منبع مقاله درباره استان فارس، درون گرایی، هنر اسلامی، دوران باستان

دانلود پایان نامه ارشد

ایجاد می کند و انسان را به درون فرا می خواند و حضور قلب حاصل می شود.
درون گرایی به دو علت بر افزایش حضور قلب موثر است؛ یکی به علت معنای آن که توجه به باطن است و دیگری به علت حفظ فضا و در نتیجه صیانت انسان از آنچه که در بیرون مسجد می گذرد.
– بهره گیری از فضای خالی: تهی بودن در هنر، مترادف تجلی امر قدسی است. فضای خالی نماد امر قدسی و دروازه ای است که حضور الهی از طریق آن به نظام مادی که محیط بر انسان در سفر زمینی اوست، داخل می شود. این فضا در صحن مساجد اتفاق می افتد. انسان با وارد شدن به صحن وسیع یک مسجد، به طور بی واسطه شادی و انبساطی در خود احساس می کند و فردی را که درون چنین فضایی قرار می گیرد تنها متوجه آسمان می کند. بالاخص اگر این ورود از راه های پر پیچ و خم و باریک خیابان ها و بازار اتفاق افتاده باشد. برای فرد مسلمان این احساس همواره با تشدید آگاهی نسبت به حضور الهی همراه است که این امر همیشه نشاط آفرین است. به کارگیری ماهرانه فضای منفی در مساجد توانسته فضایی را خلق کند که در آن صرف غیاب جسمانیت، به درون گرایی و تفکر منتهی می شود . در اسلام الوهیت هرگز تنزل یا تجلی مادی یا تجسد در قالب خاصی پیدا نکرده است. لذا در ذهن مسلمانان همواره مطلق و نا محدود باقی مانده است. در نتیجه، در عین حال که به خودی خود کمال و غنای تام و تمام است. در نظر مردمی که در جهان مادی زندگی می کنند به صورت واقعیتی چنان متعالی و منزه و ورای امر مادی جلوه می کند که حضور او در این جهان فقط به مدد فضای خالی می توان حس کرد. هنر اسلامی با بکارگیری فضای خالی در هنر اسلامی که بی شباهت به استفاده از سکوت در موسیقی و شعر نیست. در کنار استفاده از سمبولیسم هندسی و دیگر اشکال تمثیل پردازی انتزاعی به یگانه ابزار نشان دادن وحدت از طریق هنر و معماری بدل گردید وحدتی که در همه جا حضور دارد و در عین حال ورای همه چیز است.
– تزیینات: معماری مسجد بدون اشاره به تزیینات به هیچ وجه کامل نیست. از لحاظ مذهبی، مخالفت شدید مسلمانان با هر گونه تزیینات تصویری که جنبه ای از بت پرستی به شمار می آمد، باعث توجه شدید به تزیینات انتزاعی شد. به زودی این خود تعمیق بیشتری را فراهم آورد. هدف تزیینات عبارت است جایگزین کردن تصاویر واقعی با واقعیتی که کمتر ملموس است. این کار به وسیله تکرار واحد های مختلف به طور غیر معین صورت می گیرد.
تنوع بی پایانی که استادکاران اسلامی در نگاره های گل و گیاهی به کار گرفتند خو دگویای غنای خلقت خداوند است و اغلب به عنوان نماد بهشت و خداوند تعبیر می شود.
تزیینات هندسی سطوح و نقوشی را در لایه های مختلف نمایش می دهند که ورای قابی که آن ها را محصور کرده ادامه می یابند. و این اشاره ای آشکار به بی کرانگی است.
نهایتا تزیینات کتیبه ای مساجد صریحا و آشکارا توجه به مضامین مذهبی دارند و شامل آیاتی از قرآن و احادیث مختلف می شوند.
در گذر زمان محدوده تزیینات بسیار وسیع شد. پنجره ها و بازشو ها با شبکه های پر نقش سنگی و یا گچی با طرح های هندسی و گیاهی پوشیده شده بودند و سقف های چوبی یا نقاشی شده یا کنده کاری شده بود. انواع و اقسام سر ستون ها به وجود آمدند و بدین ترتیب مساجد، دیگر سادگی قرون اولیه اسلام را چندان بار نیافتند.
– جهت دار بودن: از مهمترین ویژگی های مسجد جهت گیری به سمت قبله است. کالبد مسجد فارغ از محل قرار گیری آن در به سمت قبله جهت یابی می شود. این جهت یابی گاه به وسیله یک دیوار ساده به سمت قبله و گاه به وسیله گنبد خانه صورت گرفته است. در هر صورت آنچه در همه مساجد ثابت است همواره تاکید بر جهت دار بود فضا است.
– نمادی از صفوف موازی نماز گزاران: از ابتدای اسلام تاکنون پیشوایی نماز جماعت بر عهده امام بوده است و این امر بر این مهم تکیه می کرد که بتوان در حد امکان امام را از همه جا و به راحتی مشاهده کرد. بنابراین سنت ایستادن نمازگزاران در صفوف طولانی موازی با هم و رو به قبله پایه گذاری شد. در فضای مسجد ردیف ستون های موازی با هم در فضای شبستان نیز بر این امر تکیه دارد.

