منبع تحقیق درمورد تشبيه، حسي، طرفين:

دانلود پایان نامه ارشد

طرفين: حسي به حسي افراد: مفرد به مفرد
2-7- وجهشبه دوگانه يا صنعت استخدام:
“اين گونه وجه شبه را که براي يک طرف تشبيه، حقيقي و راستين و براي طرف ديگر خيالي وپندارينه است، وجه شبه استخدامي يا دوگانه مي گويند”. (نوروزي،1380: 386)
اين شيخ شوخ شاخ زن گاويست شاخش در دهن کفر است پيش او سخن تا نشنود اسرار ما
(وصال، 1378: 40)
1- تشبيه مفصّل مؤکّد مشبّه: شيخ مشبّه به: گاو وجهشبه: شاخ زدن (دوگانه، مفرد وتحقيقي مي باشد.در رابطه با مشبّه آزار دهنده ونسبت به مشبّه به در معناي حقيقي به کار رفته است). طرفين: حسي به حسي افراد: مفرد به مفرد
2-8- وجهشبه مفرد، متعدّد و مرکّب:
وجهشبه مفرد:
آن است که يکي بيشتر نباشد. مانند تشبيه زلف به شب که وجهشبه آن، سياه بودن ميباشد. وجهشبه متعدّد:
آن است که از يکي بيشتر باشد. مانند وجهشبه سرخي و لطافت در تشبيه گونه به گل.
وجهشبه مرکّب:
تصويري است که از به هم پيوستن چند چيز حاصل مي شود. .. با لگد کوب غم عشقت دل زار وصال هم چو موري هست کا ندر زير پاي مرکّب است . (وصال، 1378: 67) تشبيه مرکّب مشبّه: دل زار وصال با لگد کوب غم عشق تو مشبّه به: موري که زير پاي مرکّب باشد وجهشبه: موجودي ضعيف که زير پاي موجودي قوي از بين برود. (تحقيقي و مرکّب) طرفين: عقلي به حسي افراد: مرکّب به مرکّب ادات: هم چو
2-9- تشبيه تمثيلي: . . “در تشبيه تمثيلي، مشبّه به مرکّب بايد جنبهي مثل يا حکايت داشته باشد در اين نوع تشبيه،
مشبّه امري معقول و مرکّب است که براي تقرير واثبات آن مشبّه بهي مرکّب و محسوس به صورت مثل و حکايت ذکر ميکنند”. (شميسا،1390: 44)
توبا اين حسن و لطافت نروي از دل ما يوسف از جرم نکوييست که در زندانست
(وصال، 1378: 96)
تشبيه تمثيل مضمر مفصّل مؤکّد مشبّه: تو (معشوق) در دل ما مشبّه به: يوسف در زندان وجهشبه: قرار گرفتن موجودي زيبا در زندان. (تحقيقي و مرکّب) طرفين: عقلي به حسي افراد: مرکّب به مرکّب
2-10- زاويّهي تشبيه: . …..”هر قدر زاويه تشبيه بازتر باشد، يعني ربط بين مشبّه و مشبّه به دورتر باشد تشبيه هنري
تر است و در اصطلاح به آن تشبيه غريب مي گويند؛ مثل تشبيه شقايق به اجاق به صورت اضافه تشبيهي “اجاق شقايق” در اين شعر سپهري:
و يک بار هم در بيابان کاشان هوا ابر شد
و باران تندي گرفت
و سردم شد، آن گاه در پشت يک سنگ
اجاق شقايق مرا گرم کرد. . هر قدر زاويه ي تشبيه تنگ تر باشد يعني ربط وشباهت بين مشبّه و مشبّه به واضحتر و نزديکتر باشد، تشبيه غير هنري است و به آن تشبيه مبتذل گويند مثل لب لعل”. . ……………………………………………………………………………………………. …………………(شميسا،1390: 45-44)
2-11- اضافه تشبيهي: . …..تشبيهي که در آن مشبّه و مشبّه به به هم اضافه شده باشند و ادات تشبيه و وجهشبه حذف
شده است به اين گونه تشبيه، تشبيه بليغ يا رسا گويند.
