منبع مقاله با موضوع فعالیت جسمانی، تغییر رفتار، فعالیت فیزیکی

دانلود پایان نامه ارشد

کاهش مرگ و میر و ناتوانی مفید است و کیفیت زندگی شان را بهبود می بخشد و از اهداف سلامت مردم تا سال 2020 می باشد؛ نشان داده که می بایست مراقبین سلامت، سالمندان را درباره ی فواید غربالگری و معاینات، فعالیت جسمانی منظم و تناسب اندام و تغذیه خوب آگاه کنند(38).
فعاليت جسماني عبارت است از « هر گونه حركت در زندگي روزانه از قبيل كار، ‌تفريح، فعاليتهاي ورزشي و عملي»(50)، همچنین به تمام حرکات اسکلتی ماهیچه ای اشاره دارد که به مصرف انرژی منجر می شود و نیز حرکاتی که بصورت برنامه ریزی شده، تکراری و سازمان یافته انجام می شود تا یکی از اجزای تناسب فیزیکی را نگه دارد یا بهبود بخشد(51).
در تعريف ديگر فعاليت جسماني به معني انجام حركات بدني است كه از طريق فعاليت ماهيچه ها بوجود آمده و در نتيجه اين حركات، انرژي مصرف مي‌شود(52). در واقع فعاليت جسماني طيف گسترده‌اي از فعاليتها با شدت‌هاي مختلف از قبيل قدم‌ زدن، دويدن، پريدن، فعاليتهاي ورزشي و… را شامل مي‌شود. فعاليت جسماني متوسط مي‌تواند توسط هر كس،‌ در هر روز از زندگي و بدون هيچ هزينه‌اي انجام شود. فعاليت فيزيكي متوسط بايد در تمام روزهاي هفته يا حداقل 5 روز در هفته انجام شود تا اثرات بهداشتي مثبت داشته باشد و فعاليت فيزيكي شديد نيز بايد سه روز در هفته انجام شود(50). براي شروع می بایست از فعاليت هاي سبك استفاده نمود و آن را متناسب با شرايط جسماني هر فرد تنظيم کرد و فعاليت هايي انتخاب شود كه فرد به آن علاقمند است (شنا كردن، دوچرخه سواري و …)(35). امروزه کم حرکتی ناشی از زندگی صنعتی مشکلات زیادی را برای انسان ایجاد کرده است، لذا ورزش از نیازهای ضروری انسان می باشد(53).
طبق توصیه ی سازمان بهداشت جهانی، سالمندان روزانه باید فعالیت های جسمانی شامل فعالیتهای اوقات فراغت یا تفریحی، فعالیتهای رفت و آمد (برای مثال پیاده روی یا دوچرخه سواری)، فعالیتهای شغلی، خانگی، بازی، ورزش را انجام دهند. سالمندان باید حداقل 150 دقیقه فعالیت جسمانی با شدت متوسط در هفته یا 75 دقیقه فعالیت جسمانی با شدت زیاد را انجام دهند(54).
تحقیقات بسیاری فواید حاصل از انجام فعالیت جسمانی را تایید نموده اند؛ زیرا زندگی بی تحرک با خطر ابتلا به بسیاری از بیماری های مزمن همراه است بطوری که سالانه دو میلیون مرگ در جهان به دلیل زندگی کم تحرک رخ می دهد، این درحالی است که 60 درصد جمعیت جهان حداقل میزان توصیه شده فعالیت با شدت متوسط را انجام نمی دهند(53). علیرغم مزاياي قائل شده براي يك زندگي توام با فعاليت، بخش بزرگي از جمعيت در بسياري از كشورهاي جهان فعاليت جسماني مطلوب را نداشته و از نتايج آن بي بهره اند. بررسي هاي انجام گرفته در كشور ايران نيز حاكي از اين است که بيش از 80 درصد جمعيت ايران از نظر فيزيكي غيرفعالند(55).
تاثیرات مثبت فعالیت فیزیکی بر سلامتی عبارتست از:
افرادی که در فعالیت فیزیکی منظم شرکت دارند (حتی از نوع ملایم)، عموما” میزان مرگ و میر کمتری دارند.