5-6- جمع بندی و نتیجه گیری

اصولاً معبد به معنای پرستشگاه است و امروزه سندها نشان می‌دهد که انسان‌ها در معابد، خدای خود را نیایش می‌کردند و همواره از او چیزی را درخواست می‌کردند. معبد به عنوان یکی از عناصر اصلی اجتماعی هر دین همواره کارکرد خود را به عنوان مرجعی جهت مراجعه جان های عاشق در طلب وصل در شکل بارزی ایفا کرده است. در این فصل بابررسی معماری معابد در ادیان توحیدی وجود ویژگی هایی مشترک همچون وجود سلسله مراتب، مرکزیت و جهت دار بودن مشاهده شد. که اساسا ناشی از اصول مشترک اعتقادی و ذات مشابه ادیان است. نکته قابل توجه اینکه این اصول زیر مجموعه ای از ویژگی های معماری قدسی است و موید این مساله است که چنین خصوصیاتی می تواند فضا را در جهت تعالی و قداست به پیش برد.

فصل ششم

6- شناخت و تحلیل بستر طراحی

6-1- مقدمه
یکی از اساسی ترین مسایل مورد توجه در هر پروژه بستر شکل گیری آن است و لذا این بخش از رساله در ابتدا به بررسی دقیق بستر شکل گیری طرح اختصاص یافته است. بدین منظور نخست استان فارس و شهر شیراز به طور اجمالی معرفی شده و سپس به تبیین روند انتخاب سایت از میان گزینه های موجود و نیز تحلیل و بررسی نهای سایت پیشنهادی پرداخته شده است.
استان فارس در بخش جنوبی کشور با مساحتی حدود ۱۳۳ هزار کیلومتر مربع ، به طور تقریبی ۱/۸ درصد از وسعت کشور را به خود اختصاص داده است که از این لحاظ پنجمین استان بزرگ ایران محسوب می شود.(URL1)

6-2- شیراز
شیراز در فاصله‌ 919 کیلومتری‌ تهران واقع‌ شده‌ و مرکز استان‌ فارس است‌. این شهر پس از تبریز (در سال ۱۲۸۷) و تهران (در سال ۱۲۸۹) سومین شهر ایران است که در سال ۱۲۹۶ خورشیدی، نهاد شهرداری در آن تأسیس گردید. شهرداری شیراز به ۹ منطقه مستقل شهری تقسیم شده و جمعاً مساحتی بالغ بر ۱۷۸٫۸۹۱ کیلومتر مربع را شامل می‌شود.
نام شیراز در کتاب‌ها و اسناد تاریخی، تحت نام‌های مختلفی نظیر «تیرازیس»، «شیرازیس» و «شیراز» به ثبت رسیده‌است.
ناحیه‌ شیراز از زمان‌های‌ قدیم‌ دارای‌ اهمیت‌ و اعتبار بوده‌ و نام‌ آن‌ در الواح‌ ایلامی‌ مکشوف‌ در تخت‌ جمشید ذکر شده‌ است‌. شیراز در دوران بنی‌امیه به محل فعلی منتقل می‌شود و به بهای نابودی اصطخر -پایتخت قدیمی فارس- رونق می‌گیرد. این شهر در دوران صفاریان، بوییان و زندیان پایتخت ایران بوده‌است.
شیراز از دیرباز به واسطه مرکزیت نسبی‌اش در منطقه زاگرس جنوبی و واقع‌شدن در یک منطقه به نسبت حاصل‌خیز، محلی طبیعی برای مبادلات محلی کالا بین کشاورزان، یکجانشینان و عشایر بوده‌است. همچنین این شهر در مسیر راه‌های تجاری داخل ایران به بنادر جنوب مانند بندر بوشهر قرار گرفته‌است.
شیراز به سبب جاذبه‌های تاریخی، فرهنگی، مذهبی و طبیعی فراوان، همواره گردشگران بسیاری را به سوی خود فرا می‌خواند.

