منبع تحقیق درمورد مصالح مرسله، عدل و انصاف، نماز جماعت

دانلود پایان نامه ارشد

ديگرمذاهب ـ آن چه را در ديگر مذاهب فقهى وجود داشت و با منطق و اصول مذهب آنان هماهنگ و همسو بود پذيرفتند.
3 ـ فـقيهان زيدى به اصل باز بودن باب اجتهاد و پيش رفتن با رخدادها و ارائهي راه حل هاى مناسب براى آن ها پايبندى نشان دادند. 271
مذاهب فقهي اهل سنت
1ـ مذهب فقهي حنفي
نعمان بن ثابت زوطي بن ماه، اين مذهب را تأسيس کرد. وي در سال 80 هجري در کوفه به دنيا آمد و در سال 150 هجري درگذشت.272
منابع استنباط ابوحنيفه عبارت اند از: قرآن، سنت، اقوال صحابه، اجماع، قياس، استحسان و عرف273. البته برخي مصالح مرسله و استصحاب را نيز به آن افزودهاند.
فقه ابوحنيفه فقهى مستقل است و از ويژگي هايى نيز بهره دارد كه مهمترين آن ها عبارتند از:
1ـ آسان گرفتن در عبادات ومعاملات.
2ـ مراعات تهيدستان و ضعيفان و جانبداري ازآن ها.
3ـ حكم به صحت كارها و تصرفات انسان در حد امکان.
4ـ فقه ابوحنيفه به فقه الفرض مشهور است، به اين معنا که وي علاوه بر بيان حکم مسائل نوظهور، مسائلي را که در آينده ممکن بود رخ دهد را فرض ميگرفت و حکم آن را نيزصادر ميکرد.274
2ـ مذهب فقهي مالکي
مالک بن انس بن مالک بن عمار اصبحي مدني مؤسس مذهب مالکيه در سال 93هجري در مدينه به دنيا آمد و در سال 197 هجري در همان جا از دنيا رفت.275مهمترين تأليفات وي “موطأ” و” مدونه” ميباشد.276
منابع فقه مالک عبارت اند از: قرآن، سنت، اجماع، اجماع اهل مدينه، قياس، قول صحابي، مصلحت مرسله، عرف و عادت، سد ذرائع، استصحاب و استحسان.277
دو ويژگي مهم فقه وي عبارت اند از:
1ـ انعطاف پذيري در اصول
2ـ مراعات کردن مصلحت.278
3ـ مذهب فقهي شافعي
مؤسس مذهب شافعي محمد بن ادريس شافع است. وي در سال 150 هجري در غزه متولد شد و در سال 204 هجري در مصر از دنيا رفت.279 شافعي اولين کسي است که ادلهي احکام را مرتب ساخت و آن ها را که بعداً به اصول الفقه شهرت يافت در کتاب “الرساله” به صورت منقح گرد آورد.280 از مهمترين تاليفات او “الرساله في الأُصول الفقه”، “الأُم” و کتاب “اختلاف الأحاديث” است.281
مصادر فقه شافعي، قرآن، سنت، اجماع، قياس، استصحاب و عرف ميباشد،282 اما زلمي استصحاب را نيز به آن افزوده است.
به برخي از ويژگي هاي فقه شافعي چنين اشاره شده است:
1ـ گرايش فقهي او ميان گرايش اهل حديث و اهل رأي است، چرا که وي گرايش ابوحنيفه را با گرايش مالک درآميخت.
2ـ شافعي داراي آراي قديم و جديد است آراء قديم او همان نظراتي است که در عراق بيان کرده است و آراء جديد همان نظراتي است که بعداً در فقه برگزيد.
3ـ شافعي در فهم متون کتاب وسنت مسلک معتبر دانسن ظاهر را برگزيد و از آن فراتر نرفت. 283

