منبع تحقیق درمورد ایران و چین، سیاست خارجی، روابط اقتصادی، رشد اقتصادی

دانلود پایان نامه ارشد

دارد و این انرژی تمیز تا حد زیادی در گرو مصرف گاز و ال . ان . جی است که ایران یکی از تولیدکنندگان عمده آن است. (http://www.verdinejam.com/novin.html)در نتیجه اکنون مهم ترین اصل سیاست خارجی چین حفظ تداوم این رشد اقتصادی است. این کشور سعی دارد الگویی جدید از توسعه صنعتی را معرفی کند و در عین حال این امر را به شیوه های استفاده از قدرت نرم و استفاده از ابزار دیپلماتیک تعقیب می کند. این امر سبب شده است همه تحلیلگران سخن از قدرت جدید در حال ظهور زده و این کشور را تهدیدی جدی برای غرب و به خصوص ایالات متحده بدانند. چین از همه ابزارهای در اختیار خود در جهت افزایش رشد اقتصادی خویش استفاده می کند تا بتواند مولفه های قدرت خویش را به حداکثر برساند. همچنین چین به عنوان یکی از کشورهای قدرتمند جهان از قابلیت های بسیار مهمی بر خوردار است که این قابلیت ها بیشتر در حوزه اقتصادی تبلور یافته است. تحلیل روندهای موجود حکایت از آن دارد که استراتژی اقتصادی چین با مسیر سیاست خارجی جدید این کشور همسویی دارد. سیاست خارجی چین دارای ویژگی خاصی است. از یک سو، در چارچوب مفهوم ساختار تک قطبی، چین درصدد مقابله علیه نیروهای هژمون خواه و معارضه در مقابل تمایل آمریکا مبنی بر سلطه جهانی و یا آرزوی رهبری منطقه ای از سوی کشورهای بزرگ نظیر هند، ژاپن و روسیه است. از سوی دیگر، واقعیت آن است که در مرحله فعلی از توسعه، چین در وضعیتی نیست که با دولتهایی که محدودیت هایی را برای سیاست خارجی پکن ایجاد کنند، رقابت نمایند. بنابر این، نخست در اندیشه ایجاد یک محیط بین المللی مطلوب برای حفظ همزیستی مسالمت آمیز با رهبران جهانی بوده و در مرحله بعد نیازمند کسب منافع اقتصادی است تا مبنایی برای مصالحه باشد.(شریعتی نیا،1386 :18) از جانب دیگر چین آرام آرام به عنوان یک قدرت نوظهور بین المللی ظاهر می شود. بدیهی است که نتیجه قهری سیاست حضور مسئولانه بین المللی چین، فاصله گرفتن تدریجی این کشور از رفتارهای محافظه کارانه و ایفای نقش فعال تر در مناسبات منطقه ای و بین المللی است که البته این امر می تواند فرصت جدیدی برای کشورهای در حال توسعه و از جمله ایران تلقی شود. (قاضی زاده و طالبی فر، 1390: 165) رابطه ایران و چین تحت تاثیر محیط منطقه ای نیز می باشد و هرگونه بی‌ثباتی در محیط منطقه‌ای ایران بر دیدگاه چین نسبت به ایران تاثیر می گذارد. بر اساس این فرضیه، چین به دلیل نیازش به انرژی، مخالف هرگونه بی‌ثباتی در منطقه‌ای است که ایران در آن مستقر است. خاورمیانه، آسیای غربی، خلیج فارس، آسیای مرکزی، حوزه دریای خزر از جمله حوزه‌های تابع منطقه ای است که چین نسبت به تحولات آن حساسیت نشان می‌دهد www.theinisider.org ) (تجربه در چین نشان می دهد که فراهم کردن زمینه های اعتماد در گرو ملموس کردن دستاوردهای میان مدت و بلندمدت است و چینی ها علاقه مند هستند بدون تبلیغات و سروصدای سیاسی، مناسبات