نکته: تشبيه بليغ مي تواند به صورت غير اضافي هم بيايد.
اضافه تشبيهي از لحاظ ساخت دو نوع است: 1- اضافه مشبّه به مشبّه به: چراغ چشم 2- اضافه مشبّه به به مشبّه: فرّاش باد، تشبيه بليغ ميتواند به صورت غير اضافه نيز بيايد.
زان که شد سلسله ي اهل جنون طرهي او سر به صحرا ز چه داد اين دل ديوانه ي ما؟ . …………………………………………………………………………………………………………………………(وصال، 1378: 44)
تشبيه بليغ مشبّه: طره مشبّه به: سلسله وجهشبه: گره گره بودن (تحقيقي و مفرد) طرفين: حسي به حسي افراد: مفرد به مفرد
در بحث اضافه تشبيهي اضافههايي وجود دارد که ميتوان آنها را به لحاظ وجهشبه به انواعي تقسيم کرد:
1- اضافه تلميحي:
…..” نوعي اضافه تشبيهي است که فهم وجهشبه آن موقوف به آشنايي با داستاني باشد، مثل مصر عزت که درآن عزت با توجه به داستان حضرت يوسف به مصر تشبيه شده است”. . ……………………………………………………………………………………………………….. (شميسا، 1390: 46)
2- اضافه سمبليک:
“آن وقتي است که مشبّه به (مضاف) سمبل يا نشانه مشبّه (مضاف اليه) باشد مثل ” ايوب مصر”که ايوب خود سمبل صبر است. برخي از اضافه سمبليک در اصل اضافه تلميحي هستند، مثل “يوسف حسن” که اوّلاً يوسف خود مظهر حسن است (اضافه سمبليک) و ثانياً در اين اضافه تلميح به داستاني است (اضافه تلميحي) و اضافه سمبليک مي تواند تلميحي نباشد مثل کلاه سروري. پس همواره بايد درتشبيه اين دو قاعده را به ياد داشت: 1- وجهشبه عمدتاً از مشبّه به اخذ مي شود 2- مشبّه به به لحاظ وجه شبه از مشبّه قويتر و آشکارتر است”. . ……………………………………………………………………………………………………………………………….(همان: 46،47)
2-12- انواع تشبيه به لحاظ شکل:
1- تشبيه ملفوف:
چند مشبّه جداگانه ذکر ميشود و سپس مشبّه بههاي آنها گفته ميشود، اين گونه تشبيه مبتني بر صنعت لف و نشر است که مي تواند به صورت مرتب ومشوش بيايد.
يار اغيارت نمود اين ناله شبگيرما وه که نخجير از براي ديگران زد تيرما
(وصال، 1378: 39) تشبيه مضمر ملفوف مشوش بليغ مشبّه: 1- يار 2- ناله شبگير مشبّه به: 1- نخجير 2- تير وجهشبه: 1- صيد شدن (تحقيقي و مفرد) 2- شکار کردن (تخييلي و مفرد) طرفين: در هر دو مورد
حسي به حسي مي باشد. افراد: در هر دو مورد مفرد به مفرد مي باشد.
2-تشبيه مفروق:
در اين نوع تشبيه چند مشبّه و چند مشبّه به داريم اما هر مشبّه با مشبّه به خود مي آيد.
گل رو، سبزه ي خط، سنبل زلف رخ او، يا گلستان خليل است
(همان: 91)
تشبيه مفروق بليغ مشبّه: 1- رو2- خط3- زلف مشبّه به: 1- گل 2- سبزه 3- سنبل وجهشبه: 1- سرخي و لطافت (تحقيقي و متعدّد) 2- زيبايي و لطافت (تحقيقي و متعدّد) 3- زيبايي و گره گره بودن. (تحقيقي و متعدّد) طرفين: در هر سه مورد حسي به حسي مي باشد. افراد: در هر سه مورد مفرد به مفرد مي باشد.
