منبع تحقیق درمورد سازمان ملل، اقتصاد بازار، اقتصاد باز

دانلود پایان نامه ارشد

مواردي هستند كه حركت يك نظام اقتصادي اجتماعي را براي انجام موفقيت آميز برنامه، شكل مي دهند، در حاليكه راهبردها و سياستهاي فرعي تر، راهبردها و سياستهاي اصلي را حمايت كرده و به آنها اتكا دارند. همچنين، در شرايطي كه تغييرات محيطي غير قابل پيش بيني محتمل باشد، احتياط ايجاب مي كندمجموعه اي از راهبردهاو سياستهاي اصلي و فرعي بصورت يدكي وكمكي براي برنامه تنظيم گردد، تا در صورت وقوع تغييرات عمده و تعيين كننده در شرايط محيطي نظام( كه حاصل تغييرات متغيرهاي مستقل و خارج از كنترل نظام اقتصادي اجتماعي آن است)، مجموعه كمكي استراتژي و سياستها مبناي عمل قرارگيرد.65

2- تاريخچه برنامه ريزي در جهان و ايران
1-2- سابقه برنامه ريزي در جهان
اگر چه سابقه برنامه ريزي به اعصار گذشته باز مي گردد، امّا برنامه ريزي نظام يافته امروزي در قرن بيستم پايه گذاري شد، به طوري كه به تدريج به عنوان يك رشته علمي به مراكز دانشگاهي وارد شد. اولين كشوري كه در زمينه برنامه ريزي همت گمارد، اتحاد جماهير شوروي سابق بود. اين كشور در پي انقلاب ???? ، با هدف بر پا سازي نظامي متفاوت از گذشته، برنامه ريزي نظام يافته اقتصادي را به كار گرفت(سيستم اقتصاد با برنامه)، علت اين امر نيز عقب افتادگي روسيه از كشورهاي اروپاي غربي از نظر تكنولوژي، صنايع و كشاورزي بود، لذا براي فرار از اين وضعيت به برنامه ريزي متمركز ( دولتي) روي آورد.كشورهاي اروپاي غربي، در آن زمان به علت پيشرفت هاي صنعتي و كشاورزي كه بر پايه ايدئولوژي سرمايه داري شكل گرفته بود با هرگونه دخالت دولت در اقتصاد بازار و برنامه ريزي اقتصادي مخالفت مي كردند. با شروع دهه 1920 به تدريج نظام اقتصادي بين المللي وارد مرحله نويني گرديد، به طوري كه اين دهه را بايد دهه ركود اقتصاد جهاني نام نهاد. در اواخر اين دهه بود كه تمام اروپا(به غير از شوروي) دچار يك بحران سراسري شد و تبعات آن نيز از قبيل شيوع انواع بيماري هاي ناشي از سوء تغذيه ، مشكلات رواني و اجتماعي در اروپا به شدت گسترش يافت و از همين رو اكثر كشورهاي اروپايي در طي اين دوران، به نوعي برنامه ريزي اقتصاد روي آوردند.
سابقه برنامه ريزي در اكثر كشورهاي آسيايي، آفريقايي و آمريكاي جنوبي نيز به دوران پس از جنگ جهاني دوم باز مي گردد، كه علت اين امر نيز سلطه كشورهاي استعماري بر كشورهاي فوق مي باشد. با پايان يافتن جنگ جهاني دوم موج استقلال خواهي در جهان به نحوي فزوني گرفت كه اين دوران را مي توان عصر فروپاشي نظام استعمار كهنه اروپايي ناميد. بدين ترتيب برنامه ريزي توانست بعد از جنگ جهاني دوم به همراه مفهوم جديد توسعه به كشورهاي تازه استقلال يافته، وارد گردد.

