منبع تحقیق درمورد تحریم های اقتصادی، تحریم اقتصادی، اقتصاد ایران، سیاست خارجی

دانلود پایان نامه ارشد

دانیم ، یازده سپتامبر زنگ خطری برای تصمیم سازان امریکا بود که اگر این حملات با سلاح های هسته ای انجام می پذیرفت، عمق فاجعه تا چه حد بود آیا امکان مهار وجود داشت . از آنجا که برد موشک های بالستیک در ایران و برخی کشورهای خاورمیانه، اروپا ، بازارهای جهان و حتی امریکا شمالی را نیز می تواند مورد هدف قرار دهد ، این مساله موجب می شود که غرب در برابر انگیزه ی ایران از دستیابی به این مورد دچار عدم اطمینان گردد. امریکا در سالهای اخیر تلاش نمود ه است که نشان دهد ایران در تلاش برای توسعه توانایی بومی تولید انواع متعدد سلاح های شیمیایی، میکروبی و هسته ای و … است.البته یکی از انگیزه های ایران نیز می تواند به دلیل مواجهه با برتری غرب باشد . برای ایران دستیابی به سلاح هسته ای با توجه به درگیری بلند مدت با غرب اهمیت زیادی دارد . زیرا در برابر حمله احتمالی غرب قابلیت مواجهه ندارند.
با روی کار آمدن کابینه ی بوش تلاش های زیادی از سوی مقامات امریکا برای اعمال مرحله ی سوم و مقابله با فعالیت هسته ای ایران یعنی ضد گسترش انجام پذیرفت. در گام اول این دولت ایران را به عنوان محور شرارت معرفی نمود. بوش ایران را خطری جدی نامید و گفت استراتژی امریکا باید انزوای ایران و به کارگیری متحدان اروپایی در قبال ایران باشد و ابراز داشت ما کاملا مراقب ایران هستیم. در واقع،بسیاری از مباحث تهدید هسته ای ایران بیشتر از اینکه بر آمده از شواهد جدی در مورد سلاح های هسته ای ایران باشد گویای ترس از برتری ایران در فناوری غیر نظامی و توسعه سریع ایران و حرکت به سوی قابلیت های نظامی است. ایران یک تهدید متعارف برای امریکا محسوب نمی شود اما پیشرفت ایران در این زمینه می تواند متحدان امریکا را به خظر بیاندازد.همچنین امریکا جهت مقابله با ایران یکسری گزینه ها را در پیش رو داشت .گزینه ی نخست روی آوردن شورای امنیت سازمان ملل متحد به تصویب قطعنامه ای مبنی بر اعمال تحریم های اقتصادی علیه ایران . گزینه ی دوم افزایش تلاشها برای تغییر رژیم در ایران،سیاستمداران امریکایی معتفدند که طراحی سرنگونی رژیم ایران بدون توسل به دخالت نظامی گسترده امریکا مناسب ترین گزینه است . هواداران این راهبرد حتی قبل از بحران هسته ای ایران بر روی این گزینه تاکید کرده و ایران را متهم به حمایت از گروههای تروریستی کرده است. گزینه ی سوم نیز شامل حملات هوایی پیش دستانه بر تاسیسات هسته ای ایران . چنین چیزی نامعقول ترین راهبرد است که تنها برنامه ایران را به تاخیر می اندازد ولی آن را از بین نمی برد. ضمن اینکه این خطر وجود دارد که منجر به انتقام گیری ایران از منافع امریکا در منطقه شود.