خود را به ویژه در بخش های صنعتی اقتصادی و تجاری با ایران گسترش دهند و نوعی از مناسبات محکم و قابل اتکا را پی ریزی کنند. برای رسیدن به این مهم و عبور از همکاری های تجاری ساده و قدم نهادن در مسیر همکاری های سرمایه ای و مشارکتی ، لازم است با رفع هر نوع سوء تفاهم ، امکان سودآوری مناسبات فراهم شود. مهمترین راهکار برای طی این روند، علاقه مند کردن چینی ها به ظرفیت های همکاری و اطمینان دادن به مقامات پکن برای مستمر بودن و پایداری این همکاری ها است. در این زمینه باید پروژه سرمایه گذاری چینی ها در ایران با جدیت و اولویت دنبال شود (قاضی زاده و طالبی فر، 1390: 210) به نظر می رسد ضروری است در روابط دو کشور باید فضایی حاکی از اعتماد و اطمینان ایجاد کرد. آنچه در این میان مشکل ایجاد می‌کند این است که چینی‌ها هنوز از نظر ساختاری و به لحاظ محتوایی به این باور نرسیده‌اند که ایران خواهان همکاری بلندمدت با آنها می‌باشد، تجربه آنان در خصوص مسئله هسته‌ای به تقویت این باور کمک کرده است. چینی‌ها امکانات فراوانی در اختیار ما گذاشتند، اما بعد متوجه شدند که ایران بنا دارد با روسیه به همکاری هسته‌ای بپردازد و چین به عنوان ذخیره مطرح شده است. بنابراین، باید چین اطمینان یابد که اگر در آینده روابط ایران با غرب و کشورهای دیگر بهبود یافت، روابط ما با چین آسیب جدی نمی‌بیند.

مناسبات ایران و چین:همکاری در حوزه های گوناگون

با توجه به اینکه در سیاست نگاه به شرق جمهوری اسلامی ایران نقش چین نسبت به سایر کشورها برجسته تر می باشد در این تحقیق سعی بر این است تا روابط دو جانبه ی میان این دو کشور بررسی شود . حوزه های مختلفی از جمله سیاسی، فرهنگی، صنعت توریسم، اقتصاد انرژی و مبادلات بازرگانی و… میان دو کشور حاکم است اما در اینجا آنچه را که مهم بوده و در راستای تحقیق ما می باشد بررسی خواهیم نمود بدین ترتیب روابط ایران و چین شامل موارد ذیل است: تعاملات اقتصادی ایران وچین، مناسبات سیاسی ایران و چین، رفتار چین در برابر برنامه ی هسته ای ایران ،سازمان همکاری شانگهای و روابط ایران و چین

الف) چین بزرگترین شریک اقتصادی – تجاری ایران
روابط اقتصادی توسعه یافته ترین بخش در روابط ایران و چین است . مبادلات اقتصادی دو کشور چه در حوزه ی انرژی و چه در حوزه ی تجارت و بازرگانی دارای روند رو به رشد بوده است. طی دهه های اخیر، چین همواره جایگاه مهمی در روابط اقتصادی- تجاری ایران داشته و همواره سهم قابل ملاحظه ای از مبادلات خارجی ایران را به خود اختصاص داده است. نکته مهمتر این که سهم چین همواره در حال افزایش بوده که نشان دهنده گسترش روابط اقتصادی دو کشور در سال های اخیر می باشد. (حسن زاده ، 1387 : 105 ) همانطور که می دانیم ایران در سه دهه ی اخیر همواره در پی گزینه هایی برای مقابله با تحریم های اقتصادی غرب بوده است در دهه 1990 ایران تلاش ویژه ای کرد تا اروپا را جایگزین امریکا در تعاملات اقتصادی کند، تلاشی که در نهایت ناکام ماند. از دیگر سو در میانه ی این