2-2- نقش برنامه ريزي در توسعه جوامع
با شروع انقلاب صنعتي در قرن نوزدهم، بشر وارد مرحله نويني از رشد و پيشرفت شد. در اين زمان كشورهاي اروپايي كه اكثراً صاحب مستعمراتي در اقصي نقاط جهان بودند، توانستند بوسيله منابع طبيعي و هم چنين نيروي كار و افراد متخصص، پايه هاي رشد صنعتي واقتصادي خود را به سرعت پي ريزي نمايند. با گذشت زمان و بروز مشكلات ومسائل جديد در راه رشد وتوسعه صنعتي و به ويژه بحران اقتصادي سال ???? و جنگ جهاني دوم، اكثر دولتهاي اروپايي به يك نوع برنامه ريزي مركزي روي آوردند و توانستند اثرات بحرانهاي جهاني را تقليل دهند. اين برنامه ها در سالهاي بعد نيز براي باز سازي كشورهاي درگير در جنگ و همچنين رشد و توسعه اقتصادي ادامه يافت. پس از جنگ جهاني دوم همزمان با گسترش موج استقلال طلبي در كشورهاي تحت سلطه، مردم اين كشورها خواهان استقلال و دستيابي به توسعه و رشد اقتصادي شدند. اين دوران كه مصادف بود با ارائه مفهوم جديد توسعه66،بسياري ازكشورهاي را بر آن داشت تا به برنامه ريزي مركزي و ايجاد برنامه هاي چند ساله روي آورند.67

3-2- سابقه برنامه ريزي در ايران قبل از انقلاب
كشور ايران را مي توان از پيشگامان برنامه ريزي در سطح آسيا دانست ، چنانچه اولين جرقه هاي برنامه ريزي در ايران(????) زده شد و در نهايت پس از گذشت 11 سال،سال ???? از اولين اقدام رسمي در جهت برنامه ريزي، در بيست و ششم بهمن سال ???? كشور ايران با تصويب مجلس شوراي ملي صاحب اولين برنامه هفت ساله عمراني كشورشد.
حال به اقدامات صورت گرفته اشاره مي شود :
– برنامه هفت ساله اول عمراني كشور ???? – ????
– برنامه هفت ساله دوم عمراني كشور ???? – ????
– برنامه پنج ساله سوم عمراني كشور ???? – ????
– برنامه پنج ساله چهارم عمراني كشور ???? – ????
– برنامه پنج ساله پنجم عمراني كشور ???? – ????
– برنامه پنج ساله ششم عمراني كشور ???? – ????
كه گرچه اهدافي براي برنامه ششم نگارش گرديد امّا به دليل بروز انقلاب اسلامي و تقاضاي ساختار جديد نظام اجتماعي اقتصادي با هويتي متفاوت، اين برنامه در همان مراحل اوليه اجرا رها شد.68

1-2-3- سابقه برنامه ريزي در ايران بعد از انقلاب
دوران پس از انقلاب اسلامي را از ديدگاه برنامه ريزي، مي توان به دو قسمت ???? ???? و ???? به بعد تقسيم كرد، كه در بخش اول نظام جمهوري اسلامي ايران با مسائل شكل گيري انقلاب، فرار سرمايه، مهاجرت نيروي انساني كارآمد، ملي كردن بسياري از صنايع و بانكها،مديريت اقتصادي، جنگ هشت ساله و بسياري مسائل اجتماعي و سياسي روبرو بوده است ، چنانچه نظام جمهوري اسلامي ايران عملاً از سال ???? به ثبات سياسي دست يافت، ولي وضعيت اقتصادي تا سالهاي بعد نيز سامان نيافت، زيرا درآمدهاي نفتي به علت جنگ كاهش يافته و در مقابل هزينه هاي اداره امور به دلايل ياد شده افزايش يافته بود69.