4ـ مذهب فقهي حنبلي
اين مذهب توسط ابو عبدالله احمد بن حنبل بن هلال بن اسد ذهلي شيباني پايه گذاري شد. وي در سال 164 هجري در بغداد متولد شد و در سال 241 هجري از دنيا رفت.284
منابع استنباط احکام نزد وي عبارت اند از: قرآن، سنت، فتاواي صحابه، اجماع، قياس، استصحاب، مصالح مرسله و سد ذرائع.285
فقه احمد بن حنبل از ويژگي هاي ذيل برخوردار است:
1ـ فتواي احمد ابن حنبل مستند به احاديث و اخبار و آثار سلف بود .
2ـ وي در صورت نبود نص در يک مسئله براساس مصلحت فتواي ميداد.
3ـ احمد بن حنبل در مذهب خود دو اصل را مبنا قرار داده است: 1ـ اصل اوليه در عبادات بطلان است مگر آن كه دليلى بر صحت آمده باشد.2ـ اصل اوليه در معاملات و عقود صحت است مگر آن كه دليلى بر تحريم و بطلان رسيده باشد. 286
مذهب فقهي ظاهري(مذهب فقهي منشعب از اهل سنت)
بنيانگذار اين مذهب، فقيهي به نام داوود بن محمد بن علي اصفهاني (202 ـ270ه ق) است. وي نخست از پيروان سر سخت شافعي بود؛ ولي پس از مدتي مخالف به کارگيري رأي ـ اعم از قياس و استحسان و.. ـ گرديد. اساس مذهب او عمل به ظاهر كتاب و سنت و عمل به اجماع صحابه و نه اجماع ديگران است. يكى از درخشان ترين شخصيتهاى فقهى كه به يارى اين مذهب برخاست و كاخ آن رابرافراشت ابن حـزم ظاهرى است كه بنيانگذار حقيقى مذهب ظاهرى و مجدد آن به شمار ميرود 287.
منابع استنباط احکام فقهي در مذهب ظاهري عبارتند از: قرآن، حديث پيامبر، اجماع صحابه.288
فقه ظاهرى از ويژگي هاى ذيل برخوردار است:
1ـ عدم پذيرش هرگونه تعليل و تأويل.
2ـ عدم پذيرش مفهوم موافق و خصوصاً مفهوم مخالف.
3ـ انسداد باب اجتهاد و مخالفت با تقليد. 289

4ـ1. فقه العبادات
فقه اماميه:
1ـ در “مصباح الفقيه” در احکام زکات نقدين مسئلهاي اين گونه آمده است:
در خارج کردن زکات نقدين اگر مالک خواست از جنس مرغوب تر زکات بپردازد، کاري نيکو وبهترين انفاق است اما لازم نيست حتماً از جنس مرغوب تر زکات بپردازد و ميتواند از هر جنسي که خواست بدهد و مقتضاي عدل ورعايت انصاف همين است.290
2ـ آية الله سبزواري در شروط زکات مينويسد:
زکات دهنده بايد مالک باشد؛ زکات قبل از تحقق ملکيت واجب نميشود به دليل اجماع و قاعدهي معتبر عدل و انصاف.291

فقه زيدي:
1ـ اي مردم شما را به آن چه خداوند به آن دعوت کرده، دعوت ميکنيم. و از آن چه بر شما حرام کرده نهي ميکنيم. آن چه را که خداوند حلال کرده، حلال ميشماريم و حق را مي گيريم و آن را اعطا ميکنيم و ظلم و جور را نفي ميکنيم.292
اين اصل در فقه زيدي به عنوان يک مبنا وقاعده مطرح است که ميتوان از آن قاعدهي عدالت و نفي ظلم را استنباط نمود.
2ـ نماز خواندن پشت سر فرقه هايي چون خوارج، مرجئه، قدريه و دشمنان آل محمد( صلي الله عليه و آله و سلم) به دليل آن چه در وجود آن ها از ظلم و فسق و دشمني با اولياي خدا و اهل بيت است، جايز نيست.293
در اين مسألهي فقهي گرچه ميتوان عدالت را به عنوان يکي از شروط امام جماعت دانست که از بحث ما خارج است ، اما از آن جايي که فقدان عدالت در امام جماعت به عنوان علت حکم بيان شده، شاهدي بر مدعاي ماست.
3ـ سزاوار است مسلمانان قبل از ورود به نماز توبه کرده و خود را از مظالم پاک کنند، زيرا ظلم مانع از اجابت دعوت است.294(ظلم به عنوان يک دليل در رد حاجت است.)
4ـ سزاوار است زکات را به کسي داد که قائم مقام پيامبر( صلي الله عليه و آله سلم ) در عدل ميان مردم باشد، زکات به فرد ظالم داده نمي شود.295 (ظلم، علتِ عدم صحت پرداختِ زکات به فرد ظالم است.)
اين مسألهي فقهي نيز عدالت را از شرايط ولي امر ميداند و از آن جايي که همچنين علت اين حکم فقهي نيز ميباشد مورد استناد واقع شده است.
فقه حنفي:
در فقه العبادات شاهدي بر استناد بر عدالت و يا نفي ظلم در اين فقه نيافتيم.