دهه چین شروع به رشد فزاینده ای نمود تا اینکه به دومین قدرت اقتصادی بدل گشت. ظهور چین به عنوان قدرتی اقتصادی، گشایشی استراتژیک برای ایران پدید آورد تا بتواند با فشارهای خردکننده ی غرب مقابله کند، از همین رو در یک دهه اخیر، تعاملات اقتصادی دو کشور به سرعت رو به رشد رفته است. شاهد این مدعا چندین برابر شدن حجم تجارت دو جانبه در سالیان اخیر است . در سال 1994 حجم تجارت دو جانبه ، 448 میلیون دلار بود، در حالی که این رقم در سال 2010 به 30 میلیارد دلار رسید( شریعتی نیا، 1391: 192) همکاری اقتصادی ایران- چین در سال 1982 هنگامی که چین با اعزام سی کارشناس ارشد ذخیره آب برای کمک به طراحی یک سد بزرگ در جنوب ایران و ارسال بیست و شش قایق ماهیگیری و بیش از هشتصد کارگر به خلیج فارس برای بهبود صنعت ماهیگیری ایران، موافقت کرد، آغاز شد. این دو پروژه از نقطه نظر ایران کاملاً رضایت بخش از کار درآمد42. آمارهای موجود نشان می دهند که روند رشد صادرات ایران به چین و واردات از چین دارای رشد مناسبی بوده است. سهم چین در صادرات ایران در سال 2006 به رقم 92/11 رسیده که نسبت به سال 2000 تقریباً دو برابر شده است. اما در خصوص واردات از چین، سهم چین از واردات ایران (به رغم افزایش سه برابری) روند ثابتی را تجربه می کند. این کشور در سال 2006 به اولین شرکت تجاری ایران تبدیل شد. در بخش اقتصادی، بازار تولید و مصرف چین هر دو برای ما قابل توجه است (شریعتی نیا، 1385: 34) با توجه به ترکیب تجاری ایران و چین، پیش بینی می شود روند رو به رشد تجارت دو کشور در سال های آتی نیز ادامه یابد. بررسی های انجام شده توسط موسسات مختلف نشان می دهد که در دو دهه آتی نیاز چین به واردات انرژی افزایش خواهد یافت که در این زمینه ایران بهترین گزینه ای است که می تواند واردات انرژی چین را تامین نماید. ایران نیز در مرحله ای از رشد قرار دارد که واردات فناوری نوین و تکنولوژی اهمیت زیادی در توسعه اقتصادی این کشور دارد. در این زمینه چین می تواند در کنار کشورهای اروپایی گزینه مناسبی برای تامین نیازهای ایران باشد. در واقع کشور چین می تواند در جهت تعدیل وابستگی ایران به واردات از اروپا عمل نماید.(حسن زاده، 1387 : 108) گفته می شود چین در آینده بازارهای بیشتری را برای عرضه تولیدات خود تسخیر خواهد کرد و برای توفیق در این زمینه به انرژی بیشتری نیاز خواهد داشت که بخشی از آن توسط ایران قابل تامین است . هم اکنون در میان کارشناسان اقتصادی چینی مطرح است که چین در حال تبدیل شدن به جایگزینی مناسبی برای بازار اروپا، گسترش مبادلات با این اتحادیه را کم جاذبه نموده و اروپا طی یک دهه آینده بازار ایران و به تبع آن نفوذ اقتصادی خود را در منطقه از دست خواهد داد و در نتیجه چین هر چه بیشتر به بازار منطقه دست خواهد یافت. لازم به یادآوری است که بخشی از کالاهای صادراتی چین به کشورهای منطقه نیز نهایتاً به بازار ایران وارد می شود و این روند در مورد محدود شدن کالاهای اروپایی در منطقه نیز صادق خواهد بود .
