منبع تحقیق درمورد نفت و گاز، گاز طبیعی، ایران و چین، خاورمیانه

دانلود پایان نامه ارشد

دیرینه منطقه ایفاد کرده و صلح و ثبات را در منطقه جاری سازند. حضور کمرنگ چین در منازعات مربوط به مداخله آمریکا در عراق و رای ممتنع و گاه مثبت به قطعنامه‌های مربوط به ایران در شورای امنیت،‌ نشان می‌دهد که این کشور نمی‌خواهد در مسائل مربوط به خاورمیانه، مقابل آمریکا قرار گیرد (حق شناس،1390: 61) برآوردهای استراتژیک صورت گرفته در غرب نیز حکایت از افزایش اهمیت اقتصادی و جایگاه ایران در دو دهه آینده دارد و چین با این رویکرد باید تلاش نماید زمینه های همکاری استراتژیک با ایران را توسعه دهد. برخورداری از ظرفیت‌های متنوع و گسترده، باعث ایجاد پویایی ویژه‌ای در روابط ایران و چین شده است. به گونه‌ای که در حوزه‌های مختلف،‌ این روابط پیوسته رو به گسترش و تعمیق بوده است. بر پایه گزارشها، ایران پس از 2006 بزرگترین صادر کننده نفت به چین شده و با پشت سر گذاشتن عربستان در آن سال میزان نفت صادراتی اش به چین به دو برابر رسیده است. علی اکبر صالحی نماینده پیشین ایران در آژانس بین المللی انرژی اتمی، به هنگام ماموریت خود در وین، امیدوار به پشتیبانی چین از ایران را چنین بیان کرده بود:
« دو کشور به صورت متقابل مکمل یکدیگرند، آنها( چینی ها) صنعت دارند و ما هم منابع انرژی داریم» (ایرانی دوست، 1387: 94) البته چینی‌ها نیز ایران را به عنوان بازار مصرف کالاهای تولیدی خود می‌دانند و بر این باورند که فروش تسلیحات و برقراری روابط نظامی با ایران نه تنها امکان دستیابی به پروژه‌های سرمایه‌گذاری و صادرات نفت ایران را افزایش می‌دهد، بلکه امنیت انرژی آینده چین را نیز تضمین می‌کند (حق شناس، 1390: 63) افزودن بر بخش انرژی، حجم مبادلات بازرگانی چین با ایران در 2004 کمابیش به 7 میلیارد دلار رسید که 25 درصد بیش از سال 2003 بود
2)توافقات و همکاری های ایران و چین در بخش انرژی
همانطور که می دانیم خاورمیانه، مهمترین تامین کننده انرژی چین بوده است. از 1998 تا 2003، نفت خام وارداتی چین از خاورمیانه 51 درصد کل واردات نفتی آن کشور بر آورد شده است. ایران بویژه برای امنیت انرژی چین اهمیت بی چون و چرا دارد. در همین دوره، کما بیش 15 در صد نفت وارداتی چین از ایران تامین شده و ایران پس از عربستان با تامین 17 درصد نفت وارداتی چین، در رده دوم بوده است. در 2004، چین 130 میلیون تن نفت خام از ایران وارد کرده است. (ایرانی دوست،1387: 94 ) در واقع؛ چین به ایران به چشم یک شریک و همکار اقتصادی می نگرد. با بررسی روابط چین با ایران می توان اقتصاد انرژی را پر رنگ تر از سایر موارد یافت (ایرانی دوست،1387: 93) در سال 2009 ایران دومین صادرکننده بزرگ نفت به چین بود و به صورت موقت در می 2009 صادرات نفت ایران به چین برای اولین بار از عربستان سعودی جلو افتاد. ایران به عنوان پنجمین صادرکننده بزرگ نفت جهان در می 2009، سه میلیون و 88 هزار تن معادل روزانه 727 هزار بشکه نفت خام به چین صادر نموده که نسبت به مدت مشابه