منبع تحقیق درمورد حقوق بین الملل، سازمان های بین المللی، شخصیت حقوقی، سازمان ملل

دانلود پایان نامه ارشد

المللی بر«ضرورت کارکرد و اشتغال»6 بنا نهاده شده است. از اینرو براساس مفهوم ضرورت کارکردی در عام ترین چارچوب آن، یک سازمان مستحق آن چیزی است که دقیقا برای انجام وظایف و نیل به اهدافش ضروری باشد (زمانی، 1388، 36 ـ 35).
شخصیت بین المللی یک سازمان سبب می شود تا یک سازمان در عالم حقوق بین الملل دارای حقوق و تکالیفی شود که این حقوق و تکایف خود دلیلی بر تابع قلمداد شدن سازمان بین المللی می باشد. مهمترین اثر دارا شدن سازمان از شخصیت حقوقی بین المللی، جزء تابعان حقوق بین الملل شمرده شدن است. وقتی که یک موجودیت تابع حقوق بین الملل شمرده می شود حجم وسیعی از قوانین و مقررات بین المللی در مورد آن قابل اجرا خواهد بود و موجودیت جدید وارد دنیایی جدید خواهد شد.
ب. استقلال در تصمیم گیری : کلیه سازمان ها از استقلال تصمیم گیری برخوردارند. دولت های بوجود آورنده یک سازمان در قالب موجودیتی جدید تصمیماتی را اتخاذ می کنند که مسئولیت آنها متوجه سازمان می شود نه دولت ها (موسی زاده، 1389، سازمان های بین المللی، 36).
پ. استقلال مالی سازمان ها: همانند هر شخص حقوقی، سازمان های بین المللی دارای استقلال مالی هستند. هر چند منابع مالی سازمان ها از ناحیه دولت های عضو تامین می شود، لیکن بودجه تامین شده به صرف مصارفی می رسد که سازمان تشخیص می دهد (موسی زاده، 1389، سازمان های بین المللی، 36).
ج. استقلال حقوقی و مالی سازمان ها: سازمان ها در مقابل اقدامات خود مسئول اند و چنانچه خسارتی به افراد و دولت ها وارد سازند، مسئلیت خسارت وارده به عهده آنها خواهد بود، نه دولت های عضو. بدین ترتیب، سازمان ها در دعاوی حقوقی خود مستقل هستند.دارایی و اموال سامان های بین المللی به خود آن سازمان تعلق دارد و نه دولت های عضو (موسی زاده، 1389، سازمان های بین المللی، 36).
د. قابلیت ایجاد مسؤلیت برای سازمان بین المللی: یکی دیگر از تبعات شخصیت حقوقی سازمان ها، مسئلیت در نتیجه نقض مقررات حقوق بین الملل است. درست در همین نقطه است که نظریه مسئولیت سازمان های بین المللی بنیان و اساسی موجه می یابند. در حقیقت شخصیت حقوقی بین المللی هر سازمان بین المللی به منزله شالوده و مبنای مسؤلیت آن است، و لازمه مسئلیت دارا بودن شخصیت بین المللی، و به تعبیر دقیقتر مستلزم برخورداری از حقوق و تکالیف بین المللی است (زمانی، 1388، 38).
ذ. اهلیت انعقاد معاهده: اهلیت انعقاد معاهده برای سازمان های بین المللی مستقیما ناشی از شخصیت حقوقی آنها می باشد. البته این به معنای آن نیست که هر تابع حقوق بین الملل، اهلیت انعقاد معاهده را دارد. ار آنجا که سازمان های بین المللی اهلیت انعقاد معاهده را دارندو معاهدات زیادی را هم در جریان فعالیتهای خود منعقد می کنند، لذا نیاز به یک چارچوب حقوقی برای انعقاد آنها احساس گردید (بیگ زاده، 1391، 126).
ط. حق برقراری روابط بین المللی: حق برقراری روابط بین المللی برای سازمان های بین المللی یکی دیگر از آثار شخصیت حقوقی بین المللی آنها می باشد. اعمال این حق سبب ایجاد شبکه ای از روابط فیمابین سازمان های بین المللی با دولتها یا با یکدیگر می گردد. این پذیرش نمایندگان طرفین شکل می گیرند. چارچوب حقوقی این روابط کنوانسیون 14 مارس 1975 وین در مورد بازنمایی دولتها در روابط خود با سازمان های بین المللی می باشد (بیگ زاده، 1391، 130) .
بخش سوم : تابعین منفعل و ناقص از حیث شرایط و عملکرد
تا مدتها فکر می شد که فقط دولتها تابع حقوق بین الملل عمومی محسوب می شوند، اما به تدریج سازمان ها و سایر عناصر بین المللی ( از قبیل نهضتهای آزادیبخش ملی و در مواردی هم افراد) در زمره تابعان حقوق بین الملل عمومی قلمداد شده اند و این تعریف تقریبا مشابه، نظری است که دیوان بین المللی دادگستری در قضیه لوتوس در 7 سپتامبر 1927 به عبارت زیر آورده است: هدف حقوق بین الملل، به منزله حقوق جامعه بین المللی، کشورها و دیگر گروههای بین المللی است. تنها کشورها وسایر گروههای مذکور، شایستگی آن را دارند که تابع حقوق ملل نامیده شوند، بنایراین ، حقوق بین الملل ، حقوق بین گروه هاست (میرعباسی، 1376، 23).
برخی از موجودیت ها نسبت به تابعان اصلی حقوق بین الملل وضعیت ناقصی دارند به عبارت دیگر بعضی از شرایطی را که تابعان حقوق بین الملل برای تابع قلمداد شدن باید دارا باشند را ندارند یا به صورت ناقص و یا کم دارند، ولی این نقص ها باعث نشد که برخی موجودیت ها وارد جرگه تابعان حقوق بین الملل نشوند، بلکه کم و کاستی های موجود با کم و زیاد کردن حقوق و تکالیف برطرف شدند تا بتوان تحت شرایط خاص این موجودیت ها را نیز تابع حقوق بین الملل دانست.
گفتار اول : تابعان ویژه حقوق بین الملل
در اساسنامه ی سازمان ملل اظهار شده است که تمام ملت های عضو، فارغ از اندازه و جایگاه جغرافیایی از حقوق یکسان برابرند (www.libertas.sm).
در این گفتار به بررسی برخی دولت هایی می پردازیم که از لحاظ جمعیت و سرزمین و حاکمیت با دیگر دولت ها تفاوت های زیادی دارند و البته همین تفاوت ها باعث می شوند که در خصوص تابع قلمداد شدن آنها ابهامات فراوانی به وجود آید از جمله آنها می توان به واتیکان، لیختن اشتاین و کشورهای تحت حمایت اشاره کرد.
1 : واتیکان
واتیکان دولت‌شهری مستقل است که در درون شهر رم در کشور ایتالیا جای دارد. واتیکان محل اقامت پاپ، رهبر کاتولیک‌های جهان و مرکز کلیسای کاتولیک است. واتیکان با مساحتی در حدود ۴۴ هکتار، کوچکترین کشور دنیا و با جمعیتی در حدود ۸۰۰ نفر، کم‌جمعیت‌ترین کشور مستقل دنیا محسوب می‌شود. واتیکان از سریر مقدس که نام حوزهٔ اسقف‌نشین این شهر است، متفاوت است. واتیکان دولت‌شهری مستقل است که در سال ۱۹۲۹ با توافق مقامات سریر مقدس و بنیتو موسولینی نخست‌وزیر ایتالیا بنیان نهاده شد، اما قدمت سریر مقدس به اوان پیدایش مسیحیت می‌رسد. سریر مقدس عالی‌ترین اسقف‌نشین کلیسای کاتولیک و حکومت مرکزی کلیساهای کاتولیک به شمار می‌رود و در جامعهٔ بین‌المللی یک واحد مستقل واجد حاکمیت به شمار می‌رود که موضوع حقوق بین‌الملل است و در بسیاری از کشورها سفارتخانه و در بسیاری از سازمان‌های بین‌المللی عضویت دارد. سفرای این کشور و نمایندگان پاپ نیز به طور رسمی نماینده و سفیر سریر مقدس نامیده می‌شوند و نه دولت‌شهر واتیکان. دولت واتیکان روابط دیپلماتیکی ندارد و روابط خارجی واتیکان از طریق وزارت امورخارجه سریر مقدس انجام می‌شود که نام حوزه اسقف‌نشین شهر رم و مرکز کلیساهای کاتولیک دنیاست. واتیکان در سال ۱۹۹۰ میلادی، به معاهده حقوق کودک سازمان ملل متحد پیوست (www.fa.wikipedia.org).
پس از افول قدرت کلیسا، در دوران معاصر دو قانون، نظام حاکم بر«سریر مقدس» یا واتیکان را تعیین کرده است. « قانون تضمینات» بین سالهای 1871 تا 1929 وضعیت واتیکان نسبت به دولت ایتالیا و شخصیت بین المللی آن را مشخص می کرد. قانون تضمینات قلمرو پاپ را«دولت» نمی شناسد، اما برخی حقوق سیاسی و دیپلماتیک را به آن اعظا کرده است. به موجب ماده 2 قانون تضمینات، پاپ حق اعزام و پذیرش نمایندگان سیاسی را دارد به طوری که نمایندگان می توانند از کلیه امتیازات و مصونیت هایی که حقوق بین الملل به نمایندگان دیپلماتیک داده است، برخوردار شوند. بر اساس قانون تضمینات ، پاپ رئیس دولت نبود ولی از نظر تشریفاتی اینگونه قلمداد می شد. بدین لحاظ پاپ مشمول قوانین ایتالیا نبود و در کاخ ها یا اقامتگاهایش از نوعی «حق برون مرزی» برخوردار می شد که البته حقی جعلی بود، زیرا هیچ سرزمینی به پاپ تعلق نداشت. قانون جدید موسوم به «معاهدات لاتران» موافقتنامه ای است که در 11 فوریه 1929 بین «سریر مقدس» و ایتالیا منعقد شد. معاهدات مذکور به وضعیتی که منجر به قطع روابط بین «سریر مقدس» و ایتالیا شده یود خاتمه داد. حدود جغرافیایی قلمرو واتیکان در ماده 3 معاهدات لاتران مشخص می شود. به موجب ماده اخیر، حوزه واتیکان از نظر حکومتی به شخص پاپ تعلق دارد و دولت ایتالیا حق هیچگونه مداخله ای را ندارد. مواد 12 و 19 معاهدات لاتران در خصوص حقوق دیپلماتیک فرستادگان پاپ و سفرای مقیم دربار است و مقرر می دارد که سفیر پاپ در ایتالیا باید مقام «شیخ السفرایی» را داشته یاشدو دیگر آنکه، سفرای خارجی در دربار پاپ، در زمان جنگ و یا در زمان اقامت در خارج از واتیکان ، نباید مشمول محدودیتی از سوی دولت ایتالیا باشند. بالاخره، مقدمه معاهدات لاتران خاطرنشان می سازد: «برای آنکه استقلال مطلق و آشکارا «سریر مقدس» تامین شود، حاکمیت بی گفتگوی آن حتی در قلمرو بین المللی تضمین شود». در حال حاضر، سریر مقدس به عنوان یک شخص حقوق پذیرفته شده است و قادر به انعقاد موافقتنامه های رسمی است که به آنها کنکوردا گویند. همچنین سریر مقدس دارای نمایندگان دیپلماتیک بسیاری در سراسر جهان است که تقریبا در همه جا به رسمیت شناخته شده اند (موسی زاده ، 1389، بایسته های حقوق بین الملل عمومی، 103 ـ 102).
نمی توان شک داشت که معاهده لاتران و شناسایی گسترده بعدی دولت واتیکان از سوی کشورهامختلف، عضو تازه ای را در اجتماع ملتها پذیرفته است. امروزه بیش از 120 دولت با واتیکان روابط دیپلماتیک دارند که دلیلی بر اثبات پذیرش گسترده آن است. دولت واتیکان، منافع جهان گستری دارد و فعالیتهای بسیاری را بر پایه ای جهانی انجام می دهد؛ عضو دست کم یک سازمان بین المللی بزرگ (اتحادیه پست جهانی) است و یک هیئت ناظر معتبر و صاحب اختیاری را در سازمان ملل در نیویورک حفظ می کند. در مجموع، این دولت، بیانگر نوع ویژه ای از عضویت اجتماع ملتهاست و بنابر این معمولا، جدا از دیگر دسته بندی های اعضای کامل و مشروط، فهرست می شود (فن گلان، 1386، 90).
واتیکان تابع قوانین بین‌المللى است به همین دلیل مى‌تواند به کشورهاى مختلف نماینده دیپلماتیک فرستد و پذیراى دیپلمات‌هاى کشورهاى دیگر هم باشد.با این حال به دلیل محدودیت جغرافیایى، سفارتخانه‌هاى کشورهاى دیگر در قسمت ایتالیایى شهر رم قرار دارند. حتى سفارت ایتالیا نیز در رم قرار دارد. واتیکان عضو ناظر سازمان ملل متحد است و در ژوئیه سال ۲۰۰۴ تمام حقوق عضویت کامل را به جز حق راى به دست آورد (www.hamshahrionline.ir).
کلیسای کاتولیک قرنها بدون آنکه دولتی به معنی حقوق بین الملل باشد بمانند یک دولت عمل می کرد، حتی در تاریخ 1870 که ناحیه واتیکان به همراه شهر رم به قلمرو دولت حدید التاسیس ایتالیا منضم گردید و حکومت ظاهز دنیوی پاپ از بین رفت، مع ذلک، پاپ شخصیت بین الملل خود را حفظ کرد، و از حق انعقاد قرارداد و حق ارسال و پذیرش سفیران برخوردار بود، تا اینکه ، در سال 1929، با انعقاد موافقتنامه لاتران ، بین کلیسای کاتولیک و دولت ایتالیا، سعی شد، توجیهی برای وضع پاپ از نظر حقوق بین الملل بعمل آید (ذوالعین، 1388، 9).
امروزه براساس موافقت نامه های لاتران و عرف و نزاکت بین المللی، واتیکان یا سریر مقدس به عنوان یک دولت شناخته می شودکه از حیث دارا بودن شخصیت بین المللی، منحصر به فرد است، زیرا از یک سو اولا به معنی دقیق و واقعی کلمه، نمی توان آن را یک دولت یا کشور با اجتماع عناصر تشکیل دهنده اش قلمداد نمود، ثانیا کشور ایتالیا تنها یک واقعه غیرقابل اعتراض را پذیرفته و آن حاکمیت محدود واتیکان است و ثالثا ایتالیا با واگذاری بخشی از سرزمین خود به پاپ، در واقع خواستار بالا بردن استقلال و قدرت روحانی مقام پاپ بوده است و این چنین نیست که کشور جدیدی در داخل کشور دیگر تاسیس شده باشد و استقرار پاپ در قلمروی مشخص، به حاکمیت معنوی او چیزی نمی افزاید. در مقابل، باید به مشخصه های چندی که واتیکان آنها را داراست، توجه نمود و حداقل شبه دولت بودن آن را مورد تایید قرار داد؛ از جمله: 1. داشتن قلمرو جغرافیایی مشخص؛ 2. داشتن استقلال و حاکمیت نسبی بر آن سرزمین؛ 3. داشتن جمعیتی، هر چند محدود(حدود هزار نفر) با تابعیت سریر مقدس؛ 4. حق برقراری روابط دیپلماتیک با کلیه کشورها؛ 5. حق انعقاد موافقت نامه های دوجانبه

پایان نامه
Previous Entries منبع تحقیق درمورد حقوق بین الملل، جامعه بین المللی، سند رسمی، موجودیت ها Next Entries منبع تحقیق درمورد حقوق بین الملل، سازمان ملل، نهضت های رهایی بخش، منشور ملل متحد