فقه مالکي:
1ـ سؤال اين است که آيا زکات به بدهکاري که اموالش مصادره شده تعلق ميگيرد؟
گروهي پاسخ دادهاند: خير، زيرا مصرف زکات به دست سلطان است واو ميتواند زکات را تنها به اسراي کفار بدهد، اما ميتوان چنين استدلال کرد که در دادن زکات به هر دوي اين موارد خروج از ظلم و سختي وجود دارد.296(پس چه بسا براي دوري از ظلم، دادن زکات به بدهکاري که اموالش مصادره شده است نيزجايز باشد.)
2ـ بحث پيراموان کفارات در حج است.
سؤال اين است که: در پرداخت کفارات، شبيه آن چه موجب کفاره شده است، يا مثل آن در قيمت را بايد به عنوان کفاره پرداخت کرد؟ در لسان عرب، دلالت قول به پرداخت مثل در قيمت، آشکارتر و واضحتر است. زيرا مثل در قيمت، عين عدالت است که در ديگر کفارات حج مثل روزه و…. نيز نص بر آن وجود دارد.297 (چرا که در پرداخت کفارات گاهي امکان پرداخت شبيه وجود ندارد.)

فقه شافعي:
1ـ غيبت، بدگويي و سخن چيني، براي تمام انسان ها حرام است و به طريق اولي براي روزداران نيز حرام است، زيرا ظلم و قبيح است و خداوند فرمان داده تا نفس خود را از ظلم نگاه داريد.298(ظلم، علت حرمت غيبت و… است.)
2ـ حفظ خون و مال و حريم هر شخصي بر او واجب است پس به فرموده پيامبر( صلي الله عليه و آله و سلم): اگر کسي براي دفاع از مالش کشته شود، شهيد و مظلوم است و دفع ظلم از نفس بر مظلوم واجب است گرچه با قتال و جنگ باشد.299(وجوب دفع ظلم از نفس، علت وجوب جهاد است.)

فقه حنبلي:
1ـ عبور کردن و تعدي بر مردم براي داخل شدن در صف نماز جمعه جايز نيست (به شرط آن که در مقابل شخص جاي خالي نباشد) و(اين حکم، تنها مربوط به صف جماعت در روز جمعه نيست.) زيرا اين تعدي به حدود الله و ظلم است.300(ظلم، علتِ عدم جواز عبور از صف نماز جماعت است.)
2ـ خداوند در اموال اغنيا، حقي را براي مساکين و فقرا قرار داده است تا به اين وسيله فقر و تنگدستي آن ها کاهش يابد و از گرسنگي آن ها و اطفالشان کاسته شده و پوشانده شوند و به اين وسيله از ضرر آن ها
در طول حياتشان کاسته شود و اين، عين عدالت است.301

فقه ظاهري:
1ـ مکلف کردن اصحاب، توسط پيامبر(

پایان نامه
Previous Entries منبع تحقیق درمورد عدل و انصاف، امر به معروف، مصالح مرسله Next Entries منبع پایان نامه ارشد با موضوع سلسله مراتب