منبع تحقیق درمورد قانون اساسی، حقوق و تکالیف، تعالیم اسلام، مراجع صالح

دانلود پایان نامه ارشد

و آزادیهای سیاسی، اصل کرامت و شرافت ذاتی انسان است.
0 علًم الانسان مالم یعلم؛ به آدم آنچه را که نمیدانست تعلیم داد.
0 ….انی جاعل فی الارض خلیفه ؛من در زمین خلیفه ای (ازبشر) خواهم گماشت.
0 ولقدکرمنا بنی آدم وحملنا هم فی البرًوالبحر؛ و ما فرزندان آدم را بسیار گرامی داشتیم آنها را به مرکب برً و بحر سوار کردیم. این اصل در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران در، ردیف اصول اعتقادی و بنیادی نظام جمهوری اسلامی آورده شده،بندششم ازاصل دوم اين قانون ،به آن تصريح كرده است. حقوق، آزادی و مسؤلیت انسان، قسط و عدل، نفی ستمگری و ستمکشی و مانند آن، ابعاد حرکتی این اصل است.
2- اصل آزادی:
زیباترین موهبت الهی که به انسان رسیده، آزادی و ارادهی اوست که به موجب آن میتواند سرنوشت خود را تعیین کند. از منظر اسلام، انسان موجودی خردمند است که توانایی شناخت نیک و بد را دارد و از آزادی و اختیار برخوردار است، اما مسؤل سرنوشت خویش است. این همان آزادی توأم با مسؤلیت ا ست که درآیات متعدد قرآنی برآن تأ کید شده است.
0 من عمل صالحا فلنفسه و من أساء فعلیها ثمً الی ربکم ترجعون؛هرکس کار نیک کند به نفع خود و هرکه بد کند به زیان خویش کرده است آنگاه به سوی خدای خود باز میگردید.
فضیلت و برتری انسان بر دیگر مخلوقات همین است. خداوند با همهی قدرت و سیطرهاش برجهان، انسان را همچون سایر حیوانت محکوم به مبادی طبیعی وغریزی نکرده ، بلکه تنها با امر و نهی و ارشاد به عواقب امور او را به نظم و انضباط مطلوب هدایت کرده است و این خود انسان است که با انتخاب و اختیارخویش سرنوشت خود را رقم میزند و در این انتخاب خود مسؤل است. آزادی در هر دیدگاه و مکتبی، اعم از الهی و مادی، حدود ویژهای دارد. بنابراین آزادی به معنای بیدینی نیست و نباید با این خیال با آن مخالفت کرد.
اگر در غرب آزادی از بند و بندگی استبداد، رهایی از قیود دین را به همراه داشته، به این دلیل بوده که استبداد و اختناق قرون وسطی به نام دین حاکم بوده و آزادیخواهی نخست رهایی از چنگال ظلم و ستم ارباب کلیسا بوده است. مسلم است اگر قدرتمداران آزادی مردم را، که سبب حیات انسانی آنان و موجب رشد و شکوفایی استعدادها، تعالی وترقی آنانند به هر نام و عنوا نی سلب کنند، در واقع حیات را از آنها گرفته اند (خفقان)، و بدیهی است که با عکسالعمل مردم مواجه شوند اما تعالیم اسلام خود مبلغ آزادی و آزادیخواهی است.
الناس کلهم احرار. درقانون اساسی جمهوری اسلامی ایران آزادی، درکناراصل کرامت، در زمره اصول اساسی و مبانی اعتقادی نظام اسلامی است و در اصل نهم بر تفکیک ناپذیری اصول آزادی، استقلال و تمامیت ارضی تأکید شده است، به این معناکه هیچ فرد یا گروه یا مقامی حق ندارد به نام استفاده از آزادی، به استقلال سیاسی، فرهنگی، اقتصادی، نظامی و تمامیت ارضی کمترین خدشهای وارد کند، و هیچ مقامی حق ندارد به نام حفظ استقلال و تمامیت ارضی کشور، آزادیهای مشروع را، هر چند با وضع قوانین و مقررات باشد، سلب کند.
3- اصل مساوات:
این اصل درتعالیم اسلامی، ودرعمل وسیره ی پیامبر(ص ) و امامان معصوم همواره مورد تأکید و توجه قرارگرفته است.
این مساوات بر چند قسم است .
الف: مساوات درخلقت و نژاد:
0 و نفخت فیه من روحی. از روح خود در او بد میدم.
0 یاایها الناس انا خلقناکم من ذکروانثی وجعلناکم شعوبا وقبائل لتعارفوا انً اکرمکم عندالله اتقیکم.
ای مردم ما همهی شما را نخست از مرد و زنی آفریدیم وآنگاه شعبههای بسیار و فرق مختلف گردانیدیم تا یکدیگر را بشناسید بزرگوارترین شما نزد خدا با تقواترین مردمند.
ب: مساوات در حقوق و تکالیف:
نظام اسلامی نظام مبتنی برقانون الهی است و این قانون موضوع و تابعش انسان است و همهی افراد جامعه را در برمیگیرد. بنابراین، تمام افراد ملت بدون هیچ تبعیض و استثنایی در جمیع حقوق و تکالیف مقرر در آن قانون برابرند و شخص حاکم نیز در زمرهی آنان است.