3- تشبيه تسويه:: ا. ………..
براي چند مشبّه يک مشبّه به ميآورند.
ز زاهدان که زدندي به شيشه مي سنگ هزار شيشه ناموس ونام برسنگ است
(همان: 86)
تشبيه تسويه بليغ مشبّه: 1- ناموس 2- نام مشبّه به: شيشه وجهشبه: ازبين رونده (تحقيقي و مفرد) طرفين: در هر دو مورد عقلي به حسي مي باشد افراد: در هر دو مورد مفرد به مفرد مي باشد.
4- تشبيه جمع:
براي يک مشبّه، چند مشبّه به ميآورند.
قطره بر نسرين و شبنم بر چمن يا خويت بر چهره يا بر گل گلاب
(وصال، 1378: 47) تشبيه جمع مرکّب بليغ مشبّه: خويت بر چهره مشبّه به: 1- قطره بر
نسرين 2- شبنم بر چمن 3- گلاب بر روي گل وجهشبه: در هر سه مورد قرار گرفتن چيزي درخشان بر روي چيزي لطيف وزيبا. (تحقيقي و مرکّب) طرفين: در هر سه مورد حسي به حسي مي باشد. افراد: در هر سه مورد مرکّب به مرکّب مي باشد.
5- تشبيه عکس يا مقلوب:
“تشبيه مقلوب يا معکوس آن است که مشبّه را مشبّه به قرار دهند به ادّعاي اينکه وجه شبه در آن ظاهرتر و قوي تر است، توضيح آنکه در تشبيهات متعارف آنچه را که از حيث وجه شبه مشهورتر وکامل تر باشد مشبّه به قرار مي دهندبه منظور اينکه مشبّه را توضيح داده باشند وگاهي برعکس و بر خلاف عادت و رسم آنچه را که وجه شبه در آن کاملتر و واضحتر است مشبّه و امر ناقص غير واضح را مشبّه به قرار مي دهند به اين منظور که در وصف مشبّه به مبالغه کرده امر ناقص وغير معلوم را کامل و واضح نشان داده باشند”. (همايي،1370: 158)
اگر به قد تو لاف برابري زد سرو به قول او نروم کو بلند بالايي است . (وصال، 1378: 112) تشبيه عکس تفضيل بليغ مشبّه: سرو مشبّه به: قد تو وجهشبه: بلندي و تناسب (تحقيقي و متعدّد) طرفين: حسي به حسي افراد: مفرد به مفرد مقيّد
در تشبيه معکوس، اغراق به اوج ميرسد.
6- تشبيه مُضمَر:
“تشبيه مُضمَر به معني تشبيه پنهان است. در اين نوع تشبيه ظاهراً با ساختار تشبيهي مواجه نيستيم ولي مقصود گوينده تشبيه است”. (شميسا،1390: 48)
جلوه ي دلدار بسيار است، بينش جو وصال بيم مستسقي است ورنه بحر کي کم شد زآب .. (وصال، 1378: 50)
تشبيه مضمر مفصّل مؤکّد مشبّه: جلوه دلدار مشبّه به: بحر وجهشبه: بسيار و فراواني(تحقيقي و مفرد ) طرفين: حسي به حسي افراد: مفرد مقيّد به مفرد
7-تشبيه.مشروط: .. در اين نوع تشبيه شباهت مشبّه و مشبّه به در گرو شرطي است که اساس تشبيه را بر بودن شرطي در مشبّه به نسبت به مشبّه قرار داده شده است.درتشبيه چهره ي معشوق به ستاره

پایان نامه
Previous Entries منبع تحقیق درمورد تشبيه، حسي، چيز Next Entries منبع تحقیق درمورد حسي، تشبيه، طرفين: