منبع مقاله با موضوع فعالیت جسمانی، فیزیولوژی، ابتلا به بیماری

دانلود پایان نامه ارشد

کننده نیست بلکه حرکات ملایمی است که برای سالمندان مناسب باشد. مانند شنا و پیاده روی که از ورزش های مناسب سالمندان است(34).
عدم تحرک، خطر ابتلا به بیماری های جسمی ، افسردگی ، پیری و مرگ زودرس را افزایش می دهد(24).
هر نوع فعاليتي (خفيف، متوسط و شديد ) كه شرايط مناسب را جهت سلامتي جسمي و روحي فراهم آورد، مفيد مي باشد. قدم زدن آهسته و تند، نظافت منزل، باغباني، دوچرخه سواري، كوه پيمايي و… در سلامتي و شادابي مؤثر است. انجام حداقل 30 دقيقه فعاليت متوسط در اغلب روزهاي هفته و يا ترجيحاً هر روز براي سلامت سالمندان بسيار ضروري است و منجر به كاهش اثرات و كندي روند پيري مي گردد(35).
مهمترین کاری که سالمند می تواند برای حفظ سلامت خود انجام دهد، ورزش کردن و فعالیت جسمانی منظم است(24).
مدل مراحل تغییر مدلی یکپارچه و جامع در تغییر رفتار است که بطور گسترده ای برای ارتقای رفتار فعالیت فیزیکی منظم بکار رفته است(27).
وضعیت فعالیت جسمانی سالمندان را می توانیم بر اساس مدل مراحل تغییر بسنجیم.

محدودیتهاي پژوهش:
استفاده از خود گزارش دهی در جمع آوری اطلاعات
مشکلات روحی و روانی غیر قابل کنترل به هنگام پاسخ دهی به سوالات

چهار چوب پژوهش :
چهارچوب این پژوهش پنداشتی است و بر اساس مفهوم اصلی سالمندی و سبک زندگی استوار می باشد، که در راستای آن در مفهوم سالمندی، تعاریف سالمندی، انواع پیری، تئوریهای موجود در سالمندی، اثر سالمندی بر سیستمهای مختلف و تغییرات سبک زندگی در این دوران به ویژه تغییرات در فعالیت جسمانی، تعاریف فعالیت جسمانی، انواع آن و عوامل مرتبط با آن، چگونگی بررسی و ارتقاء آن با استفاده از مدل مراحل تغییر در ارتباط با فعالیت جسمانی سالمندان و نقش پرستار بهداشت جامعه در این زمینه مورد بحث قرار می گیرد.
سالمندی تغییرات دژنراتیو خودبخودی و پیش رونده غیر قابل برگشت است که در آن قوای روحی و جسمی هر دو به نحو قابل ملاحظه رو به نقصان می گذارد. به عبارت دیگر، سالمندی به تغییرات بیولوژیک که در طول زمان در نحوه زیست موجود زنده ظاهر می شود اطلاق می گردد(36). پیری مرحله ای است که همه افراد خواه ناخواه با آن روبرو می شوند و به معنای از دست دادن تدریجی توانایی دستگاههای مختلف بدن در شرایط محیطی و افزایش بروز بیماریهاست(30)، همچنین واژه ای است که برای بیان کاستی توانایی های حیاتی یا کاهش کارسازی زیست شناختی همراه با سالخوردگی بکار گرفته می شود(37). سالمندي يک فرآيند زيست شناختي مشترک براي تمام موجودات زنده است. در حقيقت، همه ما از زماني که زاده مي شويم روند سالمندي را آغاز کرده ايم و آنچه مسلم است، اين فرآيند هيچگاه متوقف يا معکوس نخواهد شد و تنها مي توان با مراقبت صحيح وقوع آن را به تأخير انداخت(30).پیری را می بایست به عنوان یک پدیده زیست شناختی هنجار و اجتناب ناپذیر بشمار آورد. تغییرات بیولوژیک پیری، بتدریج در طول زمان در نحوه زیست ارگانیسم ظاهر می شود. این تغییر با کاهش نیروی حیاتی و تطبیقی همراه بوده و بتدریج دگرگونی هایی را در ساختمان و عمل اعضای مختلف فرد بوجود می آورد(37).
