوب داشته باشد و يا چنانچه دام بارور گردد چند ماه پس از باروري سقط جنين حادث ميشود و اگر چنانچه گوساله بطور عادي بدنيا بيايد پس از مدت كوتاهي بر اثر سل عمومي تلف ميگردد. در گاوهاي مبتلا به سل رحمــي كه بارور نميشوند ممكــن است ترشحـات چركي مزمن(حاوي تعدادزيادي باسيل سل) از بدن دام ترشح شود كه اين حالت نسبت به هر گونه اقدام درماني مقاوم خواهد بود. در ورم پستان سلي بافت پستاني سفت و بزرگ شده و اين حالت معمولاً از ناحيه بالائي(بويژه در قطعـات عقبـي) شروع ميشود. همچنين در آغاز شير از نظر ظاهـري تغيري نداشته اما در مـراحل بعدي دانه هاي ريزي در شير ايجـاد كه پس از مدتـي رسوب ميكند و مايع زلال و كهــربائي رنگ باقي ميماند كه پس از مدتي تنها همين مايع بجاي شير از پستان خارج مي شود (رفیعی، 1392؛ سازمان بهداشت جهانی حیوانات 2008-2011).
1-13-3-تشخیص بیماری سل در گاو
بیماری سل در گاو با توجه به نشانههای آن تا حدودی قابل تشخیص است اما تشخیص بیماری، در حیوان زنده مشکل است چون نشانه های درمانگاهی بیماری سل گاو در دام زنده به علت کوتاه بودن نسبی زندگی اقتصادی این حیوان و مزمن بودن بیماری معمولاً مبهم است، لذا تشخیص بیماری از روی نشانیها بسیار مشکل میباشد زیرا اغلب اوقات قبل از این که بیماری پیشرفت کافی کرده باشد و تغییری در سلامت ظاهری حیوان ایجاد شود، دام را ذبح کردهاند.
در مواردی که دام زنده بماند و پیشرفت بیماری محسوس باشد، نشانههایی از قبیل لاغری، کاهش وزن، سرفه و کاهش مقدار شیر ملاحظه میشود. اما شناسایی جراحات سلی در دام ذبح شده نسبتاً آسان است زیرا منظره ویژهای دارد که به آسانی میتوان با مشاهده آن به بیماری سل مظنون شد. تشخیص قطعی هنگامی میسر خواهد بود که با تهیۀ گسترش از جراحات و رنگآمیزی با روش ذیل نلسون و مشاهده باکتری قرمز رنگ زیر میکروسکوپ یا کشت دادن باکتری و مشاهدۀ رشد باسیل، به وجود بیماری اطمینان حاصل شود (علوی، 1388).
1-13-4-كنترل بيماري سل
كنترل بيماري سل در سطح گله بر پايه موارد زير استوار است :
1-اخراج دامهاي آلوده از گله: جهت انجام اين كار از تست توبركولين استفاده مي شــود كه در ايـران به روش تست مقايسه اي گاوها را تست سل مينمـايند. بايد توجه داشت كه بايد تمام دامهایي كه سنشان از 4 ماه ميگذرد مورد آزمايش قرار گيرند و آنهائي كه واكنش مثبت دارند به كشتارگاه اعزام گردند. در مورد دامهاي مشكوك بايد پس از گذشت 2 ماه از تست اول، آزمايش مجددي را انجام داد و چنانـچه در مرحله دوم نيز دامي مشكوك بود به كشتارگاه اعــزام گردد. در تست اوليه بايد بدقت، آزمـايشات باليني بر روي تمام گاوها صورت گيرد تا اطمينان حاصـل نمود كه مــوارد پيشرفته بيماري كه ممكــن است واكنش منفي نشان دهند، در گله وجود ندارد.
2-رعايت مقررات بهداشتي: بايد آخور و آبشخور دامها را تميز نموده و با محلول پنج در صــد فنل و يا كرزول ضد عفونـي نمود. همچنين لازم است دامهاي مشكــوك را جهت انجام آزمايش مجدد از بقيه دامها جدا نمود . بايد توجه داشت كه پس از اعدام دامهاي مبتلا، بيماري سل با ورود گاوهاي جديد و جايگزين وارد گله نگردد. و بايد گاوهـاي جايگزين از گلـه هائي خريداري شوند كه داراي گواهــي سلامت هستند و چنانچه چنين گله هائي وجود نداشته باشد بايد گاوهاي فوق را آزمايش سل نموده و بطور مجزا نگاه داشت و سپس 60 روز بعد مجدداً آنها را تست نمود . تغذيه گوساله هاي جايگزين با شير عاري از ميكروب سل(پس از پاستوريزاسيون) يا با شير گاوهاي سالم صورت گيرد. همچنين كارگران گاوداري نيز بايد مورد معاينه قرار گيرند زيرا ممكن است در اثر آلودگـي به مايكو باكـتريوم كارگر مسلول واكنش مثبت پيدا مي كند كه با آزمايش فوق نمي توان اين دو نوع مايكـوباكتريوم(بوويس و توبركلوزيس) را از هم تشخيص داد. در ايران اساس طرح مبارزه با سل گاوي استفاده از تست مقايسه اي بين جلدي است. جبارزاده ، رفیعی و رمضانزاده (1389، 1392 و 1385)
در رابطه با بيماري سل و تست توبركولين توجه به نكات زير مهم ميباشد:
در رابطه با دامها، منشا اصلي ايجاد آلودگي گاوهاي آلوده ميباشند و تمام دامهائي كه در برابر تست توبركــولين واكنش مثبت نشان ميدهند توانائي انتشار بيماري به حيوانات سـالم را دارند. معمولاً حساسيت توبركولين در دامها 6 هفته بعد از آلودگـي اوليه و در انسانها 2-10 هفته بعد از آلـودگـي ظاهر ميشود. البته زمان شكل گيري و بروز پديده حساسيت نسبت به توبركولين در انسان و حيوان بعد از ابتلا به عفونت سلي بستگــي مستقيم به تعداد باسيلهاي وارده به بدن و قدرت تكثير آنهــا دارد، موقعي كه تعداد زيادي باسيل بيماريزا به يك بدن مستعد وارد شود ممكن است ظرف مدت 5-7 روز واكنش ياد شده مثبت شود(رفیعی،1389؛ شیمی، 1386؛ علوی 1388).
کنترل و ریشه کنی سل گاوی که در نهایت موجب پیشگیری از سرایت بیماری به انسان خواهد شد، امکان پذیر می‌باشد و این امر به خوبی شناخته شده که باسیل سل در خارج از بدن موجود زنده نمی‌تواند تکثیر پیدا نماید. بنابراین پس از معدوم سازی حیوان مسلول، منبع عفونت نیز حذف خواهد شد. بدیهی است در چنین عملیاتی جهات مختلف اقتصادی، روانی واجتماعی میبایستی مورد توجه قرار گیرند. همچنین لازم است عملیات ریشه کنی در سطح وسیعی شروع شود. البته مشکل است دامدار به طور فردی دست به چنین اقدامی بزند، به خصوص اگر بیماری در همسایگی دامداری باشد که اقدام به کنترل بیماری نکرده، خطر آلودگی ثانویه گله همیشه وجود دارد. بنابراین بهتر است کنترل و ریشه کنی سل در یک برنامه ملی و به صورت دسته جمعی عملی شود.