بنددوم- برنامه توسعه اقتصادي ، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران
با پيروزي انقلاب اسلامي در ايران، ضرورت برنامه ريزي و تعيين سمت و سوي حركت هاي اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي كشور با اهداف و معيارهاي جديد بيش از پيش احساس مي شد، كه اين ضرورت در اصل چهل و سوم قانون اساسي به صراحت منعكس است. فعاليت هاي برنامه ريزي از سال ???? به طور جدي در دستور كار دولت وارد شد و تا بدان حد مورد توجه و تاكيد قرار گرفت كه دولت سال ???? را سال برنامه ريزي نام گذاري نمود. از اين رو دستگاههاي مسئول به منظور دگرگون نمودن مناسبات و روابط اقتصادي ، اجتماعي و فرهنگي گذشته و همچنين تدوين اهداف، سياستها و برنامه هاي رشد و توسعه به تهيه يك نظام برنامه ريزي هماهنگ و جامع در كشور پرداختند و براي نخستين بار ، تدوين برنامه اي براي توسعه اقتصادي، اجتماعي، و فرهنگي كشور را با توجه به اهداف و معيارهاي جديد فراهم مي آورد.
توسط شوراي اقتصاد، نظام برنامه ريزي كشور در تاريخ 10/10/1360 با تصويب طرح پيشنهادي سازمان برنامه و بودجه شكل گرفت. كه از ويژگيهاي بارز اين نظام توجه به برنامه ريزي منطقه اي و استاني و هم چنين انعطاف پذيري آن بوده، زيرا در اين طرح از چگونگي تدوين يك برنامه بلند مدت بيست ساله تا تعيين پروژه ها و طرحهاي اجرايي ساليانه در شهرستانهاي مختلف مورد بحث قرار گرفت. در نظام پيشنهادي يك ارتباط متقابل بين سطوح مختلف برنامه ريزي و يك جريان اطلاعاتي از سطوح پائين برنامه ريزي به بالا و بالعكس از سطوح بالا به پائين طراحي شده بود.
برهمين اساس علي رغم تلاشهاي صورت گرفته در سالهاي پس از انقلاب، اولين برنامه ميان مدت توسعه كشور با يك تاخير هشت ساله از سال ???? آغار گرديد و تا سال ???? ادامه يافت و به تبع آن از سال ???? ، سه برنامه ديگر نيز تهيه و تنظيم گرديد كه عبارتند از :
– برنامه پنچ ساله اول توسعه اقتصادي ، اجتماعي و فرهنگي ( ???? ????)
– برنامه پنج ساله دوم توسعه اقتصادي ، اجتماعي و( فرهنگي ) ???? ????
– برنامه پنج ساله سوم توسعه اقتصادي ، اجتماعي و فرهنگي ( ???? ????)
برنامه پنج ساله چهارم توسعه اقتصادي ، اجتماعي وفرهنگي)1388- 1384 (

الف- محيط زيست،برنامه ريزي و توسعه پايدار
1- محيط زيست70
اگر چه محيط زيست داراي قدمتي بس طولاني است ، امّا توجه به مفهوم و كاربرد علمي آن محدود به چند دهه اخير مي باشد، به طوري كه اين واژه از دهه ???? ميلادي كه همزمان با افزايش آلودگي ها و تخريب منابع طبيعي بوده، رايج و معمول گشت. حال اين پرسش مطرح مي گردد كه:
محيط زيست چيست؟
و چه عواملي را در بر مي گيرد؟
رنه ماهو71 محيط زيست را اين گونه تعريف مي كند “محيط زيست همه چيز يا تقريباً همه چيز را در بر مي گيرد، هم انسان، هم طبيعت و هم روابط بين اين دو را شامل ميشود وبر كليه فعاليتهاي بشر تاثيردارد و مناً از آنها متاثر مي شود”
لازم به ذكر است كه، در قوانين و مقررات جاري كشور هيچ تعريفي از واژه محيط زيست به عمل نيامده، ولي حقوقدانان در متون حقوقي در برخي از موارد با استنباط از عباراتي كه در قانون بكار رفته است، تعاريفي را مد نظر داشته اند، كما اينكه تلقي يكي از حقوقدانان محيط زيست با توجه به احكامي كه در قوانين ومقررات به چشم مي خورد. چنين بيان كرده است: محيط زيست عبارتست از يك ساختار منسجم و سازگاري كه در آن همه عوامل و شرايط محيطي در يك ارتباط متقابل با يكديگر قرار دارند.

