منبع تحقیق درمورد زبان فرانسه، سازمان ملل، فقه وحقوق

دانلود پایان نامه ارشد

طول زمان خاصي بروز پيدا مي‌كند و در بسياري از موارد خسارات وارده “پنهان” مي‌باشند. براي نمونه بيماري‌هاي تنفسي در اثر آلودگي هوا در يك زمان طولاني اتفاق افتاده و حتي در خصوص خسارات ناشي از حوادث آلودگي نظير حادثه بوپال و چرنوبيل نيز پديداري ميزان واقعي خسارات نيازمند گذشت زمان طولاني است. لذا اين ويژگي خسارات ناشي از آلودگي هوا باعث ظهور مشكل حقوقي “ارزيابي ميزان خسارات” وارد شده است به گونه‌اي كه نمي‌توان دقيقاً و دفعتاً ميزان خسارات ناشي از آلودگي هوا را تعيين نمود.

فصل سوم:
جايگاه حمايت از محيط زيست در آموزه هاي اسلام

فصل سوم- جايگاه حمايت از محيط زيست در آموزه هاي اسلام
تحولات اجتماعي و صنعتي در جوامع مختلف، دگرگوني ها و مسائل جديدي را در پي داشته و مباحث جديدي را برانگيخته و حتي دسته جديدي از جرائم را مطرح نموده است؛ که در اين راستا، مي توان از جرائم زيست محيطي به عنوان يکي از اشکال نوين بزهکاري ياد کرد.
اگر چه بشر از ابتدا به اهميت و احترام محيط زيست توجه داشته است اما با پيشرفت علم و فناوري، انسان طبيعت را مقهور خويش ساخت و با تغييري بنيادين در نگرش به محيط زيست، راه تسلط و بهره کشي روز افزون از طبيعت هموار گرديد. پس از انقلاب صنعتي و با بروز مشکلات و معضلاتي که معلول استفاده از تکنولوژي است؛ محيط زيست به طور گسترده اي مورد توجه واقع شد؛ تا آنجا که حفاظت از محيط زيست و جلوگيري از آلودگي آن يکي از مهمترين مسائل اواخر قرن بيستم به شمار مي آيد.
اما نکته قابل تأمل و پرسش اصلي اينکه؛ حمايت از محيط زيست در نگرش ديني و آموزه هاي اسلام از چه جايگاهي برخوردار است؟
عصر معاصر و به طور مشخص دهه هاي 1960 و 1970 را بايد آغاز دوره ي بيداري و آگاهي گسترده و جهاني در زمينه ي محيط زيست دانست؛ به طوري که ديگر به هيچ وجه نمي توان مسائل زيست محيطي را ناديده انگاشت. بشر پس از طي سه دوره تعامل با محيط زيست در جوامع شکارچي، جوامع کشاورزي و به طور خاص با انقلاب صنعتي که منشا بسياري از دگرگوني ها در علم و توليد و اختراعات و اکتشافات مختلف است. همراه با انقلاب صنعتي که از حدود سال 1760 ميلادي به تدريج آغاز گرديد؛ انقلاب هاي فرهنگي ـ اجتماعي نيز به وجود آمد 188. پس از کشف طبيعت در اين مرحله، مفهوم جديد دگرگون ساختن طبيعت براي کسب انرژي از آن و تبديل صورتي از انرژي به صورتي ديگر، مهم ترين وسيله پيشرفت علم شد 189.در پي انقلاب صنعتي يک انقلاب اجتماعي نيز شکل گرفت و مفاهيمي همچون برابري اجتماعي، برابري حقوق و برابري معنوي را برقرار ساخت و طي يک تغيير نگرشي بنيادين، انساني که تا مدتي پيش تنها ساکن زمين و جزئي از طبيعت بود در اين دوره خود را مالک و حاکم بر زمين پنداشت و راه پيشرفت و پيروزي را در غلبه و تسلط بر جهان دانست اگر چه اين طريق، تخريب و نابودي بخش هايي از محيط زيست را به دنبال داشته باشد. پس از تخريب و نابودي گسترده محيط زيست، عصر آگاهي در زمينه ي محيط زيست فرا رسيد سر فصل اين آگاهي گسترده و جهاني، انديشه همراهي با طبيعت و در نظر گرفتن ظرفيت هاي آن به جاي غلبه و سيطره محض بر طبيعت است. نسل حاضر به دنبال رفع معضلات زيست محيطي با مديريت و برنامه ريزي، حمايت قانوني و به طور کلي جايگزيني تکنولوژي و صنايع پاک زيست محيطي به جاي تکنولوژي آلاينده و مخرب و همچنين حفاظت خردمندانه از محيط زيست مي باشد.