بطور معمول سه مقیاس برای تعیین سن وجود دارد:
سن زمانی یا تقویمی: سن زمانی به تعداد سالهایی که یک فرد زندگی می کند اشاره دارد(38)، سن افراد از بدو تولد تا زمان حال سنجیده شده و همان سن شناسنامه ای می باشد. اگر چه در اکثر کشورهای اروپایی، 65 سالگی را سن شروع سالمندی می شناسند، ولی براساس تعریف سازمان جهانی بهداشت افراد ” 60 سال و بالاتر به عنوان افراد سالمند شناخته می شوند” و بر این اساس این تقسیم بندی سالمندان در سه زیر گروه قرار می گیرند:

سالمند جوان: 60-74 سال
سالمند:75-90 سال
خیلی سالمند: 90 سال و بالاتر
در ایران بر اساس مصوبه شورای ملی سالمندان منظور از سالمند کلیه افراد 60 سال و بالاتر می باشند(31).
سن فیزیولوژیک: بر پایه دگرگونی های فیزیولوژیک و تحولات ناشی از بیماری های مختلف استوار است. سن روانی: براساس حالات عاطفی و هیجانی و نیروی روانی سنجیده می شود و معمولا” با سن فیزیولوژیک تطابق دارد(31).
انواع پیری شامل موارد زیر است:
پیری مولکولی: تحقیقات نشان می دهد با بالا رفتن سن، تغییراتی در مولکولهای مختلف بخصوص در ماکرومولکولهای الیاف کلاژن به شکل پل های بین مولکولی ایجاد شده و سبب کاهش الاستیسیته تاندون ها، پوست و عروق خونی می شود.
پیری سلولی: تغییرات تدریجی حاصل از فعالیت سلولها در طول زمان بر حسب نوع سلولها متفاوت می باشد. لذا اختلال در عملکرد و ساختمان این سلولها یکی از عوامل اساسی پیری و تغییرات ناشی از آن به شمار می رود.
پیری بافتی یا عضوی: بسیاری از بافتها با مرور زمان، تغییرات اختصاصی از خود نشان می دهند که از عضوی به عضو دیگر و از فردی به فرد دیگر متفاوت است. پاژه این تغییرات را اختلال در زمان سنجی نامیده است. مثل تغییرات عدسی چشم و کاهش قدرت تطابق که معمولا” از سنین 40 تا 50 سالگی شروع می شود.
پیری فردی: پیری فردی یا پیری کامل ارگانیسم، عبارتست از کاهش تدریجی قدرت حیاتی ارگانیسم که سرانجام منتهی به مرگ می شود. پیری فردی با معیارها و علائمی مشخص می شود مثل تغییر رنگ مو، خمیدگی قامت، کاهش وزن و جثه، چروکیدگی پوست.
پیری جمعیتی یا گروهی: عبارتست از ترکیب خاص اجتماعات از نظر درصد افراد سالخورده که به علل زیر ممکن است پیش آید: بالا رفتن متوسط طول عمر افراد، کاهش مرگ و میر، کاهش میزان موالید و مهاجرت.
پیری زودرس: اگر علائم مشخصه پیری در انسان قبل از 60 تا 70 سالگی شروع شود، غیر طبیعی بوده و این تغییرات پیری زودرس یا پیری نابهنگام خوانده می شود که معمولا بر اثر عوامل مرضی (عوامل ارثی، بیماری ها، مسمومیت، هورمونی، روحی، اجتماعی) ایجاد می شود(24, 34).