2 – توسعه و مسائل زيست محيطي
بحرانها و مشكلات موجود در محيط زيست زائيده تمدن بشري است. انسان به دليل قدرت خلاقيت و همچنين فكر و انديشه خود توانسته بر طبيعت فائق آمده و از آن بهره برداري نمايد، امّا به دليل محدود بودن اطلاعات و آگاهي ها و عدم شناخت پيچيدگي و روابط متقابل طبيعي لطماتي،بر محيط زيست وارد آمده است، به نحوي كه با پيشرفت علم و تكنولوژي بر ميزان آلودگيها وتخريب منابع نيز افزوده شده است.72 جايگاه محيط زيست در برنامه ريزي توسعه كشورها در گذشته به دليل آنكه برنامه ريزي توسعه اي كشورها غالباً در دست اقتصاد دانان بوده، لذا آنان توسعه را فقط در رشد اقتصادي و بالا بردن توليد ناخالص ملي73((GNP مي دانستند واز همين رو، به مسائل زيست محيطي، فرهنگي و اجتماعي در برنامه هاي توسعه در گذشته كمتر توجه شده است، امّا به تدريج با آشكارشدن ضعف تفكر آنان و پيدايش مشكلات و مسائل زيست محيطي، گرايش به امر محيط زيست در برنامه هاي توسعه كشورها جدي گرفته شد، به طوري كه از مهمترين اقدامات صورت گرفته در سطح بين المللي مي توان از كنفرانس سازمان ملل متحد درباره محيط زيست وتوسعه ( ???? ، ريودوژانيرو )نام برد كه از مهمترين اهداف آن جهت دهي به برنامه هاي توسعه در راستاي اهداف توسعه پايدار 74و با توجه به حفاظت از منابع طبيعي و محيط زيست است.

3 – محيط زيست برنامه اي
از زماني كه مشكلات زيست محيطي دركشورهاي صنعتي ظاهر گشت، كشورها نياز به حفظ و حراست از محيط زيست و منابع طبيعي را دريافتند كه شروع اين جريان به اوايل دهه ???? باز مي گردد.
تجلي بارز آن را مي توان در كنفرانس استكهلم در ژوئن سال ???? شاهد بود، چنانچه در اين كنفرانس براي اولين بار توجه به محيط زيست برنامه اي مورد امعاء نظر قرار گرفت و شالوده و اساس برنامه ريزي در جهت حفظ و حراست ازمحيط زيست و منابع طبيعي به صورت مستقيم ريخته شد و در اصول چهارم، هشتم و پانزدهم بيانيه كنفرانس مذكوربه صورت غير مستقيم، ضرورت و اهميت برنامه ريزي درجهت حفاظت از منابع طبيعي، حفاظت حيات وحش وزيستگاه آن ، توسعه اقتصادي ، اجتماعي، دستيابي به مديريت منطقي تر منابع و بهبود محيط زيست مورد تاكيد قرار گرفت. به تبع اين كنفرانس، برنامه محيط زيست ملل متحدرا مي توان نام برد كه در دسامبر همان سال به (UNEP) تصويب مجمع عمومي سازمان ملل متحد رسيد، كه يكي از اركان برنامه فوق، پشتيباني مالي فعاليت ها و برنامه هاي زيست محيطي است. با مشخص شدن جايگاه و نقش محيط زيست در برنامه ها و لزوم برنامه ريزي در زمينه حفظ و حراست از محيط زيست و منابع طبيعي، اين بخش دركنفرانس ريو در سال ???? اهميت دو چنداني يافت، به طوري كه در اصول يازده ودوازده اعلاميه كنفرانس و نيز در دستور كار ?? كه اساساً يك راهبرد برنامه اي براي توسعه در قرن ?? مي باشد، جلوه گر شد.
دستور كار ?? ، نمونه بارزي از يك برنامه ريزي زيست محيطي

پایان نامه
Previous Entries منبع تحقیق درمورد سازمان ملل، برنامه چهارم توسعه Next Entries منبع تحقیق درمورد برنامه سوم توسعه، برنامه اول توسعه