منبع مقاله با موضوع قرآن کریم، روش شناسی، غریب القرآن، تفسیر قرآن

دانلود پایان نامه ارشد

رَسُولَ اللَّهِ (صلیالله عليه وآله) هَؤُلَاءِ أَوْلِيَاءُ اللَّهِ قَالَ إِنَّ أَوْلِيَاءَ اللَّهِ سَكَتُوا فَكَانَ سُكُوتُهُمْ فِكْراً وَ تَكَلَّمُوا فَكَانَ كَلَامُهُمْ ذِكْراً وَ نَظَرُوا فَكَانَ نَظَرُهُمْ عِبْرَةً وَ نَطَقُوا فَكَانَ نُطْقُهُمْ حِكْمَةً وَ مَشَوْا فَكَانَ مَشْيُهُمْ بَيْنَ النَّاسِ بَرَكَةً لَوْ لَا الْآجَالُ الَّتِي قَدْ كُتِبَتْ عَلَيْهِمْ لَمْ تَسْتَقِرَّ أَرْوَاحُهُمْ فِي أَجْسَادِهِمْ خَوْفاً مِنَ الْعَذَابِ وَ شَوْقاً إِلَى الثَّوَاب‏.415-رسول خدا(صلیاللهعليهوآله) فرمود: هركه خدا را شناخت و او را بزرگ دانست، جلو گرفت دهان خود را از كلام، و شكم خود را از طعام و خود را برنج افكند، براى روزه و نماز، گفتند، پدر و مادرما قربانت يا رسولاللَّه اينان اوليا خدايند، فرمود: اوليا خدا چون خاموش باشند، انديشه كنند، و چون سخن گويند؛ ذكر خدا باشد، و نظرآنها عبرت است؛ و گفتارشان حكمت و مشىآنها ميان مردم بركت، اگر اجل برايشان معين نشده بود، از ترس عذاب و شوق ثواب در پوست خود نميگنجيدند.
مولف معجم مقاییس اللغه بر این باور است، که عنی، به سه معنا است، اول قصد کردن چیزی با تلاش و حرص برآن، و دوم خضوع وسوم به معنای ظهور چیزی وبروز آن. 416
علامه درذیل آیه بیان میدارد، که عنت، فعل ماضی ازماده عنوة است وعنوة، به معنای قهرغالب درقبال قاهر است؛و حالتی است، که هرموجودی در قیامت در قبال ظهور سلطنت الهی می گیرد.417
طبرسی بیان داشتهاست، کهعنو،خضوع وخواری چیزی است،که به غلبه گرفته شود، ولی همیشه لازم نیست، که این خضوع و خواری از روی قهر و غلبه باشد.418
این حدیث معنای رنج را برای عنا بیانداشته، ومعنای آن رارنجش نفس دانستهو می- توان گفت، معنایی تعیینی و تفسیری دارد، که در رنجش نفس معنای خشوع و خواردانستن آن نیز هست؛ وهمان طور که درآیه آمده است، این خشوع در روز قیامت مخصوص کسانی است،که بهخداوند ایماندارند، چراکه درمقابلآنسخنازکسانیاست، کهظالماند، شده است؛ و هم چنین درحدیث این خضوع را مخصوص کسانی میداند، که خداوندرا شناخته اند، واین خضوع را مترتب به عمل عبادی یعنی نماز و روزه میداند.
3-35-غلا
واژه غلا که طریحیآن را به معنای تجاوز ازحد، گرفته است.419 آیهی آورده شده، دراین قسمت عبارت است از:
«يا أَهْلَ الْكِتابِ لاتَغْلُوا فِي دِينِكُمْ وَ لاتَقُولُوا عَلَى اللَّهِ إِلاَّ الْحَقَّ إِنَّمَا الْمَسِيحُ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ رَسُولُ اللَّهِ وَ كَلِمَتُهُ أَلْقاها إِلى‏ مَرْيَمَ وَ رُوحٌ مِنْهُ فَآمِنُوا بِاللَّهِ وَ رُسُلِهِ وَ لا تَقُولُوا ثَلاثَةٌ انْتَهُوا خَيْراً لَكُمْ إِنَّمَا اللَّهُ إِلهٌ واحِدٌ سُبْحانَهُ أَنْ يَكُونَ لَهُ وَلَدٌ لَهُ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ وَ كَفى‏ بِاللَّهِ وَكِيلاً »(نساء/171) اى اهل كتاب در دين خود اندازه نگه داريد، و درباره خدا جز به راستى سخن نگوييد؛ درحق مسيح عيسى بنمريم جز اين نشايد گفت كه او رسول خداست، و كلمه الهى است، كه به مريم فرستاده و روحىازعالمالوهيت است؛پسبهخدا و همه فرستادگانش ايمانآوريد، وبهتثليث قایل نشويد؛ (اب و ابنوروحالقدس را خدا نخوانيد)از اين گفتار شرك باز ايستيد، كه براى شما بهتر است جز خداىيكتا خدايى نيست، و منزّه وبرترازآن است، كه او رافرزندى باشد، هرچه در آسمان و زمين است، همه ملك او است و خدا تنها به نگهبانى (همه موجودات) كافى است.
حدیثی که در ذیلآیه بیان شده،عبارتاست از:عَنْأَبِي عَبْدِ اللَّهِ(عليهالسلام)قَالَ‏ إِنَّ الْعُلَمَاءَ وَرَثَةُ الْأَنْبِيَاءِ وَ ذَاكَ أَنَّ الْأَنْبِيَاءَ لَمْ يُورِثُوا دِرْهَماً وَ لَا دِينَاراً وَ إِنَّمَا أَوْرَثُوا أَحَادِيثَ مِنْ أَحَادِيثِهِمْ فَمَنْ أَخَذَ بِشَيْ‏ءٍ مِنْهَا فَقَدْ أَخَذَ حَظّاً وَافِراً فَانْظُرُوا عِلْمَكُمْ هَذَا عَمَّنْ تَأْخُذُونَهُ فَإِنَّ فِينَا أَهْلَ الْبَيْتِ فِي كُلِّخَلَفٍعُدُولًايَنْفُونَعَنْهُتَحْرِيفَالْغَالِينَوَ-انْتِحَالَ الْمُبْطِلِينَ وَتَأْوِيلَ الْجَاهِلِين»‏420-امام صادق(عليهالسلام) فرمود: به راستى علما وارث پيغمبرانند، و اين براى آن است، كه پيغمبران پول سفيد وزردى ارث ندادند، و همانا از احاديث خود احاديثى بهجاى نهادند؛ و هركه چيزى از آن برگرفت بهره فراوانى گرفته، بنگريد اين علم خود را از كه فرا مىگيريد، محققاً درما خاندان است، كه در دوره هرجانشينى، عادلان حق‏شناسى وجود دارند،كه تحريف غالى‏ها و وابستگى مخربان و تاويل نادان‏ها را از دين، كنار كنند.
دراینحدیث امام بهاین مطلباشارهدارد، که اگر درهردورهایی غالی وتحریف کنندگان علم وجودداشته باشد، درمقابل انسانهای عادل وحقشناسی هستند، که با عدل وعلمشان این انسانهای جاهل را کنار میگذارند، وبه طلب علم از منبع موثق اشاره دارد، وهمان طور که در آیه می بینیم، خداوند ازغلو نهی میکند؛ واگر طریحی این حدیث را در ذیل آیه آورد، برای تبیین وتوضیح این مطلب به مخاطب است، که همان طور که خداوند از غلو نهیکرده، امام نیز سرانجام این غلوکنندگان را، از بین رفتن به وسیله افرادحق شناس و عادل میداند.