در سال 2008، 88 درصد رشد داشته است. (خبرگزاری شانا، 1/4/1388) ایران با وجود صادرات کاهش 30 درصدی نفت به چین، در شش ماهه اول سال 2010 جزو 10 صادر کننده عمده نفت به چین است. چنانکه در سال 2009 چین حدود 11 درصد نفت مورد نیاز خود را از ایران وارد کرده است(حق شناس، 1390: 63) نیاز روز افزون چین به انرژی از جمله واردات گاز طبیعی ، بهترین موقعیت را برای صدور گاز ایران به چین فراهم کرده است. در سال های اخیر، چین نیز در زمینه گاز طبیعی فعالیت های وسیعی را برای گسترش مصرف گاز و افزایش سهم آن در سبد انرژی مصرف انجام داده است. پیش بینی ها نشان می دهند که تا دو دهه آینده چین مقدار قابل ملاحظه ای واردات گاز طبیعی خواهد داشت. ایران (دومین دارنده ذخایر گاز طبیعی جهان ) می تواند چین را جزو اصلی ترین بازارهای مصرف برای صادرات گاز طبیعی خود قرار دهد. همچنین، ایران می تواند زمینه های فعالیت شرکت های نفت و گاز چینی را – در کنار صادرات نفت و گاز ایران به چین – در کشور فراهم نماید و از سرمایه شرکت های بزرگ بخش انرژی این کشور بهره گیرد. به هر حال شرکت ملی نفت چین و شرکت سینوپک از بزرگترین شرکت های تاثیرگذار چینی هستند که در گروه 100 شرکت برتر جهان قرار می گیرند
بنابراین، در میان کشورهای منطقه، ایران به دلیل برخورداری از دومین ذخایر نفت و گاز جهان از یک سو و پیگیری مشی مستقل در مدیریت این ذخایر از سوی دیگر، از ظرفیت‌های بالایی جهت همکاری مطمئن و دراز مدت در عرصه انرژی با چین برخوردار است. ایران با دارا بودن منابع غنی نفت و گاز و برخورداری از تجربه‌ای طولانی در حوزه انرژی و چین با توجه به رشد بالای اقتصادی و نیاز روزافزون به انرژی، از زمینه‌های لازم برای همکاری گسترده به عنوان شرکای اقتصادی برخوردار است،‌ بطوری که ایران قادر به برآوردن بخش عمده‌ای از نیازهای انرژی چین است. ایران سالانه بین 10 تا 12 میلیون تن نفت به چین می‌فروشد و در میان سه کشور اول صادرکننده نفت به چین قرار دارد. در عین حال، ظرفیت‌های بیشتری برای افزایش میزان فروش نفت ایران به چین وجود دارد. ایران اعلام کرده است که ترجیح می‌دهد چین را به عنوان وارد کننده اول نفت ایران جایگزین ژاپن کند (حق شناس، 1390: 62) همکاری های ایران و چین در بخش انرژی با امضای تفاهم نامه مهم همکاری بین دو دولت نهایی شده است. در سند تفاهم شده میان دو دولت موارد مهمی از جمله محورهای زیر قرار دارد: همکاری های بلند مدت ایران و چین در زمینه نفت و گاز؛ بدین معنی که همکاری های دو طرف در عرصه همکاری های انرژی 25 تا 30 ساله خواهد بود و جریان صادرات نفت ایران به چین و خرید نفت توسط چین از ایران بصورت بلند مدت تضمین گردید. خرید سالانه ده میلیون تن گاز طبیعی از ایران، واگذاری بازار ده میلیون تنی گاز مایع ایران از سوی چین یک تصمیم راهبردی تلقی می شود ، این صادرات از 1389 آغاز و تا 25 سال ادامه خواهد داشت.( شریعتی نیا، 1386: 667)
الف) توسعه میدان های نفتی ایران
