منبع مقاله درباره بیمارستان، خدمات درمانی، رضایت بیمار، رضایت آگاهانه

دانلود پایان نامه ارشد

قرارداد با پزشک یا مرکز درمانی نیست ولی تمام شرایط و آثار قرارداد بر بیمار و مرکز درمانی بار شده است و این درحالی است که اگر بیمار مست یا دیوانه هم باشد بیمارستان و یا پزشک معالج حتماً براساس قرارداد و یا حتی در مواقعی براساس وظایف خارج از قرارداد نسبت به پذیرش و معالجه بیمار اقدام می نماید، در نتیجه اگر قراردادی به لحاظ عدم وجود یکی از شرایط صحت باطل شود آثار و مسئولیتهای ضمن قرارداد نیز به تبع آن باطل خواهد بود، ولی در قراردادهای درمان این موضوع مستثنی می باشد چون نمیتوان پزشک را به لحاظ اینکه عنوان نماید طرف قرارداد او یک کودک یا نوزاد است از مسئولیت مبرا کرد،
« یا اگر حالت بیماری را در نظر بگیریم که نیازمند مداخله فوری پزشکی است و تاخیر در معالجه را تحمل نمی کند ، در این حالت هر پزشکی که بیمار به وی معرفی شود یا از وی تقاضای مساعدت گردد ، لازم است در حدود امکانات خود به معالجه بپردازد.»74 که در فصول آتی به این موضوع به طور مشروح پرداخته خواهد شد.

مبحث سوم : اقسام قراردادهای درمان
همانطور که در اول بحث گفته شد در قوانین اغلب کشورها و قوانین بین المللی به مقوله قراردادهای درمان کمتر پرداخته اند و در مواردی هم که قانونی به این موضوع اشاره نموده باشد میتوان از مفاد قوانین نوع تقسیم بندی آنها را استنباط نمود. مع الوصف قراردادهای درمان دارای انواع مختلفی از لحاظ نوع خدماتی که ارائه می دهند می باشند، لذا صرف نظر از تقسیم بندی مختلف علمی و پژوهشی در حوزه های مختلف علوم پزشکی ، قراردادهای درمان را به دو نوع تقسیم نموده اند.75

گفتاراول: قرارداد درمان مستقیم
منظور از قرارداد درمانی مستقیم، قراردادی است که بین بیمار و یکی از گروههای پزشکی جهت تشخیص یا درمان بیماری ، بسته میشود. به عنوان مثال : قرارداد بیمار با جراح ، پرستار ، یک متخصص بخصوص، دندانپزشک و …

گفتاردوم : قرارداد درمان غیرمستقیم
در این نوع قرارداد، بیمار به طور مستقیم با کادر درمانی رابطه مالی برقرار نمی کند، بلکه این قرارداد بین بیمار و یک موسسه درمانی منعقد میشود. در این حالت بیمارستان یا مرکز درمانی انجام تمامی اقدامات لازم پزشکی را برای بیمار تعهد میکند.
به نظر ما در این نوع تقسیم بندی اشکالاتی وجود دارد بدین لحاظ که:
اولاً : در این نوع تقسیم بندی، بیمار پای ثابت قرارداد درمان است و فقط طرف مقابل عوض می شود. چون اگر چنین فرض نمائیم که یک طرف قرارداد شرکت بیمه و طرف دیگر قرارداد یک بیمارستان بخصوص باشد و موضوع قرارداد نیز ارائه خدمات درمانی به شخص ثالث(بیمار) باشد آیا باز هم می توان قرارداد را چنین تقسیم نمود؟
ثانیاً : وجه تمایز قرارداد درمان مستقیم و غیر مستقیم در این نوع تقسیم بندی فقط از لحاظ رابطه مالی بیمار با طرف دیگر قرارداد پیش بینی گردیده و این به جهاتی نمیتواند درست تلقی شود چون در قرارداد بیمار با یک بیمارستان یا مرکز درمانی ، پزشکان شاغل در آن بیمارستان اقدام به درمان بیمار می نمایند و شاید در خصوص قصورات خود نیز شخصاً پاسخگو و حتی مورد مجازات قرار گیرند.
لذا بدین منظور به نظر می رسد تقسیم بندی انواع قراردادهای درمان به شکل ذیل مناسبتر باشد.