نتایج وپیشنهادات

نتیجه کلی
کتاب مجمع البحرین طریحی یک کتاب غریب القرآن با روش شناسی تفسیری وغیر تفسیری است، با بررسی این کتاب نتایج ذیل به دست آمد.
• بیشترین بهرهی طریحی از نقش ها وکاربرد های حدیث، متوجه احادیث تفسیری است.
• کتاب مجمع البحرین طریحی را علاوه بر یک کتاب غریب القرآن،یک کتاب تفسیری نیز می توان نامید.
• کتاب مجمع البحرین با وجود واژگان قرآنی واحادیث در کنار هم،پژوهش را برای پزوهشگران سهل وآسان کرده است.
• احادیث غیر تفسیری،بیشتر بر اساس محسنات لفظی در ذیل واژگان بیان شدهاند.
• از محسنات لفظی طریحی بیشترین بهره را از جناس تام وغیر تام، واشتقاق لفظی برده است.
• بیشتر احادیث غیر تفسیری، براساس اشتقاق لفظ بیان شده اند.

پیشنهادات
با مشخص شدن روش شناسی طریحی، موضوعی دیگر پیشنهاد می شود؛که عبارت است از:

• تعیین انواع جناس تام وغیر تام در احادیث غیر تفسیری وبیان جزئیات آنهاکه هریک از انواع جناس تام وغیر تام، خود از چه نوع هایی هستند.