6-2-1- موقعیت جغرافیایی شهرستان
شهرستان شیراز با 8/10688 کیلومتر مربع وسعت ، 6/8 درصد کل مساحت استان را به خود اختصاص داده است .شهرستان شیراز در ارتفاع ۱۴۸۶ متری از سطح دریا و در دامنه‌های رشته‌کوه زاگرس است. این شهرستان در موقعیت مرکز استان و در محدوده جغرافیایی 28 درجه و 58 دقیقه تا 29 درجه و 54 دقیقه عرض شمالی ، و 51 درجه و 1 دقیقه تا 53 درجه و 34 دقیقه طول شرقی ، قرار گرفته است، از شمال به شهرستان مرودشت و سپیدان ، از غرب به شهرستان های سپیدان ، ممسنی و کازرون از جنوب به شهرستان فیروزآباد و جهرم ، از شرق به شهرستان های فسا و نیریز محدود می باشد و از نظر وسعت پنجمین شهرستان کشور است. (URL1)

6-2-1-1- مشخصه های جغرافیایی شهر شیراز
شهر شیراز به عنوان مرکز استان فارس و شهرستان شیراز ، برروی جلگه وسیعی که دارای 158 کیلومتر عرض و 120 کیلومتر طول متوسط می باشد ، واقع شده است . این شهر بین عرض های شمالی 29 درجه و 23 دقیقه تا 29 درجه و 41 دقیقه ، و طول های شمالی 52 درجه و 26 دقیقه تا 52 درجه و 36 دقیقه نسبت به نصف النهارگرینویچ واقع شده است و ارتفاع متوسط آن از سطح دریا 1550 متر می باشد. (URL1)

6-2-2- ویژگی های جمعیتی
در نخستین سرشماری رسمی ایران که در سال ۱۳۳۵ خورشیدی انجام گرفت، شهر شیراز با ۱۷۰۶۵۹ نفر جمعیت ششمین شهر پرجمعیت ایران بود. در سرشماری سال ۱۳۵۵ خورشیدی این شهر با پیشی‌گرفتن بر آبادان به پنجمین شهر پرجمعیت ایران تبدیل شد. و تا سرشماری سال ۱۳۷۵ خورشیدی همین جایگاه را در اختیار داشت. در آخرین سرشماری انجام‌گرفته در سال ۱۳۸۵ خورشیدی، کرج با رشد سریع خود بر شیراز پیشی گرفت.
براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۸۵ خورشیدی، جمعیت شهر شیراز در این سال بالغ بر ۱۲۱۴۸۰۸ نفر بوده‌است که از این تعداد ۶۱۳۸۳۰ نفر مرد و ۶۰۰۹۷۸ نفر زن بوده‌اند. همچنین تعداد خانوارهای ساکن این شهر، ۳۱۵۷۲۵ خانوار بوده‌است. (URL1)