همچنین در سالهای گذشته، یک جنبه مثبت بحران مالی و اقتصادی آمریکا برای ایران این است که امنیت سرمایه گذاری چین در این کشور با توجه به بحران اخیر به خطر خواهد افتاد. لذا ایران می تواند از این فرصت استفاده کرده و شرایط سرمایه گذاری خارجی را برای چین فراهم نموده و همینطور زمینه ورود کالاهای مرغوب تر چینی را به کشور مهیا سازد. از سوی دیگر، با توجه به بحران های اخیر جهانی این ترس نیز وجود دارد که افزایش دامپینگ، تولید انبوه کالاهای ارزان و با کیفیت پایین چین در ایران بیش از پیش به اقتصاد ایران لطمه وارد کند و موجب آسیب دیدن تولیدات داخلی ، بروز بیکاری و … گردد. هر چند ایران از توان بالایی برای توسعه صادرات غیرنفتی به چین برخوردار است اما در چند سال اخیر بازار مصرف ایران با هجوم گسترده محصولات چینی مواجه شده که انتظار می رود تعامل تهران و پکن در کنار صادرات نفت و گاز زمینه را برای صدور کالاها و خدمات متنوع کشورمان به بازارهای چین فراهم سازد. بنابراین، تهران باید پکن و بازارهای سودآور آن را از وادرات کالاهای باصرفه ایرانی مطمئن سازد که در این صورت با توجه به جمعیت چین و علایق آنها، کالا و خدمات ایرانی به بازار جدیدی به غیر از اروپا و غرب دست پیدا خواهد کرد و این موضوع هشداری جدیدی برای شرکای تجاری – بازرگانی اروپایی در تهران است. چرا که از دست دادن بازار ایران مسئله ای است که به راحتی قابل جبران نیست و بازار ایران مسیر مناسبی برای حضور در بازارهای دیگر منطقه است. (حسن زاده ، 1387 :117) در این راستا، کارشناسان اقتصادی معتقدند که تلاش های جمهوری اسلامی ایران و جمهوری خلق چین به منظور گسترش هر چه بیشتر روابط دوجانبه و بهبود روند همکاری ها در زمینه های مختلف در سال های اخیر موجب شده است روابط دو کشور به رغم فشارهای بین المللی به ویژه تحریم های آمریکا علیه ایران به سطح قابل توجهی ارتقا یابد. به دلیل وجود نقاط قوت در اقتصاد چین و نوع مدل توسعه ای که پیگیری نموده، برقراری روابط اقتصادی با این کشور حائز اهمیت است از جمله نقاط مثبت اقتصاد چین می توان به موارد ذیل اشاره نمود :
رشد شتابان و فوق العاده چین در زمینه اقتصادی و صنعتی از جمله پتروشیمی ، فناوری ، انرژی هسته ای ، صنایع نفت و گاز و … ؛ نیروی کار ارزان ؛ ظرفیت بالای صادرات کالاهای متنوع ارزان قیمت ؛ جذب گسترده سرمایه گذاری خارجی در چین ؛ تاسیس مناطق ویژه اقتصادی و بهره گیری بهینه از آنها ؛ برخورداری از موازنه تجاری مثبت و بالا به ویژه در مقابل آمریکا ؛ نرخ رشد اقتصادی بالا (11 درصد)؛ تصرف بیشتر بازارهای جهانی از زمان الحاق به سازمان تجارت جهانی (حتی بازار آمریکا و ژاپن ) تنوع محصولات تولیدی صادراتی ؛ مقام سوم بیشترین مبادلات تجاری دنیا ؛ تبحر زیاد در حوزه کپی برداری محصولات ؛ دومین کشور وارد کننده و سومین صادر کننده در جهان ؛ اولویت دادن به صنابع سبک و

پایان نامه
Previous Entries منبع تحقیق درمورد سیاست خارجی، ایران و چین، نگاه به شرق، شرق ایران Next Entries منبع تحقیق درمورد خاورمیانه، خلیج فارس، نفت و گاز، آسیای مرکزی