منابع ومآخذ
1-قرآن کریم. محمد مهدی فولادوند. به کوشش: هیئت علمی دار القرآن کریم.تهران: دار القرآن کریم. اول:1415 ق.
2-ابن ابي الحديد،عبدالحميد بن هبه الله. شرح نهج البلاغ لابن ابي الحديد. به کوشش:محمد ابوالفضل ابراهیم. قم:مکتبه آیه الله المرعشی النجفی.اول: 1404ق.
3-ابن ابي جمهور.محمد بن زين ا لدين. عوالي اللئالي العزيزيه في الاحاديث الدينيه. به کوشش: مجتبی عراقی. قم: دار سید الشهدا للنشر.اول: 1405ق.
4-ابن ابي زينب، محمد بن ابراهيم. الغيبه للنعماني. به کوشش: علی اکبر غفاری.تهران: نشر صدوق.اول: 1397ق.
5-ابن اشعث، محمد بن محم.الجعفريات (الاشعثيات) .تهران: مکتبه النینوی الحدیثه. اول: بى تا.
6-ابن بابویه، محمد بن علی.الامالی (للصدوق). تهران:کتابچی. ششم: 1376ش.
7——–، ———.علل الشرایع. قم: انتشارات داوری. اول: 1385ش / 1966م.
8——– ،——— .عيون اخبارالرضا عليه السلام. به کوشش:مهدی لا جوردی.تهران: جهان.اول:1378ق.
9——– ، ———-. فضائل الاشهر الثلاثه. به کوشش: غلام رضا عرفانیان یزدی. قم: داوری.اول: 1396 ق.
10—— ، ———–. التوحيد (للصدوق). به کوشش: هاشم حسینی. قم:جامعه مدرسین.اول:1398ق.
11——–، ———-. المقنع (للصدوق . قم: موسسه امام مهدی (عج). اول: 1415ق.
12——–، ———-. معاني الاخبار. به کوشش: علی اکبر غفاری. قم: دفتر انتشارات اسلامى، وابسته به جامعه مدرسين حوزه علميه قم‏. اول: 1403 ق.
13——–،———.من لایحضر الفقیه. به کوشش: علی اکبر غفاری. قم: دفتر انتشارات اسلامى. وابسته به جامعه مدرسين حوزه علميه قم‏. دوم:1413ق.
14——— ، ——–. ثواب الاعمال و عقاب الاعمال.قم: دار الشریف الرضی للنشر. دوم: 1406ق.
15-ابن حمزه طوسى، محمد بن على. الثاقب في المناقب. به کوشش: نبیل رضا علوان. قم: انصاریان. سوم: 1419ق.
16-ابن طاووس، على بن موسى‏. طرف من الا نباء و المناقب. به کوشش: قیس عطار. مشهد: تاسوعا. اول:1420 ق.
17———، ———-.اقبال الاعمال (ط – القديمة). تهران: دار الکتب الاسلامی.دوم: 1409 ق.
18-ابن فارس،احمد بن فارس. معجم مقاييس اللغه.به کوشش: عبد السلام محمد هارون.قم: مکتب الاعلام الاسلامی.اول:1404ق.
19-ابن منظور، محمد بن مكرم‏. لسان العرب.به کوشش:جمال الدین میردامادی. بیروت: دار الفكر للطباعه و النشر و التوزيع/ دار صادر.سوم:1414 ق.
20-اصفهانی، نصرت امین. مخزن العرفان درتفسیر قرآن.تهران: نهضت زنان مسلمان. 1361ش.
21-بابایی، علی اکبر، وغلام علی عزیزی کیا ومجتبی روحانی راد. روش شناسی تفسیر قرآن . قم: پژوهشگاه حوزه ودانشگاه. سوم:1387ش.
22-بحرانی، هاشم بن سلیمان. البرهان فی تفسیر القرآن. به کوشش: قسم الدراسات الاسلاميه موسسه البعثه. قم: موسسه بعثه. اول: 1374ش.
23-برقی،احمد بن محمدبن خالد. المحاسن. به کوشش:جلال الدین محدث.قم:دارالکتب الاسلامیه.دوم: 1371ش.