با جدی شدن بحران کمبود انرژی، چین از همکاری بی نتیجه با روسیه در زمینه ساخت خطوط لوله18 میلیارد دلاری سیبری به چین ناامید شده است. این خطوط لوله نفتی نه تنها نیاز چین به انرژی راتامین می کرد بلکه جایگزین زمینی مناسبی برای بنادری بود که در مقابل مانع تراشی های دریایی آمریکا آسیب پذیر هستند. شکست این مذاکرات نشان داد که چین نمی تواد چندان به روسیه برای تامین نیازهایش امیدوار باشدبنابراین ایران ناخودآگاه در اولویت قرار گرفت. قراردادهای اکتشاف برای میادین نفتی جدید، استفاده از میادین کنونی نفت و گاز، ظرفیت های حمل و نقل و افزایش سرمایه گذاری در صنایع پالایشگاهی و پتروشیمی، همگی بخش های مهمی از یک طرح اقتصادی استراتژیک میان ایران و چین است(استیل بک، 1384: 13)چین از سال 1993 به گروه کشورهای وارد کننده پیوست و پیش بینی می شود وابستگی آن در طول 20 سال آتی رشد فزاینده ای داشته باشد. بر اساس برآورد ها، تا سال 2020 چین باید 60 درصد از میزان نفت مصرفی و حداقل 30 درصد از گاز مصرفی خود را وارد کند. این شکاف عمیق بین عرضه و تقاضای داخلی، دولت چین را مجبور کرده تا سیاست سنتی خودکفایی در انرژی را رها کرده و به منابع انرژی خارجی چشم بدوزد. واردات فزاینده ی انرژی چین یک موضوع اساسی هم برای دولت چین است که تلاش می کند تا از تامین انرژی مورد نیاز برای رشد اقتصادی مطمئن شود و هم برای کشورهای غربی که در زمینه ی اثرات سیاسی تلاش چین برای ایمن نمودن انرژی، احساس نگرانی می کنند ( حسن زاده ، 1387: 81) البته تهران تصمیم دارد طی چند سال آینده 50 میلیارد دلار در بخش انرژی خود سرمایه گذاری کند. این میزان سرمایه گذاری برای رشد اقتصادی این کشور ضروری است چون نفت 40 تا 50 درصد از درآمد دولت را تشکیل می دهد. به نوشته مجله نفت و گاز، ایران با 32 میدان نفتی و 8/125 میلیارد بشکه ذخیره نفتی دومین تولید کننده بزرگ نفت دنیا و دارنده 10 درصد از کل ذخایر نفتی جهان است. اما تنها با سرمایه گذاری کافی خارجی می تواند به سهمیه نزدیک به 5 میلیون بشکه در روز تا سال 2024 برسد. (استیل بک ، 1384: 13)
در حال حاضر شرکت های چینی تقریباً در 30 کشور جهان فعالیت دارند و در پروسه توسعه سیاست نفت خود، خود را در رقابت با هند که سیاست مشابهی را آغاز کرده است می بینند47. چنین موقعیتی مستلزم امضاء قراردادهای بلند مدت خرید و فروش نفت و گاز است. برخی از کشورهایی که در حال حاضر چین در آنها فعالیت دارد عبارتند از : عراق ، ایران ، عمان ، امارات متحده عربی ، الجزایر ، نیجریه ، سودان ، آنگولا ، لیبی ، جمهوری کنگو،گابن، میانمار، اندونزی، آذربایجان، ترکمنستان، روسیه، قزاقستان ، اکوادور، پرو، ونزوئلا ، کانادا . (شادی وند، 1389: 30) این شرکت های چینی با حمایت دولت چین در تمامی کشورهای عمده تولید کننده نفت فعال هستند. در نتیجه اجرای این سیاست، در سالهای جاری بیش از 30 کشور در تامین سوخت چین نقش داشته اند. در بسیاری موارد شرکت های دولتی نفتی چینی با شرکت های نفتی این کشورها «مشارکت های استراتژیک» داشته اند. در بعضی از این کشورها حتی امتیاز اکتشاف و استخراج به دست چینی ها افتاده است. چین سعی داشته است تا نفوذ آمریکا در کشورهای تولیدکننده نفت خلیج فارس و حتی عربستان را متزلزل نماید. به همین علت،جمهوری اسلامی ایران مورد توجه جدی پکن واقع شده است؛‌ تا جایی که با وجود تحریم‌های غرب، شرکت ملی نفت چین (سی.