اسرائیل که به شدت احساس خطر نمود بر فشار خود بر تصمیم گیران سیاست خارجی ایالات متحده افزود . ایران هسته ای به راحتی می توانست قدرت اسرائیل را در منطقه توازن بخشد و از تبدیل شدن این کشور به قدرت منطقه ای جلوگیری به عمل آورد. همچنین اسرائیل می داند که دشمنی با این کشور از مظاهر سیاست خارجی ایران است. جمهوری اسلامی به اسرائیل و غصب سرزمین اسلامی و از جمله اشغال قدس به عنوان نوک پیکان تهاجم استعماری غرب می نگرد. نابودی اسرائیل رکن اساسی از ارکان عقیدتی ایران تشکیل می دهد. از دیگر سو، راهبرد دفاعی و حتی هجومی امریکا در منطقه، بر اساس حفظ امنیت اسرائیل استوار است . این راهبرد از زمان تشکیل اسرائیل تا امروز، در راس تصمیمات و سیاست های امریکا و غرب بوده است. از سوی دیگر لابی اسرائیل فعالیت همه جانبه ای می کند تا اقتصاد ایران را نابود سازد این کار از طریق حمایت از تحریم های مداوم اقتصادی امریکا علیه ایران همت گذاشته است . اسرائیل به دلیل مخالفت ایران با فرایند صلح در خاورمیانه ، پیگیری سلاح های کشتار جمعی، بطور آشکار در مقابل ایران قرار گرفته و به امریکا گزینه ی برخورد نظامی را پیشنهاد داده است . سران اسرائیل معتقدند که ایران خشونت های ضد اسرائیلی را تحریک می کند و از جمله ی آن به میزبانی کنفرانس هایی با حضور سازمانهای ضد فرایند صلح اشاره می نماید. ایران نیز صریحا اعلام می دارد که قصد نابودی اسرائیل را دارد و این کشور را یک غده ی سرطانی در منطقه می داند. از نظر آنان پاسداران انقلابی ایران در لبنان باقی ماندند تا حزب الله را در مقابل اسرائیل علم کرده و تسلیحات به آن ها بدهند. در حقیقت برنامه ی هسته ای ایران ، نگاه غرب و امریکا را کاملا دگرگون ساخت و روابط موجود میان ایران و غرب را تیره نمود. با این اوصاف، جمهوری اسلامی ایران به دلیل رویگردانی غرب و سرخوردگی ناشی از برقراری ارتباط با کشورهای غربی ، برای تامین نیازهای خود چه در زمینه ی اقتصادی و چه در حوزه ی سیاست و امنیت به شرق روی آورده است

الف) اقدامات غرب به رهبری امریکا علیه جمهوری اسلامی ایران
کشورهای غربی به سرکردگی امریکا همواره از ابتدای انقلاب اسلامی در کنار گزینه های متعدد خود جهت براندازی نظام جمهوری اسلامی ایران، در زمینه ی اقتصادی نیز اقداماتی را انجام داده اند که مهم ترین آنها تحریم های اقتصادی بوده است که بسته به شرایط سیاسی شدت و ضعف یافته است. برای مثال اکنون که برنامه ی هسته ای در کانون توجه غرب است و جهت متوقف ساختن ایران ار پیگیری این برنامه، تحریم ها علیه ایران شدت فزونی یافته است. در این راستا اولین تحریم اقتصادی امریکا علیه جمهوری اسلامی ایران در سال 1980 در واکنش به گروگانگیری سفارت امریکا انجام گرفت (Porter,2008: 35-37) در واقع پس از تصرف سفارت امریکا در تهران بلافاصله اقداماتی از سوی دولت امریکا صورت گرفت. بدین ترتیب اولین اقدام تنبیهی مندرج در بخش 2″قانون مهار صدور تسلیحات” با ممانعت وزیر امورخارجه از ارسال محموله ای به ارزش 300 میلیون دلار شامل قطعات یدکی نظامی که ایران قبلا بهای آن را پرداخته بود آغاز شد (علیخانی،1384) با آغاز جنگ ایران- عراق، دولت ریگان تحریم های اقتصادی گسترده ای را علیه ایران سازمان داد که هدف عمده آن ها جلوگیری از فروش تجهیزات نظامی به ایران و جلوگیری از پیروزی ایران در جنگ بود. ایران از همان زمان در برابر تحریم ها قوی می شد و به نوعی دور زدن تحریم ها را آموخت اما نمی توان انکار کرد که این تحریم ها باعث شد که روند پیشرفت علمی و صنعتی ایران بسیار کند شود و در زمینه هایی مانند توسعه صنعت نفت و گاز و پتروشیمی یا ساخت نیروگاه هسته ای فعالیت ها کاملا متوقف شود . (روزنامه پول: 1389) با روی کار آمدن دولت کلینتون مسیر تحریم ها به سوی ممنوعیت بیشتری برای معاملات و سرمایه گذاری در بخش انرژی ایران سوق پیدا کرد و میزان اعمال تحریم یکجانبه امریکا علیه ایران افزایش چشمگیری یافت. (ماهنامه روند اقتصادی، 19: 1385) پس از جنگ و با بهبود نسبی روابط ایران با برخی کشورها، ایران توانست نیاز های خود را از کشورهای دیگر به عنوان تکنولوژی دست دوم تامین کند و بخشی از تکنولوژی ها را از چین و شوروی بخرد و برخی را با مهندسی معکوس خود تولید کند این تحریم ها به طور اصولی تاثیر محدودی بر توسعه و پیشرفت ایران داشته اما هزینه های صنایع دفاعی ایران را افزایش داده و باعث بالا رفتن نرخ ریسک همکاری اقتصادی با ایران شد (روزنامه پول،22 خرداد1389) پس از شکست عراق در جنگ کویت، به دلیل بر هم خوردن توازن قوا در منطقه به نفع ایران، دولت امریکا اقدام به تنگ کردن حلقه تحریم اقتصادی ایران نمود.تحریم کلیه ی مبادلات اقتصادی با جمهوری اسلامی و منع مشارکت شرکتهای امریکایی در توسعه صنعت نفت ایران و تصویب قانون تحریم داماتو در این دوره انجام شد (Porter,2008: 35-37) که هدف آن جلوگیری از برتری یافتن ایران در منطقه و مهار اقتصادی و نظامی جمهوری اسلامی ایران بود(Katzman,2008: 71) نهایتا پس از واقعه 11 سپتامبر2001 و همزمان با ریاست جمهوری جورج دبیلیو بوش روند تحریم اقتصادی ایران دوباره شدت گرفت.کشورهای اروپایی گرچه مبتکر تحریم ها نبوده اند اما همواره از تحریم های امریکا حمایت نموده و به آن می پیوندند. سرانجام، با تصویب قطعنامه 1777 شورای امنیت علیه ایران در بیست و سوم دسامبر سال 2006، تحریم اقتصادی ایران به لحاظ کیفی وارد مرحله ی کاملا متفاوتی شد چرا که تا پیش از این قطعنامه، تحریم ها علیه ایران اکثرا یکجانبه بوده و به دلیل عدم مشارکت کشورهای اروپایی و ژاپن، از موفقیت محدودی برخوردار بوده اند.این تحریم ها اثرات زیانبار بسزایی را بر روی اقتصاد کشور ایجاد نمودند بطوری که در بخش های سرمایه گذاری خارجی ،صنعت نفت و گاز، امور بانکی و مالی ،تجارت کاملا مشهود است با تحریم های امریکا علیه ایران عملا هزینه ی همکاری اقتصادی با ایران برای سایر کشورها بالا رفت و به همین علت روابط اقتصادی دارای محدودیت زیادی شد زیرا کشورها تمایل خود را برای همکاری با ایران از دست می دادند که نتیجه ی چنین نگرشی افزایش هزینه های قابل توجه برای جمهوری اسلامی ایران بود.