گفتارسوم : تقسیم بندی جدید قرارداد درمان
الف – قرارداد مستقیم شخص حقوقی با بیمار : منظور از این نوع قرارداد درمانی ، قراردادی است که بین یک مرکز ارائه دهنده خدمات درمانی ( اعم از بیمارستان و درمانگاه ) و بیمار ، صرفاً جهت تشخیص مراقبت و درمان بیمار، در راستای ایجاد تغییر وضعیت جسمی ، روانی وی بسته میشود.
ب – قرارداد مستقیم شخص حقیقی با بیمار : منظور از این نوع قرارداد درمانی ، قراردادی است که بین بیمار و کارد پزشکی(اعم از پزشک عمومی یا متخصص، جراح، دندانپزشک یا پرستار ) ، صرفاً جهت تشخیص ، مراقبت و درمان بیمار، در راستای ایجاد تغییر وضعیت جسمی ، روانی وی بسته میشود.

ج– قرارداد غیر مستقیم شخص حقیقی :
در این نوع قرارداد بیمار طرف مستقیم قرارداد نبوده و اقدام به عقد قرارداد نمی نماید و یک شخص حقیقی (اعم از وکیل ،خویشاوندان ، دوستان یا همکاران بیمار ) اقدام به عقد قرارداد برای اعمال مراقبت و درمان از بیمار در مراکز ارائه خدمات درمانی ( اعم از بیمارستان و درمانگاه )می نماید.

د – قرارداد غیر مستقیم شخص حقوقی:
در این نوع قرارداد نیز بیمار طرف مستقیم قرارداد نبوده و یک شخص حقوقی مثل شرکت بیمه اقدام به عقد قرارداد برای اعمال مراقبت و درمان از بیمار در مراکز ارائه خدمات درمانی ( اعم از بیمارستان و درمانگاه ) یا کادر پزشکی می نماید.

مبحث چهارم : ارکان قراردادهای درمان
در ماده 190 ق.م ، شرایطی که برای انعقاد هر قرارداد ضروری است بدین شرح معین شده است:
1- قصد طرفین و رضای آنها
2- اهلیت طرفین
3- موضوع معین که مورد معامله باشد
4 مشروعیت جهت معامله.
صحت قرارداد درمان نیز مشروط به وجود شرایط چهارگانه مذکور ، با در نظر گرفتن طبیعت خاص اعمال پزشکی می باشد.
گفتار اول : تراضی
از تعریف عقد در ماده 183 ق.م به آسانی فهمیده می شود که برای ایجاد تعهد ، دو طرف عقد باید دارای اراده جدی و سالم باشند، مقصود خود را به هم اعلام کنند و انشای آنان موافق یکدیگر باشد، به گونه ای که بتوان گفت درباره موضوعی«تراضی»شده است. پس برای عقد سه مقدمه لازم است:
1- وجود اراده
2- بیان و اعلام اراده
3- توافق دو اراده