ان.پی.سی)،‌ برای توسعه‌ی میدان نفتی آزادگان شمالی در دی ماه سال 1387 قراردادی به ارزش 2 میلیارد دلار امضا کرد. پیش‌بینی‌ها حکایت از آن داشت که در فاز نخست این پروژه و در طی 25 سال، 330 میلیون بشکه نفت از این میدان قابل استحصال است که درآمد حاصل از آن بالغ بر 16 میلیارد دلار خواهد بود. (حامی،1390: 235) چین ترجیح داد یک خریدار صرف نفت ایران باقی نماند، بلکه در پروژه‌های توسعه نفتی ایران به عنوان راهی هم برای برطرف ساختن مشکل فروش‌های نفت ایران و هم گسترش بیشتر صادرات کالاهای سرمایه‌ای چین به ایران، شرکت کند. یکی از موانع نگرانی ایران در مورد سطح فنی نسبتا پایین صنعت نفت چین بود. چین تلاش کرد تا این نگرانی‌ها را با تایید بر پیشرفت‌های جدید صنعت نفت چین که از طریق همکاری با شرکت‌های بین‌المللی حاصل شده بود، برطرف سازد (گارور، 1388: 406) به گزارش خبرگزاریها و مطبوعات جهان، در مارس2004، شرکت ژوهای ژنرانگ48که دولت چین مالک آن است، یک پیمان 20 میلیارد دلاری با ایران برای خرید بیش از110 میلیون تن گاز طبیعی در ظرف 25 سال از ایران به امضا رساند. (ایرانی دوست،1387: 94) همچنین در اواسط فوریه‌ی 2006 در حالی که برنامه‌ی هسته‌ای ایران در مرکز توجه بین‌المللی قرار داشت، ایران و چین به انعقاد موافقت‌نامه‌ای در زمینه‌ی انرژی پرداختند که به حدود 100 میلیارد دلار بالغ می‌شود. بر اساس قراردادهای مزبور،‌ شرکت دولتی نفت و شیمیایی چین49 به بهره‌برداری از میدان نفت یادآوران می‌پردازد. 51 درصد سهام این میدان متعلق به این شرکت چینی خواهد بود و چین از سال 2009 به مدت 25 سال، سالانه ده میلیون تن گاز مایع از ایران خریداری خواهد نمود. (حامی، 1390: 217). معامله غول آسای میان چین و تهران بر سر نفت و گاز به ارزشی برابر 100 میلیارد دلار، در میان رسانه های غربی به عنوان« مهمترین پیمان عصر حاضر» نام گرفت چین بدون واهمه از یک رو در رویی، قراردادهای طولانی مدتی را با شرکت های ایرانی منعقد کرده است. از این رو چینی ها با معاملات انرژی خود با ایران نشان دادند که تصمیم ندارند از سیاست های یکجانبه گرایانه واشنگتن پیروی کنند(قدسی،1384: 14) بنابراین براساس این قرارداد توسعه‌ی فاز اول میدان «یادآوران» برای تولید 85 هزار بشکه و فاز دوم برای تولید 100 هزار بشکه، در مجموع 185 هزار بشکه نفت در روز،‌ به شرکت چینی «سینوپک» واگذار شده است (حامی، 1390: 235) حقیقتا با امضای این یادداشت تفاهم 100 میلیارد دلاری برای توسعه میدان نفتی یادآوران و خرید 250

پایان نامه
Previous Entries منبع تحقیق درمورد خاورمیانه، خلیج فارس، نفت و گاز، آسیای مرکزی Next Entries منبع تحقیق درمورد خاورمیانه، امنیت انرژی، توسعه اقتصادی، سیاست خارجی