نمودار شماره ‏61- هرم سنی جمعیت شیرازدر سال 1385

6-2-2-1- دین
دین اکثر مردم شیراز اسلام می‌باشد. هر چند بیشتر یهودیان شیراز در طی نیم قرن دوم قرن بیستم به اسراییل و آمریکا مهاجرت کرده‌اند. این شهر هنوز پذیرای اقلیتی ۶۰۰۰ هزار نفری از یهودیان می‌باشد. بدلیل فعالیت‌های تبلیغاتی مسیحی در قرون نوزده و بیستم میلادی گروه‌های کوچکی از مسیحیان فرقه پروتستان مانند انگلیکن و پرسبی‌ترین در شیراز زندگی می‌کنند. در حال حاضر در شیراز دو کلیسای فعال وجود دارد که یکی متعلق به ارامنه و دیگری متعلق به کلیسای انگلیکن می‌باشد. (URL1)

6-2-2-2- فرهنگ
شهر شیراز به شهر شعر در ایران معروف است. از میان شاعرهای بانویِ معروف ایران می‌توان از جهان‌ملک خاتون که در شیراز می‌زیسته نام برد. شیراز به شهر شعر، شراب، باغ و گل و بلبل معروف است. باغ در فرهنگ ایرانیان از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است و شیراز از قدیم به داشتن باغ‌های بسیار و زیبا مشهور بوده‌است. شیراز از دوران باستان باغ‌های انگور فراوانی داشته و همین باعث شهرت جهانی شراب شیراز در دنیا شده‌است. امروزه بیش‌تر باغ‌های این شهر در شمال غرب آن و در مناطق قصردشت، کشن، چمران و معالی‌آباد واقع شده‌اند. تعدادی از باغ‌های شیراز از لحاظ تاریخی بسیار حایز اهمیت هستند و به‌عنوان مراکز مهم گردشگری به‌شمار می‌آیند. از معروف‌ترین این باغ‌ها می‌توان به باغ ارم، باغ عفیف‌آباد، باغ دلگشا و باغ جهان‌نما اشاره نمود.
جشن هنر شیراز.
شهر شیراز در بین سالهای ۱۳۴۷ تا ۱۳۵۷ محل برگزاری جشن هنر شیراز بود. این جشنواره در زمان خود بزرگترین رویداد فرهنگی در نوع خود در سطح جهان بود. این رویداد با هدف تشویق هنرهای سنتی ایران و بالا بردن استانداردهای فرهنگی ایران تشکیل شده‌بود. همچنین این رویداد محلی بود برای گرد آمدن بزرگترین هنرمندان سنتی و مدرن ایران و سراسر دنیا در رشته‌های مختلف هنری. (URL1)

6-2-3- ویژگی ها و مطالعات اقلیمی
به طور کلی شیراز در منطقه آب و هوایی مرکزی فارس واقع شده است، این منطقه فصولی‌ منظم‌ دارد، در زمستان دارای آب و هوای معتدل همراه با بارش و تابستان های معتدل دارد.
6-2-3-1- باد
عنصر باد هم از لحاظ جهت وزش باد و هم از لحاظ میزان سرعت و مدت زمان وزش در به وجود آمدن شرایط اقلیمی هر منطقه بسیار موثر می باشد.
طبق اطلاعات آماری ایستگاه سینوپتیک شیراز، در بین جهات وزش باد، جهت غرب با 68/17 درصد از بادها بیشترین سهم را دارد و پس از آن حهت شمال غرب با 3/17 درصد در مرحله بعدی قرار می گیرد. لذا بادهای غالب در شیراز از جهت غرب و شمال غرب می وزند .اما حداکثر سرعت باد مربوط به باد های طوفانی در فصل سرماست که از سمت جنوب و جنوب غرب می وزند. براساس آمار هواشناسی اداره کل هواشناسی استان فارس ، حداکثر میانگین سرعت بادهای غالب در شهر شیراز 4 و 5 متر بر ثانیه است . میزان تهویه طبیعی در روز در داخل ساختمان باید به حداقل و در عصر به دلیل پایین بودن دمای هوای خارج نسبت به دمای هوا باید به حداکثر

پایان نامه
Previous Entries منبع مقاله درباره انعطاف پذیری، سلسله مراتب، فضای کالبدی، ایران و هند Next Entries منبع مقاله درباره سلسله مراتب، رطوبت نسبی، دسترسی مناسب، تحلیل سلسله مراتبی