منبع تحقیق درمورد زمین لرزه، شمال ایران، مقاوم سازی

دانلود پایان نامه ارشد

. بخش مربوط به ساختمان های بنایی اکتفا کرده است و روش ساده بهسازی را پیشنهاد نموده است.
دستورالعمل تحلیل آسیب پذیری و بهسازی لرزه ای ساختمان های بنایی غیرمسلح موجود (وزارت مسکن و شهرسازی) [2] که با هدف بالابردن توان و حفظ ایستائی و کاهش تلفات جانی ناشی از اثرات مخرب زلزله بر ساختمان بنایی غیرمسلح موجود از طریق بهبود عملکرد تدوین شده است. این دستورالعمل دارای روش هایی برای ارزیابی و راهکارهایی برای بهسازی لرزه ای با جزییات اجرایی می باشد.
در کنار آیین هایی که در بالا مطرح شد، تحقیقات دیگری نیز صورت گرفته است که به صورت مقالات و گزارش هایی از زلزله های گذشته منتشر شده است، می باشند. این مقالات همگی سعی بر آن دارند که روش هایی برای ارزیابی و تحلیل این نوع ساختمان ها ارائه دهند. از روش های مهم ارزیابی ساختمان های بنایی می توان به روش هایی از قبیل روش ارزیابی دستورالعمل بهسازی لرزه ای ساختمان های موجود[7] ، روش ارزیابی فصل هفتم دستورالعمل FEMA 273[8]، FEMA 356 [9]، و روش ارزیابی لانگ- باخمن [10] اشاره کرد. در ادامه ضمن بررسی لرزه خیزی ایران، گزارش برخی از زلزله های گذشته را مرور می نماییم.

1-3 لرزه خیزی ایران
فلات ایران تقریبا در مرکز کمربند خشک و بزرگ اوراسیا قرار گرفته و به طور متوسط 800 تا 1000 متر از سطح دریا بلندتر است و از تمام جهات به وسیله رشته کوه های مرتفعی احاطه شده است. فلات ایران به سیستم بزرگ کوه های چین خورده ارواسیا وابسته است. بدین ترتیب که دیواره کوهستانی البرز و رشته کوه های خراسان در شمال ایران، تحت تأثیر گره های کوهستانی عظیم فلات ارمنستان و آذربایجان از طرف غرب و هندوکش از شرق تا ارتفاع 5670 متر (دماوند) سر برافراشته است. کوه های زاگرس در جنوب غربی و جنوب نیز در امتداد آن، یعنی کوه های ساحلی جنوب شرق ایران (کوه های مکران)، بخش داخلی ایران را احاطه نموده اند. [11]
در دوره زمین شناسی میوسین میانی (حدود 26 میلیون سال پیش) جوش خوردگی نهایی بین صفحات عربستان و اوراسیا ابتدا سبب بالاآمدگی و ضخیم شدگی در زاگرس و بیتلیس (در ترکیه) گردید و به دنبال آن حرکت مستقل صفحه عربستان نسبت به آفریقا را متوقف نمود، یعنی از این پس صفحه عربستان با سرعت از صفحه آفریقا به سوی اوراسیا حرکت می کرد. در دوره زمین شناسی پلیوسن آغازین (6 میلیون سال پیش) و مقارن با آغاز مرحله دوم کشیدگی در دریایی سرخ و تشکیل پوسته دریایی در آن، قابلیت تحمل فشار در منطقه جوش خورده، به صورت بالاآمدگی و ضخیم شدگی به پایان رسید و کوه های قاره ای محدود در گسل های شمال و شرق آناتولی، به سمت غرب به حرکت درآمد و بلوکلوت، محدود بین گسل های راستگرد زاگرس و گسل های چپگرد شمال ایران (البرز)، به سمت شرق حرکت کرد.
فلات ایران جزو مناطق لرزه خیز جهان است و در آن زمین لرزه های قاره ای ایجاد می شوند. کشور ایران در قسمت میانی کمربند کوه زای آلپ- هیمالیا واقع شده است و هنوز تحت تأثیر حرکات کوه زایی آلپ پایانی می باشد. از طرف دیگر حرکات صفحه عربستان به طور دائمی به صفحه ایران تنش وارد می کند و فرونشینی مکران در جنوب و باز شدن صفحه اقیانوس هند نیز سبب زیر راندگی صفحه اقیانوسی به زیر منطقه مکران می گردد. مجموعه این شرایط سبب به هم خوردن تعادل پوسته ایران می گردد و اثر آن به صورت جابجایی در طول شکستگی های قدیمی و بروز زمین لرزه مشاهده می شود. همانطور که در شکل 1-2 می بینیم گسل های ایران به طور کلی دارای روند شمالی- جنوبی (امتداد ایران شرقی)، شمال غرب-جنوب شرق (امتداد ناحیه زاگرس) و شمال شرق-جنوب غرب (امتداد البرز شرقی) می باشند. گسل هایی که در طول دوره کواترنر (از 2 میلیون سال پیش تا کنون) فعالیت نسبتا مهمی داشته اند عبارتند از:
گسل های آغاجاری، دامغان، البرز، آستارا، ترود، شمال تبریز، شاهرود، کازرون، کوه بنان کرمان، عباس آباد.