در قرارداد معالجه نیز باید مقدمات مذکور فراهم باشد ، تا عقد به وجود آید .
1- وجود اراده
در نوشته های حقوقی به تحلیل روانی اراده و مراحل ایجاد آن اشاره شده است.76 مراحل اصلی زیر را به اختصار میتوان بیان نمود:
1- مرحله خطور و تصور : انجام هیچ کار ارادی ، پیش از تصور موضوع آن ممکن نیست. در همه عناصر قرارداد مورد نظر در ذهن تصویر می شود و شخص احتیاج به انجام معامله را در ذهن خود حس می کند.
2- مرحله تدبیر و سنجش : در ایم مرحله شخص به ارزیابی کار خود می پردازد و آثار آنرا اعم از سود زیان می سنجد.
3- مرحله تصمیم : پس از سنجش ، در صورتی که معامله را به سود خود و مطابق میل خویش بیابد، بدان مایل می شود و آمادگی روانی برای ایجاد عقد در آینده پیدا میشود.
4- مرحله اجرای تصمیم : در انی مرحله شخص ، برای رسیدن به آنچه مایل گردیده است، درصدصد اجرای تصمیم خود بر می آید و به تهیه مقدمات مانند پیدا کردن جنس دلخواه می پردازد و با توافق با طرف معامله تصمیم خود را اجرا می کند.
در قرارداد منعقده بین پزشک و بیمار ، همین مراحل با توجه به نوع معامله دیده میشود. پس از این که شخص (بیمار) نوعی کسالت یا انحراف از حالت طبیعی در خود پیدا نمود، درصدد معالجه و مراجعه به پزشک بر می آید . مسلم است کالای مورد نیاز بیمار که برای تهیه آن به پزشک مراجعه می کند، بازیافتن سلامت ، شفا و درمان است. بیمار پس از تصمیم به معالجه ، به مرحله انتخاب پزشک می رسد و همانطوری که در هر معامله ، خریدار قبلاً دربارده مشخصات و نوع کالا و فروشنده و شرایط دیگر معامله تحقیق می کند. خصوصیاتی مانند تخصص، تجربه،حس شهرت و حسن سلوک و … در این انتخاب موثر است و قرارداد درمان ، قراردادی شخصی است که بر مبنای شخصیت پزشک و اعتمادی که به وجود آمده است، تحقق می یابد.
در رابطه بین پزشک و بیمار ، در مواردی که بیمار به علت موارد اورژانسی ، دچار بی هوشی شده است و پزشک مبادرت به مداوای وی می کند، به طور کلی به علت فقدان اراده (قصد)بیمار ،عقد درمان به وجود نمی آید و چنانچه بر اثر عدم راعایت موازین فنی و علمی خسارت به بیمار وارد شود، موضوع تحت مسئولیت خارج از قرارداد (قهری) قابل طرح و رسیدگی است . ولی در مواردی که اراده بیمار تحت تاثیر اکراه پزشک قرار می گیرد، قرارداد درمان غیر نافذ است و قابلیت تنفیذ یا رد به وسیله بیمار را دارد.