24-بروجردی،حسین. جامع احادیث شیعه(للبروجردی). به کوشش: جمعی از محققان.تهران: انتشارات فرهنگ سبز.اول:1386ش.
25-پاينده، ابو القاسم. نهج الفصاحه (مجموعه كلمات قصار حضرت رسول صلى الله عليه و آله). تهران: دنیای دانش. چهارم: 1382ش.
26-ثقفی،ابراهيم بن محمد بن سعيد بن هلال. الغارات(ط – القديمه). به کوشش: عبد الزهرا حسینی.قم: دارالکتاب الاسلامی.اول: 1410 ق.
26-جزائرى، نعمت الله بن عبدالله‏.النورالمبين في قصص الانبياء و المرسلين( للجزائري). قم‏: مكتبه آيه الله المرعشي النجفي‏. اول‏:1404 ق‏.
27-جمعی از پژوهشگران. گلشن ابرار. قم: نشرمعروف. 1379ش.
28-حرعاملى،محمد بنحسن. وسایل الشیعه. به کوشش:موسسه آل البيت عليهم السلام‏.قم :موسسه آل البيت عليهم السلام .اول: 1409ق‏.
29——– ،———–. هدايه الامه الى احكام الائمه عليهم السلام. به کوشش:آستان قدس رضوی،بنیاد پژوهش های اسلامی:گروه حدیث. مشهد: آستانه الرضويه المقدسه، مجمع البحوث الاسلامیه.اول: 1414ق.
30-حرزالدین،محمد حسین،ومحمد حرز الدین.مراقد المعارف فی تعیین مراقد العلویین والصحابه والتابعین والرواه والعلما والادبا والشعرا. قم : منشورات سعید بن جبیر.1371ش.
31-حسینی شیرازی،محمد. تبیین القرآن. بیروت . دارالعلوم . دوم : 1423ق.
32-حسینی اشکوری،احمد،محمود بن شهاب الدین مرعشی وعبدالله بن عیسی بیگ افندی.تعلیقه امل الآمال. قم: کتاب فروشی آیه الله نجفی مرعشی. بی چا.
33—————،———————————–،–ریاض العلما و حیاض الفضلا. قم : مطبعه الخیام. بی چا.
34-حسینی زبیدی،محمد مرتضی. به کوشش: علی هلالی وعلی سیری. تاج العروس من جواهر القاموس. بیروت: دار الفکر. اول: 1414ق.
35-حقی بروسوی،اسماعیل. تفسیر روح البیان. بیروت: دارالفکر. بی تا.
36-حمیری، عبدالله بن جعفر. قرب الاسناد(ط-الحدیثه). به کوشش: موسسه آل البیت علیهم السلام. قم : موسسه آل الیت علیهم السلام. اول: 1413ق.
36-خصيبى، حسين بن حمدان‏.الهدايه الكبرى‏. بيروت: البلاغ.1419 ق‏.
37-دخیل، علی بن محمد علی. الوجیزفی الکتاب العزیز. بیروت: دار التعارف للمطبوعات .دوم:1422ق.
38-دهخدا،علی اکبر. فر هنگ متوسط دهحدا. به کوشش: غلام رضا ستوده،ایرج مهرکی،اکرم سلطانی. زیر نظر:جعفر شهیدی.تهران: موسسه انتشارات دانشگاه تهران. دوم: 1390ش.
39-ديلمى،حسن بن محمد.ارشاد القلوب الى الصواب (للديلمي). قم: الشریف الرضی. اول: 1412ق.
40-راغب اصفهانى، حسين بن محمد. مفردات الفاظ القرآن‏. به کوشش: صفوان عدنان‏ داوودی. بيروت/ دمشق‏: دار القلم/ الدار الشاميه.اول‏: 1412 ق.
41-زمخشری،محمود.الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل. بیروت: دار الکتب العربی.

پایان نامه
Previous Entries منبع مقاله با موضوع ظلم و ستم Next Entries منبع مقاله با موضوع حوزه علمیه، فرهنگ فارسی، دانشگاه تهران، اسماعیلیان