پیری ناگهانی در بالغین: این نوع پیری معمولا” از واکنش های غیرعادی آندوکرین در مقابل شوکها و یا اتفاقات ناگهانی روانی و هیجانی ناشی می شود که زمینه ارثی در آن موثر است. حالاتی از تغییرات ناگهانی در عرض 24 ساعت یا چند ماه بعد از حوادث و جنگها و ناراحتی های شدید گزارش شده است(24, 34).
سالمندی از دیدگاه های مختلف تعریف می شود:
دیدگاه زیست شناختی: به مجموعه ای از رخدادهای فیزیولوژیک و روانشناختی غیر تصادفی، پیش رونده و آرام اطلاق می شود که پس از سن بلوغ در اثر بروز تغییراتی در ساختار جسمانی و عملکردی فرد ظاهر می شود. این تغییرات باعث می شود که فرد سالمند استعداد بیشتری برای ابتلا به بیماریها پیدا کند و در مقایسه با افراد جوانتر با سرعت کمتری از بیماری ها و عوارض آنها بهبود یابد.
دیدگاه روانشناختی: اغلب افراد در این دوران با بررسی موفقیتها و ناکامی های خود در طول زندگی سپری شده، به دنبال بدست آوردن مفهومی برای زندگی خود هستند. ممکن است به احساس رضایت و کمال و یا برعکس به احساس عدم رضایت و بطالت دست یابند.
دیدگاه علوم اجتماعی: زمانی که فرد از فعالیت اجتماعی کناره گیری می کند یا بازنشسته می شود، در زمره سالمندان محسوب می گردد. از بعد اجتماعی، سالمندی دورانی از زندگی است که شخص قادر به ادامه زندگی خود بطور مستقل نیست و محتاج کمک دیگران می باشد(24).
هیچ تعریف دقیقی از سالمندی وجود ندارد، گرچه ریتم های سیرکادین10 و ساعتهای متابولیک، سن متابولیک را نسبت به سن تقویمی، معیار دقیق تری می دانند. پیری از زمان لقاح شروع می شود و در طول زمان ادامه می یابد. عدم وجود یک تعریف دقیق از سالمندی، منجر به تکوین تئوری های بسیاری برای توضیح این فرآیند پیچیده شد. هر چند که همه افراد بطور اجتناب ناپذیری پیر می شوند، اما سرعت پیر شدن در افراد، مختلف است. های فلیک11 خاطر نشان می کند: پیرشدن صرفا” گذشت زمان نیست، بلکه وقایع آشکار بیولوژیکی است که در مدت زمان معینی اتفاق می افتد. تعریف دقیقی از پیر شدن وجود ندارد، اما اکثرا” وقتی آن را می بینیم یا تجربه می کنیم، آن را می شناسیم؛ درست مثل زیبایی و عشق(39).
بطور کلی می توان نظریه های پیری را در سه گروه اصلی طبقه بندی کرد: 1-تصادفی کردن پیری2- برنامه دار بودن پیری 3- مجموعه دو نظریه. علاوه بر تفاوت میان مکانیسم های تصادفی و برنامه ریزی شده برای پیری، می توان تمایزی نیز بین مکانیسم های درونی و بیرونی قائل شد. مکانیسم های درونی آنهایی هستند که بطور مستقیم در داخل سلولها و بافت نهفته اند و کم و بیش مستقل از عوامل خارجی عمل می کنند. در حالی که مکانیسم های بیرونی بر عواملی تاکید دارند که از خارج بر سلولها اثر می گذارند(24).
مکانیسمهای مبتنی بر تصادف درونی:
نظریه فرسودگی12: سالمندی را نتیجه فرسودگی بیولوژیکی غیرقابل اجتناب می داند. این تئوری، سالمندی را مشابه کهنه شدن اشیاء بی جان از طریق فرسودگی می داند. اما گونه های فاقد سالمندی، استدلال متضادی را مطرح می کنند. بنابراین پیری به سادگی، یک پدیده صرفا” ناشی از فرسودگی نیست.
نظریه از کار افتادگی13: این نظریه قدیمی ادعا می کند هر جانداری یک سهمیه ویژه برای حیات دارد. هنگامی که این سهمیه مصرف شد، او پیر شده و می میرد.
نظریه رادیکالهای آزاد14: پراکسیداسیون لیپید، صدمه به غشاهای سلولی، نشت آنزیمهای لیزوزومی و انباشته شدن رنگدانه لیپوفوشین در سلولها، از جمله پرطرفدارترین نظریه های مولکولی درباره پیری هستند(40)، رادیکالهای آزاد مولکولهای غیرفعالی اند که الکترونهای آزاد دارند و می توانند آنزیمها، غشای پروتئین و DNA را تخریب کنند(38).
نظریه پیری سلول: پدیده پیری سلول یا کاهش توانایی های ذاتی آن جهت تولید مثل، بطور گسترده ای مورد بررسی قرار گرفته است. این پژوهش به نفع هر دو نظریه تصادفی بودن روند پیری و نیز برنامه دار بودن آن، رای داده است.
نظریه فاجعه ناشی از اشتباه و سایر نظریه های مولکولی: مفهوم اساسی این نظریه، این بود که بعضی پروتئینهای خاص بصورت کاتالیزوری در سنتز خود عمل می کنند و اشتباهات تصادفی در روند سنتز آنها ممکن است موجب خطاهای جدیدتری در دور بعدی سنتز پروتئین شود(24, 40).
مکانیسمهای مبتنی بر تصادف خارجی:
پرتوتابی و پیری15: انباشته شدن نتایج نامطلوب ناشی از پرتوتابی طبیعی، به عنوان مکانیسم احتمالی پیری مطرح بوده است.
سایر عوامل زیان آور: تاثیر عوامل محیطی مختلف که با گذشت زمان سبب پیری می شوند نیز مطرح است.
نظریه پیشاهنگان پیری: این نظریه معتقد به وجود یک پیشقراول است که در درون خویش دارای نوعی “ساعت بیولوژیکی” است. این ساعت قادر به اندازه گیری زمان متابولیکی یا کرونولوژیکی می باشد. مکانیسم کار ساعت مزبور می تواند براساس یک برنامه ریزی و با نظم مشخص باشد و یا اینکه در پاسخ به وقایع تصادفی به کار خود ادامه دهد. بافتهای هدف در سر تا سر بدن جاندار، پیام هایی را از پیشاهنگ دریافت کرده و در پاسخ به آن متحمل تغییرات مربوط به افزایش سن می شوند(24, 40).
هیچ یک از تئوری ها یا تعاریف ارائه شده قادر به توضیح فرآیند پیری نیستند، بنابراین تئوری های زیستی (بیولوژیکی)، روانی اجتماعی و تکاملی شکل گرفتند.
تئوری های بیولوژیکی:
این نظریه ها از یک مضمون مرکزی به نام تغییر برخوردار هستند. توضیحات آنها در سطح مولکولی، سلولی و سیستمیک است. تاثیرات ژنتیکی در تمام سطوح اتفاق می افتد. مطالعات بسیاری برای درک تغییرات پیری انجام شده است. یک تئوری احتمالا” به تنهایی قادر به توضیح تمام سوالات مربوط به سالمندی نمی باشد؛ اما سعی بر توضیح نیروهای موجود در بدن دارد که بر فرآیند پیری تاثیر می گذارند. سایر عوامل بیولوژیکی موثر بر محیط و تغذیه نیز باید در نظر گرفته شوند. تماس روزانه با مواد مختلف می تواند باعث ایجاد تغییرات ناسالم شود. این مواد شامل دود سیگار، سایر آلاینده های هوا، جیوه، سرب، آرسنیک و آفت کش ها می باشند. مواد خوراکی نیز تاثیر مهمی بر سالمندی دارند. (39).
تئوری های روانی

پایان نامه
Previous Entries منبع مقاله با موضوع بازنشستگان، فعالیت جسمانی، خودکارآمدی Next Entries منبع مقاله با موضوع فیزیولوژی، کیفیت زندگی، سبک زندگی