شکل 1-1 نقشه صفحات زمین ساخت خاورمیانه و حرکات نسبی آن ها

شکل 1-2 گسل های مهم ایران
1-4 گزارش برخی از زلزله های چند دهه اخیر [12]
از آنجا که زلزله های واقعی بهترین میدان محک کارهای جامعه مهندسی و مسئولین ساخت و ساز کشور می باشد، و همین طور یک آزمایشگاه بزرگ برای محققان و از طرف دیگر مرجعی برای تحقیقات و تدوین آیین نامه های آتی می باشد. به دنبال هر زمین لرزه گروه های مختلفی درصدد جمع آوری و ارائه گزارشات متخلفی از آن زمین لرزه می نمایند، که در ادامه به ارائه مختصری از این گزارشات پرداخته شده است. البته لازم به ذکر است که در انتخابات گزارشات سعی بر آن بوده است که تا حد امکان به موضوع این پایان نامه نزدیک باشند. با توجه به نوع کار انجام گرفته در این پایان نامه، که به گمان نگارنده به عنوان مرجعی مناسب در این مقیاس به بررسی مقاوم سازی ساختمان های بنایی می پردازد. ارائه پیشینه تحقیقاتی مرتبط مشکل بوده، اما گزارشاتی که در ادامه آمده است همگی به طور مستقیم و غیرمستقیم در شکل گیری ضوابطی که در فصل های بعد آمده است موثر می باشند.

1-4-1 زلزله 31 خردادماه 1369 رودبار و منجیل
در حدود 30 دقیقه صبح روز پنج شنبه 31 خرداد 1369 زلزله شدیدی در استان های گیلان و زنجان به وقوع پیوست که در آن شهرهای منجیل و رودبار و صدها پارچه از دهات و آبادی های پرجمعیت منطقه به کلی ویران شد، بزرگی این زلزله بین 3/7 تا 7/7 ریشتر می باشد و طبق آماری که از طرف مراجع رسمی اعلام شد، روی هم بیش از 35000 نفر از مردم کشورمان جان خود را در این حادثه از دست دادند و قریب یکصد هزار ساختمان و خانه مسکونی خراب و یا بلااستفاده گردید، به باغات و اراضی کشاورزی و کانال های آبیاری صدمات فراوان وارد شد.
از ویژگی های زلزله اخیر گیلان و زنجان آن است که بر خلاف زلزله های گذشته ایران که اغلب در مناطق کم جمعیت و یا در مناطق روستایی و فاقد ساختمان ها و تأسیسات مهم اتفاق می افتاد، این زلزله در منطقه ای روی داده است که علاوه بر آنکه از مناطق پرجمعیت محسوب می شود، چند شهر را نیز فرا گرفته است که دارای ساختمان های مهم و تأسیسات زیربنایی شامل سد سفید رود، نیروگاه برق، و کارخانجات سیمان لوشان و پل های بزرگ و سیلوی یکصد و بیست هزار تنی سراوان رشت قرار داشتند و همه این مسائل دلایلی برای توجه بیشتر جامعه مهندسی به امر ساخت و ساز بعد از این زلزله می باشد. در واقع مانند آژیری عمل کرد که نشان می داد، وقوع یک زلزله مشابه در یکی از مناطق مهم و پرجمعیت کشور چه پیامدهایی را در برخواهد داشت در شکل 1-3 تصاویری از خسارت های این زلزله مشاهده می شود.

شکل 1-3 تصاویری از زلزله رودبار و منجیل در سال 1369

1-4-2 گزارش تصویری از زلزله بم
این گزارش به بررسی نواقص موجود در ساخت و ساز شهر بهم و آسیب های وارده پرداخته است. در این گزارش بعضاً نواقص موجود با موارد آیین نامه ای مقایسه شده است. در برخی موارد عملکرد نسبتاً مناسب بعضی اجزای غیرسازه ای مانند نماهای شیشه ای و قالب های فلزی درهای ورودی در تراز پارکینگ و مغازه ها نشان داده شده است. در شکل 1-4 نمونه هایی از عواملی که موجب خسارت در ساختمان های بتنی و بنایی و نیمه بنایی گردیده آورده شده است. [13]

شکل (1-4) تصاویری از زلزله ویرانگر بم

1-4-3 اثرات زلزله اول تیر 1381 چنگوره- آوج بر ساختمان های بنایی و مختلط
در روز اول تیرماه 1381 زمین لرزه ای به بزرگی 3/6 در مقیاس ریشتر منطقه ای از استان های قزوین، همدان و زنجان را به لرزه درآورد. بر اثر این زلزله بیش از 230 نفر کشته و بیش از 1466 نفر مجروح شدند.[14]
بررسی های به عمل آمده نشان می دهد که ساختمان های سنتی در روستاها و شهرهای منطقه دارای سیستم سازه ای منسجم و یکپارچه نبوده و از مصالح بسیار ضعیف و توسط افراد غیرفنی و ناآشنا به اصول ساخت و ساز ساخته شده اند و از کیفیت بسیار نامطلوبی برخوردارند. به همین دلیل است که با وجود زلزله نه چندان شدید، آسیب های نسبتا زیادی به منطقه وارد شده است.

1-4-3-1 خسارت وارد به ساختمان ها در اثر زلزله چنگوره- آوج
بر اثر این زلزله به ساختمان های مسکونی و عمومی در شهر آوج و بیش از 80 روستا در استان های قزوین، همدان و زنجان خسارت فراوانی وارد شده است. جدول 1-1 میزان خسارت وارده به روستاهای منطقه آسیب دیده را بنا به گزارش سازمان هلال احمر نشان می دهد. [14]
جدول 1-1 خسارت وارد به روستاها در زلزله چنگوره اوج
نام استان
درصد خرابی
تعداد روستاهای آسیب دیده
قزوین
50 تا 100
52
همدان
10 تا 100
22
زنجان
62 ساختمان بین 85 درصد
85 ساختمان بین 20 تا 60 درصد
10
مرکزی

1

1-4-3-2 گونه های ساختمانی منطقه آوج
ساختمان های منطقه آسیب دیده اعم از ساختمان های شهری و روستایی را می توان گروه های زیر تقسیم کرد.
1-ساختمان های بنایی که شامل بنایی کامل و مختلط بنایی و فلزی می باشند.
2-ساختمان های با سازه فولادی
3-ساختمان های خشتی و گلی
4-ساختمان های با شناژ افقی و عمودی

1-4-3-3 ساختمان های بنایی آوج با سقف طاق ضربی
ساختمان های بنایی در آوج از دیوارهای باربر آجر فشاری به ضخامت 22 الی 35 سانتیمتر می باشند. در ساختمان های دارای سقف فلزی، تیرآهن های سقف طاق ضربی بر روی دیوارهایی بنایی تکیه دارند عدم اتصال طاق ضربی در محل تکیه گاه روی دیوارهای باربر و حرکت دینامیکی دیوارها در هنگام زلزله موجب خارج شدن تیرهای سقف از محل تکیه گاه و فرو ریختن بخشی از سقف شده است. ساختمان های بنایی دارای بازشوهای بزرگ بوده و در برخی از دیوارهای داخلی به لحاظ ایجاد درگاهی و یا کمدهای دیواری ضخامت دیوار به 5 تا 10 سانتیمتر رسیده است.

1-4-3-4 ساختمان های مختلط منطقه آوج
در ساختمان های مختلط، ترکیبی از دیوارهای باربر و ستون های فولادی تحمل بارهای وارده به ساختمان را به عهده دارند. دیوارهای جانبی ساختمان از آجر فشاری با ملات ماسه سیمان ساخته شده و در داخل ساختمان از چند ستون فولادی مرکب از دو تیرآهن جوش شده به یکدیگر و یا یک پروفیل فولادی استفاده شده است.

1-4-3-5 بررسی آسیب های وارده به ساختمان های منطقه آوج
در این زمین لرزه به ساختمان های خشتی و گلی آسیب های شدیدی وارد شد و بسیاری از آن ها به کلی فرو ریخت. در شهر آوج ساختمان های بنایی و نیمه اسکلت نیز دچار خسارت های شدیدی شدند به طوری که دیوارهای جداکننده داخلی اغلب دچار واژگونی شده و در بسیاری از ساختمان ها سقف های ضربی در بخش های انتهایی به علت عدم اتصال تیرها با یکدیگر و نیز عدم اتصال با دیوارها فرو ریخته اند. در محل تقاطع دیوارها ترک های عمیقی مشاهده می شود. در برخی ساختمان ها دیوارهای متقاطع به کلی از هم جدا شده اند و بخشی از آن ها فرو ریخته است. در روستای چنگوره، آب دره و بسیاری از روستاهای منطقه ساختمان های خشتی و گلی به کلی ویران شده و ساختمان های بنایی نیز دچار تخریب شده اند و بسیاری از دیوارها و سقف های آن ها فرو ریخته است. در روستا ساختمان تمام اسکلت نیز به چشم می خورد که به دلیل عدم وجود مهاربندی و استفاده از پروفیل های بسیار ضعیف در سازه اغلب فرو ریخته و یا دچار تغییر شکل های زیادی شده اند و لازم است تخریب و یا بازسازی شوند. در شکل 1-5 تصاویری از ساختمان های منطقه و آسیب های وارده نشان داده شده است.

شکل (1-5) نمونه ای از ساختمان های منطقه اوج و آسیب های وارده به این منطقه

1-4-3-6 بررسی علل خرابی ساختمان های مختلط و بنایی منطقه آوج
در این

پایان نامه
Previous Entries منبع تحقیق درمورد آسیب پذیری، مقاوم سازی، تاریخ ایران Next Entries منبع تحقیق درمورد مقاوم سازی، تاریخ ایران، روش های ارزیابی