خروج سرمایه ها از کشور به دنبال ناامن شدن فضای سرمایه گذاری در کشور ریسک سرمایه گذاری را برای اقتصاد ایران سنگین تر می کند و موجب می شود تا شرکت هایی که با ایران همکاری اقتصادی دارند یا عقب نشینی کنند و یا خواستار امتیازهای بیشتری شوند(خضری،1385: 11) همچنین تحریم ها موجب شده تا دسترسی ایران به بازار سرمایه و تکنولوژی پیشرفته دشوار و پر هزینه شود، تحريم ها قيمت تجهيزات را افزايش داده و نهایتا موجب كاهش توليد صنعتي و گراني محصولات داخلي می شود در این راستا حتی فروش برخی تکنولوژی های پیچیده و مدرن نیز به ایران ممنوع شد. (آذری، 1387: 165) بدون شک تحریم های امریکا از جریان سرمایه گذاری مستقیم خارجی به سمت بخش انرژی ایران جلوگیری کرده و همچنین باعث شده تا ظرفیت تولید گاز و نفت این کشور با سرعت کندتری گسترش پیدا کند و با توجه به ساختار صنعت نفت کشور و وابستگی به قطعات و کالاهای امریکایی و نیز کیفیت تقریبا بی نظیر تکنولوژی و قطعات امریکایی، در دسترس نبودن این امکانات به معنی صرف هزینه و فرصت بسیار زیادی است (بهروزی فر، 3138) گر چه ایران بالاترین اراده و بیشترین سعی را جهت رسیدن به استقلال تکنولوژی در صنعت نفت داشته است اما در زمینه ی توسعه ی میدان های نفتی وگازی جدید و ساخت تاسیسات جدید نفتی به تکنولوژی خارجی که در اختیار شرکت های بزرگ نفتی است وابسته می باشد در این میان ایران از کشورهایی همچون چین که دارای تکنولوژی های دست دوم هستند استفاده نموده تا بتواند در میدان رقابت نفتی باقی بماند. براساس پیش بینی دبیرخانه اوپک، اگر ایران بخواهد سهم 3/14 % خود را در اوپک نگه دارد باید تا سال 2020 نزدیک به روزانه 4میلیون بشکه نفت ظرفیت سازی کند بنابراین اگر میزان سرمایه گذاری در ایجاد ظرفیت جدید را بر اساس 100 هزار بشکه ،800 میلیون دلار فرض کنیم ، ایران برای ایجاد این ظرفیت جدید تا سال 2020 نزدیک به 32 میلیارد دلار سرمایه گذاری نماید تا بتواند سهم خود را در اوپک حفظ نماید.(بی طرف،1379 : 21) با این توصیف ها ایران جهت جلب سرمایه گذاری شرکتهای خارجی در حوزههای نفتی باید شرایط جذاب و ویژه ای را ارائه کند که در مقایسه با نبود تحریم ها ارائه این شرایط سالانه دهها میلیون دلار به نفع ایران بود. بنابراین در شرایطی که نرخ بهره سرمایه در این قراردادهای نفتی حداکثر 12 درصد بود. در قرارداد های ایران با شرکت های بین المللی این نرخ تا 18 درصد افزایش یافت . با توجه به شرایط ایران تا سال 1990 به دلیل جنگ و وضعیت سیاسی کشور سرمایه گذاری رو به کاهش رفت پس از آن هم دولت اقدامهای متعددی را برای جلب آن آغاز نمود اما به دلیل تحریم های اقتصادی امریکا، ایران با مشکلاتی مواجه گردید. تحریم باعث شده تا شرکت های خارجی با محافظه کاری بسیار بیشتری با پروژه های ایرانی برخورد کنند و ایران را مجبور ساخت تا برای جلب شرکت های خارجی امتیاز های بیشتری به آنها بدهد. در مجموع، به دلیل تحریم های اقتصادی اعمال شده توسط امریکا و اکنون توسط بسیاری از کشورهای پیرو سیاست او، تاسیسات و زیر ساخت های نفتی ایران

پایان نامه
Previous Entries منبع تحقیق درمورد خاورمیانه، انقلاب اسلامی، اسلام گرایی، ایالات متحده Next Entries منبع تحقیق درمورد انقلاب اسلامی، ایران و چین، نگاه به شرق، انقلاب اسلامی ایران