منبع مقاله با موضوع توسعه گردشگری، میراث فرهنگی، فرهنگ عامه، گردشگری ایران

دانلود پایان نامه ارشد

منابع گردشگري قابل استفاده، متغيرند، تنوع و تفاوت رويكردها نسبت به گردشگري ريشه در تصوير جوامع گوناگون از مفهوم گردشگري دارد. فرآيند برنامه ها و طرحهاي توسعه گردشگري مبين استراتژيها، رويكردها، سياستها و خط مشي هاي كشورهاي گوناگون نسبت به مقوله گردشگري است (همان، 1389: 114). لذا در این پژوهش توسعه گردشگری، غالباً منوط به توسعه جاذبه هاي متنوع طبيعي، فرهنگي، و تاريخي تعریف می شود (تقوایی و همکاران، 1388: 46). به نوعی می توان گفت که این توسعه همه ی چیزی که باعث رونق بیشتر گردشگری می شود را دربرمی گیرد. لذا در این پژوهش چندین مولفه ی اساسی که بیشترین ارتباط را با سوال اصلی پژوهش دارند، بیان می شود. این عوامل از آمارهای ملی و بین المللی در نظر گرفته شده که شامل نرخ ورود گردشگران به کشور، میزان جذب سرمایه گذاری های داخلی و خارجی ( رضوانی، 1389: 10)، توسعه مکان های فرهنگی، تعدد رویدادهای فرهنگی، افزایش سیاست های توسعه گردشگری است. در فرایند توسعه، توجه به فرهنگ به عنوان عامل اثرگذار در کلیه شئونات زندگی از اولویتهاي توسعه می باشد اگر فرهنگ و توسعه با یکدیگر تعامل پیدا کنند و بر هم اثرگذارند اهداف توسعه دست یافتنی می شود هرگاه فرهنگ و توسعه به دو سوي متفاوت روند، توسعه محکوم به انحطاط می شود ( نجفی، 1383: 30).

3. پیشینه تحقیق
از آنجایی که یک پژوهش خوب بر تمامی یافته هایی که درباره مساله به دست آمده مبتنی است، لذا در این بخش به معرفی مطالعات انجام شده در این زمینه می پردازیم. شایان ذر است که موضوع مورد مطالعه ی این حوزه از جهت محتوا منحصر به فرد است. بنابراین آنچه در این بخش بیان می شود مطالعاتی است که نزدیک به مساله ی ما بوده و می توان از آن ها به جمع آوری اطلاعات و دانش موجود در زمینه ی مساله ی پژوهش پرداخت.
3-1 سابقه پژوهشها و مطالعات انجام گرفته داخلی
3-1-1 کتاب
آن چه در این بخش بیان می شود، جستار کوتاهی به مطالعاتی است که با زمینه ی موضوع این پژوهش مناسبت دارد. شایان ذکر است که برخی از این مطالعات به صورت کوتاه و در یک بخش با موضوع تحقیق حاضر قرابت داشته است.
– دکتر ضرغام بروجنی کتابی با عنوان برنامه ریزی توسعه جهانگری، رویکردی همپیوند و پایدار در سال 1389 با هفت فصل منتشر کرده است. در فصلی از این کتاب که درباره ی جاذبه ها و فعالیت های گردشگری صحبت می کند، جاذبه های فرهنگی را مورد ارزیابی و تحقیق قرار داده است. نویسنده در تمام این بخش سعی دارد که به تمامی جاذبه های فرهنگی اشاره کند و در بطن کتاب، آنچه را که نشان می دهد حاکی از توسعه ی گردشگری بواسطه ی تنوع فرهنگی موجود در جاذبه های فرهنگی است. موزه ها، جشنواره ها، پارک های مصنوعی، وابستگی های وطنی به جهت هم قومی و هم مذهبی مواردی است که به عنوان انگیزاننده های گردشگری که باعث توسعه گردشگری شده است، اشاره می شود. در بخش از آن این گونه آمده است:
« وابستگی های قومی، وطنی و مذهبی مربوط به مکان های ویژه برای برخی جهانگردان، می تواند دلیل مسافرت به اینگونه مقصدها باشد و به عنوان یک نوع جاذبه ی مرتبط با بازارهای ویژه گردشگری مشخص می شود» ( بروجنی، 1389: 187).
– دفتر پژوهش های فرهنگی در سال 1379 کتاب برنامه ریزی ملی و منطقه ای جهانگردی را به کوشش محمود عبدالله زاده منتشر کرد. در بخش دوم این کتاب که به بررسی برنامه های گردشگری کشورهای مختلف در زمینه ی گردشگری پرداخته، شاهد آن هستیم که سیاست ها و برنامه ریزی های کشور نوساتنگارا در سال 1981 به شکلی انجام می شود که تنوع فرهنگی موجود در این کشور با حداقل آسیب موجبات توسعه فرهنگی را فراهمم نماید. یکی از مفاد این برنامه چنین که با دیدی مثبت به گردشگری و فرهنگ نگاه می شود این است که: « حفظ برخی از الگوهای سنتی، جاذبه هایی برای جهانگردان هستند، بدین نحو یک احساس میراث فرهنگی حفظ تنوع فرهنگی ملی غنی می شود» (سازمان جهانی جهانگردی، 1384: 229).
– کتاب انسجام ملی و تنوع فرهنگی نوشته ی صالحی امیری در سال 1388 است. موضوع این کتاب همانگونه که از نامش پیداست به بررسی ارتباط میان تنوع فرهنگی و انسجام ملی می پردازد؛ با این حال در میان مطالب این کتاب مباحث مفصلی در مورد تنوع فرهنگی، ابعاد و سیاست هایی که در کشورهای مختلف برای حفظ تنوع فرهنگی اجرا می شود، صحبت می کند. این کتاب به لحاظ دستیابی به مطالبی در رابطه با ابعاد تنوع فرهنگی، اثری ارزشمند است.همچنین سیاست های یاد شده در این کتاب به نوعی سیاست های چند فرهنگی کشورهای مختلف در قبال تنوع فرهنگی موجود در کشورهایشان را نشان می دهد و تهدیدات و فرصت های ناشی از آن را هم دربرمی گیرد.

3-1-2 مقاله
– آقایان شمس و امینی در مقاله ای با نام “ارزیابی شاخص فرهنگ ایرانی و تاثیر آن در توسعه گردشگری (1388)” به تاثیر و نقشی که فرهنگ می تواند در گسترش گردشگری ایران داشته باشد اشاره می کنند. اين پژوهش به روش كتابخانه اي و با استفاده از منابع، آمارها و اطلاعات موجود انجام مي گيرد. از اينرو در گام نخست منابع مختلفي كه در زمينه جهانگردي، فرهنگ و ايران شناختي وجود داشته مورد مطالعه و فيش برداري قرار گرفته است. در گام بعدي نگارنده قابليتهاي فرهنگي ايران را معرفي كرده، و جايگاه هر يك از آن ها را در جهانگردي مورد بحث قرار داده است. نویسنده بسیاری از قابلیت های فرهنگی و مدنی در پهنه گستره تاریخ و فرهنگ کشور را که می تواند موجب ترغیب ورود گردشگران خارجی شود را بیان می کند و نشان می دهد که تنوع فرهنگی موجود در ایران رمزهای نهفته ی توسعه گردشگری را به دنبال دارد. آن چه در اين پژوهش مورد بررسي قرار گرفته بعد فرهنگ و عناصر سازنده آن و تأثير و نقشي كه فرهنگ كهن ايراني مي تواند در گسترش گردشگري اين كشور داشته باشد بوده است. فرهنگ هر جامعه بستر مناسبي جهت رشد و تكامل گردشگري است و گردشگري ايجاد شده مي تواند بر مبناي فرهنگ رايج در جامعه تعريف شود. بسياري از قابليت هاي فرهنگي و مدني در پهنه گستره تاريخ و فرهنگ كشور مي تواند و يا بايد به خارجيان و يا جهانگردان عرضه شود. ايران به معناي كامل كشوري غني است. هم از لحاظ فرهنگي، هم تاريخي و هم مذهبي همواره حرفي براي گفتن داشته و در جاي جاي دنيا مي توانيم تاثير فرهنگ ايراني اسلامي را ببينيم. احترام به سنت ها را مي توان از ويژگي هاي حسن برانگيز مردم ايران دانست.

– آقای جهانیان و همکاران، “همبستگی ملی را با تاکید بر مولفه های فرهنگ و گردشگری (1389)” نشان می دهد. در اين نوشتار سعي شده است ضمن جمع آوري اطلاعات از طريق كتابخانه اي و بررسي مباني نظری به روش تحليل محتوا، با نگاهي موشكافانه و عميق به اين دو پرسش كه ” عوامل موثر بر همبستگي ملي كدامند؟” و ” نقش مؤلفه هاي فرهنگ و گردشگري در ايجاد همبستگي ملي چيست؟” پاسخ داده شود. به عبارت ديگر با نگاهي به مفهوم همبستگي ملي و عوامل موثر بر آن در قالب يك چارچوب مفهومي سعي خواهد شد تا نقش و تاثير اين مولفه ها بر هر يك از عوامل موثر جستجو و مورد بررسي قرار گيرد. در اين مقاله مفهوم همبستگي ملي و عوامل موثر بر آن در قالب يك چارچوب مفهومي به تفضيل بيان و در ادامه تاثير گردشگري از طريق گفت و گوي بين اقوام، فرهنگ ها و… و روابط متقابل بين اين دو مفهوم شرح داده شد. از
آنجايي كه امروزه نهادهاي اجتماعي براساس ضرورت هاي فرهنگي، اجتماعي، سياسي و اقتصادي و با ويژگي هايي از قبيل هدفمندي، دارا بودن چارچوب، يكپارچگي و… منجر به همبستگي ملي مي شوند، اين نهادها مي توانند به صورت زبان، آموزش، رسانه، دين و مذهب، سياست، اجتماع، اقتصاد ظهور يابند و هر كدام بر مبناي نيازهايي كه بر اساس تفكر و جايگاه خود تشخيص مي دهند، در نهايت همبستگي ملي راترويج و شكاف هاي اجتماعي و آنچه كه شكاف در مسير توسعه و وحدت ملي قرار دارد را تا حدودي ترميم نمايند.

– مهدی کروبی ” فرهنگ قومی، سرمایه ملی و صنعت گردشگری (1387)” را بررسی کرده است. وی ایران را به عنوان ده کشور مستعد گردشگری ارزیابی می کند. مقالة حاضر در چارچوب کلي روش اسنادي مي گنجد و بر مرور مهم ترين منابع در دسترس استوار است. مقاله كوشيده است تا ارتباط منطقي سه مفهوم كليدي را از يك سو مورد بررسي قرار دهد و از سوي ديگر آن ها را به شرايط خاص ايران ربط داده از جايگاه رفيع ايران در عرصة گردشگري سخن به ميان آورد. سپس با فهرست کردن توانمندی های ایران در زمینه ی تنوع قومیت ها، میزان دسترسی به توسعه گردشگری را مورد تجزیه و تحلیل قرار می دهد. مطالعات نشان می دهد که ايران از جمله كشورهای مستعد گردشگري در سطح جهان ارزيابي مي شود. فولكلور يا فرهنگ قومي يكي از چند محور مهم برنامه ريزي گردشگري در ايران به شمار مي رود. ضروري است با توجيه فرهنگ قومي به عنوان سرماية فرهنگي، گردشگري در قالب يكي از مهم ترين منابع درآمدزادي مغفول ماندة كشور مورد توجه قرار گيردقومیت های موجود در کشور ها پتانسیل مناسبی برای ایجاد یک گردشگری محلی فراهم می آورد.
– آقای تقی لو در مقاله ای دیگر به نام ” تنوع قومی، سیاست چندفرهنگی و الگوی شهروندی: بررسی موردی ایران معاصر (1386)” چالش های قومی و فرهنگی که در ایران به سبب همگون سازی رخ داده است را بررسی نموده است. این مطالعه از روش کتابخانه ای برای جمع آوری مطالب استفاده می نماید و بر اساس تاریخچه و چیستی مفهوم چند فرهنگ گرایی به دنبال بررسی موضوع می رود. نتایج حاصل از این تحقیق پس از اشاره به وجود بافت چند فرهنگی ایران، به لحاظ تاریخی، ریشه ی از بین رفت این تنوع را سیاست های دولت پهلوی می داند. سیاست همسان سازی به دلیل ایجاد زمینه های چالش و بحران در برابر انسجام و همگرایی ملی، نه فقط به اهداف ادعایی خود دست نیافته است، بلکه از جوانب مختلف با تردید مواجه شده است. الگوی شهروندی و سیاست های چند فرهنگی با توجه به پیشینه ی تارخی چند فرهنگی ایران و زمینه های چالش از مجرای همگون سازی، در شرایط جهانی حاضر و با توجه به تجربه موفقیت آمیز آن در برخی جوامع توسعه یافته و در حال توسعه، چشم انداز مناسبی را در حوزه ی مسایل چندفرهنگی از جهت دغدغه های اقلیت ها در حفظ و نگهداری میراث فرهنگی و زبانی به نسل های آینده ی خود ارائه می دهد.
– آقای کروبی در مقاله ای دیگر به ” بررسی نقش فولکلور (فرهنگ عامه) در توسعه گردشگری ایران” در سال 1388 پرداخته است. این مقاله با استفاده از روش کتابخانه ای و تکنیک بررسی اسناد و مدارک کوشیده است تا سه حوزه ی فرهنگ عامه، توسعه و گردشگری را مورد مطالعه قرار دهد. مطالعات نشان داده است که آنچه بیش از هر چیز موجب توسعه گردشگری می شود، جاذبه های فرهنگی و تمایزات ملت ها است. زیرا بدون این تمایزات و تفاوت ها، همه جا شبیه به هم است و جامعه ایرانی با تمایزات قومی از این بابت تفاوت های اجتماعی و فرهنگی قومی را دربردارد که از دیرباز مورد توجه جهانیان بوده است. در این میان فرهنگ عامه و یا فولکلور ایرانی، تمایزات اجتماعی خاصی را برای ان ایجاد کرده است که متاسفانه توجه چندانی به آن نشده است.

3-2 سابقه پژوهشها و مطالعات انجام گرفته خارجی
3-2-1 کتاب
– کتاب Cultural Resource for Tourism( Patterns, Processes and Policies) در سال 2008 در نیویورک به چاپ رسیده است. این کتاب حاوی مطالبی است که منابع فرهنگی را در غالب پژوهش ها و مقالات متنوع گردهم آورده است.
محتویات این کتاب نشان از آن دارد که میراث فرهنگی مناطق و جوامع در حال حاضر به عنوان یک نیروی محرکه در ایجاد هویت فرهنگی و به عنوان یک منبع در همه جا برای فعالیت های فرهنگی مورد توجه قرار گرفته است.. این فرایند می تواند به توسعه سرمایه فرهنگی با ایجاد اشکال پایدار و رقابتی گردشگری فرهنگی منجر شود. تحقیقات بر روی منابع فرهنگی گردشگری نشان می دهد که هر دو، یک رویکرد چند رشته ای و نوآورانه روش شناختی برای مقابله با چنین پدیده ی پیچیده ای دارد. چالش برای شناسایی و نقشه عناصر میراث فرهنگی – محسوس و

پایان نامه
Previous Entries منبع مقاله با موضوع گردشگری مذهبی، توسعه گردشگری، گردشگری فرهنگی، آداب و رسوم Next Entries منبع مقاله با موضوع توسعه گردشگری، توسعه ی گردشگری، توزیع فراوانی، گردشگری ایران