2- اعلام اراده
در قراردادها که بایستی دو یا چند نفر با هم توافق پیدا میکنند، آگاهی از خواستهای یکدیگر لازمه تراضی است و کمتر در لزوم آن تردید شده است. با توجه به همین ضرورت های علمی است که ماده 191ق.م مقرر می دارد:« عقد، محقق می شود به قصد انشاء به شرط مقرون بودن به چیزی که دلالت بر قصد کند.» آنچه به روشنی از ماده مذکور استنباط می شود، این است که ابراز اراده موضوعیت ندارد بلکه از حیث کاشفیت آن از قصد و حکایت آن از اراده طرف عقد ، برای طرف دیگر لازم دانسته شده است. هرچند عملی که مضوع قرارداد درمان است ، خطرناک باشد عقدی رضایی است و احتیاج به شکل مخصوص و تشریفات معینی ندارد و صرف توافق و اراده پزشک و بیمار برای انعقاد آن کفایت می کند.
3- رضایت مکتوب
در بیمارستانها و مراکز درمانی برای اجتناب از اختلافات ناشی از ادعای بیمار در عدم حصول رضایت آگاهانه وی ، رویه معمول اخذ رضایت کتبی بیماران به انجام عمل پزشکی مرسوم است. اثبات رضایت کتبی آسانتر است و بیمار نمی تواند منکر رضایت خود گردد. برخی از ایالات آمریکا کتبی بودن رضایت بیمار قبل از عمل جراحی را لازم دانسته اند و استدلال کرده اند که به صرف یک گفته نمی توان به اثبات آن حکم کرد و در این صورت محکمه ، حکم بر عدم وجود رضایت خواهد داد.77
شکی نیست که اساس رابطه بین بیمار و پزشک اعتماد است ، این اعتماد او را به انتخاب پزشک و تبعیت از دستورات او میکشاند و رضایت کتبی بر فضای اعتماد تاثیر می گذارد و منجر به نابودی عنصر اصلی در رابطه بین پزشک و بیمار می گردد. پس از انعقاد قرارداد درمان ، هدف دیگری که از اخذ رضایت مکتوب وجود دارد، اثبات این نکته است که بیمار معالجه را با همه خطرات آن قبول کرده است و لذا پزشک هیچگونه مسئولیتی در مقابل خطرات ناشی از معالجه ندارد، در حالی که توافق برای معافیت از مسئولیت ضررهای بدنی صحیح نیست . سلامتی جسم نمی تواند موضوع قرارداد قرار گیردتا محلی برای توافق در معافیت از مسئولیت ناشی از ضررهای بدنی که در نتیجه نقض قرارداد به وجود می آید ، وجود داشته باشد. زیرا پزشک به غیر از شرایط اضطراری در هر حال ملزم به رعایت موازین علمی و پزشکی موافق با دستاوردهای علمی است و رضایت به عمل نمی تواند باعث معافیت از مسئولیت گردد.
موردی که بیمار از پذیرش معالجه خودداری می کند ، لازم است دلیل مکتوبی از بمار که بیانگر رد معالجه است، اخذ شود تا در صورت حصول اختلاف، پزشک بتواند عدم تقصیر خود را در ارائه خدمات پزشکی به بیمار ثابت نماید و مسئولیت وی منتفی گردد . به موجب بند یک کدهای مصوب حفاظت از آزمودنی انسانی در پژوهش های علوم پزشکی78 ، کسب رضایت آگاهانه در کلیه تحقیقاتی که بر روی آزمودنی انسانی انجام می گیرد ضروری است و در مورد تحقیقات مداخله ای کسب رضایت آگاهانه باید کتبی باشد.

3- رضایت شفاهی
ساده ترین و در عین حال متداولترین وسیله تفاهم الفاظ است و رضایت شفاهی همانند رضایت کتبی از ارزش و اعتبار قانونی برخوردار است . با وجود این، چون اثبات عقد در جایی که سند تنظیم نمی شود دشوار است و رضایت بیمار شرط اساسی برای مداخله پزشک است ، لذا به نظر می رسد اخذ رضایت شفاهی در حضور شاهدان معتبر لازم است. رضایت شفاهی لازم است که صریح باشد و سکوت بیمار را نمی توان به منزله رضایت دانست. وضع ساکت آمیخته با ابهام است و به درستی نمی توان فهمید که مقصود او مخالفت با پیشنهادی است که با آن روبرو شده یا می خواهد آنرا بپذیرد.79 کما اینکه صرف مراجعه به بیمارستان یا مشاوره با پزشک معین به معنی قبول هر معالجه ای که بعداً انجام شود نیست. با این همه ، رضایت بیمار به معالجه ممکن است ضمنی باشد، مثلاً چنانچه جراحی ، پس از معاینه و آزمایشات اولیه بیمار تاریخی جهت انجام عمل جراحی وی تعیین نماید و بدون اینکه صریحاً رضایت خود را اعلام نماید سر موعد برای انجام عمل حاضر شود، رفتار او دلالت بر رضایت وی می نماید.80
«بیماری با عفونت دستگاه تنفسی فوقانی به بخش اورژانس مراجعه می کند . پس از پرسش در مورد تاریخچه بیماری ، معاینه ای روتین به عمل می آید. اگر یک

پایان نامه
Previous Entries منبع مقاله درباره نظم عمومی، شرایط صحت، قانون مدنی، سقط جنین Next Entries منبع مقاله درباره بیمارستان، ولی قهری، دوران کودکی، قواعد عمومی