سیرهی پیامبرگرامی اسلام(ص) و حضرت علی(ع) به صراحت نشان دهندهی شدت اهتمام آن بزرگواران به تقویت وتحکیم این اصل اساسی ومایهی سعادت فرد و جامعه است.
در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران که هدف آن ایجاد نظامی مبتنی بر قسط و عدل در ابعاد مختلف زندگی است بدیهی است که مساوات درحقوق، اصل قرار گیرد که در اصل نوزدهم آمده است: مردم ایران از هر قوم وقبیلهای که باشند، ازحقوق مساوی برخوردارند و رنگ، نژاد، زبان و مانند اینها سبب امتیاز نخواهد بود.
ج: مساوات در عقوبت و مجازات:
برابری در این باره، در واقع لازمه ومکمل برابری حقوق و تکالیف است، یعنی وقتی برابری حقوق وتکالیف تحقق مییابد که با موارد مشابه تعدی و تجاوز یکسان برخورد شود.
اگر حق یا تکلیفی از سوی زمامداران نقض گردید، باید آن گونه با او عمل شود که اگر از سوی پایینترین افراد جامعه اتفاق میافتاد، عمل میشد. مشاهدهی تبعیض در مؤاخذه و مجازات متخلفان به همان میزان در کام تلخ مینمایدکه مشاهدهی تبعیض در بهرهمندی ازحقوق و شاید تلخ تر و این میزان اهمیت را باید از رفتار پیامبر گرامی اسلام(ص) استنباط کرد که در لحظات آخر عمر شریف خویش با شدت بیماری بر فراز منبر بدن مبارک خویش را برهنه کردند تا تازیانهی قصاص را…. و این که فرمود: اگر از صدیقهی فاطمهی زهرا(س) سرقت سر زند، دست مبارکش را قطع خواهم کرد.
امام علی(ع) میفرمایند: به خدا سوگند اگر روی خارهای جان خراش شب را به روز رسانم و با غل و زنجیر روی زمین کشیده شوم، برای من گواراتراست از این که خدا و رسولش را روز قیا مت ملاقات کنم، درحالی که به بعضی از بندگانم ظلم کرده باشم.
2-8- حقوق و آزادیهای شناخته شده در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران عبارتند از:
1- حقوق و آزادیها در زمینه ی حیات فیزیکی فرد.
الف :حق حیات و آزادی تن :
حیات موهبت الهی است که هیچ کس حق سلب آن را ازدیگری ندارد و اصلیترین نعمتی است که ذات انسان قائم به آن است. زندگی را خداوند به انسان بخشیده و احدی حق سلب آن را ندارد.
0 ولا تقتلوا النفس التی حرم الله الا با لحق. نفسی که حرام کرد خداوند جز به حق، به قتل نرسانید.
تنها در صورتی امکان سلب این حق وجود دارد که خداوند مقرر فرموده باشد، و این در موارد استثنایی است که یا در جنگهای مشروع (دفاع و جهاد) و یا به قصاص ممکن میگردد یا برای جرایم و جنایات مستوجب حد اعدام است .
ب : امنیت فرد:
افراد جامعه از هر نوع توقیف و بازداشتی مصون هستند مگر به موجب قانون و حکم قانونی مراجع صالح قضایی. بازداشت احتیاطی به موجب قانون اساسی کشور ما تنها برای بیست و چهار ساعت مجاز بوده و ظرف این مدت شخص مورد اتهام باید به مراجع قضایی ارجاع داده شود. این مفاد مبتنی براصل برائت است که از اصول اساسی حقوق جزایی اسلام است.
پ :آزادی و مصونیت مسکن:
قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران داشتن مسکن متناسب با نیاز را حق مسلم هر فرد و خانواده دانسته است. اصولا افراد، در انتخاب محل سکونت خود آزادند و نمیتوان کسی را به اقامت در محلی مجبور یا از سکونت در جایی ممنوع کرد، مگر به موجب قانون.
مسکن افراد از هر گونه تعرض، تفتیش و معاینه مصون است، مگر به حکم قانون و اجازهی مرجع صالح قضایی. که در اصل بیست ودوم قانون اساسی آمده است.
ت : مصونیت مکاتبات و مراسلات افراد:
نامه ها و مکاتبات میان افراد از هرگونه تعرض در امان است. اصل بیست و پنجم قانون اساسی، بازرسی و نرساندن نامهها، ضبط و فاش کردن مکاتبات تلفنی، افشای مخابرات تلگرافی وتلکس، سانسور و عدم مخابره و نرساندن آنها، استراق سمع و هرگونه تجسس را ممنوع کرده است .این ممنوعیت به خوبی ازتعالیم قرآنی است.
ث : حق مالکیت:
مالکیت ازحقوق مسلمی است که اسلام برای افراد انسانی بدون هیچگونه تبعیض برای مردان و زنان شناخته است و حرمت مال مؤمن را همچون حرمت خونش دانسته است. اصل چهل و هفتم به این موضوع اختصاص دارد.