افرادی که در شرایط خاصی قرار دارند مثلا” دیابت نوع دو یا بیماری عروق کرونر دارند و ورزش می کنند سطح مرگ و میر پایین تری نسبت به آنهایی که ورزش نمی کنند، دارند.
فعالیت فیزیکی می تواند سلامت فکری_ روانی را بهبود بخشد و با کاهش سطح افسردگی ملایم و اضطراب در ارتباط است.
در افراد مسن فعالیت می تواند عملکرد بدنی را بهبود بخشد و به حفظ استقلال آنها کمک کند. استخوانها را تقویت نماید و بنابراین از پوکی استخوان جلوگیری کند(51).
فعالیت جسمانی برای تمام سنین از جمله سالمندان مفید است، اگر چه انواع متنوع ورزش وجود دارد، پیاده روی یکی از بهترین فرم های ورزش می باشد. اکثر سالمندان، پیاده روی، شنا، رقص، یوگا را برای ورزش کردن انتخاب می کنند. ورزش منظم باعث بهبود وضعیت عملکرد اعضاء، کاهش فشار خون و کلسترول و کاهش مقاومت به انسولین، تقویت استخوانها و کاهش سقوط شده و از چاقی پیشگیری می نماید(38). افراد پیر و سالمندی هستند که توانایی جسمی آنها بیشتر از کسانی است که نصف سن آنها را دارند، این افراد از نظر قوای جسمانی جوان هستند، یعنی بدن و اندامهای آنها همچنان با کفایت عمل می کنند؛ بافتهای بدن آنها مستحکم و سالم، شش هایشان توانا و دستگاه گردش خونشان منظم، قلب آنها قوی و قدرت ذخیره جسمی آنها بیشتر از اکثر جوانهاست(49).
هدف ورزش ایجاد راندمان بهتر در انجام کار عضلانی و تامین سلامتی هر چه بیشتر می باشد. در اثر ورزش حرکات بدن منظم و هماهنگ شده، خستگی دیرتر ظاهر گشته، عضلات و اندام خوش حالت و ورزیده شده و همراه با افزایش نیروی عضلات، مقاومت بدن زیادتر می شود. ورزشهای شادی آور علاوه بر فعالیت بدنی، خستگی های روحی و فشارهای عصبی را از بین می برند؛ همچنین هیجانات را کنترل و یک آرام کننده طبیعی و بدون ضررند. ورزش منظم توان عضلات را حفظ می کند، دانسیته استخوان را افزایش می دهد در حفظ تعادل موثر است و در عملکرد عصبی عضلانی، مفاصل و کاهش فشارخون بالا نقش دارد(56).
ورزش و تمرینات بدنی همواره پدیده ای مثبت تلقی شده و بی اعتنایی به آن خطرات فردی و اجتماعی را بدنبال داشته و برای اینکه هر کس بتواند با سلامت و تندرستی کامل از زندگی پر نشاطی بهره مند شود باید در تمام طول عمر بطور مرتب ورزش کند(53).
ورزش می تواند بطور محسوسی عملکرد و ظاهر بدن را بهبود بخشد. فعالیتها و ورزشهای برنامه ریزی شده می تواند اثرات مفید آنها را افزایش دهد و تغییرات نامطلوب در ظاهر و عملکرد بدن را به تاخیر بیندازد(53).
فعالیت جسمانی می تواند سلامت اسکلتی-عضلانی را ارتقاء بخشد و وزن بدن را متعادل نگهدارد. در مجموع اثرات مثبت جسمی فعالیت ورزشی را به صورت زیر می توان خلاصه کرد:
اثرات روی سیستم قلب و عروق عبارتند از: کاهش فشارخون سیستولیک و دیاستولیک، افزایش میزان اکسیژن خون، کاهش کلسترول، افزایش لیپوپروتئین با چگالی بالا، کاهش تری گلیسیرید سرم، افزایش گردش خون محیطی و برگشت آن، کاهش تعداد ضربان قلب در حال استراحت، افزایش خونرسانی قلب و افزایش کارایی عضله قلب، افزایش بهبود ضربان قلب بعد از ورزش(52).
اثرات ایمنولوژیک مرتبط با سرطان عبارتند از : کاهش بروز انواع سرطان ها، ارتقاء روند بهبودی بعد از درمان، افزایش گردش لکوسیتها.
اثرات اندوکرین و متابولیک عبارتند از : ارتقاء و بهبود تحمل گلوکز، کاهش عکس العمل به فشارهای روانی اجتماعی، کاهش چربی خون، وزن بدن، افزایش بتاآندورفین، افزایش اکسیداسیون اسیدهای چرب، افزایش متابولیسم.
اثرات اسکلتی عضلانی عبارتند از : افزایش توده و قدرت عضلانی، حفظ و نگهداری توده استخوانی، پیشگیری یا بهبود درد مفاصل و پشت(52).
برای پی بردن به منافعی که از انجام فعالیت بدست می آیند، لازم است تکرر، مدت و شدت فعالیت تعریف شود. فعالیت فیزیکی از نظر شدت همراه عبارتست از:
سبک: به اعمال فشار کمی نیاز دارد و تغییر قابل توجهی در تنفس ایجاد نمی کند. پیاده روی طولانی با سرعت کم، باغبانی به عنوان مثال هرس کردن، کندن علفهای هرز، ماهی گیری، بیلیارد، گرم کردن بدن، تمرینات سبک است.
متوسط: به حرکات منظم پی در پی ماهیچه ای، حداقل در حد دویدن تند اشاره دارد. بعد از آن فرد احساس گرما می کند و به مقدار کمی نفس کم می آورد. پیاده روی طولانی با سرعت زیاد، فوتبال، شنا، تنیس، ایروبیک، دوچرخه سواری، گرم کردن بدن، باغبانی سنگین مثالهای از این نوع تمرین اند.
شدید: شامل حرکات منظم و پی در پی ماهیچه های بزرگ می شود . این نوع تمرین باعث می شود فرد عرق کند و نفس کم بیاورد. دویدن، فوتبال، دوچرخه سواری سریع، ایروبیک از جمله این فعالیت ها هستند(51).
فعالیت های سبک یا با شدت متوسط می تواند باعث ایجاد اهداف واقع گرایانه در افرادی شود که تمرینات منظم انجام نمی دهند، ولی قصد دارند شروع کنند(51).
با توجه به اینکه در حال حاضر نیز جمعیت بسیار زیادی کم تحرک هستند و از عوارض آن رنج می برند به نظر می رسد، در تحقیقات و برنامه های فعالیت جسمانی، شناسایی تعیین کننده های فعالیت جسمانی و اندازه گیری عوامل مرتبط روانی اجتماعی می تواند پایه ای برای تدوین مداخلات رفتاری افزایش دهنده فعالیت جسمانی باشد(16).
امروزه تلاش براي اندازه گيري تعيين كننده هاي رواني اجتماعي مرتبط با فعاليت جسماني، متخصصان آموزش و ارتقاي سلامت را به تدوين مداخلات آموزشي مبتني بر تئوري سوق داده است؛ چرا كه تأثيرگذاري آموزش به استفاده مناسب از تئوري هاي علوم رفتاري بستگي دارد. به كار بردن تئوري ها باعث مي شود كه بفهميم چرا برخي مداخلات آموزش و ارتقاي سلامت در رابطه با فعاليت جسماني به خوبي عمل نمي كنند(57).
این مدلها در تلاش برای درک بهتر اتفاقی که در هنگام انجام فعالیت فیزیکی برای فرد می افتد، مورد قبول قرار گرفته اند و ممکن است به هدفمند کردن اقدامات برای تسریع فرآیند سازگاری و در نهایت به همیشگی کردن این رفتار در جهت سلامتی، کمک کنند(51). از بین مدلهای آموزش سلامت، مدل مراحل تغيير مدلی يکپارچه و جامع در تغيير رفتار است. این الگو به طور گسترده براي مطالعات تغییر رفتار و مداخلات فعاليت جسماني جهت ارتقاء سلامت به كار رفته است(19).
این مدل به عنوان مدل تغییر رفتار از تئوری های اساسی روان درمانی مشتق شده است. مراحل تغییر، یکی از ابعاد مدل است که مرحله آمادگی فرد برای تغییر رفتار را نشان می دهد(16).
مدل مراحل تغییر چارچوبی برای بررسی انگیزش اشخاص جهت تغییر عادات فعالیت جسمانی، موانع تغییر، مزایای تغییر، استراتژی ها و روش هایی برای ارتقاء دادن تغییر ایجاد می نماید(58). این مدل یکی از الگوهایی است که بطور گسترده و موفقیت آمیز در مداخلات آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت مورد استفاده قرار گرفته است(6) و نیز در آموزش سلامت با موفقیت در جهت تبیین و تشریح بسیاری از رفتارهای بهداشتی بکار گرفته شده است(27).
مفهوم کلیدی در این مدل که پروچسکا و دیکلمنت23 توسعه دادند، مراحل تغییر می باشد. مراحل تغییر انگیزشی برای مدل تغییر هم بر انگیزه ی تغییر و هم بر تغییر رفتار واقعی تمرکز دارد. مردم در سطوح مختلف انگیزه ی تغییر هستند که از نداشتن قصد تغییر تا تغییر رفتار واقعی متفاوت است(58).
اين مدل توصيفی منطقي از مراحل تصميم براي تغيير رفتار را فراهم مي آورد که عبارتند از :
1- مرحله پيش از تفكر 2- مرحله تفكر3- مرحله آمادگي 4- مرحله عمل 5- مرحله حفظ و نگهداري. اشاره به اين نكته ضروري است كه مدل مراحل تغییر به صورت خط مستقيمی از مراحل نيست بلكه فرآيندي چرخه اي است و ممكن است فرد در هر يك از مراحل، از مداخله خارج شود، مشروط بر اين كه مجددا” وارد مداخله شود. اين مدل روشی ساده و موثر براي طبقه بندي جمعيت هدف به منظور مداخله و برنامه ريزي را ارائه مي دهد. هر مرحله مشكلات مشخص و مجزايي را براي آموزش دهندگان بهداشت و ارتقاء دهندگان سلامت معرفي مي كند. آموزش دهندگان بهداشتي بايد اهميت انگيزش، مهارتها، تجارب موفقيت آميز و حمايت هاي محيطي و اجتماعي را در مراحل مختلف تشخيص دهند. ضمناً در طي حركت مشخص به مراحل آمادگي و عمل، ممكن است فرد در زمينه توسعه اطلاعات و مهارتها نيازمند كمك باشد. در اين قسمت يك خود ارزشيابي مجدد وجود دارد كه عبارت است از اين كه فرد هم ارزيابي عاطفي و هم ارزيابي شناختي از مشكل داشته باشد. اين مدل مي تواند علاوه بر تغيير رفتار فردی برای تغییر رفتار اجتماعي نيز بكار رود(28).
الگوی مراحل تغییر دارای چهار سازه اصلی مراحل تغيير، فرآیندهاي تغيير، خودکارآمدی و تعادل و توازن در تصمیم گیری می باشد(59).
اولین سازه، مراحل تغییر نام دارد. این سازه مرحله ای ، یک بعد موقتی یا زمانی را ایجاد نموده و ضمنا” به این نکته اشاره دارد که تغییر در طی زمان رخ می دهد. این ساختار همچنین سطح متوسطی از تجربه را بین حالات روانشناختی و صفات شخصیتی پیشنهاد می نماید. مراحل مذکور شبیه حالات روانشناختی، پویا بوده ولی همچون صفات شخصیتی دارای ویژگی های ثابت نیز می باشد. این امر موجب توانایی شخص برای حرکت

پایان نامه
Previous Entries منبع مقاله با موضوع فیزیولوژی، کیفیت زندگی، سبک زندگی Next Entries منبع مقاله با موضوع تغییر رفتار، آزادی اجتماعی، فعالیت جسمانی