امروزه مسائل زيست محيطي مورد توجه اقشار مختلف، به خصوص فلاسفه، دانشمندان و سياستمداران است. اغلب شرکت هاي معتبر در کشورهاي پيشرفته نيز توجه به مسائل زيست محيطي را جزئي اصلي از برنامه و مديريت استراتژيک خود به حساب مي آورند. در حال حاضر اين عقيده ايجاد شده که پس از انقلاب کشاورزي و انقلاب صنعتي، اکنون جامعه بشري به”انقلاب محيط زيست” نيازمند است 190. و به نظر ميرسد براي اولين بار، محيط زيست به عنوان محور سياست جهاني مورد توجه قرار گرفته است 191. در همين راستا انجمن ها و گروه ها و سازمان هاي طرفدار محيط زيست؛ موسوم به سبزها يا احزاب تحت عنوان “صلح سبز”192 ، به طور گسترده فعاليت مي کنند تا توجه مردم جهان را بيش از پيش به واقعيات زيست محيطي و لزوم حمايت از آن در جهت حفظ و استمرار نسل بشر و ديگر موجودات و منابع طبيعي موجود جهان، جلب کنند.
کوتاه سخن اينکه، معضلات زيست محيطي ـ که عمدتاً دستاورد جوامع صنعتي و رشد تکنولوژي است ـ با طيف گسترده اي از مسائل همراه است از انواع آلودگي ها گرفته تا تخريب مرتع، جنگل و نابود گونه هاي گياهي و جانوري (به خصوص گونه هاي نادر و در حال انقراض) فرسايش خاک، رشد جمعيت انساني و…؛ و اين نيست مگر به علت پيوستگي و درهم تنيدگي چرخه هاي حيات. بر شبکه حيات همبستگي و هماهنگي حکيمانه اي حاکم است؛ به طوري که در اين مجموعه هر جزء نقش و تأثير خاص خود را دارد. لذا نبايد بيش از توان و ظرفيت موجود، تعادل اين مجموعه را به هم زد؛ چرا که در غير اينصورت عواقب ناگوار و جبران ناپذير اين زياده خواهي، افزون طلبي و فساد دامنگير همه خواهد شد193.علاوه بر اين مسائل زيست محيطي، داراي ويژگي ها و ابعاد متنوع و گوناگوني بوده و نيازمند مطالعات و همکاري هاي ميان رشته اي است. محيط زيست با علوم مختلفي مانند اقتصاد، پزشکي، روان شناسي، جامعه شناسي، زيست شناسي و جغرافيا ارتباط پيدا مي کند. بر همين اساس امروزه رشته هاي مرتبط با محيط زيست در حال گسترش اند؛ رشته هايي نظير: شيمي محيط زيست، اقتصاد محيط زيست و مهندسي محيط زيست. حقوق نيز به عنوان ضابطه و ابزاري براي برقراري نظم، امنيت و آسايش اجتماع در راستاي انجام رسالت خود، پيوند و رابطه اي محکم و رو به گسترش با محيط زيست برقرار نموده و نقش مهمي در حمايت و حفاظت از محيط زيست بر عهده گرفته است. در اين راستا، پاسخ به عوامل تهديد کننده ي محيط زيست و جرائم زيست محيطي به يک نگرش جامع و سياست مؤثر و منسجم و همچنين فرهنگ سازي قوي نياز دارد.
علاوه بر اينکه نگرش وآموزه هاي ديني مي تواند نقش مهم و بنياديني در ارائه ي بينش صحيح در تبيين جايگاه محيط زيست و وظيفه انسان در قبال آن ايفا نمايد، نظام حقوقي اسلام و موازين اسلامي جزئي از فرهنگ ما و زيربناي حقوق کشور ايران و جهان اسلام است؛ لذا برآنيم تا در اين مجال به اختصار جايگاه حمايت از محيط زيست در آموزه هاي اسلام را موضوع بحث قرار دهيم.

گفتار اول- مفهوم محيط زيست درآموزه هاي اسلامي
اصولا ارائه تعريف جامع و مانع واژگان و مفاهيم، کار دشواري است.”محيط زيست” (Green peac) در معنايي که امروزه به کار مي رود؛ در بسياري از زبان ها، اصطلاحي نو و تازه است. کاربرد آن در زبان فرانسه به قرن دوازدهم باز مي گردد 194. اين اصطلاح از آغاز دهه 1360 کاربردي مستمر و مؤثر پيدا کرده و در خلال همين دهه کلمات جديدي براي بيان اين مفهوم در زبان هاي مختلف مورد استفاده قرار گرفته.195اين امر نشان از سابقه تقريبا 30 ساله توجه بخش عظيمي از جهان، به طور همزمان، نسبت به پديده اي تازه است که پيش روي جهان مدرن قرار دارد196.
بعضي از نويسندگان در مورد ارائه مفهومي دقيق از محيط زيست و امکان ارائه تعريفي جامع، حقوقي و واحد از آن، اظهار ترديد نموده اند197 . مفهوم محيط زيست نيز در کشورهاي مختلف با توجه به اهميتي که هر کشور براي عناصر مشخص زيست محيطي قائل است مي تواند متفاوت باشد؛ به عنوان مثال در يک کشور حمايت از آبهاي دريايي و مسأله صيد از اهميت خاصي برخوردار است و محيط زيست با اين رويکرد و بر اساس محيط زيست دريايي تعريف مي شود و در کشور ديگر حمايت از جنگل ها و مراتع حائز اهميت مي باشد، لذا با تأکيد بر عنصر جنگل و مرتع، محيط زيست تعريف مي گردد. با اين وجود در حقوق ايران تعريف دقيقي از محيط زيست صورت نگرفته است.
مفهوم لغوي واژه Environment، محيط، احاطه کننده اطراف و دور و بر مي باشد. که اصطلاحاً Environment The براي بيان مفهوم محيط زيست به کار گرفته شده است198 در فرهنگ ما واژه طبيعت به اين مفهوم نزديک است با اين تفاوت که طبيعت تنها ناظر به هر چيزي است که دست بشر در ايجاد آن دخالت نکرده باشد199 . در واقع اصطلاحات محيط زيست با اصطلاح بيوسفر (زيست کره) کاملا مرتبط مي باشد؛ بيوسفر يا لايه حياتي که “يونسکو”( UNESCO) خصوصاً آنرا به کار مي برد با يکي از وسيع ترين تعاريف محيط زيست مطابقت دارد و محيط زيست اصلي انسان را تشکيل مي دهد و عبارت است از محيط زندگي بشر يا آن بخش از جهان که بنا به دانش کنوني بشر همه حيات در آن جريان دارد200.
براي ارائه تعريف انسان محوري از محيط زيست، مي توان گفت:
“محيط زيست، به تمامي محيطي اطلاق مي شود که نسل انسان به طور مستقيم و غيرمستقيم به آن وابسته است و زندگي و فعاليت هاي او در ارتباط با آن قرار دارد”201 . و به زبان ساده محيط زيست عبارت است از “هوا، آب، خاک، گياه، جنگل، بيشه، مرتع، دريا، درياچه، رودخانه، چشمه، آبزيان، حيوانات، کوه، دشت، جلگه، کوير، شهر و يا ده شامل کوچه، خيابان، ساختمان (اعم از تاريخي و عادي و کارخانه) و غيره”202
همچنين در تعريف محيط زيست آمده است که “محيط زيست عبارت است از محيطي که فرايند حيات را فراگرفته و با آن برهم کنش دارد. محيط زيست، از طبيعت، جوامع انساني و نيز فضاهايي که با فکر و به دست انسان ساخته شده اند تشکيل يافته است و کل فضاي زيستي کره زمين، يعني زيست کره (بيوسفر)، را فرا مي گيرد”203 .
در نهايت با توجه به تعريف حقوقي و نسبتا جامع مورد استفاده در کنوانسيون مسئوليت مدني خسارات ناشي از اعمال خطرناک در محيط زيست، مصوب شوراي اروپا، محيط زيست به طور کلي شامل موارد زير مي شود204 :
1ـ منابع طبيعي اعم از تجديدپذير و غير قابل تجديد، مانند: هوا، آب، خاک و کليه جانوران و گياهان و تأثير متقابل اين عوامل بر يکديگر.
2ـ اموال و دارايي هايي که جزء ميراث فرهنگي مي باشند.
3ـ مناظر و چشم اندازهاي ويژه.

بند اول- دين و حمايت از محيط زيست در جهان معاصر
با نگاهي گذرا به تاريخ اديان، احترام فراوان و حتي گاهي سرسپردگي و پرستش مظاهر طبيعت در ادوار مختلف، به روشني مشاهده مي شود. از حدود سي سال پيش با اوج گيري معضلات و مباحث زيست محيطي و احساس نياز به تقويت عوامل فرهنگي به عنوان ابزاري کارآمد، بحث هاي مربوط به دين و محيط زيست در محافل علمي و تخصصي مورد توجه قرار گرفت و در کنار اقدامات و حمايت هاي حقوقي مطرح گرديد.در اين خصوص کنفرانس هاي متعددي جهت حل بحران هاي زيست محيطي با مشارکت و تقويت فرهنگي ديني برگزار گرديده است. از جمله اين تلاش ها مي توان به کنفرانس بين المللي مسکو(1990 م) با موضوع حل بحران هاي زيست محيطي از طريق پيوند علم و دين205و همچنين کنفرانس هاي دانشگاه هاروارد بين سال هاي (1996 تا1998) و سه کنفرانس آکادامي هنرها وعلوم کمبريج، سازمان ملل و موزه تاريخ طبيعي در نيويورک که به جمع بندي نتايج ده کنفرانس هاروارد مي پردازد، اشاره نمود. در تهران نيز کنفرانس بين المللي با عنوان “دين و دنياي معاصر” برگزار گرديد و علماي اديان مختلف به طرح پاره اي از ديدگاه هاي مربوط به محيط زيست و اخلاق زيست محيطي پرداختند و نقش اديان در رابطه با اين موضوع را مورد بررسي قرار دادند206 . در کشور ما علاوه بر صبغه فرهنگي، آموزه هاي ديني، پايه و اساس حقوق را تشکيل مي دهد و موازين اسلامي زيربنا و مبناي نظام حقوقي مي باشد و به موجب اصل چهارم قانون اساسي، کليه ي قوانين و مقررات بايد بر اساس موازين اسلامي باشد. اين اصل بر اطلاق يا عموم همه اصول قانون اساسي و قوانين و مقررات ديگر حاکم است از اين رو نگرش نسبت به محيط زيست از منظر آيات قرآن و آموزه هاي اسلام به عنوان مبناي حقوقي و فرهنگي حائز اهميت خواهد بود.

بند دوم-فقه شيعه و تحول در مباني مسئوليت مدني زيست محيطي
الف- اهميت محيط زيست در فقه وحقوق اماميه
در آموزه‌هاي اسلامي به طور عام و در نزد اماميه به طور خاص، عناصر طبيعت اعم از آب، هوا، خاك، درختان، گياهان و جانوارن

پایان نامه
Previous Entries منبع تحقیق درمورد جبران خسارات، حقوق فرانسه، جبران خسارت Next Entries منبع تحقیق درمورد امام صادق، جبران خسارات، مطالبه خسارت