ج :حق اشتغال:
هر کس آزاد و مخیر است که به هرکاری که تمایل دارد اشتغال ورزد. البته این آزادی، به کارهای مشروع و مکاسب حلال محدود میشود. پس هیچکس را نمیتوان بر خلاف میل او به انجام و اشتغال به کاری وادار کرد و یا از اشتغال به کاری باز داشت .
برخور داری افراد از این حق یک تکلیف اجتماعی را برای حکومت به بار میآورد و آن ایجاد امکان اشتغال مساوی برای افراد است. مطابق با اصل بیست و هشتم قانون اساسی.
2- حقوق وآزادیها در زمینهی حیات معنوی:
الف : آزادی عقیده:
آزادي انديشه و آزادي معنوي و اخلاقي كه انسان در درون جانش اسير شهوات، حرص، طمع، مقام و خرافات، شرك نشود: كه تعقل و آزاد انديشي، زير بناي انتخاب صحيح، هدف، مسیر و شيوه زندگي و شرط برخور داري از هدايت الهي است. قرآن كريم، در بيش از سیصد آیه، همگان را به تفكر و آزادي انديشه دعوت فرموده:
0 … كَذلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمُ الْاياتِ لَعَلَّكُمْ تَتَفَكَّرُونَ
و اين گونه، خداوند آيات (خود را) براي شما روشن مي‎گرداند؛ باشد كه در كار دنيا و آخرت بينديشيد
و اساس دعوت حق پرستان را بر بصيرت و برهان مي‎داند.

افزون بر اين، قرآن كريم، براي انديشيدن، موضوع و منابعي را معرفي كرده كه عبارتند از:
1- آفاق :
أَ فَلَمْ يَنْظُرُوا إِلَى السَّماءِ فَوْقَهُمْ كَيْفَ بَنَيْناها وَ زَيَّنَّاها وَ ما لَها مِنْ فُرُوجٍ وَ الارض مَدَدْناها وَ أَلْقَيْنا فِيها رَواسِيَ وَ أَنْبَتْنا فِيها مِنْ كُلِّ زَوْجٍ بَهِيجٍ.
آیا منکران حق آسمان را فرازخود نمینگرند که ما چگونه بنایش نهادهایم و آن را آراستهایم و برای آن هیچ شکافی نیست و زمین را نمینگرند که آنها را بگستردیم و در آن کوههای استوار بیفکندیم و هر نوع گیاه با حسن و طراوت از آن برویاندیم.
2- انفس :
0 سَنُرِيهِمْ ءآياتينا فِي الْآفاقِ وَ فِي أَنْفُسِهِمْ حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُ الْحَقُّ……..
ما آیات قدرت و حکمت خود را در آفاق جهان و نفوس بندگان هویدا میگردانیم تا آشکار شود که او (قرآن) حق است آیا پروردگارت کفایت نمیکندکه او بر هر چیزی گواه است.
3- قرآن :
0 وَ لَقَدْ صَرَّفْنا فِي هذَا الْقُرْآنِ لِيَذَّكَّرُوا و ما یزیدهم الا نفورا.
و ما این قرآن را به انواع سخنان فصیح و بلیغ و نیکو بیان کردیم تا خلق متذکر شوند و از آن پندگیرند ولیکن بدان را به جز نفرت و معاندان را جز شقاوت حاصلی نیفزود.

4- تاريخ گذشتگان :
0 أَ فَلَمْ يَهْدِ لَهُمْ كَمْ أَهْلَكْنا قَبْلَهُمْ مِنَ الْقُرُونِ يَمْشُونَ فِي مَساكِنِهِمْ إنَّ فِي ذلک لایات لاولی النُّهى .
آیا (این کفارقریش)از مشاهده حال طوایف بسیاری از گذشتگان که ما را هلاک کردیم و اینان در منازل و عمارات آنها میروند، عبرت و پند نگرفتند و هدایت نیافتند؟ آری (خردمند نیستند وگرنه) احوال گذشتگان برای بسیاری مایهی عبرت و هدایت است.
قرآن كريم، آدمي را از گرفتار آمدن در دام موانع دروني و بروني آزادي انديشه به شرح ذيل بر حذر مي‎دارد:
الف) تقليد كوركورانه از گذشتگان
ب) تعصب‎هاي غلط و جمود فكري به نام ارث مقدس پدران .
0 وَ إِذا قِيلَ لَهُمُ اتَّبِعُوا ما أَنْزَلَ اللَّهُ قالُوا بَلْ نَتَّبِعُ ما أَلْفَيْنا

پایان نامه
Previous Entries منبع تحقیق درمورد آزادی بیان، قانون اساسی، عامل اجتماعی، نظام حقوقی ایران Next Entries منبع تحقیق درمورد آزادی بیان، حقوق عمومی، حقوق بشر، آیات و روایات