به طور کلی اساس برنامه کنترل متکی به آزمایش توبرکولین میباشد. دامهای مشکوک بایستی از گله جدا و حذف گردند. بدیهی است توبرکولین مورد استفاده بایستی واجد خواص لازم طبق استاندارد بین المللی باشد و به خوبی نگهداری و تزریق گردد تا از پیدایش واکنشهای غلط اجتناب شود. در بسیاری از برنامه‌های ریشه کنی از پی. پی. دی و آزمون مقایسهای با تزریق هر دو نوع توبرکولین گاوی و مرغی استفاده گردد، حیوانات با واکنش مشکوک مجدداً پس از 45روز تا دو ماه آزمایش ‌شده و گاوهای مثبت معدوم خواهند شد. (طباطبایی؛ علوی، 1388) با توجه به این که برنامه ریشه کنی سل در بسیاری از کشورها به ویژه در کشور ایران در دست اجراست، چنانچه آزمون توبرکولین مثبت شود، بایستی دام به کشتارگاه فرستاده شود و اصولاً پیشگیری و درمان بی نتیجه میباشد، بدین دلیل که نه از نظر اقتصادی مقرون به صرفه بوده و نه از نظر بهداشتی توصیه میگردد چون بهداشت جامعه در معرض خطر قرار میگیرد.
1_14_راه های ابتلا به سل گاوی:
اصلی ترین راه ابتلا استنشاق ترشحات یا غبار آلوده به باسیل سل می‌باشد که معمولاً ناشی از تماس با بیمار سلی درمان نشده می‌باشد. ولی سل گاوی می‌تواند از طریق مصرف لبنیات آلوده و غیر پاستوریزه نیز انسان را آلوده نماید. بیماری سل به وسیله قطره‌های ریز موجود در هوا از فردی به فرد دیگر منتقل می‌شود و اغلب افرادی را که در ارتباط نزدیک با فرد بیمار باشند درگیر می‌کند. لذابايد بيمار به بیمارستان منتقل شود و یا تحت درمان صحیح قرار بگیرد. یک سرفه می‌تواند حدود ۳۰۰۰ ریزقطره عفونی تولید کند. این ریزقطره‌ها به سرعت خشک می‌شوند و در هوا معلق می‌مانند و در صورت استنشاق وارد ریه افراد می‌شوند. بنابراین افراد مبتلا هنگام عطسه و سرفه باید همیشه برای پوشاندن دهان و بینی خود از دستمال استفاده نمایند و پس از آن، دستهای خود را با دقت بشویند. البته این به آن معنا نیست که فرد مبتلا به سل باید قرنطینه شود. در تماس کوتاه و گذرا امکان انتقال بسیار کم است. بسیاری از مردم میکروب سل در بدنشان وجود دارد اما مبتلا به بیماری سل فعال نیستند. سل از طریق حشرات نیز منتقل می‌شود.

تصویر 1-12- مسیر انتقال مایکوباکتریوم بویس
این باکتری می‌تواند تمامی اعضای بدن را گرفتار کند اما بیشتر ریه‌ها را گرفتار می‌کند. باکتری سل پس از ورود به ریه‌ها در آنجا تکثیر پیدا می‌کند ومعمولاً پس از تحریک سیستم ایمنی برآن در همان محل به صورت نهفته باقی می‌ماند ودر صورت ایجاد شرایط مساعد ممکن است سل ریوی بروز کند. گاهی باکتری پس از تکثیر در ریه‌ها از طریق خون به سایر اعضای بدن منتقل می‌شود و ایجاد سل در آن عضو می‌نماید. ندرتاً باکتری بلافاصله پس از ورود به ریه‌ها، شروع به فعالیت و تکثیر می‌کند و موجب بیماری فعال درریه‌ها می‌گردد که این نوع در کودکان و بیمارانی که اختلال سیستم ایمنی دارند، شایعتر است. در گذشته سل را کانسامپشن یا مصرف کننده می‌گفتند چرا که این گونه تصور می‌شد که افراد را از داخل می‌خورد وبا سرفه خونی وزردی همراه است. سل جلدی نیز یکی

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با واژگان کلیدی منابع عربی، فارسی زبان، قرآن کریم Next Entries منبع مقاله درباره سیر تکاملی، مورفولوژی، تاکسونومی